...

GEHOORGESTREMDHEID BY JONG KINDERS: OUERS SE INISIËLE BEHOEFTES VIR INLIGTING EN ONDERSTEUNING

by user

on
Category: Documents
5

views

Report

Comments

Transcript

GEHOORGESTREMDHEID BY JONG KINDERS: OUERS SE INISIËLE BEHOEFTES VIR INLIGTING EN ONDERSTEUNING
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
GEHOORGESTREMDHEID BY JONG KINDERS:
OUERS SE INISIËLE BEHOEFTES
VIR INLIGTING EN ONDERSTEUNING
deur
TALITA VAN DER SPUY
Voorgelê ter vervulling va n ‘n deel va n die vereistes vir die gra a d
M. Kommunika siepa tologie
in die Depa rtement Kommunika siepa tologie,
Fa kulteit Geesteswetenska ppe,
Universiteit va n Pretoria
DESEMBER 2005
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
OPSOMMING
Titel:
Gehoorgestrem d heid b y jong kind ers:
Ouers se inisiële b ehoeftes vir inlig ting en ond ersteuning
Naam:
Ta lita va n d er Sp uy
Studieleier:
Dr Lid ia Potta s
Medeleier:
M e Nellie Venter
Departement:
Kom m unika siep a tologie, Universiteit va n Pretoria
Graad:
M . Kom m unika siep a tolog ie
Die verla ng d e id ea a l om ‘ n g ehoorverlies so vroeg a s m oontlik d eur m id d el va n Universele
Neona ta le Gehoorsifting (UNG) te id entifiseer, is b ewys om b ereikb a a r, uitvoerb a a r, b etroub a a r en
effektief te wees. Hierd ie rea liteit het eg ter ‘ n p rofessionele uitd a ging vir p ed ia triese oud ioloë tot
g evolg in d ié sin d a t d ie d ia gnose va n ‘ n g ehoorverlies, wa t net na g eb oorte heeltem a l onverwa g s
is, a a n ouers oorg ed ra m oet word . Aa ng esien hierd ie d ia g nose ‘ n ing ryp end e em osionele erva ring
is, is ouers d eurlop end a fha nklik va n d ie em p a tie, ond ersteuning en b era d ing va n d ie p ed ia triese
oud ioloog .
Afg esien
hierva n
het
ouers ook
‘n
onm id d ellike
b ehoefte
aan
ob jektiewe,
onb evooroord eeld e en onp a rtyd ige inlig ting wa t versta a nb a a r en g eïnd ivid ua liseerd vir hulle kind
is. Die sigb a re fokusverskuiwing va n kind g esentreerd e na fa m ilieg esentreerd e b ena d erings, vereis
d a t ouers d irek b etrokke m oet wees b y b esluitnem ingsp rosesse ra kend e hulle kind ers, en d a a rom is
hulle insette oor sp esifieke b ehoeftes nood sa a klik vir d ie lewering va n vera ntwoord b a re vroeë
intervensied ienste.
Teen hierd ie a g tergrond is d ie d oel va n hierd ie stud ie om ouers va n jong g ehoorg estrem d e kind ers
se b ehoeftes a a n inlig ting en ond ersteuning te b ep a a l ten tye va n d ie d ia g nose, m a a r ook tyd ens
vroeë intervensie. Ten eind e hierd ie d oel te b ereik, is d ie stud ie in twee verd eel: ‘ n litera tuurstud ie
en ‘ n em p iriese stud ie.
Die litera tuurstud ie ond ersteun d ie b ela ng rikheid va n vroeë id entifika sie en intervensie va nuit ‘ n
fa m ilieg esentreerd e oog p unt. Die kernkonsep te va n b era d ing en ond ersteuning a a n ouers va n
kind ers m et ‘ n gehoorverlies, sowel a s hulle sp esifieke b ehoeftes a a n inlig ting is uiteeng esit en in
verb a nd g eb ring m et d ie b esta a nd e Suid -Afrika a nse konteks.
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tyd ens d ie em p iriese ond ersoek is ‘ n b eskrywend e na vorsing sontwerp g evolg wa t uit ‘ n
vra elysop na m e en fokusg roep b esp rekings b esta a n het. Die vra elysop na m e het 54 ouers va n jong
g ehoorgestrem d e kind ers se inisiële b ehoeftes a a n inlig ting en ond ersteuning kwa ntita tief b ep a a l.
‘ n Verd ere 10 ouers het d eelg eneem a a n fokusg roep b esp reking s en hierd ie kwa lita tiewe resulta te
is a a ng ewend om d ie b evind ing e va n d ie vra elysop na m e uit te b rei en te b evestig .
Die resulta te va n d ie stud ie d ui a a n d a t ouers nie net tyd ens d ie d ia gnose nie, m a a r d eurlop end
tyd ens intervensie a fha nklik is va n d ie leid ing en ond ersteuning va n d ie p ed ia triese oud ioloog .
Verd er b ied d ie resulta te va n hierd ie stud ie ook d ie uiteensetting va n rig lyne oor hoe d ie d ia g nose
va n ‘ n g ehoorverlies oorg ed ra m oet word , sowel a s ouers se sp esifieke b ehoeftes a a n d eurlop end e
ond ersteuning . Dit b lyk ook d uid elik d a t ouers ‘ n b ehoefte het a a n konkrete en feitelike inligting
wa t in g eskrewe vorm uiteeng esit is en onm id d ellik b eskikb a a r is ten tye va n d ia g nose en etlike
m a a nd e d a a rna . La a stens b ied d ie resulta te ook ‘ n refleksie op d ie huid ig e p ra ktyk in vroeë
id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies en vroeë intervensied ienste in d ie unieke Suid -Afrika a nse konteks.
Die resulta te va n hierd ie stud ie im p liseer d ie herd efiniëring va n d ie p ed ia triese oud ioloog se
b eroep sfunksie a s b era d er en ka n ook a a ngewend word b y d ie kritiese eva lua sie va n b esta a nd e
op leid ing sp rogra m m e, in term e va n d ie m a te va n op leid ing en toerusting in b era d ing .
Sleutelwoorde: Universele Neona ta le Gehoorsifting, vroeë id entifika sie va n ‘ n gehoorverlies, vroeë
intervensie, p ed ia triese oud iolog ie, fa m ilieg esentreerd e intervensie, b era d ing va n ouers, rol va n d ie
p ed ia triese oud ioloog , ouers va n gehoorg estrem d e kind ers, b ehoeftes a a n inlig ting , b ehoeftes a a n
b era d ing , ond ersteuning sg roep e.
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
SUMMARY
Title:
Hea ring-im p a irm ent in young c hild ren:
Pa rents’ initia l need s for inform a tion a nd sup p ort
Name:
Ta lita va n d er Sp uy
Study leader:
Dr Lid ia Potta s
Co-leader:
M rs Nellie Venter
Department:
Com m unic a tion Pa tholog y, University of Pretoria
Degree:
M . Com m unic a tionp a thology
The a b ility to id entify a hea ring loss a s ea rly a s p ossib le b y m ea ns of Universa l Neona ta l Hea ring
Sc reening (UNHS), is p roved to b e a tta ina b le, fea sib le, relia b le a nd effec tive. This rea lity enta ils a
p rofessiona l c ha lleng e for the p ed ia tric a ud iolog ist, in the sense tha t the d ia g nosis of a hea ring loss
should b e c onveyed just a fter b irth, b efore p a rents ha ve a ny rea son to susp ec t it. Bec a use this
d ia g nosis is known to b e a fa r-rea c hing em otiona l exp erienc e, p a rents d ep end on the c ontinuous
em p a thy, sup p ort a nd c ounseling from the p ed ia tric a ud iolog ist. Ap a rt from this, p a rents a lso ha ve
the im m ed ia te need for ob jec tive, unb ia sed a nd im p a rtia l inform a tion tha t is und ersta nd a b le a nd
ind ivid ua lized for their c hild . The p erc ep tib le shift from c hild -c entered to fa m ily-c entered
a p p roa c hes im p lies tha t p a rents a re d irec tly involved in d ec ision-m a king for their c hild ren a nd
therefore their inp uts a re need ed for a c c ounta b le ea rly intervention servic e d elivery.
Aga inst this b a c kground the a im of this stud y is to d eterm ine the need s of p a rents of young
hea ring -im p a ired c hild ren for inform a tion a nd sup p o rt a t tim es of the d ia g nosis, a s well a s d uring
ea rly intervention. In ord er to a tta in this a im , the stud y wa s d ivid ed into two sec tions: a litera ture
stud y a nd a n em p iric a l stud y.
The litera ture stud y sup p orts the im p orta nc e of ea rly id entific a tion a nd intervention from a fa m ilyc entered p ersp ec tive. The key c onc ep ts of c ounseling a nd sup p ort for p a rents of hea ring-im p a ired
c hild ren, a s well a s their sp ec ific need s for inform a tion a re a d d ressed in the lig ht of the South
Afric a n c ontext.
During the em p iric a l resea rc h a d esc rip tive d esig n wa s followed c om p rising of q uestionna ire
surveys followed b y foc us group d isc ussions. The q uestionna ire survey exp lored the initia l need s for
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
inform a tion a nd sup p ort of 54 p a rents of hea ring -im p a ired c hild ren. Foc us g roup d isc ussions were
c ond uc ted with 10 p a rents a nd these results were used to sub sta ntia te find ings from the
q uestionna ire survey.
The results of this stud y ind ic a te tha t p a rents d ep end on the guid a nc e a nd the sup p ort of the
p ed ia tric a ud iolog ist, not only a t the tim e of the d ia g nosis, b ut a lso throug hout intervention.
Guid elines on how the d ia g nosis of a hea ring loss should b e c onveyed a re d efined , a s well a s
p a rents’ sp ec ific need s for c ontinued sup p ort. It a lso a p p ea rs tha t p a rents ha ve the need for
c onc rete a nd fa c tua l inform a tion, set out in a written form a tion, b eing im m ed ia tely a va ila b le a t
tim es of the d ia g nosis a nd a few m onths therea fter. La stly the results serve a s a reflec tion on the
rec ent p ra c tic e in ea rly id entific a tion of a hea ring loss a nd ea rly intervention servic es in the uniq ue
South Afric a n c ontext.
The im p lic a tions of this stud y is to red efine the c ounseling role of the p ed ia tric a ud iolog ist a nd c a n
b e used for the c ritic a l eva lua tion of existing a ud iolog y tra ining p rog ra m s, in term s of inc rea sed
c ourse work a nd c linic a l exp erienc e in c ounseling theory a nd a p p lic a tion.
Key words: Universa l Neona ta l Hea ring Sc reening, ea rly id entific a tion of a hea ring loss, ea rly
intervention, p ed ia tric a ud iology, fa m ily-c entered intervention, c ounseling of p a rents, role of the
p ed ia tric a ud iolog ist, p a rents of hea ring im p a ired c hild ren, inform a tion need s, c ounseling need s,
sup p ort g roup s.
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
INHOUDSOPGAWE
HOOFSTUK 1 –
INLEIDING, PROBLEEMSTELLING EN RASIONAAL VAN NAVORSING………………………
1
1.1
INLEIDING………………………………………………………………………………….
1
1.2
PROBLEEM STELLING EN RASIONAAL………………………………………………….
1
1.3
OM SKRYWING VAN HOOFSTUKUITLEG……………………………………………….
7
1.4
BEGRIPSVERKLARINGS…………………………………………………………………..
8
1.5
OPSOM M ING……………………………………………………………………………..
9
HOOFSTUK 2 –
JONG GEHOORGESTREMDE KINDERS EN HULLE OUERS: VROEë IDENTIFIKASIE
EN INTERVENSIE IN DIE SUID-AFRIKAANSE KONTEKS…………………………………………
11
2.1
INLEIDING………………………………………………………………………………….
11
2.2
DIE BELANG VAN VROEë IDENTIFIKASIE VAN ‘ N GEHOORVERLIES………………
13
2.2.1
Universele Neona ta le Gehoorsifting (UNG)……………………………….
14
2.2.2
Ra siona a l vir vroeë id entifika sie……………………………………………..
15
2.2.3
Resente interna siona le sta nd a a rd vir d ienslew ering b y vroeë
2.3
id entifika sie………………………………………………………………………
17
DIE DIAGNOSE VAN ‘ N GEHOORVERLIES……………………………………………
19
2.3.1
Ouers se erva ring va n d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies b y hulle
kind ………………………………………………………………………………..
2.3.2
Die rol va n d ie p ed ia triese oud ioloog in d ie oord ra va n d ie
d ia g nose…………………………………………………………………………
2.4
19
20
VROEë INTERVENSIE………………………………………………………………………
23
2.4.1
Definiëring va n d ie b eg rip ……………………………………………………
23
2.4.2
Ra siona a l vir vroeë intervensie………………………………………………
23
2.4.3
Fa m ilieg esentreerd e intervensie…………………………………………….
24
2.4.4
Sa m ewerking m et ouers………………………………………………………
25
2.4.5
Resente interna siona le sta nd a a rd vir d ienslew ering b y vroeë
Intervensie……………………………………………………………………….
26
2.5
ONDERSTEUNING EN BERADING VIR OUERS…………………………………………
28
2.6
DIE VERSKAFFING VAN INLIGTING AAN OUERS…………………………………….
32
2.7
DIE SUID-AFRIKAANSE KONTEKS………………………………………………………..
34
2.7.1
Kulturele en linguistiese d iversiteit…………………………………………..
36
2.7.2
Neona ta le g ehoorsifting in d ie Suid -Afrika a nse konteks……………….
37
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
2.7.3
2.8
Vroeë intervensie in d ie Suid -Afrika a nse konteks………………………..
39
OPSOM M ING……………………………………………………………………………..
46
HOOFSTUK 3 –
METODOLOGIE……………………………………………………………………………………..
48
3.1
INLEIDING………………………………………………………………………………….
48
3.2
NAVORSINGSDOELWITTE………………………………………………………………..
49
3.3
NAVORSINGSONTWERP…………………………………………………………………
49
3.3.1 GESELEKTEERDE NAVORSINGSONTWERP………………………………………
49
3.3.2 NAVORSINGSFASES……………………………………………………………….
50
FASE 1: KWANTITATIEWE VERKENNENDE FASE………………………………………
51
3.4.1
PROEFPERSONE…………………………………………………………………
52
3.4.1.1 Seleksiekriteria vir p roefp ersone…………………………………….
52
3.4.1.2 Seleksiep rosed ures…………………………………………………….
54
3.4.1.3 Beskrywing va n p roefp ersone………………………………………
54
NAVORSINGSM ATERIAAL……………………………………………………..
61
3.4.
3.4.2
3.4.2.1 M otivering vir d ie g eb ruik va n vra elyste a s d a ta insa m eling sp rosed ure………………………………………………..
61
3.4.2.2 Doel va n d ie vra elys…………………………………………………..
61
3.4.2.3 Brief va n ingelig te toestem m ing ……………………………………
62
3.4.2.4 Tip e vra e g eb ruik in d ie vra elys…………………………………….
62
3.4.2.5 Inhoud va n d ie vra elys……………………………………………….
63
PROSEDURE………………………………………………………………………
66
3.4.3.1 Voorstud ie………………………………………………………………
66
3.4.3.2 Da ta -insa m elingsp rosed ure…………………………………………
66
3.4.4
DATA-OPTEKENING EN ANALISE……………………………………………..
67
3.4.5
GELDIGHEID EN BETROUBAARHEID………………………………………….
68
FASE 2: KWALITATIEWE VERDIEPENDE FASE………………………………………….
68
3.5.1
DEELNEM ERS……………………………………………………………………..
69
3.5.2
DOEL EN M OTIVERING VIR DIE GEBRUIK VAN FOKUSGROEPE
3.4.3
3.5
3.5.3
3.5.4.
AS DATA-INSAM ELINGSM ETODE……………………………………………..
70
BEPLANNING VAN FOKUSGROEPE…………………………………………..
71
3.5.3.1 Struktuur in fokusgroep e……………………………………………..
72
3.5.3.2 Groep sa m estelling va n elke fokusg roep …………………………
73
3.5.3.3 Grootte va n d ie fokusg roep e…………………………………….…
74
3.5.3.4 Aa nta l fokusg roep e…………………………………………………..
75
3.5.3.5 Werwing va n d eelnem ers……………………………………………
76
NAVORSINGSM ATERIAAL……………………………………………………..
77
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
3.5.5
3.5.7
3.6
3.5.4
3.5.4.1 Fokusg roep g id s………………………………………………………..
77
3.5.4.2 Brief va n ingelig te toestem m ing ……………………………………
82
NAVORSINGSPROSEDURE…………………………………………………….
82
3.5.5.1 Voorstud ie………………………………………………………………
82
3.5.5.2 Uitvoer va n fokusg roep e…………………………………………….
83
3.5.5.3 Die rol va n d ie m od era tor in fokusg roep e……………………….
84
3.5.5.4 Da ta -op tekening en a na lise………………………………………..
85
GELDIGHEID EN BETROUBAARHEID………………………………. …………
87
ETIESE OORWEGINGS……………………………………………………………………
88
3.6.1
Outonom ie………………………………………………………………………
88
3.6.2
Weld a d ig heid …………………………………………………………………..
89
3.6.3
Reg verd igheid ………………………………………………………………….
90
OPSOM M ING……………………………………………………………………………..
91
HOOFSTUK 4 –
BESPREKING EN INTERPRETASIE VAN RESULTATE…………………………………… …………
92
4.1
INLEIDING………………………………………………………………………………….
92
4.2
BESPREKING EN INTERPRETASIE VAN RESULTATE…………………………………….
93
FASE 1: KWANTITATIEWE VERKENNENDE FASE
4.2.1
SUBDOELSTELLINGS 1 en 2…………………………………………………….
94
4.2.2.1 Agterg rond ten op sig te va n d ie d ia gnose en intervensie……
94
4.2.2.2 Persoonlike erva ring va n d ia gnose en vroeë intervensie…….
106
4.2.2
SUBDOELSTELLING 3…………………………………………………………….
112
4.2.3
SUBDOELSTELLING 4…………………………………………………………….
119
4.2.3.1
Ouers se sp esifieke b era d ingsb ehoeftes ten tye va n
d ia g nose en g ed urend e vroeë intervensie…………………..
4.2.3.2
4.3
120
Ouers se b ehoeftes a a n ond ersteuning ten tye va n
d ia g nose en g ed urend e vroeë intervensie…………………..
122
BESPREKING EN INTERPRETASIE VAN RESULTATE…………………………………….
126
FASE 2: KWALITATIEWE VERDIEPENDE FASE
4.3.1
Tem a 1: Ouers se retrosp ektiewe b elewenis va n d ie
d ia g nose va n ‘ n gehoorverlies (volg ens sub d oestelling 1)…………..
127
4.3.1.1 Em osionele resp onse op d ia g nose…………………….. …………
127
4.3.1.2
Deurlop end e/ la ngterm yn em osionele eva ring a s
ouers va n g ehoorg estrem d e kind ers…………………………
130
4.3.1.3 Verwa rring tyd ens d ia g nose-p roses………………………………
130
4.3.1.4 Voora fg a a nd e wete va n ‘ n g ehoorverlies………………………
132
4.3.1.5 Neona ta le g ehoorsifting …………………………………………….
133
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
4.3.1.6 Hoop …………………………………………………………………….
4.3.2
134
Tem a 2: Ouers se sp esifieke b ehoeftes wa nneer d ie
d ia g nose va n ‘ n gehoorverlies oorg ed ra word
(volg ens sub d oelstelling 2)……………………………………………………
135
4.3.2.1 Persoon wa t d ia gnose oorged ra het (retrosp ektief)………….
135
4.3.2.2 Tyd sa sp ek b y d ie b evestiging va n d ia g nose……………………
139
4.3.2.3 Rig lyne vir d ie m a nier wa a rop d ia gnose oorged ra m oet
word ……………………………………………………………………..
4.3.3
140
Tem a 3: Ouers se sp esifieke b ehoeftes a a n inligting m et
d ia g nose en tyd ens vroeë intervensie (volg ens sub d oelstelling 3)…..
142
4.3.3.1 Retrosp ektiewe erva ring va n inlig ting wa t o ntva ng is m et
d ia g nose………………………………………………………………..
142
4.3.3.2 Sp esifieke b ehoeftes a a n inlig ting m et d ia g nose………………
143
4.3.3.3 Algem ene en d eurlop end e b ehoeftes a a n inligting
na a floop va n d ia g nose (tyd ens intervensie)…………………..
145
4.3.3.4 Behoeftes a a n sp esifieke inlig ting na a floop va n
d ia g nose (tyd ens vroeë intervensie)……………………………..
4.3.3.5 Hoeveelheid inlig ting …………………………………………………
4.3.4
146
150
Tem a 4: Ouers se sp esifieke b ehoeftes a a n b era d ing en
ond ersteuning tyd ens d ie d ia g nose en tyd ens vroeë
intervensie (volg ens sub d oelstelling 4)…………………………………….
150
4.3.4.1 Behoeftes a a n ond ersteuning vera nd er m et verloop
va n tyd ………………………………………………………………….
151
4.3.4.2 Sp a nb ena d ering in ond ersteuning ……………………………….
152
4.3.4.3 Die oud ioloog se rol in ond ersteuning ……………………………
152
4.3.4.4 Die fa m ilie/ gesin se rol in ond ersteuning…………………………
154
4.3.4.5 Behoefte a a n toep a slike toekom sb egeleid ing …………………
157
4.3.4.6 Behoefte a a n b uite-konta k…………………………………………
159
4.3.4.7 “ Gehoorg estrem d heid ” teenoor “ Doofheid ” …………………..
162
4.3.4.8 Bera d ing ………………………………………………………………..
163
4.4
INTEGRASIE VAN RESULTATE VAN FASE 1 EN FASE 2……………………………….
163
4.5
GEVOLGTREKKING……………………………………………………………………….
167
4,6
OPSOM M ING……………………………………………………………………………..
167
HOOFSTUK 5 –
GEVOLGTREKKINGS EN AANBEVELINGS……………………………………………………….
168
5.1
168
INLEIDING………………………………………………………………………………….
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
5.2
GEVOLGTREKKINGS………………………………………………………………………
169
5.3
IM PLIKASIES………………………………………………………………………………..
173
5.4
EVALUASIE VAN DIE STUDIE……………………………………………………………..
176
5.5
AANBEVELINGS VIR VERDERE NAVORSING………………………………………….
178
5.6
SAM EVATTING EN SLOT………………………………………………………………….
179
BRONNELYS………………………………………………………………………………………….
180
BYLAES……………………………………………………………………………………………….
193
Byla e A………………………………………………………………………………………………
193
Byla e B……………………………………………………………………………………………….
197
Byla e C…………………………………………………………………………………… …………
204
Byla e D………………………………………………………………………………………………
218
Byla e E……………………………………………………………………………………………….
222
Byla e F……………………………………………………………………………………………….
224
Byla e G………………………………………………………………………………………………
225
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
LYS VAN TABELLE
Ta b el 1:
Kla ssifika sie va n g ra a d va n gehoorverlies (Sta c h, 1997:97)………………..
9
Ta b el 2:
Beg insels vir vroeë id entifika sie en intervensie volg ens JCIH (2000:3,4)…
18
Ta b el 3:
Rig lyne vir effektiewe d ienslewering tyd ens vroeë intervensie
volg ens JCIH (2000:18)……………………………………………………………..
Ta b el 4:
27
Op som m ing en eva lua sie va n rig lyne vir vroeë intervensie volg ens d ie
Suid -Afrika a nse HSPS……………………………………………………………….
41
Ta b el 5:
Geog ra fiese versp reid ing va n p roefp ersone (n= 54)………………………..
55
Ta b el 6:
Huista a l / Eerste Ta a l va n p roefp ersone (n= 54)………………………………
55
Ta b el 7:
Hoog ste kwa lifika sie va n p roefp ersone (n= 54)………………………………
55
Ta b el 8:
Etniese a gterg rond va n p roefp ersone (n= 54)………………………………..
55
Ta b el 9:
Gesla g va n p roefp ersone se kind ers m et ‘ n g ehoorverlies…………………
56
Ta b el 10:
Gra a d va n g ehoorverlies b y p roefp ersone se kind ers (n=52)……………..
59
Ta b el 11:
Tota le a a nta l kind ers in gesin va n p roefp ersone (n=54)……………………
60
Ta b el 12 : Deelnem ers: Afrika a nse fokusg roep …………………………………………….
69
Ta b el 13 : Deelnem ers: Engelse fokusg roep ……………………………………………….
70
Ta b el 14:
Rig lyne vir suksesvolle werwing va n d eelnem ers vir fokusg roep e………..
77
Ta b el 15:
Ka teg orieë va n vra e vir fokusg roep e en uiteensetting va n
Fokusg roep gid s………………………………………………………………………
79
Ta b el 16:
Oud erd om va n d ia g nose (n= 53)………………………………………………..
94
Ta b el 17:
Verwysend e p ersoon vir g ehoortoets (n=44)………………………………….
95
Ta b el 18:
Persoon wie d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies oorg ed ra het (n= 54)….
96
Ta b el 19:
Oud erd om va n kind b y inska keling b y vroeë intevensiep rog ra m
(n=54)………………………………………………………………………. …………
97
Ta b el 20:
Oud erd om va n eerste p a ssing (n=52)………………………………………….
97
Ta b el 21:
Verwa ntska p tussen oud erd om en d a tum va n d ia g nose m et
ond erskeid elik geog ra fiese versp reid ing en etniese a g tergrond …………
Ta b el 22:
Verwa ntska p tussen oud erd om va n eerste p a ssing m et g ehoora p p a ra te
m et ond erskeid elik g eogra fiese versp reid ing en etniese a g terg rond ….
Ta b el 23:
102
104
Verwa ntska p tussen oud erd om b y inska keling b y vroeë intervensie en ond erskeid elik
g eog ra fiese versp reid ing en etniese a gterg rond …………
105
Ta b el 24:
Beskrywing va n d ie p ersoon en wyse wa a rop d ia g nose oorg ed ra is……
107
Ta b el 25:
Rig lyne a a n oud ioloë vir d ie oord ra va n d ia g nose (n= 54)…………………
108
Ta b el 26:
Resp ond ente se b ekom m ernisse oor gehoora p p a ra te (n=53)……………
109
Ta b el 27:
Behoeftes vir inlig ting ra kend e g ehoor en g ehoorverlies……………………
113
Ta b el 28:
Behoeftes a a n inligting ra kend e ta a l en kom m unika sie……………………
113
Ta b el 29:
Behoeftes a a n inligting ra kend e intervensie en op voed ing s-op sies……..
114
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Ta b el 30:
Behoeftes a a n inligting tyd ens d ia g nose (n=48)……………………………..
115
Ta b el 31:
Behoeftes vir inlig ting ‘ n p a a r m a a nd e na d ia g nose (n=47)………………
116
Ta b el 32:
Litera tuur verg elyking va n b ehoeftes vir inligting b y tye va n d ia g nose…
118
Ta b el 33:
Litera tuur verg elyking va n b ehoeftes vir inligting ‘ n p a a r m a a nd e
na d ia gnose………………………………………………………………………….
119
Ta b el 34:
Resp ond ente se sp esifieke b ehoeftes a a n b era d ing……………………….
124
Ta b el 35:
Resp ond ente se sp esifieke b ehoeftes a a n fa m ilie ond ersteuning ……….
122
Ta b el 36:
Resp ond ente se sp esifieke b ehoeftes vir fina nsiële ond ersteuning ………
123
Ta b el 37:
Die m a te va n ond ersteuning wa t ta ns ontva ng word d eur verskillend e
led e va n ond ersteuning struktuur…………………………………………………
124
Ta b el 38:
Em osionele resp onse op d ie d ia g nose va n g ehoorgestrem d heid ……….
129
Ta b el 39:
Voorgesteld e ka ra ktereienska p p e va n d ie p ersoon wa t d ie
d ia g nose oord ra …………………………………………………………………….
Ta b el 40:
137
Red es vir neg a tiewe erva ring va n d ie m a nier wa a rop d ia g nose
oorg ed ra is……………………………………………………………………………
138
Ta b el 41:
Rig lyne oor d ie m a nier wa a rop d ie d ia g nose oorg ed ra m oet word …….
141
Ta b el 42:
Behoeftes a a n sp esifieke inlig ting oor d ia g nose……………………………..
145
Ta b el 43:
Ouers se b ehoeftes a a n sp esifieke inlig ting na a floop va n d ia g nose
(tyd ens vroeë intervensie)…………………………………………………………
149
LYS VAN FIGURE
Figuur 1:
Uiteensetting va n teoretiese konsep te b esp reek in litera tuurstud ie………
13
Figuur 2:
Chronolog iese op eenvolging va n na vorsing sfa ses………………………….
51
Figuur 3:
Oud erd om va n p roefp ersone se kind ers m et ‘ n g ehoorverlies (n=54)…..
56
Figuur 4:
Oorsa a k va n resp ond ente se kind ers se g ehoorverlies (n=54)…………….
58
Figuur 5:
Gra a d va n g ehoorverlies b y p roefp ersone se kind ers (n=54)……………..
59
Figuur 6:
Proefp ersone se kind ers g ep a s m et g ehoora p p a ra te teenoor
g eïnp la nteer m et kog leêre inp la nting (s) (n=54)………………………………
60
Figuur 7:
Bep la nning sp roses va n fokusgroep e……………………………………………
72
Figuur 8:
Sistem a tiese verloop va n fokusg roep b esp reking s…………………………..
84
Figuur 9:
Integ ra sie va n resulta te in Fa se 1 en Fa se 2……………………………………
166
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
LYS VAN BYLAES
BYLAAG A
BYLAAG B
BYLAAG C
BYLAAG D
Dekb rief en b rief va n ing elig te toestem m ing vir vra elys……………….
y
Afrika a nse weerg a we
y
Eng else weerg a we
Aa np a ssings va n vra e in vra elys g eb a sseer op resulta te va n
voorstud ie ……………………………………………………………………….
197
Vra elys……………………………………………………………………………
204
•
Afrika a nse weerg a we
•
Eng else weerg a we
Brief va n ing elig te toestem m ing vir d eelna m e a a n
Fokusg roep b esp rekings……………………………………………………….
BYLAAG E
BYLAAG F
BYLAAG G
193
•
Afrika a nse weerg a we
•
Eng else weerg a we
Fokusg roep gid s…………………………………………………………………
•
Afrika a nse weerg a we
•
Eng else weerg a we
218
222
Toestem m ing en kla ring va n d ie Na vorsingvoorstel- en
Etiekkom itee vir uitvoer va n stud ie………………………………………….
224
Tra nskrip sies va n fokusgroep b esp reking s………………………………….
225
•
Tra nskrip sies va n Afrika a nse fokusg roep
•
Tra nskrip sies va n Eng else fokusg roep
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
HOOFSTUK 1
INLEIDING, PROBLEEMSTELLING EN RASIONAAL VAN NAVORSING
“ Bec a use a thing seem s d iffic ult, d o not for a m om ent think it im p ossib le”
M a rc us Aurelius, 1808-1878
1.1
INLEIDING
Interna siona a l het d a a r ‘ n entoesia stiese verb intenis tot d ie vroeë id entifika sie va n
g ehoorg estrem d heid ontwikkel (Joint Com m ittee on Infa nt Hea ring , 2000:9) en wetg ewing , p rofessionele verb intenis en b eskikb a re tegnolog ie het tot g evolg g eha d d a t d ie
im p lem entering va n g ehoorsiftingsp rog ra m m e reg oor d ie wêreld m et ‘ n versneld e p a s
toeg eneem het (Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:15; Sjob la d , Ha rrison & Roush, 2001:25;
Yoshina g a -Ita no, 2001:214). Ped ia triese oud ioloë he t b ewys d a t d ie verla ng d e id ea a l om
‘ n g ehoorverlies so vroeg a s m oontlik d eur m id d el va n Universele Neona ta le Gehoorsifting
te id entifiseer b ereikb a a r, uitvoerb a a r, b etroub a a r en effektief is (Gra nd ori & Ha yes,
2000:1; Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:15). Hierd ie rea liteit het nie net verreikend e
im p lika sies vir b etrokke fa m ilies nie, m a a r ook vir d ie p ed ia triese oud ioloog (Eng lish, Koop er
& Bra tt, 2004:10; Young , 2002: 2).
1.2
PROBLEEMSTELLING EN RASIONAAL
Die vroeë id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies nood sa a k d ie onm id d ellike im p lem entering
va n vroeë intervensied ienste (Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:13; Preec e, 2004:291;
Yoshina g a -Ita no, 2002:221). In d ie Na tiona l Institutes of Hea lth Prop osa l (1993:3) word d it
d uid elik uiteengesit d a t geen g ehoorsifting sp rog ra m geïm p lem enteer m a g word m its d a a r
nie ‘ n om va ttend e intervensiep rog ra m b eskikb a a r is nie. Onla ngse na vorsing d ui d a a rop
d a t vrooë intervensie suksesvol is om d ie neg a tiewe g evolg e va n ‘ n gehoorverlies m et
1
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
b etrekking tot ta a l en kog nitiewe ontwikkeling te verm ind er (Ap uzzo & Yoshina g a -Ita no,
1995:133; Ca rney & M oeller, 1998:562; Joint Com m ittee on Infa nt Hea ring, 2000:2; Sa ssLehrer, 2004:296; Wolfend a le, 2000:4).
Jong g ehoorg estrem d e kind ers wa t voor d ie oud erd om va n 6 m a a nd e g eïd entifiseer is en
toep a slike versterking (gehoora p p a ra te of kog leêre inp la nting ) en vroeë intervensie
ontva ng het, ontwikkel b ed uid end e b eter sp ra a k- en ta a lva a rd ig hed e in vergelyking m et
kind ers wa t op ‘ n la tere sta d ium g eïd entifiseer is (Yoshina g a -Ita no, Sed ey & M ehl, 1998:
1161). Volg ens Downs & Yoshina g a -Ita no (1999:80) is d a a r d uid elike b ewyse d a t jong
g ehoorg estrem d e kind ers wa t gep a s word m et g ehoora p p a ra te b inne d ie eerste 6
m a a nd e na g eb oorte en onm id d ellik inska kel b y vroeë intervensiep rogra m m e, d ie
verm oë het om sp ra a k en ta a l te ontwikkel wa t verg e lykb a a r is m et d ie sp ra a k- en
ta a lva a rd ig hed e va n norm a a lhorend e jong kind ers va n d ieselfd e oud erd om . Effektiewe
vroeë id entifika sie en intervensie is ook fina nsieel voord elig er en m eer koste-effektief,
a a ng esien d it d ie kostes va n sp esia le d ienste a a n hierd ie p op ula sie a a nsienlik verm ind er
(M a uk & White, 1995:28). Da a rom b ly d it steed s d ie id ea a l om kind ers m et ‘ n gehoorverlies
in d ie hoofstroom te p la a s, a a ngesien d it ‘ n p ositiewe im p a k op b eroep s- en ekonom iese
p otensia a l het (ASHA, 1997:33). La tere id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies lei tot verhoog d e
fina nsiële uitg a wes m et b etrekking tot nood sa a klike sp esia le ond erwysd ienste, a sook
lewensla ng e fina nsiële ond ersteuning (Rossetti & Kile, 1997:5; Ha ll & M ueller, 1997:469; Ross,
1990:69).
M eer a s 90% va n kind ers wa t g eb ore word m et ernstig e tot uiterm a tig e gehoorverliese se
ouers is norm a a lhorend (M oores, 1987:55). Ouers is gevolg lik nie voorb ereid op d ie
uitd a ging s en im p lika sies verb ond e a a n ‘ n la ngterm yn-kom m unika siea fwyking nie. In d ie
verled e wa s d ie p ed ia triese oud ioloog se d ia gnose va n g ehoorgestrem d heid g ewoonlik
d ie b evestig ing va n ‘ n b esta a nd e verm oed e b y ouers (English et a l., 2004:10). Universele
Neona ta le Gehoorsifting het eg ter ‘ n m eer g ekom p liseerd e sc ena rio tot gevolg d eurd a t
b a b a s kort na g eb oorte a kkura a t ged ia g noseer ka n wo rd m et ‘ n g ehoorverlies, nog
2
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
voord a t enig e m a te va n g estrem d heid d eur ouers verm oed kon word . Ped ia triese
oud ioloë is nou in d ie p osisie om slegte nuus, wa t tota a l en a l onverwa g s is, a a n ouers oor
te d ra (And erson, 2000:78; Ba m ford , Da vis, Hind , M c Cra c ken & Reeve, 2000:252; Luterm a n,
1999:89). Volg ens Culp ep p er, M end el & M c Ca rthy (1994:60) en Cra nd ell (1997:78) is
p ed ia triese oud ioloë nie voorb ereid en vold oend e toeg erus vir d ie toenem end e
verwa g ting e va n hierd ie p rofessionele uitd a g ing nie . Volgens Eng lish et a l. (2004:10) is d it
‘ n b eroep sfunksie wa t ernstige a a nd a g va n a lle p ed ia triese oud ioloë b ehoort te g eniet.
Resente interna siona le wetg ewing en b eleid sverkla ring s erken en b eklem toon d ie
b ela ng rikheid va n sa m ewerking m et fa m ilies m et d ie oog op d ie b ep la nning en
verb etering va n effektiewe d ienslewering (Positive Pra c tic e Sta nd a rd s in Soc ia l Servic es
2002, in M inc hom , Shep herd , White, Hill & Lund , 2003:94; Roush, 2000:160). Universele
Neona ta le Gehoorsifting het g evolg lik ‘ n sig b a re fokusverskuiwing tot g evolg, na a m lik va n
kind g esentreerd e na fa m ilieg esentreerd e b ena d erings, wa a r ouers d irek b etrokke is b y
b esluitnem ingsp rosesse
in
verb a nd
m et
hulle
kind ers (Sta tem ent
of
Professiona l
Com p etenc ies, 2000 in M inc hom et a l., 2003:94). Hierd ie siening word verd er ond ersteun
d eur d ie Qua lity Sta nd a rd s in the Ea rly Yea rs (Na tiona l Dea f Child ren’ s Soc iety, 2002) wa t
b eklem toon d a t d a a r b y p rofessionele d ienslewera a rs d ie nood sa a klikheid m oet b esta a n
om va n kind ers en hulle ouers te leer. Volg ens d ie Cod e of Pra c tic es (2001, in M inc hom et
a l., 2003: 94) word d ie effektiwiteit va n d ienslewering gem eet a a n d ie m a te wa a rin ouers
se siening e in a g g eneem is, m et ‘ n verd ere klem verskuiwing va n ‘ n eksp ertm od el na ‘ n
g eïnteg reerd e m od el wa t fokus op vennootska p m et ouers in d ie p ra ktyk. In d ie veld va n
Ped ia triese Oud iolog ie word d ie fond a sie va n hierd ie kultuur va n sa m ewerking g evorm
d eur fa m ilievriend elike g ehoord ienste (Ba g uley, Da vis & Ba m ford , 2000, in M inc hom et a l.,
2003:94), wa a r ouers a s ing elig te b esluitnem ers op tree (Alb erg & Wilson, 2000:156;
DeCond e Johnson, 1997: 55; Luterm a n, 1999: 89).
Die d ia gnose va n ‘ n g ehoorverlies b y neona te en jong kind ers, word d eur ouers erva a r a s
‘ n uiterm a tig e verlies va n toekom sverwa g ting e (Corc ora n, Stewa rd , Glynn & Wood m a n,
3
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
2000:168; Luterm a n, 1999:85). Die m a te va n verlies en rou verb ond e a a n d ie d ia g nose va n
g ehoorg estrem d heid ka n ernstig e em osionele resp onse en d ep ressie tot g evolg hê ind ien
d it nie a a ng esp reek word nie. Volg ens Luterm a n & Kurtzer-White (1999:14) is ouers in
hierd ie kritieke d ia g nostiese p eriod e p rim êr a fha nklik va n d ie em p a tie, ond ersteuning en
b era d ing va n d ie p ed ia triese oud ioloog. Ouers sp reek d ie b ehoefte uit d a t d ie d ia g nose
va n gehoorg estrem d heid op só ‘ n wyse oorg ed ra m oet word d a t d it sensitief is vir hulle
em osionele resp onse en d a t verb a nd houd end e inligting a a n hulle verska f m oet word op
‘ n m a nier wa t vir hulle versta a nb a a r is (Ba m ford et a l., 2000:249; Eng lish et a l., 2004:10;
Eng lish, 2005:10; Roush, 2000:160). Da a rom m oet d ie p ed ia triese oud ioloog insig hê in
hierd ie rou-p roses en m oet d ie b ehoeftes va n ouers in hierd ie kritieke fa se va nuit ‘ n
ond ersteunend e fa m iliegesentreerd e konteks a a nd a g g eniet (Friehe, Bloed how & Hesse,
2003: 215).
Alhoewel d ie b ela ngrike rol wa t ouers in vroeë intervensie sp eel a l vir b a ie ja re in a g
g eneem is, is d a a r nou ‘ n resente fokusverskuiwing va n slegs b lote d ienslewering en hulp
a a n ouers na volg ehoue ond ersteuning en inlig ting verska ffing in hierd ie vroeë ja re
(DesJa rd in, 2004:392). Volg ens Culp ep p er,B., Sa ss-Lehrer, M ., Ra im ond o, B., Sc ott, S. &
Bened ic t, B. (2000:146) is d it nood sa a klik d a t d ienslewering a a n fa m ilies m et jong
g ehoorg estrem d e kind ers onm id d ellik, d eeglik, sensitief en om va ttend m oet wees.
M inc hom et a l. (2003:103) en Elfenb ein (2000:141) b eklem toon d ie b ela ng rikheid d a a rva n
om ouers va n g ehoorgestrem d e kind ers se op inies a a n te wend b y d ie id entifika sie va n
sp esifieke b ehoeftes in intervensie. Ouers sp reek ook d ie b ehoefte uit d a t d ie wyer fa m ilie
b etrek m oet word b y hierd ie p roses va n ond ersteuning (And erson, 2002:79; Ba m ford et a l.
2000:252). Effektiewe vroeë intervensie m oet ook sensitief wees vir d ie b ehoeftes va n
fa m ilies om in intera ksie te wees m et p rofessionele p ersone wa t d ie sosia a lem osionele
fa ktore va n g ehoorg estrem d heid in a g neem , en wa t b ereid is om op d ie reg te tyd d ie
g eskikte toep a slike inlig ting te verska f (Roush, 2000:160; Seewa ld & Gra vel, 2002: 211).
4
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Afg esien va n em p a tie en ond ersteuning het d ie ouers va n g ehoorgestrem d e kind ers ook
‘n
b ehoefte
aan
ob jektiewe,
onb evooroord eeld e
en
onp a rtyd ig e
inlig ting
wa t
versta a nb a a r en g eïnd ivid ua liseerd vir hulle kind is (Ba m ford et a l., 2000:254; DeCond e
Johnson, 1997:132; Luterm a n, 1999:169). Die inhoud va n hierd ie inlig ting , a sook d ie d ie
tyd stip wa nneer d it verska f b ehoort te word , vera nd er m ettertyd . Da a rom b ehoort d ie
p ed ia triese oud ioloog b ewus te wees va n ouers se sp esifieke b ehoeftes a a n toep a slike
inlig ting tyd ens d ie d ia g nose, a sook tyd ens vroeë intervensie wa t volg (Ha rrison & Roush,
2002: 234; Luterm a n & Kutzer-White 1999:13; M a rtin, Georg es, O’ Nea l& Da ley. 1987: 29).
Ouers is oor d ie a lg em een nie tevred e m et d ie inligting wa t a a n hulle verska f word tyd ens
d ie d ia g nose nie, ten sp yte va n d ie g oeie voornem ens va n d ie b etrokke p rofessionele
d ienslewera a rs (M inc hom
et
a l., 2003:98; Sa ss-Lehre r, M ea d ow-Orla ns &
M ertens,
2000:136). Ouers se kritiek teen hierd ie inlig ting is d a t d it nie toep a slik is vir hulle b ehoefte
op d a a rd ie tyd stip nie, d a t d it te g ed eta illeerd en tegnies is en d a t d it oord rewe
op tim isties is m et
b etrekking
tot toekom sverwa g ting e
(M inc hom
et a l., 2003:99).
Ona kkura te inlig ting ka n em osionele ska d e vir fa m ilies tot g evolg hê. Da a rom is d it d ie
p ed ia triese oud ioloog se etiese en m orele vera ntwoord elikheid om ouers te voorsien va n
inlig ting wa t a kkura a t en na vorsingsg eb a seerd is (Yoshina g a -Ita no, 2001: 220).
Dit is d uid elik d a t d ie vroeë id entifika sie va n ‘ n gehoorverlies b y neona te ‘ n rea liteit
g eword het en g evolg lik het d ie b esluitnem ing oor ta a l en kom m unika sieop sies, d eel
g eword va n ouers se vroeg ste erva ring s m et hulle kind (Young , 2002:3). Resente na vorsing
b evra a g teken eg ter d ie b etrou-b a a rheid en g eld ig heid va n inlig ting ra kend e intervensieop sies wa t a a n ouers verska f word , a a ng esien ouers erva a r d a t hulle sleg s g ed eeltelike en
b evooroord eeld e inligting ontva ng . Gevolg lik erva a r ouers em osies va n frustra sie en
verra a d wa nneer hulle b esef d a t d a a r a lterna tiewe intervensie/ kom m unika sie-op sies
b esta a n wa a rva n hulle nie b ewus wa s nie (Eleweke & Rod d a , 2000:379; Sa ss-Lehrer et a l.,
2000:136). Ped ia triese oud ioloë m oet d ie vera ntwoord elikheid a a nva a r om ouers te
voorsien va n onb evooroord eeld e inligting ra kend e vroeë intervensie en kom m unika sieop sies, wa t ouers g evolglik in sta a t sa l stel om self ingelig te b esluite ra kend e hulle kind se
5
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
toekom s te neem (Alb erg & Wilson, 2000:156; And erson, 2002:80; Luterm a n, 1999:89; Roush,
2000:160; Sa ss-Lehrer et a l., 2000:136).
In d ie hed end a a g se Suid -Afrika a nse konteks, wa t d ivers is in term e va n ekonom iese,
ling uistiese, g eog ra fiese en kulturele a sp ekte, word d ie b este p ra ktyk in vroeë intervensie
ook g ed efinieer a s fa m ilieg esentreerd en kultuursensitief (Louw, 2000:95). Dit is onweerleg b a a r en a ksiom a ties d a t vroeë intervensie-p rogra m m e d ie enigste lewensva tb a re en
ekonom ies uitvoerb a re b ena d ering tot jong , gehoorg estrem d e kind ers is (Hug o, 2000:95).
Wa nneer ouers va n gehoorg estrem d e kind ers se b ehoeftes a a n inligting en ond ersteuning
ond ersoek word , m oet b og enoem d e vera nd erlikes va n ‘ n ontwikkelend e Suid -Afrika a nse
konteks in a g g eneem word , a a ng esien d ie voord ele en p ositiewe uitkom ste va n vroeë
intervensie sleg s wa a rneem b a a r sa l wees ind ien kultuur-sensitiewe d ienslewering in vroeë
intervensie-p rogra m m e g eïm p lem enteer word . Die rea liteit in d ie Suid -Afrika a nse konteks is
d a t Neona ta le Gehoorsiftingsp rog ra m m e sleg s in d ie p riva a tsektor g eïm p lem enteer is en
a lhoewel d it d eur b etrokke p rofessionele d ienslewera a rs a a nb eveel word , d it steed s nie
verp lig te wetgewing is nie (Centner, 2000:40; Höll, 1997, in Swa nep oel, 2004:137). Dit het
egter tot g evolg d a t vroeë intervensiep rogra m m e steed s ruim te m oet la a t om jong kind ers
m et ‘ n g ehoorverlies, wa t weens verskeie red es op ‘ n la tere sta d ium g eïd entifiseer is, te
a kkom m od eer. Verd er is d ie p ed ia triese oud ioloog in Suid -Afrika ook ond er g eweld ig e
d ruk om kultuursensitiewe en fa m iliegesentreerd e d ienste a a n hierd ie jong gehoorg estrem d e kind ers en hulle fa m ilies te lewer, en is d a a rom a fha nklik va n ouers se insette en
a d vies om a s ra a m werk te d ien vir d ie b ep la nning en eva luering va n effektiewe
en
g esla a gd e vroeë intervensied ienste.
Da a r b esta a n eg ter ‘ n leem te in resente interna siona le litera tuur oor ouers se erva ring va n
d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies b y neona te, a sook hulle unieke b ehoeftes a a n
ond ersteuning (Kurtzer-White in Luterm a n, 1999:123; Steinb erg & Ba in, 2000:168). Wa nneer
ouers d ie rol va n ouerska p va n ‘ n gehoorg estrem d e kind a a nva t, het hulle g ewoonlik
g een kennis of ond ervind ing om hulle in hierd ie p roses te lei nie (Rob b ins, 2002:56). Dit is
6
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
d a a rom d uid elik d a t p ed ia triese oud ioloë a fha nklik is va n ouers se insette om ‘ n sta nd a a rd
vir sorg en d ienslewering te d efinieer m et b etrekking tot d ie verska ffing va n inlig ting en
voortd urend e ond ersteuning a a n ouers m et jong g ehoorg estrem d e kind ers. Da a rom
ontsta a n d ie vra a g : Wat is ouers van jong gehoorgestremde kinders se spesifieke
behoeftes aan ondersteuning en inligting tydens diagnose en vroeë intervensie? Die
a ntwoord op hierd ie vra a g sa l p ed ia triese oud ioloë in sta a t stel om ouers va n jong
g ehoorg estrem d e kind ers te b em a g tig
sod a t hulle a s ing eligte b esluitnem ers toeg a ng
ka n kry tot vroeë intervensied ienste en volgehoue ond ersteuning wa t hulle b enod ig .
Gevolg lik sa l rig lyne vir d ia gnose en ond ersteuning sa a m gestel ka n word wa t sa l b yd ra tot
om va ttend e en vera ntwoord b a re d ienslewering a a n hie rd ie p op ula sie.
1.3
OMSKRYWING VAN HOOFSTUKUITLEG
Hoofstuk een d ien a s a g tergrond en oriëntering tot d ie va kg eb ied , en skets d ie sc ena rio
wa a rin d ie b etrokke na vorsing svra a g ontsta a n het. Verd er d ien d it ook a s m otivering vir
d ie keuse va n hierd ie stud ie.
Hoofstuk twee d ien a s litera tuurstud ie wa t d ie b ela ng va n vroeë id entifika sie va n ‘ n
g ehoorverlies, sowel a s vroeë intervensie va nuit resente litera tuur om skryf. Die im p lika sies
va n d ie d ia g nose va n ‘ n gehoorverlies, sowel a s ouers se erva ring d a a rva n, is vervolg ens
b eskryf, sowel a s ouers se sp esifieke b ehoeftes a a n ond ersteuning , b era d ing en inlig ting .
La a stens is b og enoem d e a sp ekte va n vroeë id entifika sie en intervensie om skryf va nuit d ie
p ersp ektief va n d ie unieke Suid -Afrika a nse konteks.
In Hoostuk d rie word d ie m etod olog ie va n d ie stud ie uiteengesit. Dit sluit d ie b esp reking
va n d ie d oelstellings, na vorsingsontwerp , na vorsingsfa ses, seleksie en b eskrywing va n
resp ond ente en na vorsing sm a teria a l in. Die p rosed ure vir d ie uitvoer va n d ie na vorsing ,
a sook d ie d a ta -op tekening en a na lise word uiteeng esit. La a stens word d ie g eld igheid en
b etroub a a rheid va n a lb ei na vorsingsfa ses b esp reek.
7
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Hoofstuk
vier
b ied
‘n
kwa ntita tiewe
en
kwa lita tiewe
b eskrywing
va n
d ie
na vorsing sresulta te, a sook d ie integ ra sie en b esp reking d a a rva n. Dit g eskied a a n d ie ha nd
va n d ie g esteld e d oelstelling s va n d ie stud ie, a sook releva nte en resente litera tuur.
Hoofstuk vyf b eva t d ie g evolg trekking , im p lika sies en eva luering va n d ie stud ie, a sook
a a nb eveling s vir verd ere na vorsing .
1.4
BEGRIPSVERKLARINGS
Gehoorgestremdheid:
Gehoorg estrem d heid is d ie toesta nd wa t verwys na a b norm a le of verm ind erd e funksie in
g ehoor a s g evolg va n ‘ n oud itiewe a fwyking (Sta c h, 1997:97). Som m ig e litera tuur (DEAFSA,
1997:4) d ui egter d a a rop d a t d a a r in d ie verled e b esond ere klem gep la a s is op d ie
sog ena a m d e “ m ed ic a l d efic it”
–b ena d ering, wa a r ‘ n ind ivid u op
g rond
va n sy
gestremdheid g eta kseer en d ienooreenkom stig b eha nd el is. Die re sente sosiokulturele
b ena d ering p la a s egter klem op d ie ind ivid u se g egewe p otensia a l en g evolg lik fokus d ie
term kind met ‘n gehoorverlies d a n p rim êr op d ie kind , en nie d ie b ep a a ld e p rob leem va n
d ie kind nie (DEAFSA, 1997:4). Vir d ie d oel va n hierd ie stud ie word d a a r steed s voorta a n
verwys na
g ehoorg estrem d heid , m a a r wa nneer ouers d irek a s p roefp ersone
en
resp ond ente b etrokke is (Hoofstuk d rie en Hoofstuk vier va n hierd ie stud ie), word d a a r
verwys na kind m et ‘ n g ehoorverlies, a a ng esien d a a r op d ie kind self, en nie d ie
g estrem d heid va n d ie kind , g efokus word nie.
Kongenitale gehoorverlies:
‘ n Kong enita le gehoorverlies verwys na ‘ n b esta a nd e verm ind ering va n g ehoorsensitiwiteit
va n g eb oorte a f a s g evolg va n p re- of p erina ta le p a tolog iese toesta nd e (Sta c h, 1997:97).
8
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Sensories-neurale gehoorverlies:
‘ n Sensories-neura le
g ehoorverlies verwys na
g ehoorsensitiwiteit a s g evolg
va n
‘n
kog leêre
a fwyking
va n
of retrokogleêre
d ie
koglea
verlies in
en/ of oud itiewe
senuweevesels va n Kra nia a l Senuwee VIII (Sta c h, 1997:98).
Graad van gehoorverlies (klassifikasie):
Die g ra a d va n ‘ n g ehoorverlies ka n volgens Sta c h (1997:97) a s volg in Ta b el 1 g ekla ssifiseer
word (gem id d eld e d B intensiteit b ep a a l oor d ie frekwensies 500, 1000 en 2000 Hz):
Tabel 1: Klassifikasie van graad van gehoorverlies (Stach, 1997:97)
Omvang in dB (intensiteit)
Graad van Gehoorverlies
Norm a le g ehoor
0 – 25 d B
G ering e g ehoorverlies
25 - 40 d B
G em id d eld e g ehoorverlies
40 - 55 d B
G em id d eld -ernstig e g ehoorverlies
55 – 70 d B
Ernstig e g ehoorverlies
70 – 90 d B
> 90 d B
Uiterm a tig e g ehoorverlies
Vroeë intervensie:
Vroeë intervensie verwys na d ie eva lua sie en b eha nd eling va n neona te en jong kind ers
wa t p resenteer m et ‘ n b esta a nd e risiko vir ‘ n ontwikkeling s-a g tersta nd (ASHA, 1989:32;
Rossetti, 1996:21; Feher-Prout, 1996:161).
Neonaat:
‘ n Neona a t verwys na ‘ n b a b a m et b etrekking tot d ie eerste 4 weke p ostg eb oorte (Sta c h,
1997:139)
Oudioloog:
‘n
Oud ioloog
verwys na
‘n
p rofessionele
d ienslewera a r in
g esond heid sorg
wa t
g ekwa lifiseerd is in d ie p ra ktyk va n oud iolog ie om ‘ n om va ttend e reeks d ienste te verska f
9
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
wa t
verb a nd
hou
m et
d ie
voorkom ing,
eva lua sie
en
reha b ilita sie
va n
g ehoorg estrem d heid en g ea ssosieerd e kom m unika sie-a fwyking s (Sta c h, 1997:18)
Pediatriese Oudioloog:
‘ n Ped ia triese Oud ioloog verwys na ‘ n oud ioloog m et ‘ n sub sp esia liteit-b ela ng stelling in
d ie eva lua sie en b eha nd eling va n gehoorg estrem d heid b y kind ers (Sta c h, 1997:18). ‘ n
Ped ia triese oud ioloog het ond ervind ing va n d ie eva lua sie en ha ntering va n b a b a s en
kind ers m et ‘ n gehoorverlies, a sook toep a slike kennis va n hed end a a g se p ed ia triese
g ehoora p p a ra a tseleksie en eva lua siep rosed ures (Joint Com m ittee on Infa nt Hea ring ,
2000:9).
Universele Neonatale Gehoorsifting (UNG):
UNG verwys na ob jektiewe fisiologiese m eting s wa t a a ngewend word om ‘ n gehoorverlies
b y neona te te id entifiseer (Joint Com m ittee on Infa nt Hea ring , 2000:8). Huid ig e
m eetinstrum ente wa t geb ruik word , sluit oto-a koestiese em issietoetsing (tra nsiënt-ontlokte
oto-a koestiese em issies of d istorsiep rod uk oto-a koestiese em issies) en/ of Oud itiewe
Breinsta m Resp onstoetsing in. Alb ei b og enoem d e teg nieke is suksesvol geïm p lem enteer vir
UNG en korreleer m et d ie gra a d va n p erifere g ehoorsensitiwiteit.
1.5
OPSOMMING
As inleid ing d ien hierd ie hoofstuk a s ‘ n sa m eva tting va n d ie nod ige inlig ting wa t a s
m otivering en a g tergrond vir hierd ie na vorsing d ien. Hierd ie stud ie is gerig d eur d ie
g esteld e na vorsing svra a g, geg rond op d ie g em otiveerd e ra siona a l. ‘ n Uiteensetting va n
d ie hoofstukke word a a ngeb ied en ‘ n om skrywing va n releva nte term e, soos wa t va n
toep a ssing is in hierd ie stud ie, word verska f.
10
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
HOOFSTUK 2
JONG GEHOORGESTREMDE KINDERS EN HULLE OUERS: VROEë IDENTIFIKASIE
EN INTERVENSIE IN DIE SUID-AFRIKAANSE KONTEKS
“ Hea ring is p erha p s our m ost versa tile a nd va lua b le sense.
It p ersona lizes a nd d ec od es m uc h of the w orld in w hic h w e live. It rea c hes b ehind , und er, a b ove,
a round c orners, throug h w a lls, a nd over hills, b ring ing the m essa g e of a voic e,
the m yria d of sound w hic h id entifies m uc h of our exp erienc e.
Hea ring the sound s of his environm ent ena b les a n ind ivid ua l to sp in a w eb of la ng ua g e
d uring his ea rly c hild hood .”
Berg , 1976 in Rossetti & Kile, 1997:159
2.1
INLEIDING
Die onsigb a re a a rd va n ‘ n gehoorverlies en d ie b eg eerte va n oud ioloë om so vroeg a s
m oontlik in te g ryp , is vir d ie a fg elop e 60 ja a r d ie a a nm oed ig ing vir d ie im p lem entering
va n g ehoorsifting sp rog ra m m e om neona te en jong kind ers m et ‘ n g ehoorverlies te
id entifiseer vir verd ere toetsing (Northern & Downs, 2002:259). Die g evolg e va n ‘ n
g ehoorverlies in d ie vroeë kind erja re is ernstig en verreikend . Wa t a a nva nklik b eg in a s ‘ n
sensoriese a fwyking, m a a k la ter inb ra a k op ta a l- en sp ra a kontwikkeling , wa t gevolg lik
weer ‘ n im p a k op em osionele en intellektuele ontwikkeling het (Boothroyd , 2000:1). Die
im p a k
wa t
‘n
g ehoorverlies
op
a lgem ene
ontwikkeling
het,
is
kom p leks
en
m ultid im ensioneel.
Die toenem end e ontwikkeling en verb etering va n teg nieke en tegnolog ie vir vroeë
id entifika sie, vroeë d ia gnosering en vroeë intervensie, is eg ter hoop vol en op wind end . Die
verb lyd end e g evolg hierva n is d a t ‘ n g ehoorverlies teen steed s la er en la er oud erd om m e
g eïd entifiseer ka n word (Preec e, 2004:291). Sod ra d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies b y ‘ n
jong kind b evestig is, m oet d ie p roses va n ouerleid ing en vroeë intervensie onm id d ellik
11
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
b eg in. Hierd ie p roses va n intervensie is eg ter la ng sa a m en vereis noukeurige b eg rip en
em p a tiese leid ing (Luterm a n, 1979, in Boothroyd , 2000:8).
Die p ed ia triese oud ioloog sp eel ‘ n kritieke rol in d ie ha ntering va n ‘ n g ehoorverlies in d ie
vroeë kind erja re. Om hierd ie rol effektief te vervul, m oet eersg enoem d e d ie kom p leksiteit
va n d ie im p a k va n ‘ n g ehoorverlies op a lg em ene ontwikkeling versta a n. Verd er m oet d ie
p ed ia triese oud ioloog in sta a t wees om ouers va n g ehoorgestrem d e kind ers m et b eg rip
en d eernis te b eg elei op d ie roete va n vroeë intervensie. ‘ n Gehoorverlies in d ie vroeë
kind erja re is ‘ n kom p lekse p rob leem wa t eenvoud ig e op lossing s verg (Boothroyd , 2000:11).
Da a rom is d ie d oel va n hierd ie stud ie om ouers va n jong kind ers m et ‘ n gehoorverlies se
unieke b ehoeftes a a n inlig ting en ond ersteuning tyd ens d ie p roses va n d ia g nose en
tyd ens vroeë intervensie te b ep a a l. Die d oel va n hierd ie hoofstuk is om toep a slike
teoretiese konsep te va n d ia g nose en vroeë intervensie te sp esifiseer en te b eskryf, soos
g ed efinieer va nuit en g eg rond op resente litera tuur. Hierd ie b etrokke konsep te en tem a s
d ien a s grond sla g vir d ie b ep la nning va n d ie uitvoe r va n hierd ie stud ie en word sistem a ties
in hierd ie hoofstuk uiteeng esit en b esp reek. Teoretiese konsep te va n toep a ssing op hierd ie
stud ie, ka n a s volg in Figuur 1 uiteeng esit word :
12
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
DIE BELANG VAN VROEë IDENTIFIKASIE VAN ‘N GEHOORVERLIES
Universele Neona ta le Gehoorsifting
Ra siona a l a g ter vroeë id entifika sie
Resente interna siona le sta nd a a rd va n d ienslewering
p
DIE DIAGNOSE VAN ‘N GEHOORVERLIES
Ouers se erva ring va n d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies b y hulle kind
Die rol va n d ie p ed ia triese oud ioloog in d ie oord ra va n d ie d ia gnose
p
VROEë INTERVENSIE
Definiëring va n d ie b eg rip
Ra siona a l a g ter vroeë intervensie
Fa m ilieg esentreerd e intervensie
Sa m ewerking m et ouers
Resente interna siona le sta nd a a rd va n d ienslewering
p
ONDERSTEUNING EN BERADING VIR OUERS
p
DIE VERSKAFFING VAN INLIGTING AAN OUERS
p
DIE SUID-AFRIKAANSE KONTEKS
Kulturele en linguistiese d iversiteit
Neona ta le g ehoorsifting
Vroeë intervensie
Figuur 1: Uiteensetting van teoretiese konsepte bespreek in literatuurstudie
2.2
DIE BELANG VAN VROEë IDENTIFIKASIE VAN ‘N GEHOORVERLIES
“ Fa ilure to id entify young c hild ren w ith a hea ring loss results in d ia g nosis
a nd intervention a t a n una c c ep ta b le la te a g e”
JC IH Po sition Sta tem ent, 1994:6
13
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
2.2.1
Universele Neonatale Gehoorsifting (UNG)
Die sifting va n neona te vir ‘ n g ehoorverlies is ‘ n voortd urend ontwikkelend e tend ens wa t
eksp onensieel versnel het oor d ie a fg elop e 10 ja a r (Gra vel et a l. 2000, in Swa nep oel,
2004:2). Die verla ngd e id ea a l om ‘ n gehoorverlies so vroeg a s m oontlik d eur m id d el va n
UNG te id entifiseer, b lyk uitvoerb a a r en b etroub a a r te wees (Gra nd ori & Ha yes, 2000:1;
Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:15). UNG p rog ra m m e het oud ioloë oor d ie wêreld heen
b eg in m ob iliseer om d ie m ees teg nolog ies gevord erd e en koste-effektiewe m etod es vir
d ie id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies te im p lem enteer (Sa ss-Lehrer, 2004:297). Hierd ie
effektiewe m etod es vir d ie id entifika sie va n ‘ n p erm a nente kongenita le gehoorverlies b y
neona te is nou a a nva a rd e kliniese p ra ktyk. Die vroe ë id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies het
‘ n toenem end b ela ng rike a sp ek va n neona ta le sorg g e word en het ook d ie p ra ktyk va n
oud iolog ie a a nsienlik verb reed in term e va n sekond êre voorkom ing (Pa rving, 2003:154).
Die ontwikkeling en im p lem entering va n elektrofisiologiese sifting stegnieke het d a a rtoe
a a nleid ing g eg ee d a t UNG ‘ n uitvoerb a re rea liteit g era a k het en g evolglik het d ie Joint
Com m ittee on Infa nt Hea ring (JCIH) in 1994 ‘ n verkla ring uitg ereik, wa t in d ie ja a r 2000
weer hersien en a a ng ep a s is. Hierd ie verkla ring ond ersteun d ie id entifika sie va n ‘ n
g ehoorverlies b y neona te so vroeg a s m oontlik, m et id entifika sie nie la ter a s op d ie
oud erd om va n 3 m a a nd e nie, en intervensie nie la ter a s op d ie oud erd om va n 6 m a a nd e
oud erd om nie (JCIH, 1994:6; JCIH, 2000:3). Elektrofisiolog iese teg nieke wa t vir sifting
a a ng ewend word , m oet in sta a t wees om ‘ n gehoorverlies va n 30 d B GP en g roter in d ie
frekwensiesp ektrum b ela ng rik vir sp ra a kherkenning , te id entifiseer (JCIH, 1994:8; JCIH,
2000:8). Die twee elektrofisiologiese m eetinstrum ente wa t geskik is om effektief te wees vir
hierd ie d oel, is oto-a koestiese em issietoetsing (OAE) en Oud itiewe Breinsta m resp ons
toetsing (OBR) (JCIH, 1994:8; JCIH, 2000:8; Sp iva k, 1998:18).
Die im p lem entering va n UNG-p rog ra m m e vereis eg ter ‘ n m eer om va ttend e b ena d ering
a s net b lote sifting va n gehoor, na a m lik ‘ n g eïnteg reerd e sisteem b y na m e ‘ n EHDI (Ea rly
14
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Hea ring
Detec tion a nd
Intervention)-p rog ra m
(JCIH, 2000:3). Die d oel va n EHDI-
p rog ra m m e is om jong kind ers en hulle fa m ilies d eur d ie p roses va n sifting , d ia g nose va n ‘ n
g ehoorverlies, d ia gnose va n verb a nd houd end e a fwykings en vroeë intervensie te lei
(JCIH, 2000:10). Dus is g ehoorsifting slegs ‘ n enkele, m a a r ‘ n kritieke kom p onent va n EHDIp rog ra m m e.
Die resulta te va n UNG is b elowend in d ié sin d a t ten m inste 80% va n p erm a nente
kong enita le g eva lle va n ‘ n g ehoorverlies d eur UNG g eïd entifiseer ka n word (Gra nd ori &
Lutm a n, 1999:20). Die voord ele va n UNG strek verd er in d ié op sig d a t na vorsing a a nd ui d a t
d ie b esta a nd e risiko’ s wa t g ea ssosieer ka n word m et neona ta le gehoorsifting , m inim a a l is.
Hierd ie risiko’ s b ehels hoofsa a klik d ie kom m er en onrustig heid wa t b y ouers ontsta a n a s
g evolg va n va ls p ositiewe resulta te, en ook d ie m oontlike vertra ging va n ‘ n d ia g nose wa t
d ie g evolg is va n va ls neg a tiewe resulta te. Hierd ie risiko’ s is eg ter a a nva a rb a a r in
verg elyking m et d ie verwa gte en b ewysd e voord ele wa t neona ta le g ehoorsifting b ied
(Gra nd ori & Lutm a n, 1999:20).
2.2.2 Rasionaal vir vroeë identifikasie
Die ra siona a l vir d ie vroeë id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies word d eur resente na vorsing
op 3 b a siese feite g eb a seer (White, 2002, in Swa nep oel, 2004:7). Eerstens kom ‘ n
g ehoorverlies m eer a lg em een voor a s enige a nd er g eb oorte a fwyking . Tweed ens hou ‘ n
ongeïd entifiseerd e gehoorverlies ernstige nega tiewe g evolg e vir d ie b etrokke ind ivid u in
en d erd ens is d a a r verrykend e voord ele verb ond e a a n d ie vroeë id entifika sie va n ‘ n
g ehoorverlies (White, 2002, in Swa nep oel, 2004:7). Die p reva lensie va n ‘ n g ehoorverlies b y
neona te en jong kind ers is tussen 1.5 en 6 vir elke 1000 lewend e geb oortes (JCIH, 1994:7).
Sifting d eur m id d el va n hoërisiko-fa ktore id entifiseer slegs 50% va n jong kind ers m et ‘ n
b ed uid end e g ehoorverlies. Die onverm oë om d ie oorb lywend e 50% va n jong kind ers m et
‘ n gehoorverlies te id entifiseer, resulteer in d ia g nose en intervensie teen ‘ n ona a nva a rb a re
la a t oud erd om (JCIH, 1994:8).
15
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Da a r b esta a n
a lg em ene
konsensus d a t
‘n
gehoorverlies so
vroeg
a s m oontlik
g eïd entifiseer m oet word , sod a t d ie herstelp roses volle voord eel ka n trek uit d ie p la stisiteit
va n d ie ontwikkelend e sensoriese sisteem (Na tiona l Institutes of Hea lth Consensus
Sta tem ent, 1993:4). ‘ n Perm a nente kongenita le gehoorverlies is ‘ n ernstig e, op enb a re
g esond heid sp rob leem wa t, sod ra d it g eïd entifiseer is, onm id d ellike intervensie vereis
(Gra nd ori & Lutm a n, 1999:19). Vroeë intervensie word sleg s a s effektief b eskou ind ien d it
suksesvol ‘ n a a nva ng neem b inne d ie eerste p a a r m a a nd e na geb oorte. Da a rom het d ie
id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies d eur m id d el va n UNG m et of kort na g eb oorte d ie
p otensia a l om d ie lewenskwa liteit te verb eter va n d ié wa t d a a rd eur g ea ffekteer word
(Gra nd ori & Lutm a n, 1999:19, Sa ss-Lehrer, 2004:295).
Ta a l en kom m unika sie verb ind kind ers m et d ie wêreld rond om hulle en m et d ie m ense
b etrokke in hulle lewens. Aa ng esien g ehoor, sp ra a k, ta a l en kom m unika sie d ie m ed ia is
wa a rd eur kind ers d ie wêreld versta a n, kla ssifiseer en m a nip uleer, ka n ‘ n g ehoorverlies in
hierd ie vroeë ja re hierd ie sielkund ige en sosia le p rosesse neg a tief b eïnvloed (Rossetti & Kile
1997:5). Die m ees kritieke p eriod e vir ta a l- en sp ra a kontwikkeling is d ie eerste 3 lewensja re
(Na tiona l Institutes of Hea lth Consensus Sta tem ent, 1993:4). Oud itiewe d ep riva sie
g ed urend e hierd ie eerste d rie lewensja re (ong ea g va n d ie tip e of g ra a d va n d ie
g ehoorverlies), m a g ‘ n lewensla ng e im p a k op d ie vla k va n ta a lfunksionering hê (M a rlowe,
1994 in Rossetti & Kile, 1997: 5). Na vorsing va n Yo shina ga -Ita no (1996, in Ha ll & M euller,
1997:469) d ui d a a rop d a t kind ers m et ‘ n gehoorverlies wa t voor d ie oud erd om va n 6
m a a nd e intervensie ontva ng (versterking en inska keling b y ‘ n fa m iliegesentreerd e vroeë
intervensiep rog ra m ) b ed uid end b eter vord er in term e va n eksp ressiewe– en resep tiewe
woord eska t, kom m unika sie d eur g eb a re, b eg rip en a rtikula sie, in vergelyking m et kind ers
wa t op la tere sta d ium s g eïd entifiseer is. Gevolglik hou d ie vroeë id entifika sie va n ‘ n
g ehoorverlies en d a a rop volgend e vroeë intervensie d ie b elofte in om hierd ie jong kind ers
se ta a l, sp ra a k, intellektuele en sielkund ige ontwikkeling , a sook la tere b eroep s- en
ekonom iese g eleenthed e, te op tim a liseer (Yoshina ga -Ita no, 1995 in Rossetti & Kile, 1997:5).
16
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Volg ens Downs (1986, in Rossetti & Kile, 1997:5) is d a a r geen a nd er p op ula sie wa t m eer
b a a t vind b y vroeë id entifika sie a s d ié m et ‘ n gehoorverlies nie. Na vorsing va n M a uk &
White (1999, in Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:13) d ui ook op d ie fina nsiële voord ele wa t
resulteer va nuit vroeë id entifika sie. Die koste va n sp esia le d ienste ged urend e d ie skoolja re
va n kind ers m et ‘ n g ehoorverlies ka n m erkwa a rd ig verm ind er word ind ien ‘ n gehoorverlies
so vroeg a s m oontlik g eïd entifiseer word . Verd er is d ie p reva lensie va n werkloosheid ond er
jong volwa ssenes m et ‘ n gehoorverlies twee keer so g root in verg elyking m et jong
volwa ssenes m et norm a le g ehoor (Ha ll & M ueller, 1997:469). Gevolg lik is d ie ekonom iese
voord ele wa t b eha a l word d eur vroeë id entifika sie b eter ged okum enteer a s enig e a nd er
ongeskiktheid sg roep (Ross, 1990:69).
2.2.3 Resente internasionale standaard vir dienslewering by vroeë identifikasie
UNG word b eskou a s d ie p rim êre fond a sie va n enig e intervensiep rog ra m vir d ie ha b ilita sie
va n jong kind ers m et ‘ n gehoorverlies (Gra nd ori & Lutm a n, 1999:20). Da a r b esta a n eg ter
onkund e en ‘ n tekort a a n g esta nd a a rd iseerd e rig lyne vir sifting, d ia g nostiese oud iolog iese
eva lua sie en g ehoora p p a ra a tp a ssings b y neona te en jong kind ers (Sa ss-Lehrer, 2004:298).
Hierd ie m a te va n onkund e oor d ie b ela ng va n vroeë intervensie m a g ook b yd ra tot d ie
vertra g ing in d ie verkryg ing va n toep a slike d ienste vir hierd ie jong kind ers en hul ouers
(Sa ss-Lehrer, 2004:298). Da a rom m oet sp esifieke b ehoeftes g eïd entifiseer word wa t sa l
b yd ra tot d ie d a a rstelling va n rig lyne vir om va ttend e en vera ntwoord b a re d ienslewering
tyd ens UNG en vroeë intervensie.
Vroeë id entifika sie en ha b ilita sie va n a lle neona te en jong kind ers m et ‘ n gehoorverlies
m oet ten a lle tye b eskou word a s d ie hoofd oel va n enig e g esond heid sorgsisteem wa t
verb a nd hou m et sp ra a k, ta a l en g ehoor. Die b a siese m od el va n d ienslewering a a n enig e
p op ula sie tyd ens vroeë intervensie, b esta a n volg ens Fa ir en Louw (1999:15) uit vier
kernkom p onente. Hierd ie kom p onente is eerstens sifting sp rog ra m m e, tweed ens in-d iep te
d ia g nostiese eva lua sie, d erd ens d ie lewering va n intervensied ienste en la a stens d ie
17
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
b estuur va n hierd ie kom p onente. Pub lieke g esond heid sorg p rog ra m m e wa t gerig is op
intervensie vir jong kind ers m et ‘ n gehoorverlies, p oog om d ie verska ffing va n toep a slike
b eha nd eling a a n hierd ie p op ula sie te op tim a liseer, nie net vir d ie b etrokke kind nie, m a a r
ook vir sy/ ha a r fa m ilie (Lutm a n, 2000, in Swa nep oel, 2004:7). Die ha nd ha wing va n sifting
b inne
‘n
om va ttend e
intervensiep rog ra m
vereis egter a a nsienlike
en
volg ehoue
fina nsiering om te voorsien in d ie veelvuld ige b ehoeftes va n so ‘ n p rogra m (White, Behrens
& Stric kla nd , 1995:12). Die vra a g wa t egter ontsta a n, is of d ie uitga wes verb ond e a a n UNG
g eregverd ig word d eur d ie resulta te en voord ele d a a rva n vir d ie ind ivid u, d ie fa m ilie en vir
d ie g em eenska p .
Die verkla ring va n d ie JCIH in 1994, soos verd er hersien en a a ngep a s in d ie ja a r 2000, het
b eg insels uiteeng esit wa t a s g rond sla g m oet d ien vir vroeë id entifika sie en intervensie
(JCIH, 2000:3,4). Hierd ie b eg insels word kortliks in Ta b el 2 uiteeng esit word :
Tabel 2: Beginsels vir vroeë identifikasie en intervensie volgens JCIH (2000:3,4)
Beginsels vir vroeë identifikasie en intervensie
1.
2.
3.
4.
5.
Alle neona te m oet toeg a ng hê tot g ehoorsifting net na g eb oorte (voor ontsla g uit d ie
hosp ita a l), d eur m id d el va n elektrofisiolog iese m eting s
Alle neona te w a t nie d ie a a nva nklike sifting sla a g nie, m oet op g evo lg w ord om d ie
teenw oo rd ig heid va n ‘ n g ehoorverlies te b evestig , voor d ie oud erd om va n 3 m a a nd e.
Alle neona te en jong kind ers m et ‘ n b evestig d e p erm a ne nte g ehoorverlies m oet vroeë
intervensie in ‘ n m ultid issip linêre inte rvensiep rog ra m ontva ng voor d ie oud erd om va n 6
m a a nd e.
Alle neona te en jong kind ers w a t d ie g ehoorsifting m et g eb oorte g esla a g het, m a a r ‘ n
risiko op enb a a r vir a d d isionele oud itiew e a fw yking s of ‘ n sp ra a k- en ta a la g tersta nd , m oet
voortd urend g em onitor w ord vir toep a slike kom m unika sie ontw ikkeling .
Jong kind ers en hulle ouers is g ereg tig op ing elig te b esluitnem ing en toestem m ing .
Bog enoem d e b eg insels word b eskou a s d ie id ea a l vir op tim a le uitkom ste vir vroeë
id entifika sie en intervensie. Gevolg lik d ien hierd ie b eg insels ook a s d ie g rond sla g vir UNG.
Die
JCIH ond ersteun d ie
ontwikkeling
va n fa m iliegesentreerd e
en gem eenska p s-
g eb a sseerd e g ehoorsifting en intervensiesistem e, wa t om va ttend en b eskikb a a r is vir a lle
neona te en jong kind ers (JCIH, 2000:5).
18
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Ped ia triese oud ioloë, wa t op tree a s a d voka te va n kind ers m et ‘ n g ehoorverlies, m oet hulle
stra tegieë vir vroeë id entifika sie en intervensie voortd urend op skerp en b esta a nd e
p ra ktyke krities eva lueer vir vera ntwoord b a re d ienslewering (Northern & Ha yes, 1994:13).
Die verwa g te uitkom ste vir kind ers m et ‘ n g ehoorverlies wa s nog nooit so hoog nie en d ie
veld va n p ed ia triese oud iolog ie is ta ns b esig om p rog ra m m e en d ienste te hereva lueeer
om in d ie b ehoeftes va n ‘ n nuwe p op ula sie va n kind e rs en hulle fa m ilies te voorsien (Sa ssLehrer, 2004: 296).
2.3 DIE DIAGNOSE VAN ‘N GEHOORVERLIES
“ To w ork w ith p a rents of new ly d ia g nosed d ea f c hild ren is to b eg in b y w orking w ith g rief.
The p a rents ha ve exp erienc ed the p rofound loss of their exp e c ted future.
The c hild a nd the life they thoug ht they w ere g oing to ha ve fig ura tively d ied .”
Luterm a n, 1999:1037
2.3.1 Ouers se ervaring van die diagnose van ‘n gehoorverlies by hulle kind
M eer a s 90% va n kind ers m et ‘ n g ehoorverlies se ouers is norm a a lhorend , en gevolg lik
word d ie teenwoord ig heid va n ‘ n g ehoorverlies b y hulle kind ers gla d nie verwa g nie (Sa ssLehrer, 2004:299). Ouers erva a r d ikwels em osies va n a ngs en verwa rd heid , nie net a s ‘ n
rea ksie op d ie inisiële d ia g nose nie, m a a r ook uit onsekerheid oor d ie a a np a ssing wa t
g em a a k m oet word om in d ie unieke b ehoeftes va n hulle kind m et ‘ n gehoorverlies te
voorsien (Feher-Prout, 1996:155). Ouers se erva ring va n d ie d ia g nose va n ‘ n gehoorverlies
ka n volg ens Kub ler-Ross (1969, in Luterm a n, 1998:75) d ie b este b eskryf word in term e va n
verlies (uiterm a tig e verlies va n toekom sid ea le, verlies va n kom m unika sie, verlies va n
intera ksie en ‘ n verlies va n b ind ing ). Da a rom het ouers tyd en ruim te nod ig om te treur oor
hierd ie verlies, net soos in d ie g eva l va n iem a nd w a t g esterf het (Luterm a n, 1998:76).
Volg ens Friehe et a l. (2003:213) is d ie op eenvolg end e resp onse op d ie d ia gnose va n ‘ n
kom m unika siea fwyking
b y ouers g ewoonlik skok, ontkenning , a ngstigheid , woed e,
19
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
skuld g evoel, d ep ressie en d a n a a nva a rd ing . Die m a te va n verlies wa t erva a r word m et
d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies b y ‘ n kind m a g a a nleid ing g ee tot ‘ n treurrea ksie b y
ouers, wa t, wa nneer d it nie a a nd a g g eniet nie, ka n lei tot d ep ressie (Friehe et a l.,
2003:211).
Aa ng esien
d ie
m eeste
ouers
nog
nooit
va ntevore
enige
b lootstelling
aan
g ehoorg estrem d heid g eha d het nie, is d it nood sa a klik d a t hulle b egrip m oet hê va n d ie
a a rd en im p lika sies va n ‘ n gehoorverlies wa nneer d ie d ia gnose oorg ed ra word (Ross 2001,
in Preec e, 2004:44). Op hierd ie sta d ium voel ouers m a gteloos wa nneer hulle d ie rea liteit
va n d ie situa sie b esef, a sook hulp eloos en onb evoeg om d ie ong ed efinieerd e uitd a g ings
wa t hulle in d ie g esig sta a r, te ha nteer (Luterm a n, 1998:75). Da a r b esta a n a a nva nklik b y
ouers a ltyd d ie hoop d a t d ie m ed iese p rofessie hulle p rob leem sa l ka n op los, en wa nneer
d it nie g eb eur nie, erva a r hulle skok en ontnug tering , wa t in hierd ie oorweld ig end e situa sie
‘ n gevoel va n selfb eskerm ing is (Luterm a n, 1998:76).
‘ n Verd ere rea ksie op d ie d ia g nose wa t m a klik b y ouers ontsta a n is d ie g evoel va n
onb ekwa a m d heid . Ouerska p op sig self is ‘ n g eweld ig e vera ntwoord elikheid , en d ie
teenwoord ig heid va n ‘ n g ehoorverlies kom p liseer hierd ie rol va n ouerska p wa t ouers m et
huiwering en onsekerheid la a t (Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:13). Ouers is d ikwels g eneig
om d ie vera ntwoord elikheid vir hulle kind oor te g ee a a n b etrokke p rofessionele
d ienslewera a rs om sod oend e gewensd e resulta te te verkry. Oud ioloë wa t m et ouers va n
kind ers m et ‘ n g ehoorverlies werk, het eg ter d ie vera ntwoord elikheid om ouers te
ond ersteun en toe te rus m et g enoeg sa m e inligting en selfvertroue, sod a t hulle
ona fha nklik, ingelig te b esluite vir hulle kind ers ka n neem (Luterm a n, 1998:78).
2.3.2 Die rol van die pediatriese oudioloog in die oordra van die diagnose
Oud iologie a s b eroep b ehels d ie d irekte b etrokkenheid va n d ie oud ioloog b y d ie
voorkom ing, id entifika sie en eva lua sie va n ‘ n g ehoorverlies, a sook d ie ha b ilita sie en
20
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
reha b ilita sie va n id ivid ue m et ‘ n gehoorverlies (Ne wb y & Pop elka , 1992, in Potta s, 1998:13).
‘ n Ped ia triese oud ioloog verwys na ‘ n oud ioloog m et ‘ n sub sp esia liteitb ela ng stelling in d ie
eva lua sie en b eha nd eling va n ‘ n gehoorverlies b y kind ers (Sta c h, 1997:18). Volgens d ie
JCIH (2000:6) is d ie p ed ia triese oud ioloog se rol tweeled ig . Eerstens in term e va n
g ehoorsifting is d ie p ed ia triese oud ioloog vera ntwoord elik vir d ie ontwikkeling en b estuur
va n g ehoorsifting sp rog ra m m e, a sook d ie effektiewe oorg a ng d a a rva n tot d ia g nostiese
eva lua sie en g evolglike intervensie. Tweed ens word d ie p ed ia triese oud ioloog se rol
g ed efinieer in term e va n op volg , m et sp esifieke verwysing na d ie verska ffing va n
om va ttend e oud iologiese eva lua sie om d ie teenwoord igheid va n ‘ n g ehoorverlies te
b evestig, en d ie toep a slike verwysing va n d ie b etrokke kind en fa m ilie na ‘ n vroeë
intervensiep rog ra m . Verd er m oet d ie p ed ia triese oud ioloog genoegsa m e ond ervind ing
hê va n d ie eva lua sie en ha ntering va n neona te en jong kind ers m et ‘ n g ehoorverlies, en
m oet oor d ie toep a slike kennis va n hed end a a g se p ed ia triese g ehoora p p a ra a tseleksie en
eva lua siep rosed ures b eskik (JCIH, 2000:9).
Tot onla ng s is d ie d ia gnose va n ‘ n gehoorverlies oorged ra va nuit ‘ n ouer-g eïnisieerd e
m od el, wa a r ouers g eleid elik d ie teenwoord ig heid va n ‘ n g ehoorverlies b eg in verm oed
het en hulle d a n tot d ie p ed ia triese oud ioloog g ewend het vir d ie b evestig ing va n ‘ n
b esta a nd e verm oed e (Eng lish et a l. 2004:10). Alhoewel d ie d ia g nose vir hulle onstellend is,
is d it nie g eheel en a l onverwa gs nie. Die id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies net na
g eb oorte b y wyse va n UNG, het eg ter ‘ n tota a l a nd er sc ena rio tot g evolg . Da a r b esta a n
b y d ie m eeste ouers g een susp isie va n ‘ n g ehoorverlies nie, en g evolglik is d ie d ia g nose op
hierd ie vroeë sta d ium vir hulle skokkend en onverwa g s (Eng lish et a l. 2004:10). Ped ia triese
oud ioloë in hierd ie p osisie is onseker en onkund ig oor hoe d ie d ia g nose oorg ed ra m oet
word en hierd ie nuwe m od el vir d ia g nose b enod ig d ring end e a a nd a g (Eng lish et a l.
2004:10; Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:13).
Dit is d ie p ed ia triese oud ioloog se vera ntwoord elikheid om self d ie d ia g nose va n ‘ n
g ehoorverlies a a n ouers oor te d ra (English et a l., 2004:10). Ouers herleef d ikwels in d eta il
21
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
d ie woord e en a ksies va n d ie oud ioloog wa t d ie d ia g nose oorged ra het (Eng lish et a l.,
2004:10). Die p ed ia triese oud ioloog b ep a a l op d a a rd ie sta d ium d ie a a rd en om va ng va n
d ie inlig ting wa t verska f word en rig ouers ook in d ie volg end e uitvoerb a re sta p wa t
g eneem m oet word (Cla rk & English, 2004:85). Ouers sp reek d ie b ehoefte uit d a t d ie
d ia g nose op só ‘ n wyse oorg ed ra m oet word d a t d it sensitief is vir hulle em osionele
resp onse en d a t inligting op ‘ n versta a nb a re wyse a a n hulle d eurgeg ee m oet word
(Ba m ford et a l., 2000:249; English et a l., 2004:10; Roush, 2000:160). Da a rom m oet d ie
p ed ia triese oud ioloog insig hê in ouers se roup roses en m oet hulle b ehoeftes in hierd ie
kritieke fa se a a ng esp reek word va nuit ‘ n ond ersteunend e, fa m ilieg esentreerd e konteks
(Friehe, Bloed how & Hesse, 2003:215).
Die om va ttend e d ia gnostiese eva lua sie va n d ie p ed ia triese p op ula sie se g ehoor, sowel a s
p ed ia triese g ehoora p p a ra a tp a ssings, vereis va a rd ig hed e en kennis wa a roor oud ioloë nie
oor d ie a lg em een b eskik nie. ‘ n Va a rd ig e p ed ia triese oud ioloog is d eeg lik op g elei,
vertroud m et d ia g nostiese toetsp rosed ures en in sta a t om eva lua sieresulta te te verkry wa t
klinies geld ig en b etroub a a r is (Sa ss-Lehrer, 2004:299). Verd er is d it nood sa a klik d a t
p ed ia triese oud ioloë ook hulle rol a s b era d ers en b egeleiers m et d eernis m oet vervul
(Ped ia tric Working Group , 1996, in JCIH, 2000:36). As g evolg va n hierd ie hoë eise wa t
g estel word , is oud ioloë oor d ie a lgem een versigtig om voor te g ee d a t hulle d eskund iges
is op hierd ie g eb ied va n p ed ia triese oud iolog ie (Sa ss-Lehrer, 2004:299).
Volg ens Cla rk en Eng lish (2004:85) b esta a n d a a r gee n form ele rig lyne oor hoe p ed ia triese
oud ioloë d ie d ia g nose va n ‘ n gehoorverlies b y kind ers a a n ouers m oet oord ra nie. Dit is
d a a rom va n ka rd ina le b ela ng d a t oud iologie a s p rofessie riglyne m oet ontwikkel vir d ie
oord ra va n d ie d ia gnose va n ‘ n g ehoorverlies en gevolg lik em p iriese b ewyse m oet lewer
va n d ie effektiwiteit d a a rva n (Ca m p b ell, 1998, in Cla rk & Eng lish, 2004:85; Eng lish, 2005:11).
22
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
2.4 VROEë INTERVENSIE
“ Wha tever w e d o, ke ep in m ind tha t w hen w e test a nd trea t young c hild ren w ith a hea ring
im p a irm ent, w e a re a lso d ea ling w ith their p a rents a nd their d rea m s for their c hild .
Wha t w e d o ha s a n im p a c t tha t tra nsc end s on tim e a nd p la c e. It is the c hild ren a nd their fa m ilies
w ho m ust live w ith the c onseq uenc es of our e a rly a c tions”
Ross, 1992, in Bess, 2000:250
2.4.1 Definiëring van die begrip
Vroeë intervensie verwys na d ie eva lua sie en b eha nd eling va n neona te en jong kind ers
wa t p resenteer m et ‘ n b esta a nd e risiko vir ‘ n ontwikkeling sa g tersta nd (ASHA, 1989:32;
Rossetti, 1996:21; Feher-Prout, 1996:161). In term e va n g ehoor-g estrem d heid , verwys vroeë
intervensie na d ie d ia g nostiese eva lua sie va n g ehoor, toep a slike versterking va n
g ehoorreste (p a ssing
va n gehoora p p a ra te en/ of la tere p a ssing
m et ‘ n kogleêre
inp la nting ) en d ie inska keling b y ‘ n fa m ilieg esentreerd e intervensie- en ouerleid ing sp rog ra m (JCIH, 1994:7; HPCSA, 2002:1). Volgens Wolfend a le (2000:4) is d ie p rim êre d oel
va n vroeë intervensie d rieled ig, na a m lik om ouers te ond ersteun, om hulle kind ers se
ontwikkeling in sleutela rea s (kognisie, sosia a l, fisies, em osioneel en ling uisties) te b evord er,
en om d ie ontsta a n va n toekom stig e p rob lem e te voorkom . Da a rom m oet intervensie
d oelg erig wees en sorg vuld ig b ep la n word om g evolg lik te verseker d a t d ie jong kind se
sp esifieke g eïd entifiseerd e b ehoeftes ha nteer word om sod oend e ontwikkeling en g roei te
b evord er (Wolfend a le, 2000:4).
2.4.2 Rasionaal vir vroeë intervensie
Die p ositiewe uitkom ste va n vroeë id entifika sie ka n sleg s ‘ n rea liteit wees ind ien vroeë
intervensie so vroeg a s m oontlik b eg in, ten m inste b inne d ie eerste lewensja a r (Yoshina ga Ita no, 1995:119). Neona te en jong kind ers wie se g ehoorverlies b inne d ie eerste lewensja a r
g eïd entifiseer word , het d ie voord eel om b lootg estel te word a a n ‘ n ryk ta a lom g ewing
23
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
wa t sa l resulteer in b eter ta a lva a rd ig hed e en b eter a lg em ene ontwikkeling (Ap uzzo &
Yoshina g a -Ita no, 1995:133). Volg ens Downs & Yoshina g o-Ita no (1999:80) is d a a r d uid elike
b ewyse d a t jong kind ers m et ‘ n gehoorverlies wa t gep a s word m et g ehoora p p a ra te
b inne
d ie
eerste
6
m a a nd e
na
geb oorte
en
onm id d ellik
inska kel
by
vroeë
intervensiep rog ra m m e, d ie verm oë het om sp ra a k en ta a l te ontwikkel wa t verg elykb a a r is
m et d ié va n norm a a lhorend e jong kind ers.
Onla ng se na vorsing b evestig d a t id entifika sie en intervensie voor d ie oud erd om va n 2½
ja a r tot voord eel is vir a lle kind ers m et ‘ n gehoorverlies, ong ea g d ie g ra a d va n d ie
g ehoorverlies (Ap uzzo & Yoshina g a -Ita no, 1995:133; Yoshina g a -Ita no, 1995:119; Sa ss-Lehrer,
2004:296). Hierd ie voord ele is nog m eer b ed uid end b y neona te en jong kind ers wa t voor
d ie oud erd om va n 2 m a a nd e geïd entifiseer is m et ‘ n gehoorverlies (Ap uzzo & Yoshina ga Ita no, 1995:133). Neona te en jong kind ers wie se gehoorverliese vroeg geïd entifiseer is en
wie se fa m ilies b eg in inska kel in ‘ n vroeë intervensiep rogra m b inne d ie eerste p a a r
m a a nd e va n hulle kind se lewe, se a lg em ene funksionering in verskeie a rea s va n
ontwikkeling is b ed uid end b eter in verg elyking m et d iegene wa t eers op ‘ n la tere sta d ium
g eïd entifiseer is (Sa ss-Lehrer, 2004:296).
2.4.3 Familiegesentreerde intervensie
Fa m ilieg esentreerd e sorg is d ie hoeksteen vir d ie b este p ra ktyk in d ie voorsiening va n
intervensied ienste a a n fa m ilies m et jong kind ers (Sa ss-Lehrer, 2004:296). Die uitd a g ing
verb ond e a a n d ie im p lem entering va n fa m iliegesentreerd e d ienste is om fa m ilies te
b etrek b y a l d ie fa ses va n eva lua sie en intervensie, terwyl ouers se a lleenreg om te kies in
wa tter m a te hulle b etrokke wil wees in d ie b ep la nning s- en b esluitnem ing sp roses,
resp ekteer word (Bess, 1998:299).
Da ta g eb a seerd e na vorsing , kliniese p ra ktyk, teoretiese p ersp ektiewe en vera nd ering e in
sosia le en p olitieke a rena s het ‘ n skuif weg va n p rofessioneel-gesentreerd e intervensie tot
24
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
g evolg g eha d . Hierd ie sig b a re fokusverskuiwing , na a m lik va n kind g esentreerd e na
fa m ilieg esentreerd e b ena d erings, is nou a a n d ie ord e va n d ie d a g , wa a r ouers d irek
b etrokke is in b esluitnem ing sp rosesse oor hulle kind ers (Sta tem ent of Professiona l
Com p etenc ies, 2000 in M inc hom et a l., 2003: 94). ‘ n Fa m ilieg esentreerd e vennootska p b ena d ering het ontwikkel va nuit ‘ n b em a g tig ingsm od e l wa t fokus op d ie b em a g tig ing
va n fa m ilies vir ona fha nklike b esluitnem ing (Sa ss-Lehrer, 2004:297). Die b ela ng va n
sa m ewerking m et fa m ilies m et d ie oog op d ie b ep la nning en verb etering va n effektiewe
d ienslewering , word ook b eklem toon d eur interna siona le wetg ewing (Positive Pra c tic e
Sta nd a rd s in Soc ia l Servic es 2002 in M inc hom et a l., 2003:94; Roush, 2000:160). Verd er
vereis ‘ n fa m ilieg esentreerd e p ersp ektief ‘ n interd issip linêre sp a nb ena d ering wa t d ie
kom p leksiteit en d iversiteit va n kind ers m et ‘ n gehoorverlies en hulle ouers reflekteer (Sa ssLehrer, 2004: 297).
Volg ens M a c d ona ld en Rob erts (1995, in Wolfend a le 2000:10) het fa m ilies d ie reg om te
verwa g d a t vroeë intervensied ienste g eb a seer is op d ie b este b eskikb a re kennis. ‘ n
Fa m ilieg esentreerd e b ena d ering sa l g roter d eelna m e in vroeë intervensie en b eter
uitkom ste vir kind ers tot g evolg hê (Sa ss-Lehrer, 2004:295).
2.4.4 Samewerking met ouers
Die p rim êre rol wa t ouers in d ie op voed ing va n hulle kind ers sp eel en hulle a lleenreg om
b esluite ra kend e hulle kind ers te neem , is tot op hed e erken en b ewa a r in wetg ewing en
p ra ktyk (Wolfend a le 2000:49). Aa nva nklik het vroeë intervensie b ehels d a t p rofessionele
d ienslewera a rs m et jong kind ers en hulle ouers werk. M et d ie im p lem entering va n UNG
b ehels vroeë intervensie nou om m et ‘ n nuwe p op ula sie, na a m lik neona te en hulle ouers
te werk.
Da a r word va n p rofessionele d ienslewera a rs verwa g om sa a m m et, en nie net vir ouers te
werk nie. Som s ka n hierd ie verhoud ing tussen p rofessionele d ienslewera a rs en ouers b ela a i
25
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
wees m et kom p eksiteit, a a ng esien p rofessionele d ienslewera a rs d ikwels b inne strukturele
en fina nsiële b ep erking s m oet werk, wa t d a n in konflik is m et d ie hoop en verwa g ting e
wa t ouers koester vir d ienslewering (Wolfend a le 2000:49). Om ‘ n vennootska p m et ouers te
vorm , vereis ‘ n g elyke m a te va n vertoue, eerlikheid en resp ek va n b eid e p a rtye (Jones,
1995:205).
Die d a g va n d ia g nose en d ie eerste weke wa t d a a rop volg , d ien vir ouers m et jong
g ehoorg estrem d e kind ers a s d ie vertrekp unt va n ‘ n lewensla nge verhoud ing m et d ie
oud ioloog. Wa nneer hierd ie inisiële intera ksie m et ouers effektief ha nteer word , skep d it ‘ n
p ositiewe en ond ersteunend e om g ewing vir ‘ n la ngterm yn sa m ewerkend e vennootska p
(Roush, 2000, in Gra vel & M c Ca ughey, 2004:310). Oue rs het ‘ n b ehoefte a a n ‘ n heg te
b a nd tussen hulleself en d ie b etrokke oud ioloog en heg b a ie wa a rd e a a n ‘ n la ng term yn
ond ersteunend e verhoud ing (Sjob la d et a l., 2001:30).
2.4.5 Resente internasionale standaard vir dienslewering by vroeë intervensie
Da a r b esta a n ‘ n resente fokusverskuiwing in term e va n d ienslewering a a n ouers m et jong
g ehoorg estrem d e kind ers. In d ie verled e het p rofessionele d ienslewera a rs ‘ n sterk
ond ersteunend e
rol
a a ng eneem
in
d ié
op sig
dat
ouers
ing elig
is
oor
kom m unika sieontwikkeling en d ie ha ntering va n g ehoora p p a ra te en a nd er oud iolog iese
hulp m id d els.
Dit
wa s
vera ntwoord elikheid
en
egter
mag
nie
‘n
wa re
hoofsa a klik
in
vennootska p
d ie
ha nd e
nie,
va n
a a ng esien
d ie
d ie
p rofessionele
d ienslewera a rs g elê het (Wolfend a le 2000:52). Volg ens Da le (1997, in Wolfend a le 2000:52)
wa s d a a r in d ie 1980’ s en 1990’ s ‘ n ontwikkeling na ‘ n gelyke m od el va n vennootska p ,
a a ng esien ouers d ie b ehoefte g eop enb a a r het om self b em a g tig te word sod a t hulle self
effektief b esluite
ka n neem
oor d ie
d ienslewering
wa t hulle
b enod ig .
Hierd ie
fokusverskuiwing va n kind g esentreerd e na fa m ilieg esentreerd e b ena d ering s het tot
g evolg d a t ouers ook d irek b etrokke is in b esluitnem ingsp rosesse ra kend e hulle kind ers
(Sta tem ent of Professiona l Com p etenc ies, 2000 in M inc hom et a l., 2003: 94).
26
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Verd er b ep a a l d ie Cod e of Pra c tic es (2001, in M inc hom et a l., 2003:94) d a t d ie effektiwiteit
va n d ienslewering gem eet ka n word a a n d ie m a te wa a rin ouers se siening e in a g g eneem
is, m et d ie fokus op vennootska p m et ouers in d ie p ra ktyk. Hierd ie klem verskuiwing va n ‘ n
eksp ertm od el
na
‘n
g eïntegreerd e
m od el
het
‘n
sa m ewerkend e
kultuur
en
Fa m ilievriend elike Gehoord ienste tot g evolg (Ba guley, Da vis & Ba m ford , 2000, in M inc hom
et a l., 2003:94).
Dienslewering in vroeë intervensie a a n hierd ie p op ula sie m oet vera ntwoord b a a r wees en
d ie kwa liteit va n d iensverska ffing m oet voord urend hereva lueer word . Die JCIH se Yea r
2000 Position Sta tem ent het riglyne neerg elê vir effektiewe d iensverska ffing tyd ens vroeë
intervensie a a n neona te en jong kind ers m et ‘ n gehoorverlies en hulle ouers. Hierd ie
riglyne word vervolgens in Ta b el 3 uiteengesit word .
Tabel 3: Riglyne vir effektiewe dienslewering tydens vroeë intervensie volgens JCIH
(2000:18)
Riglyne vir effektiewe dienslewering tydens vroeë intervensie
1.
2.
3.
4.
5.
Neona te en jong kind ers m e t ‘ n g ehoorverlies m oe t inska kel b y ‘ n fa m ilie-g esentree rd e
vroeë intervensiep rog ra m voor d ie o ud erd om va n 6 m a a nd e
Vroeë intervensied ienste m oe t verska f w ord d eur p rofessionele d ienslew era a rs w a t ke nnis
het oor en b ekend is m et d ie kom m unika sieb ehoeftes va n jong kind ers m e t ‘ n
g ehoorverlies
Neona te en jong kind ers m e t ‘ n g ehoorverlies m oe t g ep a s w ord m et toep a slike
versterking b inne 1 m a a nd na d ie b evestig ing va n d ie g eho orverlies
Neona te en jong kind ers w a t g ep a s is m et versterking sistem e m oet elke 3 m a a nd e
g em onitor en o p g evolg w ord
Vroeë intervensie m oet g eskied in e lke fa m ilie se g ekose m etod e va n kom m unika sie en
ta a lontw ikkeling m oet ooreenstem m et d ie kind se ontw ikkeling svla k
Bog enoem d e rig lyne word b eskou a s d ie id ea a l vir effektiewe d ienslewering a a n jong
g ehoorg estrem d e kind ers en hulle ouers. Vroeë intervensied ienste m oet op so ‘ n wyse
ontwikkel word d a t d it voorsien in d ie ind ivid uele b ehoeftes va n elke b etrokke jong kind en
sy/ ha a r fa m ilie (Ka rc hm er & Allen, 1999, in JCIH, 2000:14). Die rig lyne, soos uiteengesit in
Ta b el
3,
ka n
g eb ruik
word
as
fond a m ent
vir
d ie
ontw ikkeling
va n
vroeë
intervensiep rog ra m m e wa t p ositiewe kog nitiewe, sosia le en ekonom iese g evolg e vir d ie
jong kind m et ‘ n gehoorverlies sa l hê (JCIH, 2000:14).
27
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
2.5 ONDERSTEUNING EN BERADING VIR OUERS
“ C a re m ore for the ind ivid ua l p a tient tha n for the sp ec ia l fea tures of the d isea se.
Dea ling a s w e d o w ith p oor suffering hum a nity, w e see the m a n unm a sked ,
exp o sed to a ll the fra ilties a nd w ea knesses,
a nd you ha ve to keep your hea rt soft a nd tend er
le st you ha ve too g rea t a c ontem p t for your fellow c rea ture.”
Bea n, W.B., 1950; Ap horism s from b ed sid e tea c hing s a nd w riting s
Ouers va n jong gehoorg estrem d e kind ers word ongea g d ie oud erd om va n d ia g nose,
g ekonfronteer m et ‘ n tweeled ig e vera ntwoord elikheid . Eerstens m oet hulle d ie a a rd va n
hulle kind se gestrem d heid versta a n en tweed ens m oet nuwe va a rd ig hed e a a ngeleer
word wa t hulle in sta a t sa l stel om hulle kind se nuut ontd ekte b ehoeftes te ha nteer
(Wolfend a le 2000:103). Hierd ie nuwe vera ntwoord elikhed e is d ikwels vir ouers b ed reig end
en d a a rom b enod ig hulle ond ersteuners wa t g ehoorgestrem d heid b y kind ers versta a n en
wa t b ereid is om te luister na hulle rea ksies en b ekom m ernisse oor d ie toekom s
(Wolfend a le 2000:104).
Volg ens Hug o (1997, in Potta s, 1998:19) is b era a d ‘ n kritieke b eroep sfunksie va n d ie
oud ioloog, en in ‘ n g roter m a te va n d ie p ed ia triese oud ioloog. Hierd ie b eroep sfunksie va n
b era d ing ka n om skryf word a s d ienste wa t verska f word a a n ‘ n ind ivid u m et ‘ n
g ehoorverlies en sy/ ha a r b etrokke fa m ilie ten eind e d ie p rob lem e g ea ssosieer m et, of wa t
d ie g evolg e is va n d ie g ehoorp rob leem , te verm ind er. Deur m id d el va n b era a d a a n
ind ivid ue en hulle fa m ilies word d ie tera p eutiese p roses ond ersteun (Hug o, 1997, in Potta s,
1998:19). Volgens English (2005:10) m oet voornem end e oud ioloë tyd ens hulle op leid ing
toeg erus word om d ie sielkund ige en em osionele resp onse va n ouers te versta a n en
a a nd a g d a a ra a n te gee, a a ng esien d ie b eroep sfunksie va n b era d ing a l vir ja re in tersiêre
op leid ingsp rog ra m m e a fg eskeep word .
28
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Ouers erva a r d ie d ia gnose va n ‘ n g ehoorverlies b y kind ers a s ‘ n g eweld ig e verlies in
toekom sverwa gtinge en d rom e. Gevolg lik b enod ig hulle tyd om oor hierd ie verlies te rou
en om hulle em osies te verwerk (Luterm a n, 1998:75). Volg ens Luterm a n & Kurtzer-White
(1999:14) is ouers in hierd ie kritieke d ia g nostiese p eriod e p rim êr a fha nklik va n d ie em p a tie,
ond ersteuning en b era d ing va n d ie p ed ia triese oud io loog . Die na vorsing va n Friehe,
Bloed ow en Hesse (2003:216) d ui d a a rop d a t ouers va n kind ers m et ‘ n gehoorverlies
ra p p orteer d a t hulle nie vold oend e form ele b era d ing ontva ng tyd ens d ia g nose en d ie
tyd p erk d a a rna nie, en d a t hierd ie a fwesig heid va n b eskikb a re b era d ing tot g evolg het
d a t em osionele b ehoeftes nie uitg esp reek en herken word nie. Ped ia triese oud ioloë m oet
vera ntwoord elikheid neem vir d ie a a nva a rd ing va n sy/ ha a r rol a s b era d er en em p a tiese
ond ersteuner, ong ea g p ersoonlikheid en p ersoonlike voorkeure oor wa t vir hom / ha a r
g em a klik is (Cla rk & Eng lish, 2004:4).
Die sp esifieke b ehoeftes va n ouers vera nd er m ettertyd en d a a rom m oet hulle p rioriteite
ten op sig te va n b era d ing en ond ersteuning d eurlop end a a nd a g g eniet (M a rtin, Georg e,
O’ Nea l & Da ley, 1987:31). Ouers b enod ig b era d ing en b egeleid ing, nie net tyd ens d ie
d ia g nose nie, m a a r d eurlop end soos wa t d ie p roses va n vroeë intervensie verloop
(Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:17). Ouers sp esifiseer d a t d ie b etrokke oud ioloog nie net
‘ n va a rd ige klinikus m oet wees nie, m a a r ook ‘ n em p a tiese en ond ersteunend e b era d er
(Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:16) wa t b ereid is o m op la ng term yn b etrokke te wees b y
d ie intervensiep roses (Sjob la d et a l., 2001:30).
Nie net b enod ig ouers volgehoue ond ersteuning va n p rofessionele d ienslewera a rs nie,
m a a r ook va n hulle huweliksm a a ts, fa m ilieled e, vrie nd e en a nd er ouers va n kind ers m et ‘ n
g ehoorverlies (Roush, 2000:164). Volg ens Roush (2000:164) en Feher-Prout (1996:158) m oet
p ed ia triese
oud ioloë
voortd urend
in a g
neem
d a t d ie teenwoord ig heid
va n ‘ n
g ehoorverlies d ie fa m ilie a s geheel b eïnvloed . Da a rom m oet d ie hele fa m ilie b etrek word
b y intervensie en b esluitnem ing (M inc hom et a l., 2003:101) en g evolglik m oet in elke
fa m ilielid se unieke b ehoeftes a a n b era d ing en ond e rsteuning d eur d ie b etrokke
29
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
oud ioloog voorsien word (Luterm a n, 1998:75). Die kw a liteit va n ouers se huwelik b ep a a l
ook in ‘ n groot m a te hoe d ie kind se g estrem d heid ha nteer word , a a ng esien d ie
im p lika sies va n g ehoorgestrem d heid d ie d ina m iek en ha rm onie in enige huwelik d irek
im p a kteer (Feher-Prout, 1996:159). Da a rom b enod ig b eid e p a rtye va n d ie huwelik
volg ehoue ond ersteuning en leid ing in hulle rolle a s huweliksm a a ts, sowel a s ouers va n ‘ n
kind m et ‘ n g ehoorverlies (Luterm a n, 1998:75; Roush, 2000:164). Die vera ntwoord elik-heid
vir d ie lewering va n vera ntwoord b a re fa m ilieg esentreerd e intervensied ienste lê steed s b y
d ie p ed ia triese
oud ioloog
om
d ie m a te va n ond ersteuning wa t ouers ontva ng ,
voortd urend te eva lueer en a a n te p a s (Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:17; Feher-Prout,
1996:161).
Tyd ens d ie d ia gnosep roses en tyd ens vroeë intervensie het ouers va n g ehoorg estrem d e
kind ers ‘ n oorheersend e b ehoefte om in konta k te wees m et a nd er ouers va n kind ers m et
‘ n g ehoorverlies (Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:16; M inc hom et a l., 2003:95; Roush,
2000:164; English et a l., 2004:11; Cla rk &
English, 2004:105; Ba d er, 2004:26). Die
ond ersteuning en b ysta nd va n a nd er ouers va n kind ers m et ‘ n g ehoorverlies is vir ouers
som s va n groter wa a rd e a s d ie ond ersteuning va n d ie fa m ilie en a nd er b etrokke
d ienslewera a rs. Die kwa liteit va n hierd ie ond ersteuning s-verhoud ing tussen ouers ka n
toeg eskryf word a a n d ie g ed eeld e erva ring wa t resulteer in ra a d g ewing en m entorska p
(Cla rk & English, 2004:105; Ba d er, 2004:26). Ouers voel ook d a t hulle g roter vrym oed ig heid
het om hulle em osionele erva ring s op so ‘ n m a nier met a nd er ouers te d eel (Cla rk &
Eng lish, 2004:105; Ba d er, 2004:26). Oud ioloë m oet a g sla a n op hierd ie b ehoefte va n ouers,
en d ie vrym oed igheid neem om ond ersteuning sg roep e te inisieer en te fa siliteer. Ouers
va n nuutg ed ia g noseerd e kind ers m et ‘ n g ehoorverlies m oet so g ou a s m oontlik b etrek
word in hierd ie groep e va n g ed eeld e erva ring en ond ersteuning (Ba d er, 2004:26;
Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:16).
Ouers sp reek ook d ie b ehoefte uit a a n konta k m et a nd er gehoorg estrem d e kind ers self
(Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:16). Vir ouers is d it nod ig om d ie p ositiewe uitkom ste va n
30
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
vroeë intervensie op ‘ n konkrete m a nier te erva a r d eur voorg estel te word a a n a nd er
kind ers wa t ook ‘ n gehoorverlies het en wa t d eur d ie p roses va n intervensie b eweeg het
(M inc hom et a l., 2003:95). Oud ioloë het d a a rom ‘ n vera ntwoord elikheid a s b em id d ela a rs
om ouers in a a nra king te b ring m et a nd er ouer kind ers m et ‘ n g ehoorverlies en hulle op
hoog te te hou va n a nd er kind ers se sukses-verha le e n erva ring s op d ie p a d va n ha b ilita sie
(Luterm a n, 1998:78; Roush, 2000:164).
Fina nsiële b ehoeftes en hulp in d ié verb a nd , skep vir ouers wesenlike p rob lem e, vera l a s
steed s styg end e m ed iese kostes in a g g eneem word . Die teenwoord ig heid va n ‘ n
g ehoorverlies hou lewensla ng e fina nsiële im p lika sies in, nie net in term e va n d ie verkryg ing
en insta nd houd ing va n versterkingsistem e (gehoora p p a ra te/ kogleêre inp la nting ) nie,
m a a r ook in term e va n sp esia le d ienste en la tere b eroep sg eleenthed e (M a uk & White,
1995: 28). Ouers ka n hierd ie skielike fina nsiële vera ntwoord elikheid a s kom m erwekkend
erva a r en b enod ig toep a slike leid ing en ond ersteuning ten op sig te va n fina nsiële b estuur
(Roush, 2000:162). Volg ens d ie South Afric a n Hea ring Sc reening Position Sta tem ent
(HPCSA, 2002:4) b ehoort a lle kind ers m et ‘ n gehoorverlies en hulle fa m ilies toeg a ng te hê
tot toep a slike vroeë intervensied ienste en toep a slike versterking sistem e, sond er enig e
fina nsiële b ep erking e.
Vir b a ie fa m ilies is d ie teenwoord ig heid va n ‘ n gehoorverlies b y ‘ n kind , ten sp yte va n d ie
uitd a ging s d a a ra a n verb ond e, ‘ n verrykend e lewenserva ring (Roush, 2000:164). Ouers
m oet d ie p roses va n intervensie a s hoop vol erva a r en voortd urend herinner word a a n d ie
p ositiewe uitkom ste va n vroeë intervensie.
Oud ioloë m oet d a a rop fokus om ouers se
selfb eeld te b ou, a a ng esien ouers m et selfvertroue en hoop volle toekom sverwa g ting e
versta nd ig e b esluite vir hulle kind ers neem (Luterm a n, 1998:78; Roush, 2000:164).
Ouers se b ehoeftes a a n ond ersteuning is uiteenlop end en d ivers en om hierd ie b ehoeftes
effektief te b evred ig , word insette op verskillend e terreine va n eksp erties vereis (Rob b ins,
2002:55). Wa nneer ouers ond ersteuning en b era d ing o ntva ng , m oet d it geskied va nuit ‘ n
31
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
sp a nb ena d ering wa a r verskeie p rofessionele rolsp elers in sa m ewerking m et m eka a r, b yd ra
tot d ie ha ntering en ond ersteuning va n hulle kind (ers) m et ‘ n g ehoorverlies (Luterm a n &
Kurtzer-White, 1999: 15; Roush, 2000:159; Rob b ins, 2002:55).
Bera d ing word erken a s ‘ n vita le kom p onent va n inte rvensied ienste wa t a a n enig e
ind ivid u m et ‘ n gehoorverlies verska f m oet word (Cla rk & Eng lish, 2004:2). Die p ed ia triese
oud ioloog se rol in ond ersteuning en b era d ing is krities en ga a n g ep a a rd m et ‘ n
g eweld ige m a te va n vera ntwoord elikheid (Rob b ins, 2002:55). Volg ens Culp ep p er, M end el
& M c Ca rthy (1994:60) en Cra nd ell (1997:78) is p ed ia triese oud ioloë nie voorb ereid en
vold oend e toegerus vir hulle rol a s b era d ers en volg ehoue ond ersteuners nie. Volg ens
Eng lish et a l. (2004:10) is vera ntwoord b a re b era d ing a a n ouers va n jong kind ers m et ‘ n
g ehoorverlies ‘ n onontb eerlike b eroep sfunksie wa t m et erns d eur a lle p ed ia triese oud ioloë
b ejeën m oet word .
2.6 DIE VERSKAFFING VAN INLIGTING AAN OUERS
“ It is w ell to g ive w hen a sked ,
b ut it is b e tter to g ive una sked , throug h und ersta nd ing .”
Ka hlil G ib ra n, 1883-1931
Die inlig ting wa t fa m ilies b enod ig wa nneer hulle kind g ed ia g noseer word m et ‘ n
g ehoorverlies, is a l vir m eer a s twee d eka d es ‘ n ond erwerp va n ond ersoek en b esp reking
(Roush & Ha rrison, 2002:52). Wa nneer d a a r a a n ouers gevra word om te b eskryf wa t hulle
va n
p rofessionele
d ienslewera a rs verwa g,
word
feitelike
inlig ting
en
em p a tiese
ond ersteuning a ltyd g enoem (Roush, 2000:159). Hierd ie inlig ting m oet versta a nb a a r en
g eïnd ivid ua liseerd vir hulle kind wees (Ba m ford et a l., 2000: 254; DeCond e Johnson, 1997:
132; Luterm a n, 1999:169). Fa m ilies va n kind ers m et ‘ n p a s g ed ia gnoseerd e gehoorverlies
het nie a ltyd d ie toega ng tot d ie om va ttend e inligting wa t hulle b enod ig nie. ‘ n
Vertra g ing in d ie verkryging va n om va ttend e d ienste , of onvold oend e inligting en
32
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
ond ersteuning, m a g hierd ie p op ula sie va n jong kind e rs m et ‘ n g ehoorverlies ontneem va n
d ie p otensiële voord ele va n vroeë id entifika sie (Sa ss-Lehrer, 2004:295).
Ped ia triese oud ioloë m oet b ewus wees va n ouers se sp esifieke b ehoeftes a a n toep a slike
inlig ting tyd ens d ie d ia g nose, a sook tyd ens vroeë intervensie wa t volg , a a ng esien ouers se
b ehoeftes a a n sp esifieke inlig ting , sowel a s d ie tyd stip wa nneer d it verska f word , g ed urig
vera nd er (Ha rrison & Roush, 2002: 234; Luterm a n & Kutzer-White 1999:13; M a rtin, Georg es,
O’ Nea l & Da ley. 1987:29). Ouers is oor d ie a lgem een nie tevred e m et d ie inligting wa t a a n
hulle verska f word ten tye va n d ie d ia g nose nie, ten sp yte va n d ie g oeie b ed oelings va n
d ie b etrokke p rofessionele d ienslewera a rs (M inc hom et a l., 2003:98; Sa ss-Lehrer, M ea d owOrla ns & M ertens, 2000:136). Kritiek teen hierd ie inligting is d a t d it nie toep a slik is vir hulle
b ehoeftes op d a a rd ie tyd stip nie, d a t d it te g ed eta illeerd en teg nies is, en d a t d it
oord rewe op tim isties is m et b etrekking tot toekom sverwa g ting e (M inc hom et a l., 2003:99).
Volg ens Sa ss-Lehrer (2004:300) se na vorsing erva a r ouers d ikwels d a t oud ioloë a s g evolg
va n oorvol a fsp ra a ksked ules oorha a stig is m et d ie verska ffing va n inlig ting . Gevolg lik word
d a a r nie vold oend e tyd sa a m m et hulle b estee na a floop va n ‘ n g ehooreva lua sie nie en
hulle vra e en b ekom m ernisse b ly d a n onb ea ntwoord . Ouers verkies d a t oud ioloë in ‘ n
p og ing om hulle nie m et inlig ting te oorweld ig nie, inlig ting g eleid elik en in klein
hoeveelhed e m oet verska f, sod a t hulle d a n self ka n b esluit wa nneer hulle g ereed is vir
verd ere en m eer in-d iep te inlig ting (Sa ss-Lehrer, 2004:295). Ouers se op regte a d vies a a n
p rofessionele d ienslewera a rs is d a t g een inlig ting hoeg ena a m d va n hulle weerhou m a g
word nie (Sa ss-Lehrer, 2004:295; Wolfend a le 2000:11).
Aa ng esien d ie a a nleer va n ta a l va n ka rd ina le b ela ng is ged urend e d ie eerste 3
lewensja re (Yoshina ga -Ita no et a l., 1998:1161), word d a a r va n ouers verwa g om
b ela ng rike b esluite oor ‘ n verskeid enheid a sp ekte b inne ‘ n b a ie kort tyd te neem .
Gevolg lik word d ie b esluitnem ing oor ta a l en kom m unika sie-op sies d eel va n ouers se
vroeg ste erva ring s m et hulle b a b a (Young , 2002: 3). Da a rom m oet ouers in sta a t wees om
33
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
a lle sta nd p unte en roetes te ond ersoek, sod a t hulle a s’ t wa re a s verb ruikers ka n soek na
a d vies en d ienste wa t hulle b enod ig (Wolfend a le, 2000:48). Die b etroub a a rheid en
g eld ig heid va n inlig ting ra kend e intervensie en kom m unika sie op sies wa t a a n ouers
verska f word , word egter b evra a gteken. Ouers erva a r d ikwels d a t hulle sleg s g ed eeltelike
en b evooroord eeld e inligting ontva ng (Eleweke & Rod d a , 2000:379; Bess, 1998:301).
Gevolg lik erva a r hulle em osies va n frustra sie en verra a d wa nneer hulle b esef d a t d a a r
a lterna tiewe intervensie/ kom m unika sie op sies b esta a n wa a rva n hulle nie b ewus wa s nie
(Sa ss-Lehrer et a l., 2000:136; Bess, 1998:301). Aa ng esien b ela ng rike b esluite op so ‘ n vroeë
sta d ium geneem m oet word , m oet ouers b em a g tig word om d it effektief te d oen.
Ca rp enter (1997, in Wolfend a le 2000: 54) sien hierd ie b em a g ting in d ie lig d a a rva n d a t d ie
d a e va n p rofessionele d eskund ig es verb y is en d a t ing elig te ond ersteuners nou b enod ig
word .
Ped ia triese oud ioloë m oet d ie vera ntwoord elikheid a a nva a r om ouers te voorsien va n
onb evooroord eeld e inlig ting ra kend e vroeë intervensie en kom m unika sie-op sies, wa t hulle
g evolg lik in sta a t sa l stel om self ing elig te b esluite ra kend e hulle kind se toekom s te neem
(Alb erg & Wilson, 2000:156; And erson, 2002:80; Lute rm a n, 1999:89; Roush, 2000:160; Sa ssLehrer et a l., 2000:136). Ona kkura te inlig ting ka n em osionele ska d e in fa m ilies tot g evolg
hê. Da a rom is d it d ie p ed ia triese oud ioloog se etie se en m orele vera ntwoord elikheid om
ouers te voorsien va n inlig ting wa t a kkura a t is en op resente na vorsing geb a seer is
(Yoshina ga -Ita no, 2001: 220).
2.7 DIE SUID-AFRIKAANSE KONTEKS
“ We p led g e ourselves to lib era te a ll our p eop le from the c ontinuing b ond a g e of p overty,
d ep riva tion, suffering a nd other d isc rim ina tion.
Never, never, a nd never a g a in sha ll it b e tha t this b ea utiful la nd w ill a g a in exp erienc e the op ression
of one b y a nother. Let freed om reig n. G od b less Afric a !”
Nelson M a nd ela , 1918 -
34
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Die a fgelop e d eka d e word g ekenm erk d eur g rootska a lse vera nd ering e in d ie Suid Afrika a nse p olitieke a rena . Hierd ie vera nd ering e wa s nie net p olities va n a a rd nie, m a a r
het ingryp end e vera nd ering e teweegg eb ring in d ie na siona le b eleid vir g esond heid ,
op voed ing en welsyn (Kritzing er, 2000:86). Volg ens Kritzing er (2000:85) word hierd ie
p olitieke vera nd ering e reflekteer in d ie p a ra d ig m a skuif wa t p la a sgevind het in d ie b eroep
va n Sp ra a kta a ltera p ie en Oud iolog ie, m et d ie d oel om huid ige d ienslewering te verb eter
en om na vorsing te fokus op d ie sp esifieke b ehoeftes va n ‘ n p op ula sie b inne d ie unieke
Suid -Afrika a nse konteks.
Vroeë id entifisering en intervensie b y jong kind ers m et ‘ n gehoorverlies het sp oed ig d ie
sta nd a a rd vir sorg en d ienslewering in ontwikkelend e la nd e, soos Suid -Afrika , g eword
(JCIH, 2000:11). Dit is eg ter d uid elik d a t ontwikke lend e la nd e nie nood wend ig in sta a t is
om hierd ie tend ens vol te hou nie en m oet vind ing ryk wees om m a niere te vind vir
konteksreleva nte d ienslewering op ‘ n effektiewe en a a nsp reeklike wyse d eur m id d el va n
p la a slike na vorsing en sistem a tiese b ep la nning (M enc her & DeVoe, 2001, in Swa nep oel,
2004:97).
In ontwikkelend e la nd e, soos Suid -Afrika , wa a r d a a r g een sta nd a a rd e vir d ienslewering
a a n jong kind ers m et ‘ n g ehoorverlies b esta a n nie, verska f ‘ n verkla ring soos d ie JCIH Yea r
2000 Position Sta tem ent ‘ n sta nd a a rd vir sorg wa t ka n d ien a s ‘ n m a a tsta f vir b esta a nd e
d ienste (Swa nep oel, 2004:100). Die Professionele Ra a d vir Sp ra a k, Ta a l en Gehoor
Professies va n d ie HPCSA (Hea lth Profession Counc il of South Afric a ) het onla ng s d ie
interna siona le sta nd a a rd e, soos g esp esifiseer d eur d ie JCIH (2000:10), vir d ienslewering
a a n jong g ehoorgestrem d e kind ers d eur d ie im p lem entering va n UNG en vroeë
intervensied ienste, a a nva a r (HPCSA, 2002:3). Hierd ie p ub lika sie sta a n nou b ekend a s d ie
South Afric a n Yea r 2002 Hea ring Sc reening Position Sta tem ent (HSPS).
Hierd ie Suid -
Afrika a nse verkla ring b ep leit d ie vroeë id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies d eur g eb ruik te
m a a k va n ob jektiewe elektro-fisiologiese m eting s vir UNG, en op eenvolg end e en
onm id d ellike vroeë intervensie. Vroeë intervensie b esta a n uit ‘ n d ia gnostiese eva lua sie en
35
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
inska keling
b y fa m ilie-g esentreerd e intervensiep rog ra m m e wa t voorsien word
d eur
Provinsia le en Distrik Gesond heid sistem e (HPCSA, 2002:1). Sod oend e word d ie g em id d eld e
oud erd om va n id entifika sie, d ia g nose en intervensie verla a g .
Bog enoem d e sta nd a a rd vir d ienslewering is d ie a b solute id ea a l vir d ienslewering a a n
hierd ie p op ula sie va n jong kind ers m et ‘ n g ehoorverlies, m a a r d a a r m oet eg ter in ged a g te
g ehou word d a t hierd ie rig lyne g eb a seer is op d ie JCIH sta nd a a rd e, wa t ontwikkel is in en
hoofsa a klik g em ik is op d ie VSA. Da a r is eg ter ‘ n b ed uid end e verskil in d ie b ehoeftes vir
ontwikkeld e (VSA) en ontwikkelend e (SA) la nd e (Swa nep oel, 2004:107). Volg ens Louw en
Avena nt (2002:145) m oet g esond heid sorg d ienslewera a rs, soos in d ié g eva l oud ioloë,
b ekend wees m et d ie a lg em ene eienska p p e va n ‘ n sp esifieke p op ula sie, a a ng esien d it
d ie b ena d ering tot en stra teg ie vir d ienslewering g eweld ig ka n im p a kteer.
2.7.1 Kulturele en linguistiese diversiteit
Die p op ula sie in Suid -Afrika word sa a m g estel uit ‘ n verskeid enheid va n ra sse. Volg ens d ie
Sensus-op na m e in 2001 (Pop ula tion Census Key Results 2003, in Swa nep oel, 2004:109,110)
ka n d ie p op ula sie in Suid -Afrika hoofsa a klik verd ee l word in 79% swa rt a frika a n, 9.6% b la nk,
8.9% kleurling en 2.5% Asia ties. Die ra sd iversiteit word verd er d iversivieer d eur verskillend e
kulture b inne hierd ie verskillend e ra sseg roep e, m et elk sy eie ta a l en/ of d ia lek. Suid -Afrika ,
wa a rna d ikwels verwys word a s d ie “ reënb oog - na sie” , het 11 a m p telike ta le, wa a rva n
Zulu (24%) d ie m eeste g ep ra a t word , Afrika a ns d erd e (13%) en Eng els vyfd e (8%)
(Pop ula tion Census Key Results 2003, in Swa nep oel, 2004:110). Alhoewel d ie helfte va n d ie
Suid -Afrika a nse p op ula sie woona g tig is in la nd elike g eb ied e, va rieer d ie versp reid ing va n
m ense in sted elike en niested elike g eb ied e volg ens ra s. Gevolglik is d ie toeg a nklikheid tot
vroeë intervensied ienste nie a ltyd m oontlik nie.
Die d iversiteit in ra s en ta a l in Suid -Afrika het ‘ n b ed uid end e uitd a ging tot g evolg in term e
va n vroeë intervensied ienslewering a a n jong kind ers m et ‘ n g ehoorverlies in hulle eie
36
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
huista a l. Volg ens d ie Sensus-op na m e in 2001 (Pop ula tion Census Key Results 2003, in
Swa nep oel, 2004:111) p resenteer 5% va n a lle Suid -Afrika ners m et een of a nd er vorm va n
g estrem d heid , wa a rva n ‘ n gehoorg estrem d heid 0.7% va n d ie tota a l uitm a a k.
Vroeë intervensie vir g ehoorg estrem d e kind ers word nie a s ‘ n m a klike ta a k b eskou nie,
m a a r resente na vorsing d ui d a a rop d a t kultuur en ta a lverskille tussen d ie p rofessionele
d ienslewera a rs en b etrokke kind ers en hulle ouers, d ie situa sie verd er ka n kom p liseer
(Turner & Lyna s in Wolfend a le, 2000:99). Wa nneer ouers va n jong kind ers m et ‘ n
g ehoorverlies en oud ioloë b etrokke b y vroeë intervensie se ling uistiese en kulturele
a gterg rond e verskil, ra a k d it m oeiliker om onb evooroord eeld e en ing elig te b esluite te
verseker. Die verhoud ing en g evolglike vennootska p tussen ouers en p rofessionele
d ienslewera a rs ha ng in ‘ n g root m a te a f va n d ie verm oë om effektief en vrylik te
kom m unikeer. Da a rom word d ie resulterend e kom p lika sies va n ‘ n sensories-neura le
g ehoorverlies b y kind ers vererg er wa nneer fa m ilies se kulturele a g terg rond en huista a l nie
ooreenstem m et p rofessionele d ienslewera a rs wa t m et d ie ouers en hulle kind ers werk nie.
Gevolg lik d eel p rofessionele d ienslewera a rs in d ie b ekom m ernis d a t hulle nie in sta a t is om
hierd ie fa m ilies effektief te ond ersteun en te b egelei nie wa nneer d ie kultuur en ta a l va n
hulle eie verskille (Wolfend a le 2000: 102). Hierd ie sc ena rio is ‘ n rea liteit in d ie Suid Afrika a nse konteks.
2.7.2 Neonatale gehoorsifting in die Suid-Afrikaanse konteks
Die voorkom ing va n ‘ n g ehoorverlies is ‘ n b ela ngrike b eroep sfunksie va n oud ioloë en ‘ n rol
wa t
ond ersteun
word
d eur
d ie
Suid -Afrika a nse
Dep a rtem ent
va n
Gesond heid
(Swa nep oel, 2004:134). ‘ n Voortd urend e struikelb lok in d ie voorkom ing va n ‘ n gehoorverlies in d ie Suid -Afrika a nse konteks is swa k b ewustheid va n d ie p rofessie va n oud iolog ie,
risikofa ktore vir ‘ n g ehoorverlies, d ie g evolge va n ‘ n gehoorverlies en d ie b ela ng va n vroeë
intervensie (Centner, 2000:40). Sed ert d ie b ekend stelling va n g ra tis gesond heid sd ienste vir
a lle kind ers ond er d ie oud erd om va n 6 ja a r, wa t a a nleid ing geg ee het tot ‘ n d ra m a tiese
37
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
toena m e in d ie a a nvra a g va n d ienste, het d ie fokus verskuif na g eneeskra g tend e
d ienslewering , eerd er a s voorkom end e d ienslewering . Die gevolg hierva n is d a t d ie
ontwikkeling va n enig e b eleid of p rog ra m vir sifting , insluitend g ehoorsifting, ond erska t en
oorg esien is (Ba ez, 2000, in Swa nep oel, 2004:136). Die id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies b y
kind ers in Suid -Afrika op ona a nva a rb a re la a t oud erd om m e va n tot tussen 4 en 8 ja a r, is
d a a rom nie verb a send nie (Centner, 2000:43). Dit gee a a nleid ing tot d ie onom keerb a re
a gtersta nd in ta a lontwikkeling , sp ra a k en kog nisie m et verd ere verrykend e sosia le en
ekonom iese g evolge (JCIH, 2000:10).
Ta ns word d ie uitvoer va n neona ta le gehoorsifting a lleenlik b ep erk tot oud ioloë,
a a ng esien d it d ie enig ste p rofessie is wa t op g elei is om UNG uit te voer (Ka thra d a , 2000, in
Swa nep oel, 2004:137). Alhoewel d it voorg estel word d a t verp leeg sters UNG uitvoer
(HPCSA, 2002:4), is d it nog la nk nie ‘ n a a nva a rd e p ra ktyk nie. Ta ns word elektrofisiolog iese
g ehoorsifting hoofsa a klik b ep erk tot p riva a t hosp ita le, m et sleg s enkele oud ioloë in tersiêre
sta a tg esub sid ieërd e hosp ita le wa t toeg a ng het tot hierd ie toerusting . Oor d ie a lgem een is
d ie sta a t neona ta le-g ehoorsifting sp rog ra m m e in Suid -Afrika gefra gm enteerd en b enod ig
g esta nd a a rd iseerd e kriteria vir toetsing, verwysing en op volg (Höll, 1997, in Swa nep oel,
2004:137), Verd er is oud iolog iese d ienste oor d ie a lg em een onewered ig versp reid oor Suid Afrika heen, m et d ie grootste konsentra sie va n d ienste in sted elike geb ied e, terwyl d a a r ‘ n
g eweld ige tekort a a n d ienste in la nd elike g eb ied e is (Centner, 2000:41).
‘ n Fa m ilie se ekonom iese hulp b ronne ka n d ie fa m ilie se toeg a ng tot op volg sifting
g ehooreva lua sies b eïnvloed , vera l a s toeg a ng tot ‘ n m ed iese fond s nie b eskikb a a r is nie
(Sa ss-Lehrer, 2004:298). Volg ens d ie JCIH (2000:11) m oet a lle neona te wa t nie m et
g eb oorte d ie neona ta le g ehoorsifting g esla a g het nie voor d ie oud erd om va n 3 m a a nd e
verd ere
toep a slike
oud iolog iese
en
m ed iese
eva lua sies
ond erga a n
om
d ie
teenwoord ig heid va n ‘ n g ehoorverlies te b evestig. ‘ n Ba ttery va n toetse is nood sa a klik om
d ie tip e, a a rd en gra a d va n d ie gehoorverlies te sp esifiseer, wa t g evolg lik a a nleid ing sa l
g ee tot d ie p a ssing va n g ehoora p p p a ra te en verwysing vir vroeë intervensie (Sa ss-Lehrer,
2004:299).
38
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Da a rom is d ie p rim êre d oel va n d ie Suid -Afrika a nse HSPS d ie im p lem entering va n UNG
sod a t 98% va n a lle neona te en jong kind ers in Suid -Afrika teen 2010 a a n UNG ond erworp e
m oet wees vir d ie id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies (HPCSA, 2002:5).
2.7.3 Vroeë intervensie in die Suid-Afrikaanse konteks
In d ie hed end a a g se Suid -Afrika a nse konteks, wa t d ivers is in term e va n ekonom iese,
ling uistiese, g eog ra fiese en kulturele a sp ekte, word d ie b este p ra ktyk in vroeë intervensie
ook g ed efinieer a s fa m ilieg esentreerd en kultuursensitief (Louw, 2000:95). Volg ens Hug o
(2000:95) word vroeë intervensiep rog ra m m e b eskou a s d ie enigste lewensva tb a re en
ekonom ies uitvoerb a re b ena d ering tot jong , g ehoorg estrem d e kind ers (Hug o, 2000:95).
Volg ens Sa ss-Lehrer (2004:297)
im p a kteer fa m ilies se
va riërend e
a gterg rond e
en
verwysingsra a m werke hulle resp onse op d ie a a nva a rd ing va n ‘ n gehoorverlies en d ie tip e
d ienste wa t hulle b enod ig vir hulle kind ers en fa m ilies.
Die rea liteit in d ie Suid -Afrika a nse konteks is d a t Neona ta le Gehoorsifting sp rog ra m m e
hoofsa a klik in d ie p riva a t-sektor en enkele a nd er tersiêre sta a tg esub sid ieërd e hosp ita le
g eïm p lem enteer is (Swa nep oel, 2004:137). Hoewel d it d eur b etrokke p rofessionele
d ienslewera a rs a a nb eveel word , is d it steed s nie verp lig te wetg ewing nie. Vroeë
intervensiep rog ra m m e m oet steed s ruim te la a t om jong kind ers m et ‘ n gehoorverlies, wa t
weens verskeie red es, op ‘ n la tere sta d ium geïd entifiseer is, te a kkom m od eer.
In ontwikkelend e la nd e soos Suid -Afrika , is d a a r tot onla ngs nog g een sta nd a a rd e vir
d ienslewering in vroeë intervensie a a n jong kind ers m et ‘ n g ehoorverlies en hulle fa m ilies
sa a m gestel nie. M et d ie vrystelling va n d ie Hea ring Sc reening Position Sta tem ent (HSPS)
d eur d ie HPCSA in d ie ja a r 2000 (HPCSA, 2000:1) is rig lyne vir vroeë intervensie neerg elê,
wa a rteen
b esta a nd e
p ra ktyke
in
vroeë
intervensie
in
d ie
Suid -Afrika a nse
g esond heid sorgsisteem g em eet ka n word . Die b eginsels va n d ie JCIH Yea r 2000 Position
Sta tem ent wa t in d ie HPCSA se HSPS verva t is en va n toep a ssing is op vroeë intervensie in
39
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
d ie Suid -Afrika a nse konteks, ka n a s volg in Ta b el 4 uiteeng esit en krities eva lueer word
(soos sa a m g estel va nuit Swa nep oel, 2004:104).
40
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 4: Opsomming en evaluasie van riglyne vir vroeë intervensie volgens die Suid-Afrikaanse HSPS
Beginsels volgens die JCIH
Bevestiging va n die
teenwoordigheid va n ‘n
gehoorverlies voor die ouderdom
va n 3 ma a nde
Vroeë intervensie voor die
ouderdom va n 6 ma a nde vir ‘n
bevestigde gehoorverlies
Suid-Afrikaanse riglyne volgens die HPCSA
•
•
Beperkinge in die Suid-Afrikaanse konteks
Neona te w a t nie d ie g ehoorsifting sla a g nie, m oet verw ys w ord
vir ‘ n om va ttend e oud iolog iese en sp esia lis m ed iese -eva lua sies
Rig lyne en sta nd a a rd e m oe t hiervoor ontw ikkel w ord
•
G een a a nb eveling s is a l g em a a k vir ‘ n
a lg em een a a nva a rd e d ia g nostiese p rotokol
nie
Doel: die fa silitering va n ontwikkelingstoepa slike
ta a lva a rdighede en die bema gtiging va n fa milies om hulle
primêre rol in die ha bilita sieproses te vervul
•
Die ve ra ntw oord elikhed e vir elke a sp ek va n
vroeë intervensied ienslew ering is nog nie
g e sp esifiseer nie
G een vroeë inte rvensiep rotokol of sta nd a a rd
p rosed ure is a l voorg estel nie
•
•
•
•
•
•
•
•
Voordurende toesig oor neona te
en jong kinders met besta a nde
risiko fa ktore
•
•
•
Die e nd ossering va n b eg inse ls soos verva t in d ie Na tiona l
Disa b ility Stra teg ie, Na tiona l Re ha b ilita tion Polic y, DEAFSA Ea rly
Intervention Polic y en releva nte b eleid sverkla ring s vir inklusie w e
ond erw ys
Vroeë interve nsie m o et fa m ilieg eoriënteerd w ees
Aa nvullend e sisteem teg nolog ie m oet onm id d ellik toe g a nklik en
b eskikb a a r w ees
M ed iese en sjirurg ie se interve nsie vir otitis m ed ia en kog leêre
Inp la nting s m o et b eskikb a a r w ees
Die p rim êre fokus in intervensie m oet op d ie ontw ikkeling va n
d ie m ee s toep a slike w yse va n ko m m unika sie vir d ie ind ivid u
w ees
“ Free hea lthc a re for c hild ren und er the a g e of 6 ye a rs” m oet
ook reha b ilita sie en verkryg ing va n versterking sistem e
(g ehoora p p a ra te) insluit
Sond er o nm id d ellike intervensie is UNG oneties en m oet d it nie
uitg evoer w ord nie
Da a r m oet toesig g ehou w ord oor neona te en jong kind ers
ond er d ie oud erd om va n 6 ja a r, m et sp esifieke ve rw ysing na d ié
m et b esta a nd e risiko-ind ika to rs en in om g ew ing s w a a r
neona ta le g ehoorsifting nog nie b eskikb a a r is nie
Risiko-ind ika tors, teenw oord ig m et g eb oorte of w a t op ‘ n la tere
sta d ium ka n ontw ikkel, m o et w yd b ekend g estel en g ep ub liseer
w ord , vera l in d ie Prim êre G esond heid sorg konteks
Dit is ook va n b ela ng om p rog ressiew e g ehoorverliese en
g ehoorverliese m et ‘ n la tere ontsta a n te id entifise e r en te
m onito r
41
•
Voo rtd ure nd e toesig houd ing w ord
a a nb e veel, m a a r g een struktuur of
m eg a nism e om d it uit te voer is tot op hed e
g e sp esifiseer nie
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 4: Opsomming en evaluasie van riglyne vir vroeë intervensie volgens die Suid-Afrikaanse HSPS
Beginsels volgens die JCIH
Wa a rborg vir kinderen fa milieregte
Suid-Afrikaanse riglyne volgens die HPCSA
•
•
•
Infra struktuur vir inligting en
versekering va n kwa liteit
dienslewering
•
•
•
•
Die reg op voorkeur m etod e/ w yse va n ko m m unika sie w ord
b eskerm d eur d ie Suid -Afrika a nse konstitusie
Die reg te va n kind ers en d ie reg te va n ind ivid ue m et fisiese
g estrem d hed e w ord d eur verskeie ha nd veste b eskerm
O utonom iteit va n d ie kliënt en ouers m oet te a lle tye resp ekteer
w ord
‘ n Na siona le d a ta b a sis m oet ontw ikke l w o rd w a t d ie
im p lem entering va n ‘ n g esta nd a rd iseerd e m etod olog ie e n
p rog ra m eva lua sie vereis
Elke p rovinsie m oet ra p p orteer oor d ie hoeveelheid lew end e
g eb oortes en d ie hoeveelheid neona te w a t g ehoorsifting
ond erg a a n het
O ntw ikkeling va n ‘ n m eg a nism e vir d ie verd ere id entifika sie en
op volg va n neona te w a t d ie g ehoorsifting g e m is het
Die b ep a ling va n d ie p reva lensie va n g ehoorverlies b y neona te
en jong kind ers in e lke p rovinsie om na siona le sta tistiek e n
hoog tem erke vir m eting te sp esifiseer en w a t a s
kw a liteitind ika tors sa l d ien
Sa a m gestel va nuit Swa nep oel, 2004:103,104
42
Beperkinge in die Suid-Afrikaanse konteks
•
Die reg tot verkose m etod e va n
kom m unika sie is toeg esta a n, m a a r g ee n
rig lyne vir d ie verska ffing va n
onb evooroord eeld e inlig ting b esta a n nie
•
‘ n Na siona le d a ta b a sis w ord voorg estel, m a a r
d ie m eg a nism e vir d ie ontw ikkeling en
im p lem entering d a a rva n is nog nie
g e sp esifiseer nie en g een voorstelle is a l
d a a rvoo r g em a a k nie
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Va nuit Ta b el 4 is d it d uid elik d a t d a a r nog heelwa t ruim te b esta a n vir d ie verb etering
en im p lem entering va n vera ntwoord b a re vroeë intervensied ienste in d ie Suid Afrika a nse konteks, vera l in term e va n d ie sa m estelling va n d ia gnostiese en vroeë
intervensiep rotokolle. UNG ka n slegs va n wa a rd e wees ind ien vroeë intervensied ienste om va ttend , vera ntwoord b a a r en d eeg lik is (JCIH, 2000:10; Sa ss-Lehrer
2004:297). Die b eginsels en riglyne soos voorgestel in Ta b el 4, vereis ‘ n p ro-a ktiewe
resp ons va n d ie oud iolog ie p rofessie in Suid -Afrika .
Ad d isioneel tot b og enoem d e b ep erking e, is verskeie struikelb lokke in d ie weg va n
toep a slike d ienslewering , ond ersteuning en op voed ing in Suid -Afrika , d eur d ie
b eleid sverkla ring va n d ie Na tiona l Com m ission on Sp ec ia l Need s in Ed uc a tion a nd
Tra ining (NCSNET) en d ie Na tiona l Com m ittee for Ed uc a tion Sup p ort Servic es (NCESS)
geïd entifiseer (Dep a rtem ent va n Ond erwys, 1997) en ka n a s volg b eskryf word :
Eerstens, sosio-ekonom iese struikelb lokke wa t d ie ontoeg a nklikheid tot b a siese
d ienste sp esifiseer. Die gevolg hierva n is d a t kind ers m et g estrem d hed e som s nie
toeg a ng het tot vroeë intervensiesentrum s nie, a s g evolg va n vervoerp rob lem e en
ook
ontoega nklike
p a a ie.
Hierm ee
sa a m
het
swa k
leefom sta nd ig hed e,
ond ervoed ing , ‘ n tekort a a n toep a slike b ehuising en werkloosheid ‘ n nega tiewe
im p a k op d ie ontwikkeling va n a lle jong kind ers in Suid -Afrika . Fa ktore soos g eweld ,
m isd a a d en c hroniese siektetoesta nd e soos HIV/ VIGS, ka n ook verd er d ie fisiese en
em osionele welsta nd va n jong kind ers b eïnvloed . Tweed ens word nega tiewe
houd ings en d iskrim ina sie in term e va n gesla g , ra s, kla s, kultuur, g estrem d heid en
geloof ook b eskou a s struikelb lokke tot effektiewe d ienslewering en ond ersteuning .
La a stens word d ie erkenning va n ouerska p en ouerb etrokkenheid in d ie Suid Afrika a nse konteks a s ‘ n b ed uid end e struikelb lok b eskou. Die a ktiewe b etrokkenheid
va n ouers in op voed ing en intervensie, is onontb eerlik vir effektiewe leer en
ontwikkeling . Neg a tiewe
houd ings teenoor ouerb etrokkenheid , ‘ n verlies a a n
fa siliteite wa t ouerb etrokkenheid a a nm oed ig en swa k b em a gtiging va n ouers, d ra
43
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
a lles d a a rtoe b y d a t ouers nie genoegsa a m b etrokke is b y intervensie nie. Al d rie
b og enoem d e
struikelb lokke, soos geïd entifiseer d eur d ie
NCSNET en
NCESS
(Dep a rtem ent va n Ond erwys, 1997) is ook d irek va n toep a ssing op vroeë intervensie
vir jong g ehoorgetsrem d e kind ers en hulle ouers en verkla a r wa a rom d ienslewering
a a n hierd ie p op ula sie, g eweld ig uitd a gend is vir d ie oud ioloog werksa a m in d ie Suid Afrika a nse konteks.
M et b etrekking tot vroeë intervensied ienslewering , m oet d ie rol en b eskikb a a rheid
va n
oud ioloë
in
Suid -Afrika
ook
in
ag
g eneem
word .
Tra d isioneel
het
sp ra a kta a ltera p ie en oud iolog ie b esta a n uit ‘ n g eko m b ineerd e kwa lifika sie en d ie
HPCSA
reg istra sie
wa s
as
‘n
sp ra a kta a l-tera p eut
en
oud ioloog .
Ta ns
is
op leid ing sp rog ra m m e b y universiteite op so ‘ n wyse a a ng ep a s d a t d it d ie kwa lifika sie
a s sp ra a kta a ltera p eut of oud ioloog of b eid e tot gevolg het. Verd er b esta a n d a a r
ook oor d ie a lg em een in d ie g esond heid sektor in Suid -Afrika ‘ n b ep erkte b ewustheid
va n d ie a a rd en om va ng va n d ie d ienste wa t d eur sp ra a kta a ltera p eute/ oud ioloë
gelewer ka n word (M a lherb e, 1999, in Swa nep oel, 2004:130). Dit wil voorkom a sof d ie
im p lem entering va n ‘ n verp ligte ja a r va n g em eenska p sd iens vir a lle g eg ra d ueerd e
sp ra a kta a ltera p eute/ oud ioloë sed ert Ja nua rie 2003, d ie sc ena rio tot d ienslewering
kon b eg in vera nd er het (Swa nep oel, 2004:129). Gem ee nska p sd iensp oste wa t a a n
geg ra d ueerd es
toeg eken
word ,
vereis
egter
d ienslewering
in
b eid e
sp ra a kta a ltera p ie en oud iologie. Alhoewel sp ra a kta a ltera p eute ook g ekwa lifiseerd is
om gehoorsifting uit te voer, ka n UNG p rog ra m m e nie b estuur word sond er d ie
kwa lifika sie a s oud ioloog nie (Hugo, 2004:6). Va nuit ‘ n na siona le p ersp ektief b esta a n
d a a r ook verskille tussen p riva te en op enb a re oud iolog iese d ienste. Die m eerd erheid
va n oud ioloë p ra ktiseer in d ie p riva a t p ra ktyk en verska f d ienste a a n ‘ n b ed uid end e
klein p op ula sie p a siënte wa t in ‘ n ontwikkeld e konteks, p riva a t d ienste ka n b ekostig .
Die m eerd erheid va n d ie Suid -Afrika a nse p op ula sie, wa t volgens Kub b a , M a c And ie,
Ritc hie en M a c Fa rla ne (2004, in Swa nep oel, 2004:133) ‘ n hoër p reva lensie vir
44
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
kongenita le gehoorverlies het a s g evolg va n sosio-ekonom iese d ep reva sie, ka n nie
gehoord ienste in d ie p riva a t sektor b ekostig nie en is a fha nklik va n d ie na siona le
gesond heid sorg sisteem . Wa t eg ter b yd ra tot d ie kom p leksiteit va n hierd ie sc ena rio, is
d ie feit d a t d ie m eeste na siona le g esond heid sorgp oste d eur g em eenska p sd ienstera p eute / oud ioloë g evul word , wa t nie vold oend e toegerus is en g enoeg sa m e
ond ervind ing het om UNG en vroeë intervensied ienste te im p lem enteer nie (Centner,
2000:42). Reed s gekwa lifiseerd e oud ioloë verkies om nie hierd ie p oste te b eklee nie,
va nweë d ie m eer winsgewend e m a rk in d ie p riva a t sektor (Swa nep oel, 2004:131).
Volgens M enc her (2000, in Swa nep oel, 2004:132) is d ie g eska tte p reva lensie in Suid Afrika va n ind ivid ue wa t p resenteer m et ‘ n sensories-neura le gehoorverlies, ong eveer
4.5 m iljoen. Ind ien d ie helfte va n d ie gekwa lifisee rd e sp ra a kta a ltera p eute/ oud ioloë in
Suid -Afrika , volgens hierd ie geska tte p reva lensie, vera ntwoord b a re en om va ttend e
oud iolog iese d ienste lewer, word d a a r va n elk verwa g om tussen 903 en 4103
ind ivid ue
m et ‘ n g ehoorverlies te
voorsien va n toep a slike
intervensied ienste
(Swa nep oel, 2004:132). Die m eerd erheid va n hierd ie oud ioloë is egter werksa a m in
d ie p riva a t sektor. Dit is egter d uid elik d a t ‘ n g root tekort a a n p rofessionele
d iensverska ffers b esta a n.
Dit is versta a nb a a r d a t g enoem d e b ep erkinge en struikelb lokke ‘ n invloed het op d ie
im p lem entering va n toep a slike vroeë intervensied ienste a a n jong g ehoorg estrem d e
kind ers
en
hulle
ouers.
Oud ioloë
werksa a m
in
Suid -Afrika
het
egter
d ie
vera ntwoord elikheid om vertroud te wees m et d ie rea liteit va n d ie Suid -Afrika a nse
konteks en d ie a lg em ene b ehoeftes va n hierd ie sp esifieke p op ula sie va n jong
gehoorg estrem d e kind ers en hulle ouers (Louw & Avena nt, 2002:145).
45
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
2.8 OPSOMMING
Die p ed ia triese oud ioloog se rol in d ie ha ntering va n ‘ n gehoorverlies in d ie vroeë
kind erja re is va n ka rd ina le b ela ng en d ie vera ntwoord elikheid wa t g ep a a rd g a a n
m et d ienslewering a a n hierd ie p op ula sie jong gehoorg estrem d e kind ers en hulle
ouers, m a g nooit ond erska t word nie (Boothroyd , 2000:11). Ped ia triese oud ioloë is
a fha nklik va n ouers se insette om ‘ n sta nd a a rd vir sorg en d ienslewering te d efinieer
m et b etrekking tot d ie verska ffing va n inlig ting en voortd urend e ond ersteuning. Dit is
d uid elik d a t d a a r in d ie Suid -Afrika a nse konteks ‘ n d ring end e b ehoefte b esta a n a a n
d ie sa m estelling va n riglyne vir d ia g nose en ond ersteuning wa t sa l b yd ra tot
om va ttend e en vera ntwoord b a re d ienslewering a a n hierd ie p op ula sie. Wa nneer
ouers se sp esifieke b ehoeftes g eïd entifiseer is sa l p ed ia triese oud ioloë in sta a t wees
om hulle te b em a g tig sod a t hulle a s ing elig te b esluitnem ers toeg a ng ka n kry tot
vroeë intervensie d ienste en volg ehoue ond ersteuning wa t hulle b enod ig.
Hierd ie hoofstuk d ien a s a g tergrond stud ie oor d ie teoretiese konsep te va n d ia gnose
en vroeë intervensie b y jong kind ers m et ‘ n gehoorverlies (sien Figuur 1). Telkens word
elke konsep g ed efinieer en b reed voerig b esp reek na a a nleid ing va n resente
litera tuur. Ten eind e ouers se b ehoeftes a a n inlig ting en ond ersteuning te b ep a a l,
m oet d ie b ela ng va n vroeë id entifika sie en intervensie versta a n word . Die d ia gnose
va n ‘ n gehoorverlies, ouers se erva ring d a a rva n, sowel a s d ie rol va n d ie p ed ia triese
oud ioloog in d ie oord ra d a a rva n, word b esp reek en d ien a s a gterg rond vir d ie
b ep a ling va n sp esifieke b ehoeftes a a n inligting en ond ersteuning tyd ens hierd ie
d ia gnosetyd p erk. Die konsep va n vroeë intervensie word ook b esp reek, va nuit ‘ n
fa m iliegesentreerd e oog p unt m et d ie klem op sa m ewerking m et ouers, en d ien a s
fond a m ent vir d ie b ep a ling va n sp esifieke b ehoeftes a a n inlig ting en ond ersteuning
tyd ens vroeë intervensie. Die kernkonsep te va n b era d ing en ond ersteuning a a n
ouers, sowel a s hulle sp esifieke b ehoeftes a a n inlig ting , is a a n d ie ha nd va n d ie
46
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
litera tuur b esp reek. Al b ogenoem d e konsep te word la a stens in verb a nd g eb ring m et
d ie b esta a nd e Suid -Afrika a nse konteks in term e va n neona ta le g ehoorsifting en
vroeë intervensie.
47
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
HOOFSTUK 3
METODOLOGIE
“ The m etho d c onsists of a n a ttem p t to b uild a b rid g e b etw een
the w orld of sense a nd the w orld of sc ienc e.”
Bertra nd Russell (1872 – 1970)
3.1
INLEIDING
Da a r b esta a n ‘ n leem te in resente interna siona le litera tuur oor ouers se erva ring va n d ie
d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies b y hulle kind ers, a sook hulle unieke b ehoeftes a a n
toep a slike inlig ting en ond ersteuning (Steinb erg & Ba in, 2000:168). Ped ia triese oud ioloë is
a fha nklik va n ouers se insette om ‘ n sta nd a a rd vir sorg en effektiewe d ienslewering te
d efinieer m et b etrekking tot d ie verska ffing va n toep a slike inlig ting en voortd urend e
ond ersteuning a a n ouers m et jong g ehoorg estrem d e kind ers. Gevolglik het d a a r ‘ n
b ehoefte a a n na vorsing onsta a n wa t nie net ouers va n kind ers m et gehoorverliese se
unieke b ehoeftes id entifiseer nie, m a a r ook hierd ie b ehoeftes en m oontlike leem tes
om skryf in d ie lig va n d ie unieke Suid Afrika a nse konteks. Die d oel va n hierd ie na vorsing is
d a a rom om ouers va n jong gehoorg estrem d e kind ers se b ehoeftes a a n inlig ting en
ond ersteuning tyd ens d ie d ia g nose en g ed urend e vroeë intervensie te id entifiseer en te
b eskryf. Hierd ie hoofstuk verska f ‘ n volled ige uiteensetting va n d ie na vorsing sm etod iek wa t
g evolg is in hierd ie stud ie om b ogenoem d e vra a g stuk te ond ersoek. Die d oel va n d ie
stud ie sowel a s d ie na vorsing sontwerp word inleid end b esp reek, g evolg d eur ‘ n volled ig e
uiteensetting en b esp reking va n d ie twee na vorsing sfa ses.
48
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
3.2
NAVORSINGSDOELWITTE
Die hoofd oel va n hierd ie stud ie is om ouers va n jong g ehoorg estrem d e kind ers se
b ehoeftes a a n inlig ting en ond ersteuning tyd ens d ie d ia g nose en ged urend e vroeë
intervensie te id entifiseer en te b eskryf.
Die volgend e sub d oelstelling s is g eform uleer om hierd ie hoofd oelwit te b ereik:
•
Om ouers se retrosp ektiewe b elewenis va n d ie d ia g nose va n gehoorverlies, a sook
vroeë intervensie te b eskryf.
•
Om b esta a nd e leem tes en b ehoeftes va n ouers in hierd ie p roses va n d ia gnose en
vroeë intervensie te id entifiseer en te om skryf.
•
Om ouers se b ehoeftes a a n sp esifieke inlig ting b y tye va n d ie d ia g nose en
g ed urend e vroeë intervensie va s te stel.
•
Om ouers se b ehoeftes a a n b era d ing en ond ersteuning b y tye va n d ie d ia g nose
en g ed urend e vroeë intervensie te b eskryf.
3.3
NAVORSINGSONTWERP
3.3.1
GESELEKTEERDE NAVORSINGSONTWERP
‘ n Beskrywend e na vorsingsontwerp is geselekteer om ouers va n g ehoorgestrem d e kind ers
se b ehoeftes a a n inligting en ond ersteuning tyd ens d ia g nose en vroeë intervensie te
b eskryf. Die d oel va n b eskrywend e na vorsing is om d ie sp esifieke d eta il va n ‘ n situa sie, ‘ n
sosia le konteks of verhoud ing te skets (Leed y, 1997:79; Neum a n, 1997:123). Die d oel va n
hierd ie na vorsing is verkennend en b eskrywend va n a a rd ten eind e om va ttend e b eg rip
en insig te b ekom va n ouers se sp esifieke b ehoeftes. Va nuit ‘ n kwa lita tiewe p ersp ektief
p oog d ie na vorser om op ‘ n holistiese wyse insig in hierd ie b ep a a ld e verskynsel te verkry,
terwyl d ie na vorser va nuit ‘ n kwa ntita tiewe p ersp ektief d ie rol va n d ie ob jektiewe
49
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
wa a rnem er a a nneem (De Vos, Stryd om , Fouc hé & Delp ort, 2002:79). Kwa lita tiewe en
kwa ntita tiewe b ena d ering s word eg ter vir d ie d oel va n hierd ie stud ie gekom b ineer d eur
m id d el va n d ie p roses va n tria ng ula sie. Hierd ie p roses word sp esifiek ged efinieer a s
m etod olog iese tria ng ula sie, wa a r twee m etod es va n d a ta versa m eling in ‘ n enkele stud ie
a a ng ewend word (Duffy, 1993 in De Vos et a l., 2002:365). Die d oel va n tria ng ula sie is nie
soseer om kwa ntita tiewe en kwa lita tiewe b ena d ering s te kom b ineer nie, m a a r eerd er om
d ie g eld ig heid en b etroub a a rheid va n ‘ n ob serva sie te verb eter (Ba b b ie & M outon,
2002:65; M org a n, 1988:184; M outon & M a ra is, 1990: 89).
3.3.2
NAVORSINGSFASES
Hierd ie stud ie is in 2 fa ses uitg evoer, na a m lik:
1. Kwa ntita tiewe verkennend e fa se (d a ta -insa m eling d eur m id d el va n vra elyste)
2. Kwa lita tiewe verd iep end e fa se (d a ta versa m eling d eur m id d el va n fokus-g roep e)
Die c hronologiese op eenvolging va n b og enoem d e fa ses ka n a s volg in Figuur 2
voorg estel word :
50
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Ontwerp en sa m estelling va n ‘ n vra elys vir ouers va n kind ers m et ‘ n g ehoorverlies
(Sien a fd eling 3.4.6 en Byla a g C vir ‘ n volled ig e b esp reking en uiteensetting va n hierd ie
vra elys)
p
Uitvoer va n voorstud ie ten eind e d ie b ruikb a a rheid
en p ra ktiese uitvoerb a a rheid va n d ie vra elys te b ep a a l
(Sien a fd eling 3.4.7.1 en Byla a g B vir ‘ n volled ige b esp reking va n d ie voorstud ie)
p
Insa m eling va n kwa ntita tiewe d a ta d eur m id d el va n vra elyste
p
Prosessering va n roud a ta en sta tistiese rekena a rverwerking va n vra elysd a ta
(Sien a fd eling 3.4.8 vir volled ige b esp reking va n d a ta verwerking sp rosed ures)
p
Bep la nning va n fokusg roep e
(sien a fd eling 3.5.3 vir ‘ n volled ig e uiteensetting va n d ie b ep la nningsp roses)
p
Uitvoer va n fokusgroep e en insa m eling va n kwa lita tiewe d a ta
p
Verwerking va n roud a ta d eur m id d el va n a na lisering , oop kod ering
en ka teg orisering va n kwa ntita tiewe fokusg roep d a ta
(sien a fd eling 3.5.5.4 vir ‘ n b eskrywing va n hierd ie p roses)
p
Op skryf va n resulta te
Figuur 2: Chronologiese opeenvolging van navorsingsfases
Figuur 2 d ui d uid elik a a n hoe Fa se 1 va n d ie na vorsing sistem a ties op eeng evolg word d eur
Fa se 2. Die kwa lita tiewe verd iep end e fa se is d a a ro m a fha nklik va n d ie d a ta verkry va nuit
d ie kwa ntita tiewe verkennend e fa se 1.
3.4.
FASE 1: KWANTITATIEWE VERKENNENDE FASE
Die g rond sla gfa se va n hierd ie na vorsing is uitg evoer va nuit ‘ n kwa ntita tiewe verkennend e
p ersp ektief, wa t d ie na vorser in sta a t gestel het om ouers va n kind ers m et gehoorverliese
se inisiële b ehoeftes a a n inligting en ond ersteuning te b eskryf, ook d eur m id d el va n
nod ig e korrela sies en verg elyking s. Die na vorser het g evolglik d ie rol va n d ie ob jektiewe
wa a rnem er a a ng eneem (De Vos et a l., 2002:34).
51
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
3.4.1
PROEFPERSONE
Ouers va n jong kind ers m et ‘ n g ehoorverlies is vir d ie d oel va n hierd ie stud ie g eb ruik. Da a r
word voorta a n na hierd ie ouers wa t g eselekteer is om a a n na vorsing in fa se 1 d eel te
neem , verwys a s p roefp ersone.
In d ie lig d a a rva n d a t d ie na vorser d irekte toega ng g eha d het tot ‘ n g eselekteerd e g roep
p roefp ersone, sta a n d ie seleksiep rosed ure wa t a a ng ewend is vir d ie seleksie va n
p roefp ersone in hierd ie stud ie b ekend a s ‘ n gerieflikheid steekp roef (Leed y, 1997:35).
Proefp ersone is g erieflik sa a m g eg roep eer en b inne b ereik va n d ie na vorser, wa t ook
verd er voord elig is vir d ie fina nsiële im p lika sies va n hierd ie stud ie.
Die grootte va n d ie steekp roef is b ep a a l d eur d ie a a nta l b eskikb a re p roefp ersone wa t
ing estem het om d eel te neem a a n hierd ie stud ie. Da a r wa s ongeveer 116 kind ers
b eskikb a a r wie se ouers ing eska kel het b y d ie ouerleid ing sp rog ra m va n ‘ n vroeë
intervensiesentrum vir kind ers m et ‘ n g ehoorverlies. 54 va n hierd ie ouers is a s p roefp ersone
b y fa se 1 va n hierd ie stud ie b etrek.
3.4.1.1 Seleksiekriteria vir proefpersone
Tyd ens d ie seleksie va n d ie b etrokke p roefp ersone is d a a r va n d ie volg end e kriteria
g eb ruik gem a a k:
•
Ouers van kinders met ‘n gehoorverlies
Elke b etrokke p roefp ersoon m oes ‘ n ouer wees va n een of m eer jong kind ers wa t
reed s ged ia g noseer is m et ‘ n b ila tera le sensories-neura le g ehoorverlies. Die
oud erd om va n d ie kind ers kon wissel tussen 3 m a a nd e en 7 ja a r, a a ngesien d a a r
g efokus is op vroeë intervensie en d iensverska ffing a a n hierd ie jong p op ula sie.
52
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
•
Ouerleiding-kliënte
van
‘n
vroeë
intervensie
sentrum
vir kinders met ‘n
gehoorverlies
‘ n Bep a a ld e voorskoolse reha b ilita siep rog ra m vir kind ers m et ‘ n g ehoorverlies,
wa a r d ie na tuurlik oud itief-ora le b ena d ering g evolg word , is vir d ie d oel va n hierd ie
stud ie g eselekteer. Hierd ie sentrum is uniek in d ie Suid -Afrika a nse konteks in d ie
op sig d a t d it uit ‘ n kleuterskool (leerd ers tussen d ie oud erd om 2 tot 7 ja a r oud )
b esta a n, a sook ‘ n ouerleid ing sp rog ra m wa t ouers va n kind ers tussen d ie oud erd om
va n 3 m a a nd e en 7 ja a r, a kkom m od eer. Hierd ie p rog ra m is m ultikultureel en
m ultilinguisties en ka n d a a rom in ‘ n g root m a te a s verteenwoord ig end va n d ie
Suid -Afrika a nse p op ula sie b eskou word . Aa ngesien verskeie a sp ekte va n vroeë
intervensied ienste in hierd ie stud ie ond ersoek is, m oes ouers d eel vorm va n ‘ n
vroeë intervensiep rog ra m . Die inska keling va n p roefp ersone b y hierd ie sp esifieke
p rog ra m is voord elig in d ié op sig d a t d ie vroeë id entifika sie va n ‘ n gehoorverlies
(a sook Neona ta le Gehoorsifting ) en vroeë intervensie b eskou word a s d ie
g rond sla g va n hierd ie sp esifieke oud itief-ora le p rog ra m .
•
Taal, geletterdheid en onafhanklikheid
Aa ng esien vra elyste
net in Eng els en Afrika a ns sa a m g estel is, m oes a lle
p roefp ersone Afrika a ns of Eng els m a g tig wees. Proefp ersone m oes ook d ie verm oë
hê om d ie vra elys te versta a n en skriftelik te voltooi (d it wil sê g eletterd wees). Da a r
is ook va n p roefp ersone verwa g om hulle eie erva ring s, b ehoeftes en op inies
ona fha nklik weer te g ee, sond er d ie invloed va n enig e b etrokke p ersone. Tyd ens
d ie fokusg roep b esp rekings m oes resp ond ente in sta a t wees om d eel te neem a a n
‘ n g roep b esp reking wa a r d a a r ook va n hulle verwa g is om hulleself ona fha nklik en
verb a a l uit te d ruk.
53
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
3.4.1.2 Seleksieprosedures
Die volgend e p rosed ures is g evolg om p roefp ersone te selekteer:
•
Da a r
is
in
verb ind ing
g etree
m et
d ie
hoof
va n
d ie
b etrokke
vroeë
intervensiesentrum vir kind ers m et ‘ n g ehoorverlies. Die d oel en wa a rd e va n
b ep la nd e stud ie is a a n ha a r voorg ehou en b esp reek in term e va n d ie p ra ktiese
uitvoering d a a rva n. Die hoof va n d ie sentrum het m o nd elings en skriftelik
toestem m ing g egee d a t ouers wa t inska kel b y d ie oue rleid ingsp rog ra m a s
p roefp ersone g eb ruik m a g word (sien Byla a g A vir skriftelike toestem m ing ).
•
Alle ouers wa t inska kel b y d ie ouerleid ing sp rogra m en weekliks intervensie ontva ng ,
is g eselekteer en g elys. Ouerleid ingstera p eute wa t ouers op ‘ n weeklikse b a sis
sp reek, het hulle ook p ersoonlik ing elig a a ng a a nd e d ie a a rd , inhoud en im p lika sies
va n hierd ie stud ie.
•
‘ n Brief va n ing elig te toestem m ing is tyd ens ouerleid ing p ersoonlik a a n ouers
uitg ed eel (sien b yla a g A). Proefp ersone het hierd ie b rief p ersoonlik ond erteken om
toestem m ing tot d eelna m e a a n hierd ie stud ie skriftelik te b evestig . Die reg op
p riva a theid vereis d a t d eelna m e vrywillig en m et d ie b etrokke p roefp ersoon se
p ersoonlike toestem m ing m oet g eskied (Bless &Hig son-Sm ith, 1995:45).
3.4.1.3 Beskrywing van proefpersone
‘ n Tota a l va n 54 vra elyste is d eur p roefp ersone voltooi en a a n d ie na vorser terugb esorg . Al
d ie 54 p roefp ersone wa s elk ‘ n b iologiese ouers va n ‘ n kind ers m et ‘ n g ehoorverlies. ‘ n
Beskrywing va n d ie p roefp ersone word in Ta b el 5-8 weergeg ee:
•
Biografiese inligting
54
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Geog ra fiese versp reid ing
Tabel 5: Geografiese verspreiding van proefpersone (n= 54)
Woonagtig
Aantal proefpersone
Sta d
34 (63%)
Dorp
16 (30%)
Pla a s en/ of Pla ttela nd
4
Tota a l
54
(7%)
Eerste ta a l/ huista a l
Tabel 6: Huistaal / Eerste Taal van proefpersone (n= 54)
Huistaal / Eerste Taal
Aantal proefpersone
Eng els
18 (33%)
Afrika a ns
31 (57%)
Xho sa
4 (8%)
And er
1 (2%)
Tota a l
54
Hoog ste kwa lifika sie
Tabel 7: Hoogste kwalifikasie van proefpersone (n= 54)
Hoogste Kwalifikasie
Aantal proefpersone
G een
1 (2%)
Prim êre/ la erskool (G ra a d 1-7)
2 (4%)
Hoërskool (G ra a d 8-11)
18 (33%)
M a triek voltooi
14 (26%)
Tersiêre kw a lifika sie
19 (35%)
Ta ta a l
54
Etniese a g terg rond
Tabel 8: Etniese agtergrond van proefpersone (n= 54)
Etniese Agtergrond
Aantal proefpersone
Bla nk
23 (43%)
Sw a rt
4 (7%)
Kleurling
26 (48%)
Asia ties
1 (2%)
Tota a l
54
55
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Va nuit Ta b el 5-8 ka n d a a r op som m end gesê word d a t d ie m eerd erheid va n d ie
p roefp ersone in d ie sta d woona g tig is, Afrika a nssp rekend is en ten m inste m a triek a s
hoog ste kwa lifika sie het. Die etniese versp reid ing va n resp ond ente is sod a nig d a t ‘ n
m ultikulturele verteenwoord ig ing verkry word (Ta b el 8). Bog enoem d e inlig ting d ra b y tot
d ie g eld ig heid va n hierd ie stud ie in d ié op sig d a t d a a r gep oog is om ‘ n b eskrywing va n
p roefp ersone te g ee wa t d eel vorm va n ‘ n m ulti-ling uistiese en m ulti-kulturele Suid Afrika a nse konteks. Volg ens Louw (2000:95) is d ie hed end a a g se Suid -Afrika a nse konteks
d ivers in term e va n ekonom iese, ling uistiese, geog ra fiese en kulturele a sp ekte en word
kultuursensitiewe na vorsing b enod ig wa t hierd ie d iversiteit weersp ieël.
•
Beskrywing van proefpersone se kinders met ‘n gehoorverlies
Inligting verkry va nuit Afd eling A (Biogra fiese Inlig ting ) in d ie vra elys is a a ng ewend om ‘ n
b eskrywing va n p roefp ersone se kind ers m et ‘ n g ehoorverlies te g ee (sien Byla a g C). 54
p roefp ersone het d ie vra elyste voltooi en inlig ting kon vervolgens a a ng ewend word vir ‘ n
volled ig e b esrywing va n b etrokke p roefp ersone se kind ers m et ‘ n g ehoorverlies. Hierd ie
b eskrywing word vervolg ens in Ta b el 9-11 en Figuur 3-5 weergeg ee:
Gesla g va n kind ers m et ‘ n g ehoorverlies
Tabel 9: Geslag van proefpersone se kinders met ‘n gehoorverlies
Aantal Proefpersone
Geslag
M a nlik
33 (61%)
Vroulik
21 (39%)
Tota a l
54
Die m eerd erheid va n resp ond ente se kind ers is m a nlik (61%), terwyl d ie m ind erheid (39%)
vroulik is. Hierd ie b evind inge stem ooreen m et d ie fisiolog iese b eginsel va n genetika wa t
a a ntoon d a t m eer seuntjies oor d ie a lg em een g eb ore word a s d ogtertjies (M eyer,
Pa p end orp , M eij & Viljoen, 2002:191).
56
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Oud erd om va n kind ers m et ‘ n g ehoorverlies
Die oud erd om va n p roefp ersone se kind ers m et ‘ n gehoorverlies word vervolg ens in Fig uur
3 g ra fies voorg estel:
7
6
Aantal
5
4
3
2
1
0
21 27 33 39 45 51 57 63 69 75 81 87 93 99
Ouderdom in maande
Figuur 3: Ouderdom van proefpersone se kinders met ‘n gehoorverlies (n=54)
Va nuit Fig uur 3 is d it d uid elik d a t d a a r ‘ n b reë ve rsp reid ing va n oud erd om b y
p roefp ersone se kind ers is. Die g em id d eld e oud erd om va n d ie p roefp ersone se kind ers in
hierd ie stud ie wa s 59 m a a nd e (m et n=54).
Oorsa a k va n g ehoorverlies
Die oorsa a k va n d ie gehoorverlies b y p roefp ersone se kind ers word vervolg ens in Figuur 4
g ra fies voorg estel:
57
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
18
Oorsaak
16
1 – O nb ekend
2 – O orerflik
3 – Prem a tuur
4 – M ening itis
5 – Rub ella
6 – CMV
7 – Tra um a
8 – O nseker
9 – M ening itis – M a
10 – M id oor p a tolo g ie
11 – Vira le infeksie
14
Aantal
12
10
8
6
4
2
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
Oorsaak van gehoorverlies
Figuur 4: Oorsaak van proefpersone se kinders se gehoorverlies (n=54)
Op som m end toon Fig uur 4 a a n d a t d ie oorsa a k va n d ie gehoorverliese b y d ie
m eerd erheid va n d ie p roefp ersone se kind ers onb ekend is (32%), soos b evestig d eur d ie
na vorsing va n Northern en Downs (1991, in Ha ll & M e uller, 1997:437) wa t ook a a nged ui het
d a t ong eveer 35.8% va n a lle oorsa ke va n ‘ n gehoorverlies onb ekend is.
17% va n d ie p roefp ersone se kind ers se gehoorverliese het ‘ n kong enita le oorsp rong en
15% is veroorsa a k d eur m eningitis (in ooreenstem m ing m et d ie etiolog ie va n Northern en
Downs, 1991, in Ha ll & M euller, 1997:437, wa t a a nd ui d a t 13.1% va n kong enita le
g ehoorverliese veroorsa a k word d eur m eningitis). 11% va n p roefp ersone se kind ers se
g ehoorverliese is d ie g evolg va n p rem a turiteit en ‘ n verd ere 9% Cytom eg a lo virus (CM V).
Gra a d va n g ehoorverlies
Volg ens d ie kla ssifika sie va n Sta c h (1997:97) ka n d ie g ra a d va n d ie gehoorverlies b y
p roefp ersone se kind ers a s volg in Ta b el 10 gekla ssifiseer en uiteengesit word :
58
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 10: Graad van gehoorverlies by proefpersone se kinders (n=52)
Aantal kinders
Graad van gehoorverlies *
Gering e g ehoorverlies (15- 40 d B)
1 (2%)
Gem id d eld e gehoorverlies (41- 55 d B)
4 (7%)
Gem id d eld -ernstig e g ehoorverlies (56- 70 d B)
16 (30%)
Ernstig e g ehoorverlies (71-90 d B)
18 (33%)
Uiterm a tige g ehoorverlies (> 90 d B)
13 (24%)
52
Totaal
* g em id d eld e d B intensiteit b ep a a l oor d ie frekw ensies 500, 1000 en 2000 Hz
Die g ra a d va n p roefp ersone se kind ers se g ehoorverlies ka n ook a s volg g ra fies voorgestel
word in Figuur 5:
18
16
14
Aantal
12
10
8
6
4
2
0
15-40
40-55
55-70
70-90
>90
Graad van gehoorverlies (dBHL)
Figuur 5: Graad van gehoorverlies by proefpersone se kinders (n=54)
Va nuit Ta b el 10 en Fig uur 5 ka n d a a r a fg elei word d a t d ie gra a d va n d ie gehoorverlies
va n d ie m eerd erheid va n d ie p roefp ersone se kind ers g em id d eld -ernstig (30% ) of ernstig
(33%) is.
59
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Gep a s m et g ehoora p p a ra te / kog leêre inp la nting(s)
Da a r is verd er ook ond erskeid g em a a k tussen p roefp ersone se kind ers wa t g ep a s is m et
g ehoora p p a ra te teenoor d ié wa t g eïnp la nteer is m et ‘ n kogleêre inp la nting (s), soos
voorg estel in Figuur 6.
Sektorkaart van gehoorapparaat teenoor kogleêre inplanting
12
Kogleêre Inplanting
Gehoorapparaat
42
Figuur 6: Proefpersone se kinders gepas met gehoorapparate teenoor geïnplanteer met
kogleêre inplanting(s) (n=54)
M eer a s ‘ n d riekwa rt va n p roefp ersone se kind ers is gep a s m et g ehoora p p a ra te (78%),
terwyl d ie oorb lywend e 22% g eïnp la nteer is m et ‘ n kog leêre inp la nting (s).
Tota le a a nta l kind ers in d ie gesin va n p roefp ersone
Tabel 11: Totale aantal kinders in gesin van proefpersone (n=54)
Hoeveelheid Kinders
Aantal proefpersone
1
19 (35%)
2
23 (43%)
3
11 (20%)
4
1 (2%)
Ta ta a l
54
Va nuit b og enoem d e inlig ting in Ta b el 11 (in a ntwoord op Vra a g A9 va n d ie vra elys) het 6
va n d ie 54 p roefp ersone b y Vra a g A11 a a ng ed ui d a t hulle nog a nd er kind (ers) het wa t
60
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
ook ‘ n gehoorverlies het. Op som m end het 11% va n d ie p roefp ersone m eer a s een kind
m et ‘ n g ehoorverlies.
3.4.2
NAVORSINGSMATERIAAL
3.4.2.1 Motivering vir die gebruik van vraelyste as data-insamelingsprosedure
Na vorsing d eur m id d el va n vra elyste sluit d ie versa m eling en kwa ntifisering va n d a ta in wa t
d a n a s ‘ n p erm a nente b ron va n inform a sie b eskou word (Ba b b ie, 1990:26). Aa ng esien
slegs ‘ n b ep erkte a a nta l ouers b eskikb a a r wa s om a s p roefp ersone op te tree, is d it va n
ka rd ina le b ela ng d a t elke p otensiële p roefp ersoon ‘ n vra elys m oes voltooi. Hierd ie
versa m eld e d a ta het a s g rond sla gd a ta g ed ien vir d ie b ep la nning va n d ie fokusg roep e
wa t hieruit voortgevloei het. Persoonlike vra elyste is vir d ie uitvoering va n hierd ie fa se
a a ng ewend en vra elyste is p ersoonlik a a n p roefp ersone uitg ed eel om op hulle eie te
voltooi. Die na vorser wa s eg ter b eskikb a a r ind ien d a a r enig e p rob lem e erva a r sou word ,
m a a r la a sg enoem d e se b etrokkenheid b y d ie voltooiing va n d ie vra elys is b ep erk tot d ie
a b solute m inim um (De Vos et a l., 2002: 171). Da a rom kon d ie inhoud va n d ie vra elys a s
vertroulik en ob jektief b eskou word en sa l d it g evo lglik b yd ra tot d ie a lg em ene
b etroub a a rheid va n na vorsingsresulta te. Aa ng esien resp ond ente d ie voltooid e vra elyste
d a d elik a a n d ie na vorser kon terug b esorg , is d ie ve rhoog d e resp onsp ersenta sie a s een
va n d ie b ela ngrikste m otivering s vir hierd ie d a ta -insa m eling sm etod e b eskou (Tesner,
1995:5).
3.4.2.2 Doel van die vraelys
Die d oel va n d ie vra elys is om verkennend e g rond sla g inlig ting te versa m el b y ouers va n
jong g ehoorgestrem d e kind ers, om sod oend e hulle b ehoeftes a a n ond ersteuning en
inlig ting te id entifiseer en te b eskryf.
61
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
3.4.2.3 Brief van ingeligte toestemming
‘ n Dekb rief, a sook ‘ n b rief va n ing eligte toestem m ing het elke vra elys verg esel en het
skriftelike toestem m ing vir d eelna m e a a n d ie stud ie b y p roefp ersone verkry (sien b yla a g
A). Hierd ie b riewe het d ie titel, d oel en wa a rd e va n d ie stud ie b eskryf en ook p roefp ersone
oriënteer in term e va n wa t va n hulle verwa g word . Hierd ie b riewe het verd er ook d ie
a nonim iteit va n d ie p roefp ersone verseker en a a n hulle d ie versekering g eg ee d a t inligting
b etroub a a r ha nteer sa l word (Tesner, 1995:2).
3.4.2.4 Tipe vrae gebruik in die vraelys
Vir d ie d oel va n hierd ie stud ie is d a a r va n twee tip es vra e in d ie vra elyste g eb ruik g em a a k,
na a m lik feitelike- en m ening svra e. Feitelike vra e is g evra om ob jektiewe inlig ting en
p ersoonlike d a ta va n ouers te verkry (Bless & Higson-Sm ith, 1995:122), terwyl m ening svra e
d a a rop g efokus het om ouers se p ersep sies te eva lueer om sod oend e leem tes en
b ehoeftes te id entifiseer. Die inhoud va n ‘ n vra elys b esta a n gewoonlik uit oop en g eslote
vra e. Geslote vra e is hoofsa a klik g eb ruik in hierd ie vra elys en d ie red es d a a rvoor ka n a s
volg uiteeng esit word :
•
Da ta wa t versa m el word va nuit geslote vra e g ee ‘ n b eskrywing va n ‘ n sp esifieke
p op ula sie (Neum a n, 1997:56), na a m lik ouers va n jong kind ers m et ‘ n g ehoorverlies.
•
Feitelike g evolg trekkings sa l gem a a k ka n word , a a ng esien a ntwoord e m et m eka a r
verg elyk ka n word (Neum a n, 1997: 56).
•
Volg ens Neum a n (1997:57) is g eslote vra e id ea a l g eskik vir d ie b ea ntwoord ing va n
sensitiewe vra e, a a ngesien p roefp ersone hierd ie vra e m a klik en vinnig ka n
b ea ntwoord .
•
Aa ng esien d ie inhoud en d oel va n hierd ie stud ie rela tief sensitief va n a a rd is, kon
g eslote vra e effektief a a ngewend word om b etroub a re inligting a a ng a a nd e
p ersoonlike p ersep sies en b ehoeftes te verkry.
62
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Sleg s g eslote vra e is in hierd ie vra elys ingesluit, a a ngesien d ie d oel va n fa se 1 hoofsa a klik
kwa ntita tief en verkennend va n a a rd is, en kwa lita tiewe inform a sie eers in fa se 2 versa m el
is. Antwoord e op hierd ie g eslote vra e het d ie na vorser gerig in d ie b ep la nning va n
fokusgroep e wa t va nuit hierd ie d a ta voortgevloei het.
3.4.2.5 Inhoud van die vraelys
Die inhoud va n d ie vra elys b esta a n uit 41 vra e. Hierd ie vra e is hoofsa a klik in 4
ond era fd eling s verd eel en het g ep oog om g esteld e sub d oelstelling s va n hierd ie stud ie
sistem a ties te b ea ntwoord (sien Byla a g C):
¾Afd eling A - Biog ra fiese inlig ting
Hierd ie a fd eling b esta a n uit 11 feitelike vra e wa t ob jektiewe en id entifika sie-inligting oor
d ie p roefp ersone en hulle kind (ers) verkry. ‘ n Beskrywing va n d ie p roefp ersone is verkry
d eur hulle verhoud ing m et hulle kind m et ‘ n gehoorverlies te b eskryf (vra a g A2), a sook
hulle etniese versp reid ing (vra a g A4), huista a l/ eerste ta a l (vra a g A5), hoogste kwa lifika sie
(vra a g A6) en etniese a g tergrond (vra a g A7). Sod oend e is ‘ n b eeld va n d ie m a te va n
d iversiteit va n d ie p roefp ersone verkry. Vra a g A1 e n A3 gee ‘ n b eskrywing va n
p roefp ersone se kind ers m et ‘ n g ehoorverlies in term e va n g esla g en oud erd om . Die
g ehoorverliese va n p roefp ersone se kind ers is verd er in hierd ie a fd eling b eskryf in term e
va n d ie gra a d va n g ehoorverlies (vra a g V97), d ie oorsa a k va n d ie gehoorverlies (vra a g
A8) a sook of hulle g ep a s is m et g ehoora p p a ra te of ‘ n kogleêre inp la nting (vra a g A9).
Vra a g A10 b eskryf d ie hoeveelheid kind ers wa t elke p roefp ersoon in tota a l het, a sook of
d a a r enige a nd er kind ers in d ie gesin is wa t ook ‘ n g ehoorverlies het (vra a g 11). Sod oend e
kon ‘ n b reër b eskrywing va n d ie g esinsop set verkry word en kon m oontlike verd ere
korrela sies ond ersoek word .
63
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
¾Afd eling B – Erva ring va n d ia gnose en vroeë intervensie
Aa ng esien d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies b y neona te en jong kind ers ‘ n
g eweld ige em osionele im p a k op ouers het (Corc ora n, Stewa rd , Glynn & Wood m a n,
2000:167), p oog vra a g B1 – B21 om ‘ n b eskrywing va n ouers se erva ring va n d ia g nose
en ook hulle erva ring va n vroeë intervensie te g ee.
Erva ring va n d ia g nose:
Hierd ie g ed eelte va n Afd eling B kon in twee verd ere tem a s verd eel word , na a m lik d ie
feitelike inlig ting oor d ie oord ra g va n d ie d ia g nose, en d a n d ie retrosp ektiewe erva ring
va n d ie oord ra g va n d ie d ia g nose.
Wa t d ie feitelike inligting oor d ie oord ra va n d ia gnose b etref, b ep a a l vra a g B1 d ie
oud erd om va n d ia gnose va n p roefp ersone se kind ers m et ‘ n g ehoorverlies. Vra a g B2
b ep a a l of p roefp ersone se kind ers se gehoor m et geb oorte g etoets is, terwyl vra a g B3
b ep a a l wie d ie p ersoon iss wa t hulle verwys het vir ‘ n g ehoortoets ind ien g ehoor nie m et
g eb oorte g etoets is nie. Vra a g B4 b ep a a l wie d ie p ersoon is wa t d ie d ia gnose va n ‘ n
g ehoorverlies oorg ed ra het, terwyl p roefp ersone b y vra a g B5 kon a a nd ui b y wie hulle d ie
d ia g nose d ie gra a g ste sou wou verneem het. Proefp ersone se retrosp ektiewe erva ring va n
d ie oord ra g va n d ie d ia gnose word vervolgens b eskryf a a n d ie ha nd va n vra a g B6 – B10
wa t ‘ n b eskrywing g ee va n hoe d ie p ersoon wa t d ie d ia g nose oorged ra het d ie situa sie
ha nteer het. Vra a g B11 – B14 stel resp ond ente in sta a t om a a n te d ui hoe oud ioloë na
hulle m ening d ie nuus va n ‘ n g ehoorverlies m oet oord ra .
Erva ring va n vroeë intervensie:
Die vroeë id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies is va n ka rd ina le b ela ng vir op tim a le intervensie
uitkom ste en nood sa a k ook d ie onm id d ellike im p lem entering va n vroeë intervensied ienste
(Yoshina ga -Ita no 2002: 221).
Vra a g B15 b ep a a l d a a rom d ie oud erd om wa a rop
p roefp ersone en hulle kind ers b eg in inska kel het b y ‘ n vroeë intevensiep rog ra m . Vra a g
B16 b ep a a l op wa tter oud erd om p roefp ersone se kind ers g ep a s is m et g ehoora p p a ra te.
64
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
In Vra a g B17 – B21 is d a a r a a n p roefp ersone g evra wa t hulle
erva ring va n
g ehoora p p a ra te wa s in term e va n hulle b ekom m ernisse oor d ie fisiese voorkom s va n d ie
g ehoora p p a ra te (vra a g B17), d ie sosia le a a nva a rb a a rheid va n hulle kind (vra a g B18), d ie
resp onse va n fa m ilie en vriend e (vra a g B19, B21) a sook d ie fisiese versorg ing en ha ntering
va n d ie g ehoora p p a ra te (vra a g B20).
¾Afd eling C – Behoeftes a a n b era d ing en ond ersteuning
Volg ens Luterm a n & Kurtzer-White (1999:16) is ouers g ed urend e d ie kritieke d ia g nostiese
p eriod e p rim êr a fha nklik va n d ie ond ersteuning, em p a tie, b era d ing en leid ing va n d ie
p ed ia triese oud ioloog . Vra a g C1 b ep a a l p roefp ersone se sp esifieke b ehoeftes a a n
b era d ing , terwyl vra a g C2 d ie b ehoeftes a a n fa m ilie -ond ersteuning va sstel. Vra a g C3
b ep a a l d ie fina nsiële b ehoeftes va n d ie p roefp ersone. In vra a g C4 is d ie m a te va n
ond ersteuning wa t p roefp ersone ta ns va n hulle eg g enoot, fa m ilie, vriend e, oud ioloog en
ouerleid ing stera p eut kry, va sg estel.
¾Afd eling D – Behoeftes a a n inlig ting
Ouers
va n
kind ers
m et
‘n
gehoorverlies
het
‘n
b ehoefte
aan
ob jektiewe,
onb evooroord eeld e en onp a rtyd ige inlig ting wa t versta a nb a a r en geïnd ivid ua liseerd vir
hulle kind is (Ba m ford et a l., 2000:248). Hierd ie a fd eling p oog d a a rin om te b ep a a l wa t
p roefp ersone se sp esifieke b ehoeftes is a a n inlig ting oor gehoor en gehoorverlies (vra a g
D1 1-10), inlig ting oor ta a l en kom m unika sie (vra a g D2 11-15) en inlig ting oor intervensie en
op voed ingsop sies (vra a g D3 16-20). In vra a g D4 en D5 is p roefp ersone g evra om hierd ie
ond erwerp e vir inlig ting (1-20) te p rioritiseer in term e va n d ie 5 b ela ngrikste ond erwerp e vir
inlig ting va n b ela ng tyd ens d ia gnose (vra a g D4) en d ie 5 ond erwerp e va n b ela ng ‘ n p a a r
m a a nd e na d ia gnose (vra a g D5). Sod oend e kon ‘ n ind ruk verkry word oor hoe d ie
p roefp ersone se b ehoeftes vir inlig ting vera nd er oor tyd (Ha rrison & Roush, 2001:234).
65
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
3.4.3
PROSEDURE
3.4.3.1 Voorstudie
‘n
Bela ng rike
a sp ek
in
d ie
b ep la nning ,
eva lua sie
en
verb etering
va n
d ie
na vorsing sm a teria a l, is d ie uitvoer va n ‘ n voorstud ie. ‘ n Voorstud ie b ehels d ie uitvoer va n
d ie b ep la nd e na vorsing op ‘ n a a nta l led e va n ‘ n sp e sifieke g em eenska p vir wie d ie
na vorsing sp esifiek b ep la n word (Bless & Higson-Sm ith, 1995:89). Sod oend e word d ie
toep a slikheid en a kkura a theid va n d ie vra elys en d ie fokusgroep g id s, b ep a a l.
Die d oel va n d ie voorstud ie is om d ie vra elys wa t vir ouers va n jong kind ers m et ‘ n
g ehoorverlies sa a m gestel is, krities te eva lueer om sod oend e nod ig e a a np a ssings te m a a k
om d ie effektiwiteit en b ruikb a a rheid va n d ie d a ta wa t d a a rd eur versa m el g a a n word , te
verb eter (sien Byla a g B). Twee ouers wa t vold oen het a a n d ie g esteld e seleksiekriteria , is
g eïd entifiseer a s d eelnem ers a a n d ie voorstud ie. Volg ens Converse en Pressor (1987, in Ter
Poorten, 2000:36) word ‘ n m inim um va n twee d eelnem ers vereis vir d ie d eelna m e a a n d ie
voorstud ie. Alb ei d eelnem ers is p ersoonlik geska kel om toestem m ing tot d eelna m e te
verkry en d a a r is a a n hulle verd uid elik wa t p resies va n hulle verwa g word . ‘ n Afsp ra a k is vir
elk ind ivid ueel g esked uleer, wa a rtyd ens d ie vra elys sorg vuld ig d eurg eg a a n en b esp reek is.
Da a r is va n d ie d eelnem ers verwa g om elke vra a g d eeg lik en krities te eva lueer in term e
va n d ie toep a slike form ulering en versta a nb a a rheid d a a rva n. Alle voorstelle en insette is in
a a nm erking geneem en nod ig e a a np a ssings is g em a a k (soos uiteeng esit in Byla a g B).
3.4.3.2 Data-insamelingsprosedure
•
Persoonlike konta k is b ewerkstellig tyd ens ouerleid ing sessies om d ie d oel, inhoud en
im p lika sies va n d ie stud ie p ersoonlik a a n d ie p roefp ersone te verd uid elik.
•
‘ n Dekb rief wa t d ie vra elys verg esel het, is in Eng els en Afrika a ns op g estel. Die d oel
va n d ie stud ie, a sook instruksies vir d ie voltooiing va n d ie vra elys is d a a rin
uiteengesit (sien Byla a g A).
66
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
•
‘ n Brief va n ingelig te toestem m ing is in Afrika a ns en Eng els sa a m g estel (sien Byla a g
A). Dit is p ersoonlik d eur elke p roefp ersoon ond erteken.
•
Aa ng esien d a a r va n p ersoonlike vra elyste g eb ruik g em a a k is, is instruksies vir d ie
invul va n d ie vra elys p ersoonlik d eur ouerleid ing stera p eute of na vorser a a n elke
p roefp ersoon geg ee. Proefp ersone is a lleen g ela a t om d ie vra elys op hulle eie te
voltooi. Die na vorser wa s eg ter b eskikb a a r vir enig e vra e en verd uid eliking tyd ens
d ie invul va n d ie vra elys.
•
3.4.4
Voltooid e vra elyste is d a d elik a a n d ie na vorser terug b esorg .
DATA-OPTEKENING EN ANALISE
Kwa ntita tiewe (fa se 1) en kwa lita tiewe (fa se 2) b ena d ering s is a a ng ewend vir d a ta –
a na lise om sod oend e b y te d ra tot a na lise-tria ng ula sie.
In hierd ie kwa ntita tiewe fa se is d a a r a a n elke a ntwoord op d ie vra elys ‘ n kod e toegeken
wa t d a n op ‘ n a p a rte d a ta va sleg g ing sb la d (Da ta Ca p ture Sheet) a a ng eteken is. Die
kod es b esta a n uit geta lle tussen 0 en 9 en ‘ n hoeveelheid vera nd erlikes is geïd entifiseer
wa t tyd ens d ie verwerking va n d ie d a ta in d ie rekena a r ing esleutel is. Da ta is gevolg lik
verwerk m et ‘ n IBM 370-rekena a r en d ie Sta tistic a l Pa c ka g es for Soc ia l Sc ienc es p rog ra m ,
Universiteit va n Pretoria , is geb ruik vir d ie p rosessering va n d ie d a ta . Beskrywend e sta tistiek
is g eb ruik om hierd ie vra elysd a ta te verwerk en in toep a slike g roothed e weer te g ee.
Volg ens Steyn, Sm it en Du Toit (1984: 112) ka n b eskrywend e sta tistiek g ed efinieer word a s
d ie ta b ellering va n d a ta en d ie b erekening va n b eskrywend e g roothed e op sod a nig e
wyse d a t d it tend ense en eienska p p e va n d ie wa a rg enom e d a ta d uid elik na vore b ring .
Verd er is verskillend e vra e en a fd elings m et m eka a r verg elyk om d ie verb a nd tussen
verskillend e verskynsels te ond ersoek en d a n te b eskryf.
Da a r is va n d ie Chi-
kwa d ra a tverd eling (χ²-verd eling ) g eb ruik gem a a k om te toets vir d ie ona fha nklikheid va n
vera nd erlikes b inne ‘ n kruista b el (Steyn et a l., 1984:116).
67
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
3.4.5
GELDIGHEID EN BETROUBAARHEID
Volg ens Ba b b ie en M outon (2002:83) verwys geldigheid na d ie m a te wa a rin ‘ n em p iriese
m eting d ie wa re b etekenis va n d ie konsep wa t ond ersoek word , a kkura a t reflekteer. Om
g eld ig heid so ver a s m oontlik in hierd ie stud ie te b ewerkstellig , is ‘ n volled ige litera tuurstud ie uitg evoer om te verseker d a t d ie vra e wa t in d ie vra elys ing esluit is, releva nt is en
tred
hou
m et
resente
na vorsing .
‘n
Voorstud ie
is uitg evoer
om
verd er
d ie
toep a ssing swa a rd e, releva nsie en a kkura a theid va n elke vra a g te b eoord eel (Bless &
Higson-Sm ith, 1995: 98).
Volg ens Hud son (1981, in Ba b b ie & M outon, 2002:85) word betroubaarheid g ed efinieer a s
d ie a kkura a theid
of p resiesheid
va n ‘ n m eetinstrum e nt en d ie m a te wa a rin ‘ n
m eetinstrum ent d ieselfe resulta te ond er verg elykb a re toetsom sta nd ig hed e ka n lewer. Om
b y te d ra tot d ie b etroub a a rheid va n d ie vra elys, is d ie ta a lg eb ruik en form ulering va n d ie
vra e na a floop va n d ie voorstud ie a a ng ep a s om d ub b e lsinnig heid en onsekerheid te
voorkom (soos uiteeng esit in Byla a g B). Verd er is d ie teikenp op ula sie va n hierd ie stud ie
d uid elik b eskryf a s ‘ n hom ogene g roep en nie ‘ n lukra a k g eselekteerd e g roep nie. Die
instruksies vir d ie invul va n d ie vra elys is skriftelik en p ersoonlik a a n d ie p roefp ersone
oorg ed ra .
3.5
FASE 2: KWALITATIEWE VERDIEPENDE FASE
In hierd ie tweed e verd iep end e na vorsing sfa se p oog
d ie na vorser om va nuit ‘ n
kwa lita tiewe p ersp ektief verd ere om va ttend e b eg rip en insig te b ekom . Volg ens Preec e
(2004:291) is kwa lita tiewe d a ta -a na lise ‘ n kra gtige instrum ent in d ie ha nd va n d ie na vorser
wa nneer sp esifieke b ehoeftes vir intervensie g eïd entifiseer m oet word . Gevolg lik kon ouers
se sp esifieke b ehoeftes a a n inlig ting en ond ersteuning wa t m oeilik kwa ntifiseerb a a r is
(a a ng esien a lle m oontlike a ntwoord e en p ersp ektiewe nie ing esluit kon word nie) op ‘ n
holistiese wyse b eskryf word (Steeneka m p , 1984:19; De Vos et a l., 2002:27).
68
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
3.5.1
DEELNEMERS
Ouers va n jong kind ers m et ‘ n g ehoorverlies is ook vir d ie d oel va n Fa se 2 in hierd ie stud ie
g eb ruik. Da a r word voorta a n na hierd ie ouers wa t geselekteer is om a a n d ie fokusg roep e
d eel te neem , verwys a s d eelnem ers.
Die led e va n elke fokusg roep is g eselekteer va nuit d ie b etrokke g roep ouers wa t inska kel
b y d ie ouerleid ingsp rog ra m va n ‘ n b ep a a ld e vroeë intervensiesentrum en wa t elk ook ‘ n
vra elys (fa se 1 va n d a ta -insa m eling) voltooi het. Konta k-b esond erhed e is verkry va n d ie
b etrokke vroeë intervensiesentrum se huid ig e d a ta b a sis va n ouers wa t d eel vorm va n d ie
ouerleid ing sp rog ra m . 10 d eelnem ers is va nuit
hierd ie
groep
g eselekteer en
het
d eelg eneem a a n d ie fokusg roep -b esp reking s. Al 10 d eelnem ers vold oen a a n d ieselfd e
g esteld e seleksiekriteria soos uiteeng esit in Afd eling 3.4.1.1. Hierd ie d eelnem ers is ook a lm a l
‘ n b iologiese ouers va n een of m eer kind ers m et ‘ n reed s g ed ia g noseerd e, b ila tera le
sensories-neura le g ehoorverlies. Deelnem ers is verd er verd eel in 2 a p a rte fokusg roep e,
na a m lik ‘ n Eng els-sp rekend e en Afrika a ns-sp rekend e fokusg roep , b esta a nd e uit 5
d eelnem ers in elke g roep . ‘ n Beskrywing va n d ie d eelnem ers a a n d ie fokusg roep e ka n a s
volg in Ta b el 12 en 13 uiteengesit word :
Tabel 12 : Deelnemers: Afrikaanse fokusgroep
Moeder/
Vader
Deelnemers
Ouderdom van
Kind met ‘n
gehoorverlies
Graad van
kind se
gehoorverlies
Kind gepas met
gehoorapparate/
kogleêre inplanting
G e hoora p p a ra te
64 m a a nd e
G em id d eld ernstig
Uiterm a tig
M oed er
61 m a a nd e
Ernstig
G e hoora p p a ra te
Deelnem er 4
M oed er
31 m a a nd e
Uiterm a tig
Kog leêre inp la nting
Deelnem er 5
Va d er
31 m a a nd e
Uiterm a tig
Kog leêre inp la nting
Deelnem er 1
M oed er
30 m a a nd e
Deelnem er 2
M oed er
Deelnem er 3
Hierd ie
Afrika a nse
fokusgroep
b esta a n
hoofsa a klik uit
Kog leêre inp la nting
m oed ers va n
kind ers m et
uiterm a tig e g ehoorverliese. Drie va n hierd ie d eelnem ers se kind ers is gep a s m et ‘ n
69
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
kog leêre im p la nting (s). Twee va n d ie d eelnem ers se kind ers is rela tief ouer (5 ja a r en ouer)
terwyl d ie oorb lywend e 3 d eelnem ers se kind ers heelwa t jong er is (3 ja a r en jong er).
Tabel 13 : Deelnemers: Engelse fokusgroep
Deelnemers
Moeder/
Vader
Ouderdom van
Kind met ‘n
gehoorverlies
Graad van
kind se
gehoorverlies
Kind gepas met
gehoorapparate/
kogleêre inplanting
G e hoora p p a ra te
70 m a a nd e
G em id d eld ernstig
G em id d eld ernstig
G em id d eld ernstig
Ernstig
46 m a a nd e
Ernstig
G e hoora p p a ra te
Deelnem er 1
M oed er
21 m a a nd e
Deelnem er 2
M oed er
23 m a a nd e
Deelnem er 3
M oed er
26 m a a nd e
Deelnem er 4
M oed er
Deelnem er 5
M oed er
G e hoora p p a ra te
G e hoora p p a ra te
G e hoora p p a ra te
Deelnem ers a a n d ie Eng else fokusgroep is a lm a l m oed ers wie se kind ers g ep a s is m et
g ehoora p p a ra te. Drie d eelnem ers se kind ers se g ehoorverliese is g em id d eld -ernstig, terwyl
d ie oorb lywend e 2 d eelnem ers se kind ers ernstig e gehoorverliese het. Die versp reid ing va n
d eelnem ers se kind ers se oud erd om m e is rela tief wyd en wissel tussen 21 en 70 m a a nd e.
3.5.2
DOEL EN MOTIVERING VIR DIE GEBRUIK VAN FOKUSGROEPE AS DATAINSAMELINGSMETODE
In d ie tweed e fa se va n hierd ie stud ie is fokusg roep e a a ngewend m et d ie d oel om insig te
verkry in d ie d eelnem ers se g ed eeld e b egrip en erva ring va n ‘ n ond ersoekte sa a k. Dit is
g eskoei op d ie b eg insel d a t ind ivid ue b eïnvloed word d eur a nd er in ‘ n g roep situa sie
(Gib b s, 1997:67). Wa nneer d ie m a te va n konsensus oor ‘ n b ep a a ld e ond erwerp
ond ersoek word , word verskillend e siening s en em osionele p rosesse b inne ‘ n g roep situa sie
ontlok (M org a n & Kreug er, 1993 in Gib b s, 1997:67). Intera ksie stel d ie d eelnem ers in sta a t
om vra e vir m eka a r te vra e en om hulle eie b eg rip va n ‘ n b ep a a ld e erva ring te
hereva lueer (Gib b s, 1997:78). Volg ens Kitzinger & Ba rb our (1998: 77) is fokusgroep e geskik
vir d ie d oel om va s te stel of d ie verla ngd e d oelwitte wa t g estel is vir effektiewe
d ienslewering in ‘ n b ep a a ld e p rog ra m (b esta a nd e p ra ktyk in p ed ia triese oud iologie en
70
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
vroeë intervensie a a n jong kind ers m et ‘ n g ehoorverlies), wel b ereik word . Die
ond erligg end e
teorie
va n fokusgroep e
leen hom
d a a rtoe
d a t d a ta
wa t in ‘ n
g roep sd ina m ika verkry word , ryk en om va ttend is om a a n te wend vir ‘ n b eskrywend e
stud ie.
In
hierd ie
stud ie
word
fokusgroep e
a a ngewend
om
d ie
verkennend e
kwa ntita tiewe fa se te kom p lem enteer, m et d ie oog op tria ng ula sie en d ie verb etering va n
d ie g eld ig heid va n ing esa m eld e d a ta (M org a n, 1988:43).
Die d oel va n fokusg roep e in hierd ie kwa lita tiewe tw eed e fa se is om d ie na vorser se insig in
ouers se sp esifieke b ehoeftes te verd iep en sa a m te b ind , en om inlig ting ra kend e
d ia g nose en vroeë intervensie te versa m el wa t nie ind ivid ueel verkry sou kon word nie.
3.5.3
BEPLANNING VAN FOKUSGROEPE
Enig e na vorsing sp rojek se sukses word b ep a a l d eur sorg vuld ige b ep la nning (De Vos et a l.,
2002:16). In d ie
b ep la nning
vir d ie uitvoer va n fokusgroep e m oet d ie g esteld e
sub d oelstelling s te a lle tye voor oë g ehou word a s b a siese vertrekp unt. Volg ens M org a n &
Krueg er (1998b :10) ka n d ie b a siese b esluite in d ie b ep la nning sp roses a s volg in Fig uur 7
uiteengesit word :
71
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Besluit op die ma te va n struktuur in fokusgroepe
p
Besluit op die groepsa mestelling va n elke fokusgroep
p
Besluit op die grootte va n die fokusgroepe
p
Besluit op die a a nta l fokusgroepe
p
Werwing va n lede vir fokusgroepe
p
Opstel va n ‘n fokusgroepgids
p
Voorstudie
Figuur 7: Beplanningsproses van fokusgroepe
In d ie b ep la nning vir d ie uitvoer va n hierd ie p roje k, is b og enoem d e a sp ekte va n d ie
b ep la nning sp roses vir fokusg roep e in Figuur 8, soos volg uitg evoer:
3.5.3.1 Struktuur in fokusgroepe
Die m a te va n struktuur wa t a a n fokusg roep e verleen word , b ep a a l d ie tip e d a ta wa t uit
d ie b esp rekings ga a n voortsp ruit en sa l gevolg lik elke a sp ek va n d ie d a ta -a na lise
b eïnvloed . Die b a siese d oel va n m eer gestruktureerd e fokusgroep e is om a ntwoord e op
na vorsing svra e te gee (b eklem toon d ie na vorser se fokus), terwyl m ind er g estruktureerd e
g roep e gerig is op
d ie d eelnem ers se p ersp ektief va n d ie na vorsing sond erwerp
(b eklem toon d ie d eelnem ers se b ela ng e) (M org a n & Krueg er, 1998b :52). Vir d ie d oel va n
hierd ie stud ie is m a tig g estruktureerd e g roep e g eselekteer om sod oend e d eelnem ers se
nuwe id ees en insig te te ontlok b inne ‘ n d irektiewe en g estruktureerd e konteks.
72
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
3.5.3.2 Groepsamestelling van elke fokusgroep
Aa ng esien d ie intera ksie tussen d eelnem ers d ie kernelem ent va n ‘ n fokusg roep is, is d ie
sa m estelling va n d ie groep e va n ka rd ina le b ela ng . Wa nneer ‘ n verskeid enheid ind ivid ue
in ‘ n g roep b etrek word , ka n ‘ n verskeid enheid sieninge oor ‘ n b ep a a ld e ond erwerp
verkry word (M orga n & Krueger, 1998b :54). Verenig -b a a rheid is eg ter d ie vertrekp unt.
Wa nneer g roep sled e in ‘ n g root m a te ooreenstem en gelyksoortig is, ka n m ind er tyd
b estee word om m eka a r voor te stel en te leer ken en m eer tyd ka n gewy word a a n d ie
b esp reking va n d oelg erig te ond erwerp e. Die kla ssieke wyse wa a rop verenig b a a rheid
verkry ka n word , is om ‘ n g roep hom og ene d eelnem ers b ym eka a r te b ring . Die g ed eeld e
erva rings is eg ter va n groter b ela ng a s d em ogra fie en a g tergrond (M orga n & Krueger,
1998b :60). Da a r m oet eg ter g enoeg sa m e
d iversiteit w ees ond er g roep sled e om
d oeltreffend e b esp reking s te ontlok, m a a r d ie heterog eniteit va n elke g roep m oet nie va n
so ‘ n a a rd wees d a t d it telkens op konflik uitloop nie (Bloor, Fra nkla nd , Thom a s & Rob son,
2001: 20). Vir d ie d oel va n hierd ie stud ie is d eelnem ers g eselekteer wa t a lm a l a a n ‘ n
b ep a a ld e seleksiekriteria vold oen (soos uiteengesit in 3.4.3) en is d a a rom in ‘ n groot m a te
hom ogeen. Die g ed eeld e erva ring va n ‘ n ouer va n ‘ n kind m et ‘ n gehoorverlies, d ra
g evolg lik b y tot d ie hom ogeniteit va n hierd ie stud ie.
Soos d ie m eeste a nd er kwa lita tiewe m etod es, b erus fokusg roep sa m estelling op ‘ n
d oelb ewuste
steekp roef.
M et
b ehulp
va n
‘n
d oelb ewuste
steekp roefstra teg ie
is
d eelnem ers in hierd ie stud ie gekies op grond va n d ie d oel va n d ie na vorsingsp rojek. Die
d oel va n fokusg roep e is om ind iep te insig en b egrip te verkry va nuit ‘ n b esp reking tussen
sp esifiek geselekteerd e ind ivid ue. Dit vereis d ie d oelb ewuste seleksie va n ind ivid ue om
sod oend e p rod uktiewe b esp reking s te g enereer (M org a n, 1998b : 56). Dit is eg ter va n
b ela ng om in ged a g te te hou d a t fokusgroep e ‘ n sosia a l-d ina m iese situa sie skep wa t in ‘ n
g root m a te onvoorsp elb a a r is. Da a rom m oet d ie na vorser b ewus wees va n p otensiële
p rob lem e a sook stra teg ieë om d it te ha nteer.
73
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
M et
d ie
sa m estelling
va n
fokusgroep e
m oet
d a a r ook ond erskei word
tussen
voora fb esta a nd e g roep e en d oel-g estruktureerd e g roep e. Volg ens Kitzing er (1994, in Bloor
et a l., 2002:22) skep voora fb esta a nd e g roep e ‘ n sp o nta ne sosia le konteks wa a rb inne
id ees g evorm word en b esluite g eneem word . Deelnem ers wa t a a n voora fb esta a nd e
g roep e b ehoort het g ed eeld e erva rings wa t oor d ie a lg em een b yd ra tot sp onta ne
b esp reking en d eb a ttering . Volgens Fa rq uha r en Da s (1999 in Bloor et a l., 2000:23) is
voora fb esta a nd e g roep e vera l voord elig wa a r d a a r b lootlegg ing va n ‘ n p otensieel
g estig m a tiseerd e kond isie of sta tus is (in d ié g eva l kind ers m et ‘ n gehoorverlies). Die
werwing va n ‘ n g roep ind ivid ue wa t reed s d eel vorm va n ‘ n b esta a nd e sosia le netwerk
ka n d ie werwing sp roses vir d ie na vorser verg em a klik en ook ond er groep sled e ‘ n sin va n
g ed eeld e verp ligting om op te d a a g skep (Bloor et a l., 2001: 89). Deelnem ers va n d ie
fokusgroep e in hierd ie stud ie is a lm a l d eel va n ‘ n b esta a nd e ouerleid ingp rog ra m va n ‘ n
vroeë intervensiesentrum vir jong kind ers m et ‘ n gehoorverlies (voora fb esta a nd e groep )
m et ged eeld e erva ring va n om ‘ n ouer va n ‘ n kind m et ‘ n g ehoorverlies te wees en in te
ska kel b y ‘ n vroeë intervensiep rog ra m .
3.5.3.3 Grootte van die fokusgroepe
Die norm a le g rootte va n fokusgroep e is tussen ses en tien d eelnem ers (Bloor et a l., 2001:
26; M a c Intosh, 1993 in Gib b s, 1997; M org a n & Krueg er, 1998b :71). Vir d ie d oel va n hierd ie
stud ie is kleiner groep e g eselekteer (m et 5 d eelnem ers elk) op grond va n d ie volgend e
twee a rgum ente:
•
Kleiner g roep e ka n suksesvol a a ng ewend word in stud ies wa a r d ie ond erwerp
sensitief va n a a rd is en em osionele rea ksies tot g evolg ka n hê (M org a n & Krueger,
1998b :73; Thom a s,1999, in Bloor et a l. 2001:27)
•
M ind er d eelnem ers in ‘ n g roep b ied a a n groep sled e m eer tyd om p ersoonlike
erva rings en m enings te d eel en sod oend e ka n d ie na vorser m eer in-d iep te b eg rip
verkry oor b ep a a ld e ond erwerp e (M org a n, & Krueg er,1998b :73).
74
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
3.5.3.4 Aantal fokusgroepe
Volg ens M orga n & Krueg er (1998b :78) is twee tot vyf verskillend e fokusg roep e d ie norm a le
a a nta l vir d ie uitvoer va n ‘ n g eld ig e en b etroub a re stud ie. Die ra siona a l hiera gter is d a t
d eelnem ers oor d ie a lg em een in ‘ n m a te d ivers is en d a t g eselekteerd e ond erwerp e vir
kwa lita tiewe na vorsing ook in ‘ n m a te kom p leks is. Die red es wa a rom m eer a s een
fokusgroep a a ng ewend word vir d ie uitvoer va n hierd ie b ep a a ld e stud ie, ka n soos volg
uiteengesit word :
•
Verskillend e sub g roep e word g eteiken om sod oend e verskillend e siening e m et
m eka a r te verg elyk
•
Die g eld ig heid va n rea ksies word d eur m eer a s een groep verhoog
•
M eer a s een fokusg roep ontb loot nie net d iversiteit nie, m a a r d ui ook op
ooreenkom ste en ged eeld e erva ring s
Vir d ie d oel va n hierd ie stud ie is twee fokusgroep e b ep la n, wa t elk uit vyf led e b esta a n.
Sod oend e
kon
ryk
en
b eskrywend e
d a ta
versa m el
word
wa t
oord ra a gb a a rheid va n hierd ie d a ta (Ba b b ie & M outon, 2002:121).
b yd ra
tot
d ie
Deelnem ers is
g eg roep eer op g rond va n hulle eerste ta a l/ huista a l om sod oend e sp onta ne intera ksie en
g em a klike kom m unika sie te b ewerkstellig (g evolg lik ‘ n Engels-sp rekend e en Afrika a nssp rekend e fokusgroep ). Deelnem ers het verd er ‘ n g root m a te va n g ed eeld e erva ring
g eha d d eurd a t elkeen a a n d ie g esteld e seleksiekriteria vold oen (soos uiteeng esit in 3.4.3)
en ouers is va n een of m eer kind (ers) m et ‘ n g ehoorverlies wa t inska kel b y ‘ n vroeë
intervensiep rog ra m .
Volg ens Kitzing er (1994: 105) is d it va n g roter b etekenis om
hom ogene fokusg roep e sa a m te stel, a a ng esien ooreenkom ste en ged eeld e erva rings
d ie g rond sla g vir ‘ n sinvolle g roep sb esp reking is. Wa nneer
g roep sled e se op inies en
erva ringswêreld e té d ivers en uiteenlop end is, ka n d it a fb reuk d oen a a n g esteld e
na vorsing sd oelwitte (Kitzinger, 1994:105).
75
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
3.5.3.5 Werwing van deelnemers
Die led e vir elke fokusg roep is g eselekteer va nuit d ie groep b etrokke ouers wa t inska kel b y
d ie ouerleid ing sp rog ra m va n ‘ n b ep a a ld e vroeë intervensiesentrum , soos uiteeng esit in
3.5.1.
Die werwing va n led e va n ‘ n fokusgroep is ‘ n sistem a tiese p roses en b esta a n tra d isioneel
uit 3 sta p p e (M org a n & Krueg er, 1998b :85). Hierd ie sta p p e is a s volg uitg evoer om led e vir
elke fokusg roep va n hierd ie stud ie te werf:
•
Geselekteerd e led e is 3 tot 4 weke voor d ie fokusgroep b yeenkom s geska kel.
•
Geselekteerd e led e het 1 week voor d ie fokusg roep b yeenkom s ‘ n b rief ontva ng
ter b evestig ing va n d ie b ym eka a rkom p lek en –tyd .
•
Die d a g voor d ie uitvoer va n d ie fokusg roep is led e telefonies g eska kel om hulle
teenwoord ig heid b y d ie fokusg roep te b evestig .
M orga n & Krueg er (1998b :110) het riglyne vir d ie suksesvolle werwing va n led e vir
fokusgroep e uiteeng esit. Hierd ie rig lyne, sowel a s d ie wyse wa a rop d it in hierd ie stud ie
g eïnteg reer is, ka n a s volg in Ta b el 14 uiteeng esit en b eskryf word :
76
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 14: Riglyne vir suksesvolle werwing van deelnemers vir fokusgroepe
Integrasie van riglyn in studie
Riglyne vir suksesvolle werwing
1.
M a a k d it d uid elik d a t elke lid se
d eelna m e va n ka rd ina le b ela ng is en
d a t d ie na vorsing intere ssa nt is en
b yd ra tot w a a rd evo lle inlig ting .
2.
M a a k a lle konta k p ersoonlik
3.
Bou op b esta a nd e verhoud ing s
w a nne er m oontlik
4.
M a a k d eelna m e so g erieflik a s
m oontlik
5.
O p vo lg om verb intenis tot d e elna m e
d eur te voer
Die d oel en w a a rd e va n d ie stud ie is sover
m oontlik p ersoonlik en skriftelik a a n
d eelnem ers oorg ed ra . Da a r is ook a a n hulle
verd uid elik d a t d ie d a ta sa l b yd ra tot d ie
verb etering va n d ienslew ering a a n a nd er
ouers va n kind ers m et ‘ n g e hoorverlies.
Sover m oontlik w a s a lle konta k m et
d eelnem ers telefonies of p ersoonlik tyd ens
ouerleid ing sessies.
Aa ng esien d ie na vorser vir 3 ja a r b etro kke w a s
b y d ie b etrokke vroeë intervensiesentrum , in
verb a nd m etoud iolog iese d ienste e n
ouerleid ing , ken sy d ie m eeste va n d ie
d eelnem ers p ersoonlik
Die b ym eka a rkom p lek vir d ie fokusg roep e
w a s b y d ie b etrokke vroeë intervensie sentrum
self w a a r d eelnem ers reed s verb ind w a s tot
w eeklikse ouerleid ing se ssies. Die tye vir
fokusg roep e is so g esked uleer d a t d it so ver
m oontlik ing ep a s het b y d eelnem ers se reed s
g esked ule erd e w eeklikse ouerleid ing sessies
om verd ere ong erief te verm ind er.
O p volg b riew e is g estuur en p ersoonlike
op roep e is g em a a k om d eelnem ers se
d eelna m e te b evestig .
Bog enoem d e rig lyne in Ta b el 8 het d ie na vorser sistem a ties g erig in d ie werwing va n d ie
b etrokke d eelnem ers va n elke fokusgroep .
3.5.4.
NAVORSINGSMATERIAAL
3.5.4.1. Fokusgroepgids
Wa nneer fokusg roep e b ep la n word m oet ‘ n fokusg roep g id s sa a m g estel word wa t sa l d ien
a s struktuur en a gend a wa a rb inne groep sled e in inte ra ksie sa l ka n tree (Stewa rd &
Sha m d a sa ni, 1990 in De Vos et a l., 2002: 315). Bep la nd e vra e m oet d uid elik, d eeg lik en in
‘ n log iese volg ord e uiteengesit word . In teenstelling m et g eslote vra e wa t in d ie vra elys in
fa se 1 g eb ruik is, is oop vra e in hierd ie fa se g eform uleer, wa t d ie d eelnem er in sta a t stel
om b eskrywend e en g ed eta illeerd e a ntwoord e op kom p lekse vra e te g ee (Neum a n,
1997:56).
Duid elike
en
g oed
d eurd enkte
77
vra e
vorm
d ie
fond a m ent
va n
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
fokusgroep na vorsing (M orga n & Krueger, 1998b :43). Wa nneer vra e geform uleer word vir
fokusgroep e, m oet d ie volgend e b ela ngrike b eg insels in ged a g te g ehou word (De Vos et
a l., 2002: 314):
•
Vra e m oet in ‘ n a llerd a a g se g esp rekstyl g evra word , a a ng esien fokusg roep e ‘ n
sosia le erva ring is wa t in ‘ n inform ele om gewing p la a svind .
•
Vra e m oet d uid elik g eform uleer word en d ie b ewoord ing va n vra e m oet d irek en
eenvoud ig wees.
•
Vra e m oet b ep erk word tot ‘ n enkele d im ensie en d ie ta a lg eb ruik en woord eska t
m oet b ekend wees a a n d ie d eelnem er.
Verskillend e tip es vra e, m et elk sy unieke d oel, word op verskillend e tye tyd ens
fokusgroep e g evra . Da a r is hoofsa a klik vyf ka tegorieë vra e wa t op m eka a r volg wa t
norm a a lweg geb ruik word in fokusg roep e wa t volg ens M org a n & Krueg er (1998c :22) in
Ta b el 9 uiteengesit word . Gevolg lik kon d ie vra e vir d ie fokusg roep g id s, wa t a a ng ewend is
vir d ie uitvoer va n hierd ie stud ie g eïntegreer word en a s volg in Ta b el 15 gekom b ineer en
b esp reek word :
78
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 15: Kategorieë van vrae vir fokusgroepe en uiteensetting van fokusgroepgids
Vraag Tipe
Openings
vra a g
Doel
Dee lne m ers ra a k b eke nd
g e m a klik m et m e ka a r
Beskrywing
en
•
•
•
•
Inleidende
vra a g
Beg in om d ie sp esifie ke ond erw erp
te b esp ree k
•
•
•
•
Oorga ngs
vra a g
Bew eeg vlo eie nd na d ie
sle utelvra a g
•
•
•
Elke d ee lne m er kry d ie
g ele entheid om hierd ie vra a g te
b ea ntwo ord
Dit ste m d ee lne m ers g em a klik
d eurd a t d it d ie e ienska p p e w a t
hulle in g em een he t, id entifisee r
Dit m o ed ig d ee lne m ers a a n o m
m et vrym o ed ig he id in d ie g ro ep
te p ra a t
Op e ning svra e wo rd g ew oo nlik
nie g e-a na liseer nie en vestig
sleg s ‘ n g ees va n
g em e enska p likhe id ond er
d eelne m ers
Die a lg em ene o nd erwe rp va n
b esp reking w ord b eke nd g este l
en d eelnem ers kry d ie
g ele entheid om te reflektee r o p
p erso onlike e rva ring s va n d ie
ond erw erp
Deelnem e rs w ord g e fo kus op
d ie sp esifieke o nd e rwe rp
Dit is ‘ n oo p vra a g w a t
d eelne m ers d ie g e leenthe id
b ied o m te verte l va n hoe hulle
d ie verskynse l ond er b e sp reking
b eskou e n versta a n
Hierd ie vra a g g e e d ie
m od e ra to r ‘ n a a nd uid ing va n
d eelne m ers se rea lite its-wê re ld
Hierd ie vra a g d ie n a s ‘ n log iese
ska kel tussen d ie inleid ing s- en
sleutelvra a g
Deelnem e rs ra a k b e wus va n
a nd er se o p inie en siening va n
d ie b e p a a ld e ond e rw e rp
Hierd ie vra a g verb ind d ie
d eelne m er a a n d ie o nd erwe rp
va n b e sp re king
79
Formulering van vraag in
Fokusgroepgids
Motivering
“Wa t is jou na a m en vertel vir ons een
ding va n jou kind wa t jou la a t glimla g”
M et hierd ie vra a g is d e elnem e rs a a n
m eka a r b ekend g e stel e n a a ng e m oe d ig o m op e nha rtig te g esels. ‘ n
Ge d eeld e erva ring swê re ld en
g em eenska p likhe id is g eskep d e urd a t
ouers d a a rva n b e w us g em a a k is d a t
elke d eelnem er ‘ n ouer is va n ‘ n
kind (e rs) m et ‘ n g ehoo rve rlies. Inlig ting
wa t verkry is d e ur hierd ie vra a g is nie in
d ie d a ta -a na lise o p g e ne em nie nie.
“Hoe het jy gevoel toe jou kind
gedia gnoseer is met ‘n gehoorverlies?
Vertel ons va n jou persoonlike erva ring
da a rva n”
Hierd ie vra a g het d ee lne m ers in sta a t
g este l om te refle kte er op hulle
p ersoonlike e rva ring va n d ie d ia g nose
va n ‘ n g ehoorverlie s en het g evolg lik
b esp reking en inte ra ksie o ntlo k. Hierd ie
vra a g het b eg in om d eelne m ers te
fo kus op d ie ond erw erp va n ouers se
b ehoe ftes a a n ond erste uning en
inlig ting .
“Nouda t jou kind reeds gedia gnoseer
is, gepa s is met gehoora ppa ra te/
kogleêre inpla nting en inska kel by
hierdie intervensiesentrum, hoe ga a n
dit nou met jou?”
M et hierd ie vra a g b ew ee g d ie
b esp reking va n g ed e eld e erva ring in
d ie verle d e na huid ig e e rva ring s wa t
g evo lg lik lei na d ie id e ntifika sie va n
sp e sifieke b esta a nd e b e ho efte s.
Hierd ie vra a g p la a s o ok elke ouer en
sy/ ha a r kind in ko nteks, na a m lik ouers
va n g ehoorg e strem d e kind ers d eel va n
d ie O ue rleid ing sp rog ra m va n ‘ n
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 15: (Vervolg) Kategorieë van vrae vir fokusgroepe en uiteensetting van fokusgroepgids
Vraag Tipe
Sleutel
vra e
Doel
Verkry insig in a rea s va n sentra le
b ela ng in d ie stud ie
Beskrywing
•
•
Afsluitings
vra e
Help d ie na vorser om te b e p a a l
w a a r om d ie klem te lê en sluit d ie
b esp reking a f
Formulering van vraag in
Fokusgroepgids
Da a r is norm a a lwe g tw e e to t vyf
vra e in hie rd ie ka teg orie
Vold o end e tyd m oe t g eg un w ord
vir d ie b e sp re king va n a l hierd ie
vra e
•
“Wa t is ouers se behoeftes
wa nneer die dia gnose va n ‘n
gehoorverlies oorgedra word
(wa t word beskou a s leemtes)?”
•
“Wa t sa l jy sê is ouers se
spesifieke behoeftes a a n
inligting wa nneer hulle hoor
hulle kind het ‘n gehoorverlies?”
•
“Wa t is ouers se behoeftes a a n
ondersteuning en bera ding
wa nneer hulle hoor hulle kind
het ‘n gehoorverlies?”
•
“Hoe moet ouers deurlopend by
hierdie intervensiesentrum
ondersteun word?”
Hie rd ie vra e is noo d sa a klik vir a na lise
Refleksievra a g : elke d ee lne m er kry
d ie g eleentheid om te
refle kte er op d ie to ta le
b e sp re king e n o m a sp ekte va n
d ie g roo tste b ela ng te
id e ntifiseer. Sod o end e ka n
e lkeen sy fina le m e ning oo r d ie
o nd e rwe rp a a n d ie g ro ep
voo rhou.
80
“Va n a lles wa t ons nou bespreek het,
wa t sou jy sê is die grootste behoefte
va n ouers va n kinders met ‘n
gehoorverlies?”
Motivering
g em eenska p like vroeë
intervensiep rog ra m , en kind e rs m e t ‘ n
g ehoo rve rlies w a t g e p a s is m et
to ep a slike ve rsterking
(g ehoora p p a ra te/ ko g leê re
im p la nting ).
Bo g enoe m d e vra e vo rm d ie ke rn va n
hie rd ie stud ie en d a a r is g enoeg sa m e
tyd b estee om hierd ie vra e
b reed vo erig te b esp re ek. Hie rd ie vra e
b ea ntw oord d a n o ok g evo lg lik d ie
g este ld e sub d oe lstelling s va n hierd ie
stud ie.
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 15: (Vervolg) Kategorieë van vrae vir fokusgroepe en uiteensetting van fokusgroepgids
Vraag Tipe
Doel
Beskrywing
Formulering van vraag in
Fokusgroepgids
Motivering
Opsommingsvra a g: hie rd ie vra a g
w ord g e vra na d a t d ie
m o d era tor ‘ n ko rt, m ond e ling se
o p so m m ing va n d ie
b e la ng rikste id ees wa t o ntsta a n
het, g eg ee het. Elke d e elnem er
w ord d a n g e vra of hierd ie
o p so m m ing vold o end e is.
“Het ek a lles wa a roor ons gepra a t het
korrek opgesom?”
Hierd ie vra a g is d e ur elke d ee lne m er
b ea ntw o ord en he t e lkeen in sta a t
g estel om hulle p erso onlike sta nd p unt
e n e rva ring op te som . Hierd ie vra a g is
o ok va n g root w a a rd e vir d ie a na lise
va n d ie d a ta , a a ng e sien d it
tee nstryd ig e op m erking s interp retee r
e n hoo fp unte op som .
Fina le vra a g : d ie d o el va n hierd ie
vra a g is om te ve rseke r d a t
d a a r g ee n b ela ng rike a sp e kte
uitg ela a t is nie e n sluit oo k ‘ n
kort oorsig va n d ie d oe l va n d ie
stud ie in.
“Is da a r enige iets wa t bela ngrik is
Hierd ie vra a g is g evra na d a t d ie
m od era to r ‘ n ko rt op so m m ing va n d ie
a ntw oord e op d ie sle utelvra e g eg e e
het.
wa a roor ons nie gepra a t het nie?”
Hierd ie vra a g he t verseker d a t g e en
kritieke a sp ekte va n d ie b esp reking
o org e sien is nie. Hierd ie vra a g he t
g evolg o p ‘ n kort oo rsig va n d ie d oel
va n hierd ie stud ie .
Saamgestel vanuit Morgan en Kruger (1998c:22)
81
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
M et Ta b el 15 a s rig lyn kon‘ n fokusgroep g id s sistem a ties sa a m g estel word (sien Byla a g E vir
d ie fokusgroep g id s soos uiteeng esit in Afrika a ns en Eng els).
3.5.4.2 Brief van ingeligte toestemming
‘ n Brief va n ing elig te toestem m ing is net voor d ie a a nva ng va n elke fokusgroep uitged eel
om skriftelike toestem m ing vir d eelna m e a a n fokusgroep e va n elke d eelnem er te kry (sien
Byla a g D). Hierd ie b rief b eskryf d ie titel, d oel en wa a rd e va n d ie stud ie en het d eelnem ers
g eoriënteer in term e va n wa t va n hulle verwa g word tyd ens d ie fokusgroep b esp reking .
Die b etroub a re ha ntering va n inligting verkry va nuit d ie fokusg roep e, a sook a lg em ene
konfid ensia liteit, is a a n d eelnem ers verseker.
3.5.5
NAVORSINGSPROSEDURE
3.5.5.1 Voorstudie
Alhoewel d ie uitvoer va n ‘ n voorstud ie va n ka rd ina le b ela ng in enig e na vorsing is, ka n d it
b y fokusg roep e in ‘ n g root m a te p rob lem a ties wees. Die red e hiervoor is d a t d it m oeilik is
om d ie vra e wa t in fokusgroep e geb ruik word te skei va n d ie konteks wa a rb inne ‘ n
fokusgroep p la a svind (M org a n & Krueg er, 1998c :57). Gevolg lik ka n d a a r g esê word d a t
d ie eerste fokusg roep wa t uitg evoer word a s‘ t wa re d ien a s ‘ n voorstud ie. Hierd ie stra teg ie
is eg ter nie koste-effektief en tyd -b esp a rend nie en d ie volgend e a lterna tiewe p rosed ures
is gevolg :
•
Die vra e in d ie fokusg roep gid s is a a n enkele ouers wa t a a n d ie seleksiekriteria
vold oen, m a a r weens verskeie red es nie a a n d ie stud ie kon d eelneem nie,
voorg ehou. Sod oend e kon d ie na vorser d a a rin sla a g om te verseker d a t
d eelnem ers d ie inhoud va n d ie vra e, a sook g ed efinieerd e konsep te, d uid elik
versta a n (De Vos et a l, 2002: 316).
82
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
•
Vra e in d ie fokusg roep g id s is a a n twee kenners op d ie geb ied va n fokusg roep e
voorg ehou. Geb a seer op hulle vorig e erva ring s, kon d ie b ewoord ing en volg ord e
va n sekere vra e a a ng ep a s word om b y te d ra tot ‘ n g roter m a te va n sp onta niteit
in elke fokusg roep .
3.5.5.2 Uitvoer van fokusgroepe
•
Twee fokusg roep e is sa a m gestel wa t elk uit 5 d eelnem ers b esta a n het.
•
Deelnem ers is voora f p ersoonlik g eska kel om ‘ n g eskikte b ym eka a rkom tyd en -p lek
te b ep a a l. Da a rna is elkeen b y wyse va n ‘ n p ersoonlike g eskrewe uitnod ig ing va n
d ie d a tum , tyd en b ym eka a rkom p lek in kennis g estel.
•
M et b ehulp va n d ie versa m eld e d a ta in fa se 1, is ‘ n fokusgroep g id s sa a m g estel.
Hierd ie g id s is in ‘ n voorstud ie a a n enkele ouers en kenners voorg ed ra en nod ig e
a a np a ssings is gem a a k (sien Byla a g E).
•
‘ n Brief va n ing elig te toestem m ing is op g estel in Eng els en Afrika a ns en is p ersoonlik
d eur elke d eelnem er ond erteken a lvorens elke fokusg roep in a a nva ng g eneem
het (sien Byla a g D).
•
‘n
Assistent-m od era tor
is a a ng ewys en
op g elei vir ha a r rol
tyd ens d ie
fokusgroep b esp reking s en ook hoe om nota s te neem .
•
Elke fokusg roep is op vid eob a nd en ka sset op g eneem . Nota s is d eurlop end d eur
d ie a ssista ntm od era tor g eneem .
•
Na a floop va n elke fokusgroep het d ie m od era tor en d ie a ssistentm od era tor ‘ n
op som m ingsessie g eha d wa a rtyd ens d ie inhoud en verloop va n elke fokusg roep
krities b esp reek is. Hierd ie b esp reking is ook op ka sset op g eneem en het g ed ien a s
a a nvullend e d a ta tyd ens tra nskrib ering va n d ie fokusgroep b esp reking s.
•
Die b ep la nd e sistem a tiese verloop va n elke fokusg roep ka n soos volg in Fig uur 8
uiteengesit word :
83
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Doelb ewuste kennism a king en inform ele g esp rek wa t ‘ n a tm osfeer va n
op enheid en vertroue skep
p
Die d oel, im p lika sies en verla ng d e uitkom ste va n d ie stud ie word op ‘ n
d uid elike en versta a nb a re wyse a a n d eelnem ers oorged ra
p
Bep la nd e vra e word sistem a ties voorg elê en oop g esp rek word b ewerkstellig
p
‘ n Op som m ing en a fsluiting va n b esp reekte ond erwerp e word g egee om
sod oend e inform a sie va n d eelnem ers te verifieer
Figuur 8: Sistematiese verloop van fokusgroep besprekings
Figuur 8 het
a s rig lyn
g ed ien
in
d ie
b ep la nning
en
tyd ens d ie
uitvoer va n
fokusgroep b esp reking s.
3.5.5.3 Die rol van die moderator in fokusgroepe
In hierd ie stud ie het d ie na vorser self d ie rol va n d ie fokusgroep m od era tor a a ng eneem .
Die rol va n d ie m od era tor wa s nood sa a klik in d ie op sig d a t intera ksie voortd urend
ob jektief gefa siliteer m oes word . Die m od era tor het ‘ n verd ere vera ntwoord elikheid
g eha d om ‘ n a tm osfeer va n vertroue, op enheid en onb evooroord eeld heid te skep wa t
resp ond ente in sta a t g estel het om m et vrym oed igheid hulle op inies en erva ring s in ‘ n
g roep situa sie te d eel (Kitzing er, 1994:107). Dit is d a a rom va n ka rd ina le b ela ng d a t d ie
m od era tor d eeg lik
voorb erei het vir d ie fa silitering va n elke b ep la nd e fokusg roep .
Volg ens M org a n en Kreug er (1998: Volum e 4: 41) ka n d ie p ersoonlike kwa liteite va n ‘ n
suksesvolle m od era tor a s volg uiteeng esit word :
84
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
¾het b eg rip vir d ie g roep sp roses en g roep d ina m ika oor d ie a lg em een
¾is nuuskierig
¾b eskik oor g oeie kom m unika sieva a rd ig hed e
¾is vriend elik en b eskik oor ‘ n goeie sin vir hum or
¾is geïnteresseerd in m ense
¾is oop vir nuwe id ees en b ereid tot vera nd ering
¾b eskik oor g oeie luisterva a rd ighed e
Bog enoem d e p rofiel va n ‘ n m od era tor is d eurlop end d eur d ie na vorser in g ed a g te g ehou
en g eïnkorp oreer tyd ens d ie uitvoer va n d ie fokusg roep e.
3.5.5.4 Data-optekening en analise
Tyd ens d ie verloop va n elke fokusgroep is nota s d eur d ie a ssistent-m od era tor g eneem .
Sod oend e is d a a r g ep oog om te voorkom d a t wa a rd evolle verb a le, sowel a s nieverb a le
inlig ting verlore g a a n. Voortd urend e herfra sering va n gesteld e insette het ook d a a rtoe
b yg ed ra
d a t d ie m od era tor d eelnem ers se insette versta a n het, en ook korrek
g eïnterp reteer en verifieer het (Kitzing er, 1994: 119).
Elke b ep la nd e fokusg roep is op b a nd g eneem en d irek na a floop va n d ie fokusg roep
g etra nskrib eer vir d a ta -a na lisem etod es. Ba nd op na m es verseker d a t oorsp ronklike d a ta
b ehoue b ly en d ra b y tot d ie geloofwa a rd ig heid en b evestig b a a rheid va n d ie d a ta
(Ba b b ie & M outon, 2002:212). Dit is herha a ld elik te rug g esp eel ter wille va n a kkura a theid
en korrektheid en vir d ie verifiëring va n d a ta . Aa nvullend tot d ie b a nd op na m es is d a a r
ook g eb ruik g em a a k va n vid eo-op na m es tyd ens d ie fokusgroep e, om sod oend e d ie
b etroub a a rheid va n d ie d a ta te verhoog. Aa ng esien d eelnem ers d ie teenwoord ig heid
va n ‘ n vid eo-ka m era a s ind ring end kon erva a r en d it m oontlik d ie resp ond ente va n hulle
sp onta niteit en vrym oed ig heid om p ersoonlike erva rings te d eel, m a g ontneem het
(Kreuger, 1994 in De Vos et a l, 2002: 326), het d ie m od era tor eers resp ond ente se
85
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
toestem m ing verkry a lvorens d ie op stel va n d ie vid eoka m era . Aa ngesien a nonim iteit en
d ie vetroulike ha ntering va n d a ta a a n elke d eelnem er p ersoonlik verseker is, het a l 10
d eelnem ers vrywillig lik toestem m ing verleen tot d ie m a a k va n ‘ n vid eo-op na m e.
Ana lise va n fokusgroep d a ta b erus p rim êr op d ieselfd e b eginsels a s self-ra p p orterend e
kwa lita tiewe d a ta . Die enig ste verskil is d a t d ie im p a k va n g roep s-d ina m iek a a ng ed ui
m oet word op so ‘ n wyse d a t d it volled ig voord eel trek uit d ie intera ksie tussen g roep sled e.
Sp esifieke
a d d isionele
ka teg orieë
is vir sp esifieke
verskynsels in
‘n
g roep situa sie
(b yvoorb eeld g ed eeld e hum or) g eb ruik m et d ie kod ering va n hierd ie groep sd a ta
(Kitzing er, 1994:108). Gesteld e na vorsing s-d oelwitte het a s rig lyn g ed ien vir d ie kod ering
va n releva nte tem a s. Dit is eg ter b ela ng rik om in g ed a g te te hou d a t d ie tip e a na lise va n
hierd ie kwa lita tiewe d a ta sirkulêr is, eerd er a s liniêr (Kitzinger & Ba rb our, 1999: 132). Dus
m oes d ie na vorser voortd urend d ie kod es en d a ta -ka teg orieë m et b esta a nd e kod es en
ka teg orieë verg elyk, om sod oend e d ie herha ling va n tem a s te voorkom . Da ta is
voortd urend soos wa t d it ing esa m el is, ge-a na liseer en hierd ie voortd urend e d a ta a na lisep roses lei tot d ie effektiewe insa m eling va n ryk d a ta . M et ‘ n ryk b eskrywing (“ thic k
d esc rip tion” ) word b ed oel d a t g enoeg sa m e d a ta wa t in konteks ing esa m el is, volled ig
b eskryf en oorg ed ra word (De Vos et a l., 2002: 359). Hierd ie b eginsel va n intera ktiewe
d a ta -insa m eling en –a na lise is kenm erkend va n kwa lita tiewe na vorsing .
In d ie ka tegorisering va n d a ta is d a a r va n oop -kod ering geb ruik g em a a k. Binne elke
ka teg orie is eienska p p e en d im ensies g eïd entifiseer om a lle m oontlikhed e te ond ersoek.
Dit is d eel va n d ie a na lise-p roses wa t b etref d ie b ena m ing en ka teg orisering va n
verskynsels d eur kritiese b estud ering va n d ie d a ta .
Verb a tim tra nskrip sies is voortd urend in rekena a rle êrs g eorga niseer en b ela ng rike tem a s,
term e wa t herha a l word en p a trone va n oortuig ings is g eïd entifiseer. Hierd ie p roses is
nood sa a klik vir d ie integra sie va n d a ta . Die p roses b ehels d ie id entifisering va n
ooreenkom ste, sowel a s verskille, m et d ie oog op d ie b eskrywing va n d ie m ees uitsta a nd e
g eg rond e ka teg orieë va n b etekenis (De Vos et a l., 2002:352). Da ta va n d ie verskillend e
86
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
fokusgroep e is verg elyk en in verb a nd g eb ring m et d ie d a ta wa t verkry is va nuit d ie
vra elyste om sod oend e d a a rin te p oog om a ntwoord e op g esteld e sub d oelstelling s te
verkry.
3.5.7
GELDIGHEID EN BETROUBAARHEID
In kwa lita tiewe na vorsing d ui geldigheid op d ie m a te wa a rtoe d ie m eetinstrum ent d ie
verskille tussen vera nd erlikes a kkura a t reflekteer (De Vos et a l., 2002:83). Geld igheid is so
ver a s m oontlik tyd ens hierd ie fa se b ewerkstellig , d eurd a t ‘ n volled ige litera tuurstud ie
uitg evoer is a lvorens d ie fokusg roep g id s sa a m gestel is, om sod oend e releva nte en
na vorsing -g eb a seerd e vra e in te sluit. Verd er het d ie vra elysd a ta (soos versa m el in fa se 1)
a s grond sla g d a ta g ed ien wa a ruit d ie fokusg roep g id s sa a m g estel is. Die insette va n 2
kenners op d ie g eb ied va n fokusg roep b esp reking s, a sook enkele a nd er ouers m et
g ehoorg estrem d e kind ers is in ‘ n voorstud ie a a ng ewend om d ie toep a ssing swa a rd e en
a kkura a theid va n elke vra a g in d ie fokusg roep gid s krities te b eoord eel (Bless & HigsonSm ith, 1995:89). Verd er is d ie inhoud / g esp rekke va n elke fokusg roep va sg elê op
vid eob a nd , op kla nk-ka sset en op p a p ier d eur m id d el va n g eskrewe nota s, wa t d a n
g evolg lik b yd ra tot d ie geld igheid va n hierd ie kwa ntita tiewe d a ta . Die ta a lg eb ruik tyd ens
d ie fokusg roep b esp rekings en in d ie fokusg roep g id s is a a ng ep a s om enig e onsekerheid of
d ub b elsinnigheid va n b eg rip p e en term e te voorkom . Sod oend e word d ie betroubaarheid
va n d ie fokusg roep b esp reking s verhoog , a a ng esien b e troub a a rheid in kwa lita tiewe
na vorsing ook d ui op d ie m a te wa a rin ‘ n m eetinstrum ent d ieselfe resulta te ond er
verg elykb a re toetsom sta nd ighed e ka n lewer (Hud son, 1981, in Ba b b ie & M outon, 2002:85).
Soos in d ie geva l va n fa se 1, is d ie teikenp op ula sie va n d ie fokusg roep e d uid elik b eskryf a s
‘ n hom og ene groep en nie ‘ n lukra a k-g eselekteerd e groep nie. Weereens is d ie instruksies
vir d ie d eelna m e a a n d ie fokusg roep skriftelik en p ersoonlik a a n resp ond ente oorg ed ra .
87
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
3.6 ETIESE OORWEGINGS
“ The rig ht thing to d o is not a lw a ys evid ent. Wha t’ s ethic a lly ‘ rig ht’ a nd ‘ w rong ’ in resea rc h is
ultim a tely a m a tter of w ha t p eo p le a g ree is rig ht a nd w rong .”
Ba b b ie & M outon, 1998:546
Die im p lem entering va n etiek m oet nie net ter sp ra ke wees in d ie uitvoering va n na vorsing
nie, m a a r m oet ook ‘ n integ ra le d eel vorm va n d ie na vorsingsontwerp (Ba b b ie & M outon,
1998:56). Volg ens Ga rtsec ki (2002:3) is d it va n ka rd ina le b ela ng d a t enig e p ed ia triese
oud ioloog werksa a m in ‘ n vroeë intervensie p rog ra m , wa t a fha nklik is va n hulp b ronne
va nuit d ie g em eenska p , d eeg lik b ewus m oet wees va n huid ig e p rofessionele riglyne ten
op sig te va n etiese sta nd a a rd e. Da a rom wa s d it ook vir d ie na vorser va n ka rd ina le b ela ng
om tyd ens d ie b ep la nning , en ook d ie uitvoer va n hierd ie na vorsing , eties korrek op te
tree.
Gevolg lik is d ie b a siese etiese b eg insels va n outonom ie, weld a d igheid en reg verd ig heid
(Ga rtsec ki, 2002:5) a s volg in b eid e na vorsing sfa se s va n hierd ie stud ie geïm p lem enteer:
3.6.1
Outonomie (resp ek vir p ersone):
™‘ n Brief va n ing eligte toestem m ing is op g estel vir Fa se 1 en Fa se 2 va n hierd ie stud ie
en het d ie risiko’ s verb ond e a a n d eelna m e, sowel a s d ie reg te va n d ie
p roefp ersone en d eelnem ers, skriftelik uiteeng esit (sien Byla a g A en D). Hierd ie
ing elig te toestem m ing is telkens verkry vir d eelna m e a a n vra elysd a ta -insa m eling
(Fa se 1), sowel a s d eelna m e a a n fokusg roep b esp rekings (Fa se 2). Verd er het
hierd ie b rief p roefp ersone en d eelnem ers georiënteer in term e va n wa t va n hulle
verwa g word . Elke p roefp ersoon en d eelnem er het gevolg lik skriftelik toestem m ing
g eg ee om a a n hierd ie stud ie d eel te neem .
88
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
™Deelnem ers a a n fokusgroep e is ten volle ingelig a a ng a a nd e d ie d oel va n d ie
fokusgroep e, a sook d ie wyse wa a rop hulle insette a a ng ewend sa l word om b y te
d ra tot d ie wa a rd e va n d ie stud ie. Aa ng esien ‘ n fokusgroep uit m eer a s een lid
b esta a n, is d ie verb intenis tot konfid ensia liteit tussen groep sled e, d eur d ie na vorser
(m od era tor) a a n d ie g roep voorg ehou. Geen d eelnem er het ond er d ruk verkeer
om b ep a a ld e insette te lewer of is ged wing om m enings uit te sp reek nie.
™Aa ng esien
d ie
b etrokke
vroeë
intervensiesentrum
vir jong
kind ers m et ‘ n
g ehoorverlies d eel vorm va n d ie Tyg erb erg ka m p us va n d ie Universiteit va n
Stellenb osc h, wa s d ie na vorser ond er d ie ind ruk d a t d ie na vorsingsp rojek d a a r
g eregistreer m oet word , a lvorens toeg a ng tot enig e p roefp ersoon verkry ka n word .
Die na vorser is egter in kennis g estel d a t etiese g oed keuring d eur d ie Etiese
Kom itee va n d ie Universiteit va n Pretoria vold oend e is vir d ie uitvoer va n d ie
na vorsing en g een verd ere etiese kla ring is d eur d ie Universiteit va n Stellenb osc h
b enod ig nie.
™Die uitvoer va n hierd ie stud ie wa s ook a fha nklik va n d ie g oed keuring d eur d ie
Na vorsing svoorstel- en Etiekkom itee va n d ie Fa kulte it Geestes-wetenska p p e va n
d ie Universiteit va n Pretoria (sien Byla a g F).
™Proefp ersone en d eelnem ers a a n fokusgroep e het d ie volste reg g eha d om op
enige tyd stip va n hierd ie stud ie te onttrek.
™Die b rief va n ing eligte toestem m ing g ee ook d ie versekering d a t a lle inligting
b etroub a a r en konfid ensieel ha nteer sa l word .
3.6.2
Weldadigheid (welsta nd en onska d elike op tred e):
™Die na vorser het ha a rself a s b evoeg en b ekwa a m b eskou om hierd ie na vorsing uit
te voer, op g rond va n voorgra a d se op leid ing en genoegsa m e ond ervind ing in d ie
p ra ktyk.
™Die na vorser het leid ing ontva ng b y 2 stud ieleiers wa t ha a r in hierd ie p roses gerig
en g elei het.
89
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
™Die keuse va n d ie na vorsing sond erwerp is releva nt en resent va n a a rd .
™Die na vorsing is d eeg lik en noukeurig b ep la n a lvore ns d it uitg evoer is. Voorstud ies
in b eid e fa se 1 en 2 verseker d a t d ie na vorsingsm a teria a l toep a slik en a kkura a t is.
™Na vorsing sresulta te sa l op so ‘ n wyse a a ng ewend word d a t d it d ie verb etering va n
d ienslewering a a n hierd ie gehoorg estrem d e p op ula sie tot g evolg sa l hê.
™Da a r b esta a n geen b ekend e m ed iese risikofa ktore of ong erief wa t g ea ssosieer
kon word m et d ie uitvoer va n hierd ie stud ie nie. Die enigste m a te va n ong erief kon
m oontlik veroorsa a k word
d eur d ie
tyd
wa t a fg esta a n m oes word
d eur
p roefp ersone om d ie vra elys in te vul en vir d eelnem ers om d eel te neem a a n
fokusgroep e.
™Da a r is teen niem a nd g ed iskrim ineer op g rond va n ra s, ekonom iese-sta tus of
g esla g nie.
™Ind ien d a a r enig e vra e of onsekerhed e ontsta a n het, kon d ie na vorser te a lle tye
g eska kel word .
3.6.3
Regverdigheid (onp a rtyd ig heid ):
™Na vorsing sresulta te
sa l skriftelik b eskikb a a r g estel word
aan
a lle
b etrokke
d eelnem ers.
™Na vorsing sresulta te
sa l b eskikb a a r gestel word
aan
b etrokke
p rofessionele
rolsp elers m et d ie oog op verb etering va n b esta a nd e p ra ktyk in p ed ia triese
oud iolog ie, a sook vroeë intervensied iens-lewering.
™Na vorsing sresulta te sa l in d ie vorm va n ‘ n na vorsingsa rtikel g ep ub liseer word wa t
vrylik versp rei en a a ng ewend m a g word d eur d ie p ub liek.
90
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
3.7
OPSOMMING
Hierd ie hoofstuk b ied ‘ n uiteensetting va n d ie b ep la nning en d ie im p lem entering va n d ie
na vorsing wa t ouers va n jong g ehoorgestrem d e kind ers se inisiële b ehoeftes a a n inligting
en ond ersteuning b eskryf.
Die d oelstelling s va n d ie na vorsing is geform uleer wa a rna d ie m otivering vir d ie gekose
na vorsing sontwerp
volg . Die
twee na vorsing sfa ses is g evolg lik volled ig
uiteeng esit
(insluitend d ie seleksiekriteria , seleksiep rosed ure en b eskrywing va n b etrokke p roefp ersone
en d eelnem ers, b eskrywing va n d ie na vorsing sm a teria a l, sowel a s d a ta -op tekening en
a na lisering ). Die g eld ig heid en b etroub a a rheid va n hierd ie stud ie, sowel a s releva nte
etiese a sp ekte is vervolg ens b esp reek. Die resulta te volg in d ie volg end e hoofstuk.
91
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
HOOFSTUK 4
BESPREKING EN INTERPRETASIE VAN RESULTATE
“ The d esired outc om e of id entifying hea ring loss a s ea rly a s p ossib le
a p p ea rs im m inently a c hie va b le a nd ha s
enorm ous im p lic a tions for a ffec ted fa m ilies a nd the a ud iolog ists serving them .”
Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:14
4.1
INLEIDING
Die p ed ia triese oud ioloog in Suid -Afrika is ond er g eweld ig e d ruk om kultuursensitiewe en
fa m ilieg esentreerd e d ienste a a n jong kind ers m et g e hoorverliese en hulle fa m ilies te lewer.
Volg ens d ie Ped ia tric Am p lific a tion Protoc ol (2003:2) m oet d ie p ed ia triese oud ioloog
b eskik oor d ie nod ig e kennis en va a rd ig hed e vir d ie id entifisering en d ia gnosering va n ‘ n
g ehoorverlies b y neona te en jong kind ers, a sook d ie kliniese erva ring vir d ie seleksie,
p a ssing en verifika sie va n toep a slike versterking . Verd er m oet p ed ia triese oud ioloë a a n
ouers leid ing ka n g ee oor verskillend e intervensie- en ra ha b ilita sie-op sies, en m oet ook
d eurlop end d ie rol va n b era d er en ond ersteuner ka n a a nneem (And erson, 2002:78). Da a r
b esta a n eg ter ‘ n leem te in d ie resente litera tuur o or d ie sp esifieke b ehoeftes va n ouers
tyd ens d ie d ia g nose-p roses va n ‘ n g ehoorverlies b y hulle kind ers (Luterm a n & KurtzerWhite, 1999:14). Da a rom is d ie p ed ia triese oud ioloog a fha nklik va n d ie insette va n ouers
oor hulle sp esifieke b ehoeftes vir inlig ting en voortd urend e ond ersteuning , nie net tyd ens
d ie d ia g nose nie, m a a r ook tyd ens vroeë intervensie.
Die hoofd oel va n hierd ie stud ie is om ouers va n jong kind ers m et ‘ n g ehoorverlies se
b ehoeftes a a n inlig ting en ond ersteuning tyd ens d ie d ia g nose en ged urend e vroeë
intervensie te id entifiseer en te b eskryf. Na a a nle id ing va n hierd ie inlig ting sa l rig lyne vir
d ia g nose en ond ersteuning sa a m g estel word wa t sa l b yd ra tot om va ttend e en
92
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
vera ntwoord b a re d ienslewering a a n hierd ie p op ula sie . Gevolg lik sa l d it p ed ia triese
oud ioloë in sta a t stel om hierd ie ouers te b em a g tig sod a t hulle a s ingelig te b esluitnem ers
toeg a ng ka n kry tot vroeë intervensied ienste en volg ehoue ond ersteuning wa t hulle
b enod ig.
Die d oel va n hierd ie hoofstuk is d us tweeled ig: Eerstens word d a a r va n d a ta - org a nisering
en a na liseteg nieke geb ruik g em a a k om inlig ting te verska f oor d ie d a ta wa t vir elke
na vorsing sd oelwit en na vorsingsfa se ing esa m el is. Tweed ens word hierd ie versa m eld e
d a ta krities geïnterp reteer en b esp reek om sod oend e g evolg trekkings te ka n m a a k oor
ouers se inisiële b ehoeftes a a n inlig ting en ond ersteuning.
Die resulta te va n hierd ie stud ie word a a ng eb ied en b esp reek a a n d ie ha nd va n d ie 2
na vorsing sfa ses soos volled ig uiteeng esit in a fd eling 3.3.2. In b eid e fa se 1 (Kwa ntita tiewe
verkennend e fa se) en fa se 2 (Kwa lita tiewe verd iep end e fa se) word resulta te b eskryf
ooreenkom stig d ie g eform uleerd e sub d oelstelling s va n hierd ie stud ie.
4.2
BESPREKING EN INTERPRETASIE VAN RESULTATE FASE 1: KWANTITATIEWE VERKENNENDE FASE
Die resulta te va n hierd ie fa se is g eb a seer op d ie inlig ting verkry va n vra elyste wa t d eur 54
ouers va n kind ers m et ‘ n g ehoorverlies voltooi is. Da a r word vervolg ens na hierd ie ouers
wa t d eelgeneem het a a n d ie stud ie verwys a s resp ond ente.
Die resulta te word weerg egee na a a nleid ing va n d ie g esteld e sub d oelstelling s soos
uiteengesit in a fd eling 3.2. Nie a l d ie vra e is d eur a l d ie resp ond ente b ea ntwoord nie, en
d a a r word vervolg ens verwys na d ie sp esifieke a a nta l resp ond ente (n) wa t telkens ‘ n
b ep a a ld e vra a g b ea ntwoord het.
93
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
4.2.1
SUBDOELSTELLINGS 1 en 2
Om ouers se retrospektiewe belewenis van die diagnose van ‘n gehoorverlies, asook
vroeë intervensie te beskryf en om bestaande leemtes en behoeftes in hierdie proses van
diagnose en vroeë intervensie te identifiseer en te omskryf.
Die resulta te va n hierd ie sub d oelstelling s word in twee d ele verd eel: Eerstens d ie
b esp reking va n resulta te wa t d ie a gterg rond (‘ n feitelike b eskrywing ) va n sekere a sp ekte
va n d ie d ia g nose en intervensie g ee (4.2.2.1). Tweed ens word resp ond ente se p ersoonlike
erva ring va n d ie d ia gnose en vroeë intervensie b eskryf (4.2.2.2).
Inligting is verkry va nuit a ntwoord e op Vra a g B1 – B21 va n d ie vra elys (Afd eling B) en is
sta tisties verwerk in ‘ n p og ing om b og enoem d e sub d oelstelling te b ea ntwoord .
4.2.2.1 Agtergrond ten opsigte van die diagnose en intervensie
In vra a g B1 is d a a r a a n resp ond ente g evra wa t d ie o ud erd om va n hulle kind wa s toe
hy/ sy g ed ia gnoseer is m et ‘ n gehoorverlies. Hierd ie d a ta ka n a s volg in Ta b el 16 voorgestel
word :
Tabel 16: Ouderdom van diagnose (n= 53)
Ouderdom van diagnose in
maande
Aantal kinders
Persentasie (%)
0-6 m d e
12
22%
7-12 m d e
8
15%
13-18 m d e
7
13%
19- 24 m d e
9
17%
25- 30 m d e
2
4%
31-36 m d e
4
8%
37-42 m d e
3
6%
43-48 m d e
3
6%
49 < m d e
5
9%
Tota a l
53
100%
94
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Va nuit Ta b el 16 ka n d a a r a fg elei word d a t slegs 37% va n d ie resp ond ente se kind ers voor
d ie oud erd om va n 12 m a a nd e g ed ia gnoseer is m et ‘ n gehoorverlies. Die g em id d eld e
oud erd om va n d ia gnose b y resp ond ente se kind ers in hierd ie stud ie (m et n=53) is 23
m a a nd e.
In a ntwoord op vra a g B2 het sleg s 13 (24%) va n d ie 54 resp ond ente a a ng etoon d a t hulle
kind ers se g ehoor m et g eb oorte g etoets is. Va n d ie 41 oorb lywend e resp ond ente het 32
(60 %) a a ngetoon d a t hulle kind ers se g ehoor nie m et g eb oorte g etoets is nie, terwyl 9
(17%) a a nged ui het d a t hulle onseker is of d a a r enig e gehoorsifting sp rosed ures net na
g eb oorte uitg evoer is.
In ‘ n resp ons op d ie resp ond ente wie se kind ers nie m et geb oorte g etoets is nie, is d a a r in
Vra a g B3 g evra wie hierd ie resp ond ente verwys het vir ‘ n g ehoortoets. Die a ntwoord op
hierd ie vra a g word vervolg ens in Ta b el 17 uiteengesit word :
Tabel 17: Verwysende persoon vir gehoortoets (n=44)
Aantal respondente
Persentasie
Self
20
45%
Pedia ter
10
23%
Fa milielid/ vriend/ vriendin
6
14%
Huisdokter
1
2%
Onderwyser
2
5%
Vroedvrou
1
2%
Oor-, Neus- en Keelspesia lis
1
2%
Verpleegster
1
2%
Kiniek
2
5%
Tota a l
44
100%
Verwysende persoon
Va nuit Ta b el 17 ka n d ie a fleid ing gem a a k word d a t d ie m eerd erheid va n d ie resp ond ente
wie se kind ers se gehoor nie m et g eb oorte getoets is nie (45%), b ekom m erd g era a k het
95
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
en self a a ng em eld het vir ‘ n g ehoortoets. Sleg s 23% het a a ng ed ui d a t d ie b etrokke
p ed ia ter hulle verwys het vir ‘ n gehoortoets.
In vra a g B4 m oes resp ond ente a a nd ui wie d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies oorg ed ra
het. Ta b el 18 stel d ie resp ons op hierd ie vra a g a s volg voor:
Tabel 18: Persoon wie die diagnose van ‘n gehoorverlies oorgedra het (n= 54)
Aantal respondente
Persentasie
Oudioloog
40
74%
Pedia ter
4
7%
Oor-, Neus- en Keelspesia lis
10
19%
Tota a l
54
100%
Persoon wie diagnose
oorgedra het
Volg ens Ta b el 18 het d ie oorgrote m eerd erheid va n d ie resp ond ente (74%) a a ng ed ui d a t
d ie b etrokke oud ioloog d ie d ia gnose va n d ie g ehoorverlies oorg ed ra het.
In a ntwoord op b og enoem d e vra a g is d a a r in Vra a g B5 a a n resp ond ente g evra b y wie
hulle sou verkies om d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies te verneem . 32 resp ond ente (60%)
het a a ng ed ui d a t d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies d eur ‘ n oud ioloog oorg ed ra m oet
word . 11 resp ond ente (21%) het g evoel d ie b etrokke p ed ia ter is in d ie p osisie om d ie
d ia g nose oor te d ra , terwyl 10 resp ond ente (19%) vo el d it is d ie Oor-, Neus- en Keelsp esia lis
se vera ntwoord elikheid .
In Vra a g B15 is d a a r a a n resp ond ente gevra hoe oud hulle kind m et ‘ n gehoorverlies wa s
toe hulle b eg in het om b y ‘ n vroeë intervensiep rog ra m in te ska kel. Hierd ie oud erd om m e
word vervolg ens weer in Ta b el 19 voorg estel in interva lle va n 6 m a a nd e:
96
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 19: Ouderdom van kind by inskakeling by vroeë intevensieprogram (n=54)
Ouderdom van kind by
Aantal kinders/
inskakeling by vroeë
respondente
Persentasie (%)
intervensieprogram
0-6 m d e
7
13%
7-12 m d e
5
9%
13-18 m d e
4
7%
19- 24 m d e
7
13%
25- 30 m d e
5
9%
31-36 m d e
8
15%
37-42 m d e
3
6%
43-48 m d e
6
11%
49–54 m d e
2
4%
55-60 m d e
3
6%
61 m d e <
4
7%
Tota a l
54
100%
Volg ens Ta b el 19 het sleg s 22% va n d ie resp ond ente voor d ie oud ersom va n 12 m a a nd e
b eg in inska kel b y ‘ n vroeë intervensiep rog ra m . Die g em id d eld e oud erd om va n kind ers b y
inska keling b y ‘ n vroeë intervensiep rog ra m in hierd ie stud ie is 31 m a a nd e (m et n=54).
In Vra a g B16 is d a a r a a n resp ond ente gevra wa t d ie oud erd om wa s toe hulle kind vir d ie
eerste keer gep a s is m et g ehoora p p a ra te. Hierd ie oud erd om va n eerste p a ssing word
vervolg ens voorgestel in Ta b el 20 in interva lle va n 12 m a a nd e:
Tabel 20: Ouderdom van eerste passing (n=52)
Ouderdom gepas met
gehoorapparate
Aantal kinders
Persentasie (%)
0-12 m d e
13
24%
13-24 m d e
14
26%
25-36 m d e
10
20%
37-48 m d e
7
13%
49- 60 m d e
5
10%
61 m d e <
3
7%
Tota a l
52
100%
97
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Volg ens Ta b el 20 is d ie helfte va n d ie resp ond ente se kind ers (50%) g ep a s m et
g ehoora p p a ra te voor d ie oud erd om va n 24 m a a nd e. Die g em id d eld e oud erd om va n d ie
eerste p a ssing m et gehoora p p a ra te in hierd ie stud ie is 28 m a a nd e (m et n=52).
Voora fga a nd e resulta te word vervolgens a s g eheel sa a m g eva t en b esp reek.
¾Ouderdom van diagnose
Die g em id d eld e oud erd om va n d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies in hierd ie stud ie is 23
m a a nd e. Die oud erd om va n d ia gnose hou egter verb a nd m et d ie gra a d va n d ie
g ehoorverlies, a a ng esien geringe en gem id d eld e g ehoorverliese oor d ie a lg em een op
heelwa t la tere oud erd om m e g ed ia g noseer word (Ha rrison & Roush, 1996:56). Verskeie
stud ies d ui d a a rop d a t d ie oud erd om va n d ia gnose va n ‘ n ernstige of uiterm a tig e
g ehoorverlies tussen 11 en 17 m a a nd e (Ha rrison & Roush, 1996:57). Hierd ie g em id d eld e
d ia g nose oud erd om va n 23 m a a nd e in hierd ie stud ie is eg ter rela tief la a t, ind ien d a a r in
g ed a gte gehou word d a t 57% va n d ie ouers se kind ers g ehoorverliese va n ‘ n ernstige of
uiterm a tig e g ra a d het (sien Ta b el 2b ).
Wa nneer UNG sistem e eg ter in p lek is, ka n d ie
verla ng d e id ea l b ereik word om ‘ n gehoorverlies va n enig e gra a d (g ering tot uiterm a tig )
net na g eb oorte te id entifiseer (M oeller, 2000:8). Volg ens d ie South Afric a n Hea ring
Sc reening
Position
Sta tem ent
Gehoorsifting p rog ra m m e (UNG)
(HPCSA,
2002:1)
b ehoort
Universele
Neona ta le
in d ie Suid -Afrika a nse konteks tot gevolg te hê d a t ‘ n
g ehoorverlies b y jong kind ers voor d ie oud erd om va n 3 m a a nd e b evestig word . Dit is
egter d uid elik d a t hierd ie id ea le sc ena rio nog nie ‘ n rea liteit is nie en d a t d it d ie d ia g nose
va n g ehoorverliese op heelwa t la tere oud erd om m e tot g evolg het, soos b evestig d eur d ie
na vorsing va n Swa nep oel (2004:102).
98
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
¾Gehoorsifting by geboorte
Die South Afric a n Hea ring Sc reening Position Sta tem ent (HPCSA, 2002:1) b ep leit d ie
b ela ng va n vroeë id entifika sie va n neona te m et ‘ n g ehoorverlies d eur m id d el va n
ob jektiewe elektrofisiolog iese m eting s wa t d eel vorm va n ‘ n UNG-p rog ra m . Hierd ie UNG
p rog ra m m e het d ie d oel om d ie g em id d eld e oud erd om va n id entifika sie, d ia gnose en
intervensie
a a nsienlik
te
verla a g.
Alle
neona te
b ehoort
g evolg lik
toeg a ng
tot
g eïm p lem enteerd e UNG-p rogra m m e te hê. In hierd ie stud ie het sleg s 24% va n d ie
resp ond ente a a ngetoon d a t hulle kind ers se gehoor m et g eb oorte g etoets is d eur m id d el
va n ob jektiewe elektrofisiolog iese m etings. Die oorb lywend e 66% het nie toega ng tot
enige UNG-d ienste g eha d nie, wa t weereens b evestig d a t d ie effektiewe im p lem entering
va n UNG p rogra m m e in d ie Suid -Afrika a nse konteks nog nie ‘ n rea liteit is nie.
¾Persoon wat diagnose oordra
Die p ed ia triese oud ioloog d ra p rim êr d ie vera ntwoord elikheid en is oorweg end in d ie
p osisie om self d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies oor te d ra (English et a l., 2004:10), soos
b evestig d eur d ie feit d a t d ie oorgrote m eerd erheid va n d ie ouers (74%) a a nged ui het d a t
d ie b etrokke oud ioloog self d ie d ia g nose oorged ra het. 60% va n d ie ouers het a a ng ed ui
d a t hulle sou verkies d a t d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoo rverlies sp esifiek d eur ‘ n oud ioloog
oorg ed ra m oet word . 21% va n d ie ouers het eg ter g evoel d a t d ie b etrokke p ed ia ter in d ie
p osisie is om d ie d ia gnose oor te d ra , terwyl 19% gevoel het d it is d ie Oor-, Neus- en
Keelsp esia lis se vera ntwoord elikheid . Hierd ie resulta te stem ooreen m et d ie stud ie va n
Luterm a n & Kurtzer-White (1999:15) wa t ook d ui d a t ouers oorweg end verkies d a t d ie
d ia g nose d eur d ie b etrokke oud ioloog oorg ed ra m oet word .
99
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
¾Ouderdom van eerste passing met gehoorapparate
Volg ens Luterm a n (1996:56) erva a r d ie m eeste ouers d ie p roses va n d ia g nosering en
inisiële op volg a s ‘ n tyd p erk va n sp a nning en g eweld ig e onsekerheid . Som m ig e ouers
b eskou g ehoora p p a ra a tseleksie en –p a ssing a s ‘ n hoop volle en op wind end e g eb eurtenis,
terwyl a nd er verkies om hierd ie p roses uit te stel (Sjob la d et a l., 2001:25). Die g em id d eld e
oud erd om va n ‘ n eerste p a ssing m et g ehoora p p a ra te in hierd ie stud ie is 28 m a a nd e. Die
verla ng d e id ea a l vir inisiële g ehoora p p a ra a tp a ssing volg ens d ie Joint Com m ittee on
Infa nt Hea ring (2000:10) en d ie Na tiona l Institutes of Hea lth Consensus Sta tem ent (1993:12)
is eg ter voor d ie oud erd om va n 6 m a a nd e. M et d ie g em id d eld e oud erd om b y d ia g nose
wa t in hierd ie stud ie 23 m a a nd e is, is d a a r 5 m a a nd e wa t verloop tussen d ia g nosering en
inisiële g ehoora p p a ra a tp a ssing . Die red es hiervoor ka n volg ens Ha rrison en Roush
(1996:58)
fina nsieel
(b ep erkte
ond ersteuning
va n
m e d iese
fond se),
a d m inistra tief
(toeg a nklikheid tot toep a slike d ienste en d iensverska ffers) of m ed ies (b yvoorb eeld
c hroniese otitis m ed ia ) va n a a rd wees.
¾Ouderdom van inskakeling by vroeë intervensieprogram
Die g em id d eld e oud erd om va n inska keling b y ‘ n vroeë intervensiep rog ra m in hierd ie
stud ie wa s 31 m a a nd e. Die na vorsing va n Yoshina g a -Ita no en Ap uzzo (1995, in Sp iva k,
1998:3) het b eweer d a t kind ers wa t g ed ia g noseer is en intervensie, voor d ie oud erd om
va n 6 m a a nd e ontva ng, op ‘ n m eer oud erd om stoep a slike ta a lvla k wa s (soos g e-eva lueer
op 40 m a a nd e oud erd om ) in vergelyking m et kind ers w a t intervensie b eg in ontva ng het
op oud erd om m e la ter a s 12 m a a nd e. In hierd ie stud ie het sleg s 13 % va n d ie ouers m et
hulle kind ers b eg in inska kel b y ‘ n vroeë intervensiep rog ra m voor d ie oud erd om va n 6
m a a nd e (sien Ta b el 9). Die tyd sinterva l tussen d ia g nose en intervensie is 8 m a a nd e.
Hierd ie tyd sinterva l is ‘ n b ela ng rike a sp ek wa t d ie uitkom ste va n vroeë id entifika sie en
intervensie a ffekteer. Volg ens d ie na vorsing va n Yo shina g a -Ita no (1995:119) is d ie
g em id d eld e oud erd om b y id entifika sie 30 m a a nd e en d ie g em id d eld e oud erd om
100
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
wa nneer d a a r m et vroeë intervensied ienste b eg in word 42 m a a nd e. Gevolg lik b egin
g root g eta lle vroeg g eïd entifiseerd e kong enita le g e hoorg estrem d e kind ers eers m et vroeë
intervensied ienste in hulle voorskoolse ja re. Teen hierd ie tyd het d ie gem id d eld e horend e
kind a l ‘ n woord eska t va n tussen 3000 en 6000 woord e. Vroeë id entifika sie ka n slegs
effektief wees ind ien vroeë intervensie so gou a s m oontlik verska f word , ten m inste b inne
d ie eerste lewensja a r (Yoshina g a -Ita no, 1995:119, Sjob la d et a l,. 2001:24).
M et
b og enoem d e
a fd eling
4.2.2.1
se
resulta te
in
g ed a g te
is
d ie
volgend e
verwa ntska p p e/ verb a nd e sta tisties ond ersoek en ontleed :
•
Verwantskap tussen die ouderdom van diagnose (Vraag B1) met onderskeidelik
respondente se geografiese verspreiding (Vraag Vraag A4) en etniese agtergrond
(Vraag A7).
Hierd ie
verb a nd
is ond ersoek
ona fha nklikheid stoets [χ²].
d eur
Resulta te
geb ruik
word
te
maak
vervolgens in
va n
d ie
ta b elle
Chi-
kwa d ra a t
weerg egee
en
g eïnterp reteer na a a nleid ing va n d ie 5%-vla k va n b e d uid end heid (p ≤ 0.05),
Vir d ie d oel va n hierd ie ond ersoek is resp ond ente se geog ra fiese versp reid ing a s volg in 2
ka teg orieë sa a m g eva t:
1. Sta d
2. Dorp / Pla a s/ Pla ttela nd
Die etniese a gterg rond va n resp ond ente is ook in 2 ka teg orieë gekond enseer, na a m lik:
1. Bla nk
2. Nie-b la nk (swa rt, kleurling, a sia ties)
101
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Verd er is d ie oud erd om va n d ia gnose in m a a nd e (Vra a g B1) ook a s volg in 3 ka tegorieë
g ekond enseer:
1. 0 - 12 m a a nd e
2. 13 – 24 m a a nd e
3. 24 + m a a nd e
Bog enoem d e verwa ntska p ka n soos volg in Ta b el 21 voorgestel word :
Tabel 21: Verwantskap tussen ouderdom en datum van diagnose met onderskeidelik
geografiese verspreiding en etniese agtergrond
Veranderlikes
Mediaan
Grade van vryheid
Tweekantige
waarskynlikheid
(p-waarde)
Geogra fiese
1.9573
1.9970
0.3684
9.6868
9.4551
0.0088*
verspreiding
Etniese a gtergrond
*p ≤ 0.05
Die volg end e 2 a fleid ings kon va nuit Ta b el 15 g em a a k word , wa a r d ie 5%- vla k va n
b ed uid end heid (p ≤ 0.05) geb ruik is om d ie resulta te te interp reteer:
¾Da a r b esta a n geen verb a nd tussen d ie oud erd om b y d ia g nose (Vra a g B1) en
resp ond ente se g eog ra fiese versp reid ing nie (Vra a g A4), a a ng esien Chi- kwa d ra a t
nie ≤ 0.05 wa s nie.
¾Da a r b esta a n eg ter wel ‘ n verwa ntska p tussen d ie oud erd om va n d ia g nose
(Vra a g 1B) en resp ond ente se etniese a g tergrond (Vra a g A7) in d ie op sig d a t
heelwa t m eer b la nke resp ond ente se kind ers op d ie vroeë oud erd om va n 0-12
m a a nd e ged ia g noseer word in verg elyking m et nie-b la nkes.
102
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
•
Verwantskap tussen die ouderdom van eerste passing met gehoorapparate (Vraag
B16) met onderskeidelik respondente se geografiese verspreiding (Vraag A4) en
etniese agtergrond (Vraag A7).
Hierd ie verb a nd is ond ersoek d eur ook g eb ruik te m a a k va n d ie Chi- kwa d ra a t
ona fha nklikheid stoets (soos reed s uiteeng esit)
Vir d ie d oel va n hierd ie ond ersoek is resp ond ente se geog ra fiese versp reid ing a s volg in 2
ka teg orieë g ekond enseer:
1. Sta d
2. Dorp / Pla a s/ Pla ttela nd
Die etniese a gterg rond va n resp ond ente is ook in 2 ka teg orieë gekond enseer, na a m lik:
1. Bla nk
2. Nie-b la nk (swa rt, kleurling, a sia ties)
Verd er is d ie oud erd om va n eerste p a ssing m et gehoora p p a ra te in m a a nd e (Vra a g B16)
ook a s volg in 4 ka tegorieë gekond enseer:
1. 0 - 12 m a a nd e
2. 13 – 24 m a a nd e
3. 25 – 42 m a a nd e
4. 43 + m a a nd e
Bog enoem d e verwa ntska p ka n a s volg in Ta b el 22 voorgestel word :
103
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 22: Verwantskap tussen ouderdom van eerste passing met gehoorapparate met
onderskeidelik geografiese verspreiding en etniese agtergrond
Veranderlike
Mediaan
Grade van vryheid
Tweekantige
waarskynlikheid (p-
waarde)
Geogra fiese
3.7131
3.4715
0.3345
22.7034
20.4098
0.0001*
verspreiding
Etniese a gtergrond
*p ≤ 0.05
Die volg end e a fleid ings is va nuit Ta b el 22 g em a a k w ord , wa a r d ie 5%- vla k va n
b ed uid end heid (p ≤ 0.05) geb ruik is om d ie resulta te te interp reteer:
¾Da a r b esta a n geen verb a nd tussen d ie oud erd om va n e erste p a ssing m et
g ehoora p p a ra te (Vra a g B16) en resp ond ente se g eogra fiese versp reid ing (Vra a g
A4) nie, a a ngesien Chi- kwa d ra a t > 0.05 is.
¾Da a r b esta a n egter wel ‘ n verwa ntska p tussen d ie oud erd om va n eerste p a ssing
m et g ehoora p p a ra te (Vra a g B16) en resp ond ente se etniese a g tergrond (Vra a g
A7) in d ié op sig d a t heelwa t m eer b la nke resp ond ente se kind ers op d ie vroeë
oud erd om va n 0-12 m a a nd e gep a s is m et g ehoora p p a ra te in verg elyking m et nieb la nkes in d ieselfd e oud erd om sg roep .
•
Verwantskap tussen die ouderdom by inskakeling by ‘n vroeë intervensieprogram
(Vraag B15) en onderskeidelik respondente se geografiese verspreiding (Vraag A4) en
etniese agtergrond (Vraag A7).
Hierd ie verb a nd is sta tisties ond ersoek d eur ook geb ruik te m a a k va n d ie Chi- kwa d ra a t
ona fha nklikheid stoets (soos reed s uiteeng esit).
104
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Vir d ie d oel va n hierd ie ond ersoek is resp ond ente se g eog ra fiese versp reid ing ook a s volg
in 2 ka tegorieë g ekond enseer:
1. Sta d
2. Dorp / Pla a s/ Pla ttela nd
Die etniese a gterg rond va n resp ond ente is ook in 2 ka teg orieë sa a m g eva t, na a m lik:
1. Bla nk
2. Nie-b la nk (swa rt, kleurling, a sia ties)
Die oud erd om b y inska keling b y ‘ n vroeë intervensiep rogra m (Vra a g B15) is ook a s volg in
4 ka teg orieë sa a m g eva t:
1. 0 - 12 m a a nd e
2. 13 – 24 m a a nd e
3. 25 – 42 m a a nd e
4. 43 + m a a nd e
Bog enoem d e verwa ntska p ka n soos volg in Ta b el 23 voorgestel word :
Tabel 23: Verwantskap tussen ouderdom by inskakeling by vroeë intervensie en
onderskeidelik geografiese verspreiding en etniese agtergrond
Veranderlikes
Mediaan
Grade van vryheid
Tweekantige
waarskynlikheid (p-
waarde)
Geogra fiese
3.5594
3.3355
0.3427
18.6213
17.0124
0,0007*
verspreiding
Etniese a gtergrond
*p ≤ 0.05
105
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Die volg end e a fleid ings is va nuit Ta b el 17 g em a a k, wa a r d ie 5%- vla k va n b ed uid end heid
(p ≤ 0.05) geb ruik is om d ie resulta te te interp reteer:
¾Da a r b esta a n geen verb a nd tussen d ie oud erd om b y eerste inska keling b y ‘ n
vroeë intervensiep rog ra m (Vra a g B15) en resp ond ente se g eog ra fiese versp reid ing
(Vra a g A4) nie, a a ngesien Chi- kwa d ra a t telkens nie ≤ 0.05 wa s nie.
¾Da a r b esta a n egter wel ‘ n verwa ntska p tussen d ie oud erd om b y eerste inska keling
b y ‘ n vroeë intervensiep rog ra m (Vra a g B15) en resp o nd ente se etniese a g tergrond
(Vra a g A7) in d ié op sig d a t heelwa t m eer b la nke resp ond ente se kind ers op d ie
vroeë oud erd om va n 0-12 m a a nd e inska kel b y ‘ n vroeë intervensiep rog ra m in
verg elyking m et nie-b la nkes in d ieselfd e oud erd om sg roep .
Va nuit voora fg a a nd e resulta te is d it d uid elik d a t e tniese a gterg rond ‘ n b a ie g roter rol
sp eel in
d ie
oud erd om
va n
d ia g nose, d ie
oud erd om
va n eerste
p a ssing
m et
g ehoora p p a ra te en ook d ie oud erd om va n inska keling b y ‘ n vroeë intervensiep rog ra m , in
verg elyking tot g eogra fiese versp reid ing va n d ie resp ond ente in hierd ie stud ie. Hierd ie
a fleid ing word ond ersteun d eur d ie na vorsingsb evind ing e va n Swa nep oel (2004:294) wa t
ook d ui d a t etniese a g tergrond ‘ n b ed uid end e b ep a ler va n vroeë id entifika sie va n ‘ n
g ehoorverlies, en g evolglike intervensie in d ie Suid -Afrika a nse konteks is.
4.2.2.2 Persoonlike ervaring van diagnose en vroeë intervensie
‘ n Retrosp ektiewe b eskrywing va n d ie p ersoon wa t d ie d ia g nose oorged ra het , sowel a s
d ie m a nier wa a rop d ie d ia g nose oorg ed ra is (Vra a g B6 – B10), ka n a s volg in Ta b el 24
voorg estel word :
106
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 24: Beskrywing van die persoon en wyse waarop diagnose oorgedra is
Beskrywing van persoon en
wyse waarop diagnose
Responskategorieë
Tota a l en a l
Ged eeltelik
Gla d nie
48
5
1
48
6
0
40
10
3
44
8
1
47
7
0
oorgedra is
Die p ersoon het om g eg ee vir m y
g evoelens (n=54)
Die p ersoon w a s in b eheer va n d ie
situa sie (n=54)
Die p ersoon het vold oend e inlig ting
verska f (n=53)
Die p ersoon het m y g erig in d ie
volg end e sta p w a t g eneem m oet
w o rd (n=53)
Da a r is vir m y tyd g eg un om vra e te
vra (n= 54)
Op som m end ka n d a a r va nuit Ta b el 24 a fgelei word d a t d ie resp ond ente oor d ie
a lgem een tevred e wa s m et d ie p ersoon wa t d ie d ia gnose oorg ed ra het, sowel a s d ie
wyse wa a rop d it g ed oen is.
Va nuit b og enoem d e resulta te kon ‘ n verd ere a fleid ing gem a a k word , na a m lik d a t 37
resp ond ente (69%) b y Vra a g B6-10 se restrosp ektiewe b eskrywing va n d ie p ersoon wa t d ie
d ia g nose oorged ra het telkens a l 5 einska p p e m et “ tota a l en a l” g em erk het, wa t op ‘ n
sterk p ositiewe resp ons op hulle retrosp ektiewe erva ring d ui.
In vra a g B11- B14 is d a a r a a n resp ond ente gevra om hulle uit te sp reek oor d ie
b ela ng rikste riglyne wa t ‘ n oud ioloog in ged a g te m oet hou wa nneer d ie d ia gnose va n ‘ n
g ehoorverlies oorg ed ra word . Die b ela ngrikheid va n hierd ie riglyne a a n oud ioloë ka n soos
volg in Ta b el 25 uiteeng esit word :
107
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 25: Riglyne aan oudioloë vir die oordra van diagnose (n= 54)
Riglyn aan oudioloë
Responskategorieë
Nood sa a klik
Verkieslik
M a a k nie
Nie
sa a k nie
b ela ng rik
nie
Dieselfd e oud ioloog w a t d ie
28
15
9
2
44
7
3
0
47
7
0
0
51
3
0
0
toets uitg evoe r het m oet d ie
d ia g nose oord ra (n=54)
Die oud ioloog m oet sorg vir
p riva a theid en g enoeg sa m e tyd
(sond er ond erb reking s) w a nneer
d ie d ia g nose oorg ed ra w ord
(n=54)
Die oud ioloog m oet m et w a rm te
en em p a tie op tree (n=54)
Die oud ioloog m oet a a n ouers ‘ n
b reed voe rig e ra a m w erk g ee vir
toekom stig e b esluite en a ksies
(n=54)
Va nuit Ta b el 25 is d it m erkwa a rd ig d a t 20 va n d ie 54 resp ond ente (37%) a l 5 b ogenoem d e
riglyne a a n oud ioloë a s nood sa a klik g em erk het. ‘ n Nood sa a klike b ehoefte wa t uitsta a n, is
d a t oud ioloë ‘ n b reed voerig e ra a m werk m oet verska f vir toekom stig e b esluite en a ksies.
In Vra a g B17-20 is d a a r a a n resp ond ente g evra wa t hulle g rootste b ekom m ernisse oor
g ehoora p p a ra te a a nva nklik wa s. Hierd ie b ekom m ernisse is kortliks in Ta b el 26 op g esom :
108
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 26: Respondente se bekommernisse oor gehoorapparate (n=53)
Bekommernis
Responskategorieë
Ek w a s b ekom m erd oor hoe m y kind g a a n
Ja
Onseker
Nee
38
2
13
37
5
11
15
1
37
39
4
10
lyk (n=53)
Ek w a s b ekom m erd oor o f m y kind sosia a l
a a nva a rb a a r sou w ees (n=53)
Ek w a s b ekom m erd oor w a t fa m ilie/ vriend e
so u sê oor d ie g ehoora p p a ra te (n=53)
Ek w a s b ekom m erd oor d ie ha ntering va n
d ie g ehoora p p a ra te (n=53)
Va nuit Ta b el 26 is d it d uid elik d a t 72% va n d ie resp ond ente a a ngetoon het d a t hulle
a a nva nklik b ekom m erd wa s oor d ie fisiese voorkom s va n d ie gehoor-a p p a ra te, en
g evolg lik d ie sosia le a a nva a rb a a rheid va n hulle kind ers. Op grond va n b ogenoem d e
resulta te kon ‘ n verd ere a fleid ing g em a a k word , na a m lik d a t 14 va n d ie 53 resp ond ente
(26%) b y a l 4 b ekom m ernisse soos hier b o uiteeng esit, Ja g em erk het. Verd er het 12 va n
d ie 53 resp ond ente (22%) gem erk d a t a l b og enoem d e stelling s vir hulle ‘ n b ekom m ernis
wa s, b eha lwe d ie resp ons/ a a nva a rd ing va n fa m ilie en vriend e.
In Vra a g B21 is d a a r a a n resp ond ente g evra wa t d ie oorwegend e resp ons va n hulle
fa m ilie en vriend e wa s op hulle kind se gehoora p p a ra te. 53 resp ond ente het hierd ie vra a g
b ea ntwoord . M eer a s d ie helfte [28 resp ond ente (52%)] het a a nged ui d a t hulle fa m ilie en
vriend e m et a a nva a rd ing en ‘ n p ositiewe houd ing tee noor d ie g ehoora p p a ra te
g erea g eer het. 18 resp ond ente (34%) het a a ngetoon d a t hulle fa m ilie en vriend e m et
sim p a tie g erea geer het om d a t hulle g eweet het d a t d ie kind d ie g ehoora p p a ra te
b enod ig. 2 resp ond ente (4%) se fa m ilie en vriend e het m et verb a sing en skok g erea g eer,
terwyl 4 resp ond ente (8%) se fa m ilie/ vriend e g ed ink het d a t hulle kind oor m ind er
va a rd ighed e b eskik a a ngesien hy/ sy gehoora p p ra te d ra . Slegs 1 resp ond ent het
a a ng ed ui d a t fa m ilie en vriend e ged ink het d a t d ie g ehoora p p a ra te nie d ie kind sou kon
help nie. Vra a g B21 se resulta te stem ook ooreen m et d ie resp onse op vra a g B19, wa t ook
109
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
a a ntoon d a t 70% va n d ie resp ond ente nie b ekom m erd w a s oor hullle fa m ilie en vriend e se
ind rukke va n d ie g ehoora p p a ra te nie.
Voora fga a nd e resulta te word vervolgens a s g eheel sa a m g eva t en b esp reek.
¾Ervaring van oordrag van diagnose
Eng lish et a l. (2004:10) b eklem toon d ie feit d a t d ie id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies kort na
g eb oorte ‘ n m eer g ekom p liseerd e sc ena rio tot gevolg het in d ie op sig d a t ouers nie ‘ n
g ehoorverlies verwa g nie en d a t d ie nuus vir hulle oorweg end skokkend en onverwa gs is.
Ouers in hierd ie stud ie het eg ter oorweg end p ositief g erea geer op hulle retrosp ektiewe
erva ring va n d ie oord ra va n d ie d ia gnose. Ouers het hoofsa a klik a a nged ui d a t d ie
b etrokke p ersoon wa t d ie d ia g nose oorg ed ra het, om g eg ee het vir hulle g evoelens, in
b eheer wa s va n d ie situa sie, vold oend e inlig ting verska f het en hulle g erig het in d ie
volg end e sta p wa t g eneem m oet word , soos b evestig d eur d ie gewensd e riglyne in d ie
na vorsing va n Luterm a n & Kurtzer-White (1999:16).
¾Wyse waarop diagnose oorgedra behoort te word
Volg ens Cla rk en Eng lish (2004:85) b esta a n d a a r g ee n form ele rig lyne oor d ie oord ra g va n
d ie d ia g nose va n ‘ n gehoorverlies b y jong kind ers nie. Dit is g evolglik va n ka rd ina le b ela ng
d a t oud iologie a s p rofessie rig lyne m oet ontwikkel vir d ie oord ra va n ‘ n d ia g nose en
g evolg lik em p iriese b ewys lewer va n d ie effektiwiteit d a a rva n (Ca m p b ell, 1998, in Cla rk &
Eng lish, 2004:85). 52% va n d ie ouers het a a ng ed ui d a t d it nood sa a klik is d a t d ie b etrokke
oud ioloog wa t d ie toets uitgevoer het d ie d ia gnose m oet oord ra . Hierd ie b evind ing word
b evestig d eur d ie na vorsing va n Eng lish et a l. (2004:10) wa t d ui op ouers se b ehoefte d a t
d ieselfd e oud ioloog wa t la ngterm yn b etrokke g a a n we es b y b eha nd eling en intervensie
va n hulle kind , d ie d ia g nose m oet oord ra . Verd er vind ouers d it nood sa a klik d a t d ie
oud ioloog wa t d ie d ia g nose oord ra m oet sorg vir p riva a theid en g enoegsa m e tyd (sond er
110
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
enige ond erb reking s) en d a t te veel teg niese d eta il oor d ie toetsp rosed ures op d a a rd ie
sta d ium onnod ig is (Sp reng er, 1999 in Eng lish et a l., 2004:10). 87% va n d ie ouers
b eklem toon d ie nood sa a klikheid va n d ie wa rm te, em p a tie en d eernis wa a rm ee d ie
oud ioloog m oet op tree (Eng lish et a l., 2004:10; Luterm a n & Kurtzer-White. 1999:16; Cla rk &
Eng lish, 2004:78), terwyl 94% va n d ie ouers a a ng ed ui het d a t hulle ten tye va n d ie
d ia g nose leid ing oor toekom stig e b esluite en a ksies verla ng. ‘ n Onla ng se stud ie va n
Sjob la d et a l. (2001:25) d ui d a a rop d a t, hoewel oud ioloë oor d ie a lg em een voel d a t
onm id d ellike a ksie g eneem m oet word , ouers eg ter tyd b enod ig om hulle erva ring va n d ie
d ia g nose en inlig ting wa t ontva ng is te verwerk en te p rosesseer, en d a t hulle verkies d a t
d ie volg end e sta p tot intervensie (d ie g ehoora p p a ra a tp a ssing ) b inne 1 tot 3 m a a nd e na
d ie d ia g nose m oet p la a svind .
¾Ervaring van gehoorapparate
Die inisiële p a ssing va n g ehoora p p a ra te b y jong kind ers verteenwoord ig ‘ n d ra a ip unt in
vroeë intervensie, a a ngesien d ie g ehoorverlies d a n nie m eer la nger onsig b a a r is nie. Vir
d ie m eeste ouers is g ehoora p p a ra te ‘ n nuwe en onb ekend e erva ring (Sjob la d et a l.,
2001:28). Na vorsing d ui d a a rop d a t g ehoora p p a ra te b y kind ers neg a tiewe ind rukke b y
ond erwysers
en
a nd er
p rofessionele
d ienslewera a rs
ontlok,
verwysend
na
d ie
“ gehoora p p a ra a t-effek” (Sjob la d et a l., 2001:28). Va nuit d ie litera tuur (Sjob la d et a l.,
2001:29)
ka n
3 p rim êre
a rea s va n
b ekom m ernis id entifiseer word , na a m lik d ie
insta nd houd ing va n gehoora p p a ra te, fisiese voorkom s va n g ehoora p p a ra te en d ie
p otensiële voord ele wa t d it ka n b ied . 72% va n d ie o uers het a a ng etoon d a t hulle
a a nva nklik b ekom m erd wa s oor d ie fisiese voorkom s va n d ie g ehoora p p a ra te, en
g evolg lik d ie sosia le a a nva a rb a a rheid va n hulle kind ers. Oud ioloë m oet a g sla a n op ouers
se b ekom m ernisse oor d ie effek wa t d ie g ehoora p p a ra te op hulle kind se voorkom s g a a n
hê, en nie toela a t d a t d ie voord ele wa t versterking op sp ra a k- en ta a lontwikkeling het
hulle b ekom m ernisse oor voorkom s oorska d u nie (Sjob la d et a l., 2001:29). Verd er is d it
d uid elik d a t d ie ha ntering en versorging va n gehoora p p a ra te vir b yna d riekwa rt va n d ie
111
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
resp ond ente (73%) ‘ n b ekom m ernis wa s. Volgens Sjob la d et a l. (2001:28) is ouers a ng stig
oor ‘ n verskeid enheid a sp ekte wa t verb a nd hou m et d ie versorging en ha ntering va n
g ehoora p p a ra te, insluitend
d ie verva ng ing va n b a tte rye en d ie skoonm a a k va n
oorstukke. Dit is m oontlik d a t oud ioloë som s d ie m a te va n a ng stigheid wa t ouers erva a r
m et b etrekking tot d ie ha ntering va n g ehoora p p a ra te ond erska t, a fg esien va n d ie
em osionele erva ring wa t verb a nd hou m et d ie d ia g nosering va n ‘ n g ehoorverlies. Wa t
fa m ilie en vriend e se resp onse op g ehoora p p a ra te b etref: 70% va n d ie ouers het
a a ng ed ui d a t hulle nie b ekom m erd is oor wa t hullle fa m ilie en vriend e se ind rukke en
rea ksies m a g wees nie. Hierd ie resulta te b evestig d ie b evind ing e va n Sjob la d et a l.
(2001:28) se na vorsing , wa t ook d ui d a t fa m ilie en vriend e oorwegend p ositief rea g eer op
g ehoora p p a ra te.
4.2.2
SUBDOELSTELLING 3
Om ouers se behoeftes aan spesifieke inligting ten tye van die diagnose en gedurende
vroeë intervensie vas te stel
Resp ond ente se b ehoeftes a a n inlig ting ra kend e gehoor en gehoorverlies, ta a l en
kom m unika sie, a sook intervensie en op voed ingsop sies word ond er hierd ie sub d oelstelling
uiteengesit. Behoeftes a a n inligting b y tye va n d ia g nose en ‘ n p a a r m a a nd e na d ia g nose,
word ook vervolgens gesp esifiseer.
Sp esifieke b ehoeftes a a n inligting oor g ehoor en g ehoorverlies (in resp ons op Vra a g 1D)
word in volg ord e va n b ela ng rikheid in Ta b el 27 voorg estel:
112
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 27: Behoeftes vir inligting rakende gehoor en gehoorverlies
Ja
Behoefte aan inligting
Nee/ onseker
1. Hoe m y kind m et ‘ n g ehoorverlies hoor (n=53)
46 (85%)
8 (15%)
2. O orsa ke va n g ehoorverlies (n=53)
42 (79%)
11 (21%)
3. Wa t om te verw a g va n g ehoora p p a ra te (n=54)
42 (79%)
12 (21%)
4. Versta a n hoe d ie oud iog ra m w erk (n=54)
41 (76%)
13 (24%)
41 (76%)
13 (24%)
6. Versorg ing en insta nd houd ing va n g ehoora p p a ra te (n=54)
40 (74%)
14 (26%)
7. Hoe g ehoora p p a ra te w erk (n=54)
39 (72%)
15 (28%)
8. Kog leêre inp la nting s (n=54)
34 (63%)
20 (37%)
9. Norm a le g ehoor (hoe g ehoor w erk) (n=53)
32 (60%)
21 (40%)
10. Hoe om g ehoora p p a ra te in m y kind se ore te hou (n=54)
31 (57%)
23 (43%)
5. FM -sistem e e n a nd e r tip es g ehoora p p a ra te
(n=54)
15 resp ond ente (28%) het a a ng ed ui d a t hulle ‘ n b ehoefte a a n inlig ting oor a l 10 va n d ie
b og enoem d e ond erwerp e het. Behoeftes a a n inligting wa t in Ta b el 27 op va llend is, is hoe
kind ers m et ‘ n g ehoorverlies hoor, d ie oorsa ke va n gehoorverlies en ook wa t om te
verwa g va n g ehoora p p a ra te. Inlig ting oor norm a le g e hoor en hoe om gehoora p p a ra te in
kind ers se ore te hou, g eniet la e p rioriteit. Aa nvullend tot d ie resulta te va n Ta b el 21 d ui 2
resp ond ente (4%) a a n d a t hulle g la d nie ‘ n b ehoefte het a a n inlig ting oor a l 10 va n
b og enoem d e ond erwerp e nie.
Resp ond ente se sp esifieke b ehoeftes a a n inligting oor ta a l en kom m unika sie (in resp ons
op Vra a g D2), ka n soos volg in Ta b el 28 in volgord e va n b ela ng rikheid uiteengesit word :
Tabel 28: Behoeftes aan inligting rakende taal en kommunikasie
Ja
Behoefte aan inligting
Nee/ onseker
45 (85%)
9 (17%)
2. Hoe om m y kind te leer luister en p ra a t (n=54)
45 (85%)
9 (17%)
3. Hoe ta a l ontw ikkel (n=54)
45 (85%)
9 (17%)
4. Hoe m y kind w il kom m unikeer (n=54)
44 (81%)
10 (19%)
5. Hoe ek m et m y kind ka n kom m unikeer (n=54)
42 (78%)
12 (22%)
1. Hoe ‘ n g ehoorverlies m y kind se sp ra a kontw ikkeling
b eïnvloed (n=54)
113
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
M et b etrekking tot b ogenoem d e resulta te, het d ie m eerd erheid va n d ie resp ond ente
(74%) a a nged ui d a t hulle ‘ n b ehoefte a a n inlig ting oor a l 5 b ogenoem d e ond erwerp e oor
ta a l en kom m unika sie het. Die g rootste b ehoeftes b lyk inligting oor hoe ‘ n gehoorverlies
sp ra a kontwikkeling b eïnvloed , hoe om ‘ n kind te leer luister en p ra a t en hoe ta a l
ontwikkel, te wees. Aa nvullend tot d ie resulta te in Ta b el 28 d ui 6 resp ond ente (11%) a a n
d a t hulle gla d nie ‘ n b ehoefte a a n enig e va n b ogeno em d e 5 ond erwerp e het nie.
Resp ond ente se sp esifieke b ehoeftes a a n inlig ting oor intervensie en op voed ingsop sies (in
a ntwoord op Vra a g D3), ka n soos volg in Ta b el 29 in volg ord e va n b ela ng rikheid
uiteengesit word :
Tabel 29: Behoeftes aan inligting rakende intervensie en opvoedings-opsies
Ja
Behoefte vir inligting
Nee/ onseker
1. Inlig ting oor op voed ing sop sie s vir m y kind (n=53)
45 (85%)
8 (15%)
2. Inlig ting oor sp ra a k- en ta a ltera p ied ienste (n=53)
44 (83%)
9 (17%)
3. Inlig ting oor vroeë interve nsied ienste/ p rog ra m m e
43 (81%)
10 (19%)
4. Inlig ting oor oud iolog iese d ienste (n=53)
40 (75%)
13 (25%)
5. Inlig ting oor kom m unika sie-op sies/ b e na d ering s
37 (69%)
17 (31%)
b eskikb a a r vir m y kind (n=53)
(g eb a reta a l, na tuurlik o ud itief-ora a l ens.) (n=54)
Weereens het d ie m eerd erheid va n d ie resp ond ente (61%) in resp ons op b ogenoem d e
vra a g a a ng ed ui d a t hulle ‘ n b ehoefte a a n inlig ting in a l 5 va n b og enoem d e ond erwerp e
het. Die g rootste b ehoefte b lyk sp esifiek inlig ting oor op voed ing sop sies te wees.
Ad d isioneel tot d ie resulta te va n Ta b el 29 d ui 6 re sp ond ente (11%) a a n d a t hulle nie ‘ n
b ehoefte a a n inligting in enig e va n d ie 5 b ogenoem d e ond erwerp e het nie.
In Vra a g D4 is d a a r a a n resp ond ente g evra om uit d ie g enom m erd e lys (1-20) a a n te d ui
wa t d ie 5 b ela ng rikste ond erwerp e/ b ehoeftes a a n inlig ting wa s tyd ens d ie d ia g nose va n
‘ n g ehoorverlies b y hulle kind . In volg ord e va n b ela ngrikheid word d ie b ehoeftes a a n
inlig ting tyd ens d ia g nose soos volg in Ta b el 30 uiteengesit word :
114
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 30: Behoeftes aan inligting tydens diagnose (n=48)
Volgorde van
Onderwerp vir inligting
Persentasie van
belangrikheid
benodig tydens diagnose
respondente
1
Inlig ting oor hoe ‘ n g ehoorverlie s m y kind se
60%
verm oë om te le er p ra a t b eïnvloe d
2
Inlig ting oor hoe m y kind m et ‘ n g ehoorverlies
56%
hoor
3
Inlig ting oor hoe om m y kind te leer luister en
52%
p ra a t
4
Inlig ting oor d ie oorsa ke va n g ehoorverlie s
50%
5
Inlig ting oor w a t om te verw a g va n
38%
g ehoora p p a ra te
Va nuit Ta b el 30 ka n a fg elei word d a t resp ond ente se b ehoeftes a a n inlig ting oor hoe ‘ n
g ehoorverlies kind ers se verm oë om te leer p ra a t b eïnvloed , ten tye va n d ia g nose d ie
hoog ste p rioriteit geniet.
In Vra a g D5 is d a a r a a n resp ond ente g evra om uit d ie g enom m erd e lys (1-20) a a n te d ui
wa t d ie 5 b ela ng rikste ond erwerp e/ b ehoeftes a a n inligting is ‘ n p a a r m a a nd e na d ie
d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies b y hulle kind , in ‘ n p og ing om te ond ersoek of ouers se
b ehoeftes a a n inligting sou vera nd er m et d ie verloo p va n tyd . In volg ord e va n
b ela ng rikheid word d ie b ehoeftes a a n inlig ting ‘ n p a a r m a a nd e na d ie d ia g nose soos
volg in Ta b el 31 uiteeng esit:
115
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 31: Behoeftes vir inligting ‘n paar maande na diagnose (n=47)
Volgorde van
Onderwerp vir inligting
Persentasie van
belangrikheid
benodig ‘n paar maande na diagnose
respondente
1
Inlig ting oor hoe ta a l ontw ikkel
47%
1
Inlig ting oor hoe ek m et m y kind ka n
47%
kom m unikeer
2
Inlig ting oor op voed ing sop sie s vir m y kind
45%
3
Inlig ting oor hoe om m y kind te leer luister en
43%
p ra a t
4
Inlig ting oor hoe m y kind w il kom m unikeer
38%
5
Inlig ting oor hoe ‘ n g ehoorverlie s m y kind se
30%
verm oë om te le er p ra a t b eïnvlo ed
Volg ens Ta b el 31 word resp ond ente se b ehoeftes a a n inligting oor hoe ta a l ontwikkel en
hoe d a a r m et hulle kind g ekom m unikeer ka n word , ‘ n p a a r m a a nd e na d ia g nose a s d ie
hoog ste p rioriteit b eskou,
Voora fga a nd e resulta te word vervolgens a s g eheel sa a m g eva t en b esp reek:
¾Behoeftes aan inligting rakende gehoor en gehoorverlies
Ouers b enod ig feitelike inligting oor g ehoorverlies en d ie effek wa t d it op hulle kind se
ontwikkeling het (Ha rrison & Roush, 2002:233), soos b evestig d eur 85% va n d ie ouers wa t
a a ng ed ui het d a t hulle p rim êre b ehoefte a a n inligting is om p resies te versta a n hoe hulle
kind m et ‘ n gehoorverlies hoor en hoe d it hulle kind a ffekteer (sien Ta b el ).
¾Behoeftes aan inligting oor taal en kommunikasie
116
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Die oorg rote m eerd erheid va n ouers (85%) het a a nged ui d a t hulle inlig ting b enod ig oor
hoe ta a l ontwikkel en hoe ‘ n gehoorverlies hulle kind se verm oë om te p ra a t en te luister
b eïnvloed (sien Ta b el 22). Volgens DeCond e Johnson (1997:145) nood sa a k ouers se
intense b ekom m ernisse oor d ie invloed wa t ‘ n g ehoorverlies op hulle kind se ta a l- en
sp ra a kontwikkeling het, d a t oud ioloë voortd urend om va ttend e en g eïnd ivid ua liseerd e
inlig ting oor ta a l- en sp ra a kontwikkeling a a n ouers m oet b eskikb a a r stel.
¾Behoeftes oor inligting in verband met intervensie en opvoedingsopsies
Aa ng esien d ie id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies net na g eb oorte ‘ n rea liteit g eword het,
het d ie b esluitnem ing oor intervensie en kom m unika sie-op sies d eel geword va n ouers se
vroeg ste erva ring s m et hulle b a b a (Young , 2002:2). 61% va n d ie ouers in hierd ie stud ie het
a a ng ed ui d a t hulle inlig ting b enod ig ra kend e d ie ve rskillend e kom m unika sieb ena d erings
en op voed ingsop sies, sowel a s b eskikb a re oud iologiese, sp ra a k, ta a l en vroeë intervensied ienste (sien Ta b el 22). Ped ia triese oud ioloë m oet d ie vera ntwoord elikheid a a nva a r om
ouers te voorsien va n onb evooroord eeld e inligting ten op sigte va n vroeë intervensie en
kom m unika sie-op sies, wa t ouers g evolglik in sta a t sa l stel om self ing elig te b esluite ra kend e
hulle kind se toekom s te neem (Alb erg & Wilson, 2000:156; And erson, 2002:80; Luterm a n,
1999:89; Roush, 2000:160; Sa ss-Lehrer et a l., 2000:136).
¾Behoeftes aan inligting tydens diagnose
Die sp esifieke inlig ting wa t a a n ouers va n kind ers m et g ehoorverliese verska f word , a sook
d ie tyd stip wa nneer d it verska f b ehoort te word , ve ra nd er m et d ie verloop va n tyd
(Ba m ford et a l., 2000:254; DeCond e Johnson, 1997:132; Luterm a n, 1999:169). Da a rom
b ehoort d ie p ed ia triese oud ioloog b ewus te wees va n ouers se sp esifieke b ehoeftes a a n
toep a slike inligting ten tye va n d ie d ia g nose, a sook tyd ens vroeë intervensie wa t volg
(Ha rrison & Roush, 2002:234; Luterm a n & Kutzer-White 1999:13; M a rtin, Georg es, O’ Nea l &
Da ley, 1987:29). Soos uiteeng esit in Ta b el 24, ka n ouers se 5 p rim êre b ehoeftes a a n inligting
117
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
ten tye va n d ia g nose soos volg in vergelyking m et d ie na vorsing sresulta te va n Roush en
Ha rrison (2002:53) op g esom en p rioritiseer word (Ta b el 32).
Tabel 32: Literatuur vergelyking van behoeftes vir inligting by tye van diagnose
Behoeftes aan inligting ten tye van
Behoeftes aan inligting ten tye van
diagnose in hierdie studie
diagnose volgens die navorsing van
Roush en Harrison (2002:53)
1.
Hoe g ehoorverlies kind se verm oë o m
1.
Oorsa ke va n ‘n gehoorverlies
2.
Ha ntering va n d ie em osionele a sp ekte
te leer p ra a t b eïnvloed
2.
Hoe m y kind m et ‘ n g ehoorverlies hoor
va n ‘ n g ehoorverlies
3.
Hoe kind ga a n leer luister en pra a t
3.
Versta a n va n d ie oud io g ra m
4.
Oorsa ke va n gehoorverlies
4.
Hoe kind ga a n leer luister en pra a t
5.
Wa t om te verw a g va n
5.
Versta a n hoe w erk d ie oo r en g ehoor
g ehoora p p a ra te
Dit wil voorkom a sof sleg s 2 sp esifieke b ehoeftes a a n inlig ting in hierd ie stud ie ooreenstem
m et Roush en Ha rrison (2002:53) se b evind inge, na a m lik d ie oorsa ke va n ‘ n gehoorverlies
en hoe d ie kind g a a n leer luister en p ra a t. Die red e hiervoor is eg ter onseker, m a a r d it ka n
m oontlik in ‘ n m a te toeg eskryf word a a n d ie feit d a t b og enoem d e stud ies in verskillend e
la nd e uitg evoer is (ontwikkeld e VSA teenoor ontwikkelend e SA) wa a r d ie p ersep sies va n
vroeë id entifika sie va n ‘ n gehoorverlies ka n verskil (Swa nep oel, 2004:75).
¾Behoeftes vir inligting ‘n paar maande na diagnose
Volg ens DeCond e Johnson et a l. (1997:146) is ouers eers etlike m a a nd e na a floop va n d ie
d ia g nose
va n ‘ n gehoorverlies g ereed
vir m eer ged eta illeerd e inlig ting
ra kend e
op voed ingsop sies en verd ere toekom sb esluite. Op hierd ie sta d ium is ouers se p rioriteite
hoofsa a klik g em ik op d ie ontwikkelin g va n hulle kind se verm oë om effektief te
118
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
kom m unikeer en op toep a slike vroeë intervensied ienste (Roush en Ha rrison (2002:54). Soos
uiteengesit in Ta b el 25 ka n ouers in hierd ie stud ie se 5 p rim êre b ehoeftes a a n inlig ting ‘ n
p a a r m a a nd e na d ia g nose in verg elyking m et d ie na vorsing sresulta te va n Roush en
Ha rrison (2002:53) soos volg in Ta b el 33 op g esom en p rioritiseer word :
Tabel 33: Literatuur vergelyking van behoeftes vir inligting ‘n paar maande na diagnose
Behoeftes aan inligting ‘n paar maande
Behoeftes vir inligting paar maande na
na diagnose in hierdie studie
diagnose volgens die navorsing van
Roush en Harrison (2002:54)
1.
Hoe ta a l ontw ikkel en hoe ek m et m y
1. Hoe kind ga a n leer luister en pra a t
kind ka n kom m unikeer
2.
Opvoedingsopsies
2. Kog leê re inp la nting s
3.
Hoe kind ga a n leer luister en pra a t
3. Opvoedings- en kommunika sie-opsies
4.
Hoe kind ka n kom m unikeer
4. Vera ntw oo rd elikhed e va n vro eë
intervensie-insta nsies
5.
Hoe g ehoorverlies d ie kind se verm oë
5. Reg te va n g ehoorg estrem d e
kind ers
om te leer p ra a t b eïnvloed
Weereens is d a a r sleg s 2 sp esifieke b ehoeftes a a n inlig ting in hierd ie stud ie wa t
ooreenstem m et Roush en Ha rrison (2002:53) se b evind ing e, na a m lik d ie b ehoefte a a n
inlig ting oor hoe kind ers ga a n leer luister en p ra a t, en inligting oor b eskikb a re op voed ing sen kom m unika sie-op sies. Dit is eg ter va n b ela ng om in g ed a g te te hou d a t elke fa m ilie
uniek is m et g eïnd ivid ua liseerd e p rioriteite. Ouers het eg ter steed s, ten sp yte va n p rioriteite,
d ie b ehoefte om b esluite te m a a k wa t geb a seer is op soveel a s m oontlik toep a slike
inlig ting (Roush & M a tkin, 1994, in Roush & Ha rriso n, 2002:54; Yoshina g a -Ita no, 2001: 220).
4.2.3
SUBDOELSTELLING 4
Om ouers se behoeftes aan berading en ondersteuning ten tye van die diagnose en
gedurende vroeë intervensie te beskryf.
119
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Die resulta te va n hierd ie sub d oelstelling is verkry va nuit vra elysd a ta en word in twee d ele
verd eel, na a m lik d ie weerg ee en b esp reking va n resulta te wa t resp ond ente se sp esifieke
b ehoeftes a a n b era d ing b eskryf (4.2.3.1) en tweed ens hulle sp esifieke b ehoeftes a a n
ond ersteuning weerg ee (4.2.3.2).
4.2.3.1 Ouers se spesifieke beradingsbehoeftes ten tye van diagnose en gedurende vroeë
intervensie
Resp ond ente se sp esifieke b ehoeftes a a n b era d ing (in resp ons op vra a g C1) ka n a s volg
in Ta b el 34 uitged ruk word :
Tabel 34: Respondente se spesifieke behoeftes aan berading
Het die behoefte
Spesifieke behoefte aan berading
Het nie die
Behoefte nie
36 (68%)
17 (32%)
34 (65%)
18 (35%)
43 (83%)
9 (17%)
44 (85%)
8 (15%)
36 (69%)
16 (31%)
19 (37%)
33 (63%)
Behoefte a a n m eer p ersoonlike tyd (n=52)
20 (38%)
32 (62%)
Benod ig hulp om kind se toesta nd a a n a nd er te
16 (31%)
36 (69%)
19 (37%)
33 (63%)
Hulp m et d ie ha ntering va n d ie em osionele a sp ekte
va n om ‘ n kind m et ‘ n g ehoo rverlies te hê (n=53)
Benod ig iem a nd b uite d ie fa m ilie m et w ie d a a r oor
kind g e sels ka n w ord (n=52)
Behoefte om a nd er ouers m et g ehoorg estrem d e
kind ers te ontm oet (n=52)
Behoefte om oue r kind ers/ volw a ssenes m et ‘ n
g ehoorverlies te ontm oet (n=52)
Behoefte om d eel te vorm va n ‘ n
ond ersteuning sg roep vir ouers m et g ehoorg estrem d e
kind ers (n= 52)
Behoefte om m et ‘ n b era d er te p ra a t oor d ie
a g g ressie/ frustra sie m et kind (n=52)
verd uid elik (n=52)
Benod ig hulp / rig lyne oor hoe om a nd er se resp onse
oor kind te ha nteer (n=52)
120
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Va nuit Ta b el 34 b lyk d it d a t resp ond ente se 2 grootste b ehoeftes wa t verb a nd hou m et
b era d ing is om a nd er ouers wa t ook kind ers m et ‘ n g ehoorverlies het te ontm oet (soos
a a ng ed ui d eur 83% va n d ie resp ond ente) en ook om a nd er ouer kind ers wa t ook ‘ n
g ehoorverlies het te ontm oet (soos a a nged ui d eur 85% va n d ie resp ond ente).
Voora fga a nd e resulta te word vervolgens a s g eheel sa a m g eva t en b esp reek:
¾Behoefte aan berading ten tye van diagnose
Ouers erva a r d ie d ia g nose va n ‘ n gehoorverlies b y hulle kind ers a s ‘ n g eweld ige verlies
a a n toekom sverwa gtinge en d rom e, en b enod ig tyd en ruim te om oor hierd ie verlies te
rou en om hulle em osionele resp onse te verwerk (Luterm a n, 1998:75). 68% va n d ie ouers
het a a ng ed ui d a t hulle ten tye va n d ie d ia g nose hulp b enod ig het in d ie ha ntering va n
d ie em osionele a sp ekte va n om ‘ n kind m et ‘ n gehoorverlies te hê. Volg ens Luterm a n &
Kurtzer-White (1999:14) is ouers in hierd ie kritieke d ia g nostiese p eriod e hoofsa a klik a fha nklik
va n d ie em p a tie, ond ersteuning en b era d ing va n d ie p ed ia triese oud ioloog. By tye va n
d ie d ia gnose het ouers ‘ n oorheersend e b ehoefte a a n konta k m et a nd er ouers wa t ook
kind ers m et ‘ n gehoorverlies het (M inc hom et a l., 2003:95; Roush, 2000:164; Luterm a n &
Kurtzer-White, 1999:17). Hierd ie b evind ing word b evestig in hierd ie stud ie in d ié op sig d a t
83% va n d ie ouers a a ng ed ui het d a t hulle ook ten tye va n d ie d ia g nose d ie b ehoefte het
a a n konta k m et a nd er ouers.
¾Behoefte aan berading met vroeë intervensie
Ouers b enod ig b era d ing en b egeleid ing , nie net ten tye va n d ie d ia g nose nie, m a a r
d eurlop end soos wa t d ie p roses va n vroeë intervensie verloop (Luterm a n & Kurtzer-White,
1999:17). 65% va n d ie ouers in hierd ie stud ie het a a ngetoon d a t hulle ‘ n la ng term ynb ehoefte het a a n b era d ing , sp esifiek d eur iem a nd b uite hulle fa m ilie m et wie hulle ka n
g esels oor hulle kind (ers) m et ‘ n g ehoorverlies. Volg ens M inc hom et a l. (2003:95) het ouers
121
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
b o en b eha lwe d ie b ehoefte a a n konta k m et a nd er ouers ook d ie b ehoefte a a n konta k
m et a nd er ouer kind ers wa t ook ‘ n g ehoorverlies het. Verd er het ouers va n kind ers m et ‘ n
g ehoorverlies ook som s d ie b ehoefte a a n konkrete en p ra ktiese rig lyne oor hoe om hulle
kind se toesta nd a a n a nd er te verd uid elik (M inc hom et a l. 2003:101), soos a a ng ed ui d eur
31% va n d ie b etrokke ouers in hierd ie stud ie. 85% va n d ie ouers in hierd ie stud ie d ui ook
a a n d a t hulle d ie b ehoefte het om in a a nra king te kom m et a nd er ouer kind ers wa t ook ‘ n
g ehoorverlies het. 69% va n d ie ouers d ui a a n d a t hulle ‘ n b ehoefte het om d eel te vorm
va n ‘ n ouer-ond ersteuningsg roep wa t op ‘ n g ereeld e b a sis b ym eka a r kom . Ouers voel
d a t d a a r b a ie wa a rd e in ged eeld e erva ring is en d a t hulle groter vrym oed ig heid het om
hulle em osionele erva rings te d eel m et a nd er ouers va n kind ers m et gehoorverliese (Cla rk
& Eng lish, 2004:105; Ba d er, 2004:26).
4.2.3.2 Ouers se behoeftes aan ondersteuning ten tye van diagnose en gedurende vroeë
intervensie
Resp ond ente se sp esifieke b ehoeftes a a n fa m ilie-ond ersteuning (in resp ons op Vra a g C2)
word a s volg in Ta b el 35 uiteeng esit:
Tabel 35: Respondente se spesifieke behoeftes aan familie ondersteuning
Spesifieke behoefte aan familie- ondersteuning
Het die behoefte
Het nie die
Behoefte nie
Huweliksma a t benodig hulp om kind te versta a n/ te
10 (23%)
33 (77%)
20 (38%)
32 (62%)
28 (54%)
24 (46%)
21 (40%)
32 (60%)
24 (46%)
28 (54%)
a a nva a r (n=43)
Fa milie/ gesin benodig iema nd om op ‘n gereelde
ba sis mee te pra a t oor hoe kind ha nteer moet word
(n=52)
Fa milie/ gesin benodig geleenthede om a nder
gesinne met gehoorgestremde kinders te ontmoet
(n=52)
Fa milie/ gesin benodig hulp oor hoe om meka a r te
ondersteun en by te sta a n (n=53)
Benodig hulp oor hoe om kind te dissiplineer
(n= 52)
122
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Va nuit b og enoem d e resulta te is d it d uid elik d a t 18 resp ond ente (33%) g eensins ‘ n
b ehoefte a a n a l 5 b og enoem d e a sp ekte va n fa m ilie-ond ersteuning het nie.
Resp ond ente se sp esifieke b ehoeftes a a n fina nsiële ond ersteuning (in resp ons op Vra a g
C3) word a s volg in Ta b el 36 uiteeng esit:
Tabel 36: Respondente se spesifieke behoeftes vir finansiële ondersteuning
Spesifieke behoefte vir finansiële ondersteuning
Het die behoefte
Het nie die
Behoefte nie
Benod ig fina nsiële ond e rsteuning vir d ie b eta ling va n
32 (62%)
20 (38%)
26 (50%)
26 (50%)
24 (46%)
28 (54%)
34 (63%)
20 (37%)
g ehoora p p a ra te/ kog leêre inp la nting (n=52)
Benod ig hulp m et d ie b eta ling va n sp esia le d ienste
w a t kind b enod ig (sp ra a ktera p ie, d okter konsulta sie s
ens) (n=52)
Benod ig hulp m et d ie org a nisering en b eta ling va n
vervoer vir kind (n=52)
Benod ig fina nsiële ond e rsteuning vir a d d isionele
uitg a w es/ sp esia le toe rusting w a t kind b enod ig (b v FM
sisteem , b a tterye ens.) (n=54)
Wa t fina nsiële b ehoeftes b etref, word 2 ved ere a fleid ings a d d isioneel tot Ta b el 36
g em a a k. Eerstens het 18 resp ond ente (33%) a a nged ui d a t hulle b y a l 4 b ogenoem d e
stelling s ‘ n b ehoefte a a n ond ersteuning het. 12 resp ond ente (22%) het a a ng ed ui d a t hulle
g la d nie b y enige va n d ie 4 b og enoem d e stellings ‘ n b ehoefte a a n fina nsiële
ond ersteuning het nie.
In Vra a g C4 m oes resp ond ente a a nd ui wa t d ie m a te va n ond ersteuning is wa t hulle
huid iglik ontva ng va n hulle huweliksm a a t, fa m iliele d e, vriend e, b etrokke oud ioloog en
b etrokke ouerleid ing stera p eut. Die resulta te ka n a s volg in Ta b el 37 op gesom word :
123
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 37: Die mate van ondersteuning wat tans ontvang word deur verskillende lede van
ondersteuningstruktuur
Lid van ondersteuning-
Mate van Ondersteuning wat huidiglik ontvang word
struktuur
Geen
Ba ie m in
Gem id d eld
Ba ie
Huweliksma a t (n=44)
14 (32%)
10 (23%)
3 (7%)
17 (38%)
Fa milie (n=54)
11 (20%)
10 (19%)
11 (20%)
22 (41%)
Vriende (n=54)
13 (24%)
6 (11%)
15 (28%)
20 (37%)
Oudioloog (n=52)
14 (27%)
6 (12%)
10 (19%)
22 (42%)
Ouerleidingstera peut
19 (35%)
3 (6%)
1 (2%)
31 (57%)
(n=54)
Va nuit Ta b el 37 kom
d it voor a sof d ie
ond ersteuning
verskillend e
b y d ie
led e
m eerd erheid
va n hulle
resp ond ente
g enoeg sa m e
ond ersteuning struktuur ontva ng .
Resp ond ente m a a k d ie m eeste op d ie ond ersteuning va n hulle ouerleid ing stera p eut
sta a t.
9 resp ond ente (17%) het b y b og enoem d e resulta te g em eld d a t hulle b y a l d ie genoem d e
led e va n hulle ond ersteuning struktuur b a ie ond erste uning ontva ng . ‘ n Verd ere 9
resp ond ente (17%) m eld eg ter d a t hulle g een/ m in ond ersteuning b y a l b og enoem d e led e
va n ond ersteuning struktuur ontva ng.
Voora fga a nd e resulta te word vervolgens a s g eheel sa a m g eva t en b esp reek:
¾Spesifieke behoeftes aan familie-ondersteuning
Volg ens Roush
(2000:164)
en
Feher-Prout
(1996:158)
m oet
p ed ia triese
oud ioloë
voortd urend in a g neem d a t d ie teenwoord ig heid va n ‘ n g ehoorverlies d ie fa m ilie a s
g eheel b eïnvloed . Da a rom is ouers d a nkb a a r wa nneer oud ioloë d ie hele fa m ilie b y
intervensie en b esluitnem ing b etrek, en nie uitsluitlik a a n d ie m a d ie rol va n b esluitnem er
en d eskund ig e toevertrou nie. 38% va n d ie ouers in hierd ie stud ie het a a ng ed ui d a t hulle
a s fa m ilie d ie b ehoefte het om op ‘ n g ereeld e b a sis m et iem a nd te gesels oor hoe hulle
124
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
kind m et ‘ n gehoorverlies in d ie fa m ilie-op set ha nteer m oet word . Volg ens M inc hom et a l.
(2003:101) en Luterm a n (1998:75) het ‘ n kind m et ‘ n g ehoorverlies ‘ n b ed uid end e effek op
d ie d ina m iek va n ‘ n fa m ilie en fa m ilies b enod ig toep a slike ond ersteuning en b eg eleid ing
in hierd ie p roses va n d ia g nose en intervensie. Weereens het d ie m eerd erheid va n d ie
ouers in hierd ie stud ie (54%) ook a a ng ed ui d a t hulle ‘ n b ehoefte het a a n konta k m et
a nd er fa m ilies m et g ehoorg estrem d e kind ers. Die kwa liteit va n ouers se huwelike (ind ien
g etroud ) m a g ‘ n invloed hê op hoe d ie kind se g estrem d heid ha nteer word , m a a r d ie
im p lika sies om hierd ie g estrem d heid op ‘ n d a a glikse b a sis te ha nteer ka n ook d ie huwelik
a ffekteer (Feher-Prout, 1996:159). Sleg s 23% va n d ie ouers het a a ng ed ui d a t hulle
huweliksm a a t hulp b enod ig in d ie a a nva a rd ing en ha ntering va n hulle kind m et ‘ n
g ehoorverlies en d a t hulle b egeleid ing in d ie huwelik nod ig het.
¾ Spesifieke behoeftes aan finansiële ondersteuning
Die teenwoord ig heid va n ‘ n g ehoorverlies hou lewensla nge fina nsiële im p lika sies in, nie
net
in
term e
va n
d ie
verkryg ing
en
insta nd houd ing
va n
versterking sistem e
(g ehoora p p a ra te/ kog leêre im p la nting ) nie, m a a r ook in term e va n sp esia le d ienste en
la tere b eroep sg eleenthed e (M a uk & White, 1995:28). Ouers ka n hierd ie skielike fina nsiële
vera ntwoord elikheid a s kom m erwekkend erva a r en b enod ig toep a slike leid ing en
ond ersteuning in fina nsiële b estuur (Roush, 2000:162). 33% va n d ie ouers het a a ng ed ui d a t
hulle fina nsiële ond ersteuning b enod ig vir gehoora p p a ra te/ kog leêre im p la nting , sp esia le
d ienste, vervoer en a d d isionele oud iologiese toerusting, wa t b evestig d a t som m ige ouers
wel om va ttend e fina nsiële ond ersteuning b enod ig . Ve rd er het 46% va n d ie ouers
a a ng ed ui d a t hulle hulp b enod ig ten op sigte va n vervoer na vroeë intervensie d ienste
toe. Volgens d ie South Afric a n Hea ring Sc reening Position Sta tem ent (HPCSA, 2002:4)
b ehoort a lle kind ers m et ‘ n gehoorverlies en hulle fa m ilies toega ng te hê tot toep a slike
vroeë intervensied ienste, ten sp yte va n fina nsiële b ep erkinge.
125
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
¾Ondersteuningstruktuur
Ouers b enod ig op d ie la ngterm yn volg ehoue ond ersteuning , nie net va n p rofessionele
d ienslewera a rs nie (oud ioloë en ouerleid ing tera p eute), m a a r ook va n hulle huweliksm a a ts,
fa m ilieled e, vriend e en a nd er ouers va n kind ers m et ‘ n g ehoorverlies (Roush, 2000:164).
Ouers in hierd ie stud ie kry d ie m eeste ond ersteuning va n hulle ouerleid ingtera p eute (soos
a a ng ed ui d eur 57% va n d ie ouers) en oud ioloë (soos a a ng ed ui d eur 42% va n d ie ouers)
kry. 17% va n ouers het g em eld d a t hulle b y a l d ie g enoem d e led e va n hulle
ond ersteuning-struktuur b a ie ond ersteuning ontva ng (sien Ta b el 24), terwyl 17% eg ter
a a ng ed ui het d a t hulle g een/ m in ond ersteuning va n a l d ie led e ontva ng . Die
vera ntwoord elikheid
intervensied ienste
vir
d ie
lewering
b erus steed s b y d ie
va n
vera ntwoord b a re
p ed ia triese
oud ioloog
fa m iliegesentreerd e
om
d ie m a te
va n
ond ersteuning wa t ouers ontva ng , voortd urend te eva lueer en a a n te p a s (Luterm a n &
Kurtzer-White, 1999:17; Feher-Prout, 1996:161).
4.3
BESPREKING EN INTERPRETASIE VAN RESULTATE
FASE 2: KWALITATIEWE VERDIEPENDE FASE
Die
resulta te
va n
hierd ie
fa se
is g eb a seer
op
d ie
inligting
verkry
va nuit
2
fokusgroep b esp reking s wa t gesa m entlik d eur 10 ouers b yg ewoon is (soos uiteeng esit in
Ta b el 12 en 13). Da a r word vervolgens na hierd ie ouers wa t d eelg eneem het a a n d ie
fokusgroep b esp reking s ook verwys a s d eelnem ers. Die inleid end e vra a g en d ie vier
sleutelvra e, soos uiteeng esit in d ie fokusg roep gid s (sien Byla a g E), d ien a s g rond sla g vir vier
tem a s wa t vervolg ens ook in sub ka teg orieë verd eel is om elke tem a te ond ersteun. Hierd ie
tem a s sluit a a n b y en verteenwoord ig d ie g esteld e sub d oelstelling s va n hierd ie stud ie.
Sub ka teg orieë wa t ond er elke tem a b esp reek word , is nie voora f b ep a a l nie, m a a r is
sa a m gestel en sistem a ties g ed urend e d ie verloop va n elke fokusg roep b esp reking hersien.
126
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Elke tem a word vervolg ens in d ie volg end e form a a t uiteeng esit:
Die d irekte a a nha lings va n d ie g etra nskrib eerd e d a ta wa t elke tem a verteenwoord ig ,
word weerg egee en krities g ea na liseer. ‘ n Op som m ing va n a lg em ene verskynsels word na
a floop va n elke tem a geg ee. Dit is egter onverm yd elik d a t d a a r wel herha ling va n d ie
b ep a a ld e tem a s sa l wees. Direkte a a nha ling s word vervolg ens in kleur gekod eer om
sod oend e te d ifferensieer tussen d ie resp onse va n d ie verskillend e fokusg roep e:
Blou = Afrika a nse fokusgroep , Rooi = Eng else fokusg roep .
4.3.1
Tema 1: Ouers se retrospektiewe belewenis van die diagnose van ‘n gehoorverlies
(volgens subdoestelling 1)
In elke fokusg roep b esp reking is d a a r a a n d eelnem ers g evra om hulle retrosp ektiewe
b elewenis va n d ie d ia g nose va n ‘ n gehoorverlies b y hulle kind ers m et d ie groep te d eel.
Die volgend e sub ka teg orieë is ond er hierd ie tem a g eïd entifiseer:
•
em osionele resp onse op d ie d ia g nose
•
la ngterm yn/ d eurlop end e em osionele erva ring
•
verwa rring tyd ens d ie d ia g nosep roses
•
voora fg a a nd e wete va n d ie teenwoord igheid va n ‘ n g e hoorverlies
•
neona ta le g ehoorsifting
•
teenwoord ig heid va n hoop
4.3.1.1 Emosionele response op diagnose
Ouers erva a r d ie d ia g nose va n ‘ n gehoorverlies b y hulle kind ers a s ‘ n verlies in
toekom sverwa gtinge en d rom e en b enod ig gevolg lik tyd en ruim te om te rou en om hulle
em osionele resp onse te verwerk (Luterm a n, 1998:76). Da a r kon d uid elik ond erskeid
g em a a k word tussen d ie volgend e em osionele resp onse wa t d eelnem ers tyd ens d ie
d ia g nose erva a r het:
127
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Som m ig e ouers se a a nva nklike resp ons op d ie d ia g nose wa s vir hulle ‘ n skok.
“ Hy wa s a m p er 3 ja a r oud en d it wa s ‘ n helse skok”
“ M a a r d is ‘ n skok, skok, skok, skok, skok. Va n d ie b egin tot a a n d ie eind e.”
“ I think the first thing is tha t som eb od y rea lly m a kes you sit d own, b ec a use I m ea n
you’ ve b een knoc ked with a b om b or a c tua lly step p ed on a la nd m ine.”
Sa a m m et d ie skok wa s d it d uid elik d a t ouers hartseer wa s oor d ie d ia g nose en hulle
em osionele resp ons hierop wa s om te huil.
“ Vir ons wa s d it ‘ n b a ie ha rtseer storie.”
“ M a a r d is goed d a t sy nou huil. Jy m a g huil. Jy m oe t huil.”
“ M a a r d a a rd ie d a g toe sy (d ie oud ioloog ) vir m y sê hy is d oof of het ‘ n erg e
g ehoorverlies, het ek m y b yne d ood gehuil. Ek het b y d ie huis gekom , hom in sy kot
g a a n sit, na m y ka m er toe geg a a n en ek het gehuil”
“ Ek wa s ook ha rtseer, m a a r a s ek va nd a g terug d ink, d is ‘ n fa se wa a rd eur m ens
m oet werk”
Die d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies is d eur ouers erva a r a s ‘ n verlies. Die intensiteit va n
hierd ie em osionele erva ring stem vir hulle ooreen met d ie verlies wa t erva a r word wa nneer
iem a nd sterf.
“ En ek is eerlik, d a a rd ie m id d a g het ek ‘ ge-c ra c k’ . Tota a l en a l ‘ ge-c ra c k’ . Op p a d
va n d ie oud ioloog tot b y d ie huis het ek d ie heeltyd g ehuil. Ba ie d a e va t d it nog
a a n ‘ n m a n, ek g lo nie m et ‘ n d owe kind jy sa l som m er eweskielik regkom nie. Dit is
a m p er soos iem a nd wa t jy a a n d ie d ood a fg esta a n het. Eend a g is jy hier b o en d ie
a nd er d a g is jy weer heel ond er.”
Hulpeloosheid is ook erva a r in term e va n wa t om volg end e te d oen.
128
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
“ You a re so hop elessly lost when you g et tha t news…. Where is wha t a nd wha t d o
you d o?”
“ I just d id n’ t ha ve the c oura g e to d ea l with the d ea fness, b ec a use there were so
m a ny other thing s.”
Ontkenning va n d ie d ia g nose kon ook a s ‘ n inisiële em osionele resp ons b eskou word .
“…. a nd then the a ud iolog ist c onfirm ed the d ea fness, whic h I think still c a m e a s a
b ig shoc k to m e – you know it, b ut d enia l is a n a m a zing tool, it’ s not tha t b a d …”
Bog enoem d e em osionele resp onse op d ie d ia gnose va n ‘ n g ehoorverlies ka n vervolg ens
in Ta b el 38 op gesom word , m et toep a slike verwysings na b evestig end e litera tuur wa t d ie
teenwoord ig heid
va n hierd ie em osionele resp onse b y ouers va n kind ers m et ‘ n
g ehoorverlies b evestig :
Tabel 38: Emosionele response op die diagnose van gehoorgestremdheid
Emosionele respons
Skok
Bevestigende kommentaar in literatuur
Luterm a n, 1999:1038;
Luterm a n, 1998:76; Rob b ins, 2002:55;
Feher-Prout, 1996:155
Friehe et a l., 2003:213
Ha rtseer
Luterm a n, 1998:75;
Feher-Prout, 1996:155
Verlies
Luterm a n, 1998:75
Friehe et a l., 2003:211
Hulpeloosheid
Luterm a n, 1999:1038; M inc hom et a l. 2003:95;
Rob b ins, 2002:55
Ontkenning
Luterm a n, 1998:76;
Feher-Prout, 1996:155;
Friehe et a l., 2003:213
Dit is d uid elik d a t d ie d ia gnose va n ‘ n g ehoorverlies b y ouers ‘ n ing ryp end e em osionele
erva ring is, wa t hulle in d eta il ka n onthou en b eskryf. Luterm a n (1999:1044) b eklem toon d a t
129
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
oud ioloë d ie vera ntwoord elikheid het om hierd ie em osionele resp onse b y ouers te herken
en te versta a n.
4.3.1.2 Deurlopende/ langtermyn emosionele evaring as ouers van gehoorgestremde
kinders
Dit wa s d uid elik d a t d ie em osionele erva ring verb ond e a a n d ie teenwoord igheid va n ‘ n
g ehoorverlies b y d eelnem ers se kind ers, nie net ter sp ra ke iss m et d ie d ia g nose nie, m a a r
d a t hierd ie erva ring d eel vorm va n ‘ n d eurlop end e, la ng term yn em osionele p roses.
“ Pa rt of m y journey is a c c ep ting tha t I c a nnot a lwa ys b e there for him a nd I ha ve
to let him go…. I a lso ha ve to a c knowled g e tha t every tim e I think I’ ve d ea lt with
everything, I rea lized I ha ven’ t. It is a long p roc ess. And it is a b out lea rning a nd
b eing honest with ourselves a nd our c hild ren” ,
“ Som ething you sa id tha t strikes hom e is tha t you c a n never sa y tha t you’ ve d ea lt
with it, we c a n still see tha t it is still em otiona l for you…. And here I a m with m y eyes
full of tea rs. Som etim es I strugg le to c la ssify m y tea rs, there will a lwa ys b e the
em otion……”
Ouers b esef d a t hulle kind se g ehoorverlies p erm a nent va n a a rd is en d a t d it hulle lewens
op verskeie wyses g a a n im p a kteer. Die feit d a t hulle lewens nooit g a a n wees soos wa t
hulle g ehoop het d it ga a n wees nie, word vir hulle ‘ n rea liteit (Luterm a n, 1998:76).
4.3.1.3 Verwarring tydens diagnose-proses
Dit is op va llend d a t 3 va n d ie 10 d eelnem ers erva ring s va n tota le verwa rring ond ervind het
tyd ens d ie d ia g nosep roses va n hulle kind ers. Telkens wa s d ie d eelnem ers va n d ie b eg in a f
b ekom m erd oor hulle kind ers, m a a r is d eur verskillend e p rofessionele d iensverska ffers
(p ed ia ters en oud ioloë) g erus gestel oor d ie g ehoorsta tus va n hulle kind , ten sp yte va n d ie
teenwoord ig heid va n ‘ n g ehoorverlies. 2 va n d ie d eelnem ers m eld d a t d ie b etrokke
130
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
p ed ia ters, ong ea g va n hulle onrustig heid , g eensins ‘ n (ob jektiewe) g ehooreva lua sie
a a nb eveel het nie.
“ The p ed ia tric ia ns rea c ted a s if d ea fness never existed .”
“ Die p ed ia ter het gesê d a a r is g een fout m et m y kind nie. Sy resp onse wa s
toeva llig en ek m oes wa g tot sy 6 m a a nd e ond ersoek”
“ Toe va t ons hom gehoorsentrum toe en hulle sê d a a r is nie fout m et ons kind nie,
ons m oet hom nie d ruk nie, seuntjies p ra a t la ter en ons a a nva a r d it d a n so. Ons
m oet so op 3 ja a r oud terug kom en a s d a a r nog fout is, d a n weet ons nou d a a r ís
fout.”
Hierd ie na la tigheid / onkund e/ wa np ra ktyk het la tere d ia g nose va n hierd ie d eelnem ers se
kind ers tot gevolg g eha d , a sook d ie la tere p a ssing va n g ehoora p p a ra te en inska keling b y
‘ n vroeë intervensiep rog ra m . Gevolglik het hierd ie d eelnem ers ‘ n neg a tiewe ind ruk va n
d ie oud iolog ie p rofessie. Dit is ook op va llend hoe hierd ie d eelnem ers d ie reg op en d ie
nood sa a klikheid va n ‘ n tweed e op inie, in d ie geva l wa a r ouers onrustig is of twyfel oor
hulle kind se g ehoorsta tus, a a nm oed ig .
“… d it is m ense (oud ioloë) wa t g eleerd is in d ie g oed en ek d ink tog a s jy g eleer
word leer jy d a rem d ie b a siese g oed – hoe ha nteer jy d ie m ense. Wa t m y net b a ie
kwa a d gem a a k het is a s sy (d ie oud ioloog ) g etwyfel het….. d a n m oes sy gesê het
wa nt ek is nie ‘ n oud ioloog nie. Wa nt d it help nie jy g ooi goed in d ie lug en d ink
g oed is m a a r so of so nie.”
“ M oet nooit m et d ie eerste a ntwoord tevred e wees nie, g a a n soek liewer nog . M et
enige p rob leem , leerp rob lem e of iets, g a a n kry ‘ n a nd er op inie en ‘ n groter
g eheelb eeld . Dit het ek nou g eleer” .
“ As iem a nd twyfel, ga a n verd er, hoe vroeër, hoe b eter…”
Bog enoem d e resp onse b eklem toon weereens d ie vera ntwoord elikheid wa t p ed ia triese
oud ioloë
het om
ob jektiewe
elektrofisiolog iese
131
toetsp rosed ures a a nvullend
tot ‘ n
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
b eha vioristiese toetsp rosed ures uit te voer a lvorens ‘ n d ia g nose g em a a k word (JCIH,
2000:9). Ind ien d a a r enig e twyfel b esta a n, m oet ‘ n op volg -a fsp ra a k gesked uleer word of
‘ n tweed e op inie verkry word .
4.3.1.4 Voorafgaande wete van ‘n gehoorverlies
Dit is interessa nt d a t heelwa t resp onse d a a rop d ui d a t d eelnem ers oorwegend voora f
verm oed het d a t d a a r wel ‘ n g ehoorverlies b y hulle kind ers teenwoord ig is, nog voord a t
d ie d ia gnose gem a a k is. Gevolg lik wa s d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies nie heeltem a l
onverwa gs nie, hoewel d ie hoop d a t hierd ie voora fg a a nd e verm oed e verkeerd wa s, wel
b esta a n het.
“ …. ons wa s ‘ n klom p vriend inne wa t sa a m b a b a s g eha d het en toe het ek hom
nou la ter b ietjie b eg in verg elyk m et d ie a nd er en e k wa s b ietjie b ekom m erd oor sy
g ehoor. M y hele fa m ilie weet ek het d it d ie heeltyd g esê… Ons het ook nie
d oofheid a a n a lb ei va n ons se ka nte nie. M a a r ek wa s b ekom m erd ….. Ek d ink d it is
d a a rd ie m oed erlike instink. Alm a l het na tuurlik ged ink ek is heel m a l….”
“ Ek het d ie heeltyd g eweet d a a r is ‘ n p rob leem ”
“ And then, b eing a sec ond -tim e m om , I rea lized tha t her resp onses were
c om p letely d ifferent…”
“ I d id n’ t tell a nyone, just keep ing it to m yself, b ut I wa s wa tc hing her a nd she
wa sn’ t resp ond ing tha t m uc h. She is m y first c hild , I d id n’ t know, b ut in m y m ind I
knew….”
“ When a fter 6 m onths he c a m e hom e, he wa s like a little c hoc ola te, he just sa t
there…. You look a t him a nd a m other’ s intuition…. you just know tha t there wa s
som ething ….”
“ The rea son I found out wa s tha t he never rea lly sa id “ M om m y” . We were just so
g ra teful tha t he wa s a live – he wa s so resp onsive. But with a lot of c lose tim e I’ ve
132
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
sp end with him , I rea lized he wa sn’ t p ic king up everything , b ec a use he is severely
hea ring im p a ired , not p rofound ly.”
Da a r ka n a fg elei word d a t a l b ogenoem d e resp onse a fkom stig is va n d eelnem ers wie se
kind ers se g ehoor nie b y g eb oorte g etoets is nie. In hierd ie g eva lle is kind ers g ed ia gnoseer
a s d eel va n d ie ouer-g eïnisieerd e m od el va n d ia gnose, wa a r ouers ‘ n p rob leem verm oed
het en b evestiging gesoek het vir hulle b ekom m ernisse (Eng lish et a l, 2004:10).
4.3.1.5 Neonatale gehoorsifting
Sleg s 3 va n d ie b etrokke 10 d eelnem ers se kind ers het net na g eb oorte neona ta le
g ehoorsisfting ond erg a a n [Oto-Akoestiese Em issies en/ of Autom a ted Aud itory Bra instem
Resp onse (AABR)]. Al d rie hierd ie d eelnem ers se kind ers het d ie toe ts a a nva nklik nie
g esla a g nie en ‘ n op volg b esoek is g esked uleer, wa a r d ie d ia g nose toe wel b evestig is.
“ M yne wa s som m er net 3 d a e oud toe weet ek a l. M et d a a i g ehoortoets, d ie OAE
in d ie hosp ita a l”
“ She wa s in hosp ita l for a m onth a nd a t the end of tha t m onth they d id the hea ring
test in the hosp ita l, whic h a t tha t p oint in tim e ha d no resp onse. The exp la na tion
wa s tha t just like m a ny other p rem s she ha s fluid in her ea rs a nd let’ s follow tha t up
la ter on. There wa s no sec ond thought a b out tha t…”
“ The d a y she wa s d ue to b e d isc ha rg ed from NICU the y d id the hea ring test a nd
she d id n’ t p a ss. They sa id c om e b a c k b ec a use there is a c ha nc e tha t there c ould
b e fluid in the ea rs, so in 6 weeks tim e I went b a c k.”
Dit is verd er interessa nt om te sien hoe d ie d eelnem ers wie se kind ers om d ie een of a nd er
red e nie b y g eb oorte g etoets is nie, d ie b ela ng rikheid va n neona ta le g ehoorsifting b eg ryp
en a a nm oed ig. Hierd ie resulta te stem ooreen m et d ie stud ie va n Luterm a n & Kurtzer-White
(1999:16).
133
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
“ M y red ena sie is net d it help nie d ie p ed ia ter kyk net d ie kind so, sien voetjies is
d a a r, 10 tone, woep s wa p s en a ls is reg nie. M a a k nie sa a k wa a r nie, a s enig e kind
g eb ore word , m oet d a a r toetse ged oen word ”
“ M y ra a d a a n ouers wa t m oet b esluit om kind ers te hê, a s d ie kind jie g eb ore word ,
d oen m a a r d a a i d a g d ie m oeite, la a t toets hom .
4.3.1.6 Hoop
Ten sp yte va n a l d ie tra um a en ing ryp end e erva ring s wa t d eelnem ers tyd ens d ie d ia g nose
va n ‘ n gehoorverlies b y hulle kind ers b eleef het, is d it d uid elik d a t d a a r ‘ n d efinitiewe
elem ent va n hoop in hierd ie situa sie teenwoord ig wa s. Da a r wa s ‘ n b esta a nd e p ositiewe
uitkyk op d ie toekom s en d it wa s g eweld ig op b ouend d a t d eelnem ers d it m et m eka a r kon
d eel en m eka a r g evolglik kon ond ersteun.
“Ons kind ers g a a n ‘ n norm a le lewe ka n lei, sa l na ‘ n norm a le skool toe ka n ga a n.
So troos jou net d a a ra a n, ek weet d it is ha rtseer, jy m oet d a a rd eur ga a n, d is d eel
va n d ie heling s-p roses. M a a r d a a r is soveel erg er.”
“ Hou m oed , d it ra a k m a kliker ….”
“ Dit ra a k d efinitief b eter, d a a r is hoop .”
“ But life goes on a nd the fa c t tha t the a ud iolog ist told m e a b out …… (intervention
c enter), you rea lize it is not the end of the world . You g et hea ring a id s. You c a n d o
som ething a b out it, in c om p a rison to som eone who is p a ra lyzed a nd you c a n’ t d o
a nything a b out it. The m om ent I’ ve hea rd they d on’ t ha ve to g o into sig nla ngua g e a nd tha t they c a n sp ea k, it wa s fine a nd not suc h a b ig d ea l. Let’ s m ove
on with life. So rig ht now, wha t the d ea fness is c onc erned , it’ s the only thing tha t
m a kes m e feel rea lly g ood a b out …… I know from m y sid e I a m d oing every sing le
thing I c a n. I’ m a t the rig ht p la c e a nd we d o a s m uc h a s we c a n. So it’ s a tough
b low, b ut it’ s som ething you c a n overc om e.”
“ When I c a m e to …… (intervention c enter) a nd sa w the kid s running a round a nd
ta lking with hea ring a id s on – tha t wa s g ood . Bec a use wha t you see is the d ea fness
134
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
a nd sign la ngua g e. And a t 8 weeks we were a t ……. (intervention c enter) a nd
now thinking a b out everything else tha t c ould ha ve gone wrong , tec hnic a lly she
wa sn’ t sup p ose to m a ke it, so d ea ling with d ea fness in tha t sense wa s ea sier” .
Vir som m ig e fa m ilies is d ie teenwoord igheid va n ‘ n g ehoorverlies, ten sp yte va n d ie
uitd a ging s d a a ra a n verb ond e, ‘ n verrykend e lewenserva ring (Roush, 2000:164). Ouers
m oet d ie p roses va n intervensie a s hoop vol erva a r en voortd urend herinner word a a n d ie
p ositiewe g evolge va n vroeë intervensie.
selfb eeld te b ou, a a ngesien hulle
Oud ioloë m oet d a a rop fokus om ouers se
m et selfvertroue en hoop volle toekom sverwa g ting e
versta nd ig e b esluite vir hulle kind ers sa l neem (Luterm a n, 1998:78; Roush, 2000:164).
4.3.2
Tema 2: Ouers se spesifieke behoeftes wanneer die diagnose van ‘n gehoorverlies
oorgedra word (volgens subdoelstelling 2)
Da a r is in elke fokusg roep b esp reking a a n d eelnem ers g evra wa t hulle in retrosp eksie op
hulle eie erva ring a s b ela ng rik b eskou wa nneer d ie d ia gnose va n ‘ n gehoorverlies
oorg ed ra word . Die volgend e sub ka teg orieë is ond er hierd ie tem a g eïd entifiseer:
•
retrosp ektiewe erva ring va n d ie p ersoon wa t d ie d ia gnose oorged ra het
•
tyd wa t verloop het om d ie d ia g nose te b evestig
•
riglyne vir d ie wyse wa a rop d ia g nose oorg ed ra m oet word
4.3.2.1 Persoon wat diagnose oorgedra het (retrospektief)
Dit is d uid elik d a t heelwa t va n d ie d eelnem ers ‘ n positiewe ervaring g eha d het in d ie wyse
wa a rop d ie d ia gnose oorg ed ra is, m a a r m eer sp esifiek d a t hulle tevred e wa s m et d ie
p ersoon wa t d ie d ia g nose oorg ed ra het.
135
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Eerstens wa s goeie kommunikasie va n d ie p ersoon wa t d ie d ia g nose oorg ed ra het se ka nt
a f vir d eelnem ers ‘ n p rioriteit
“… hy het d it vir ons op ‘ n b a ie m ooi m a nier gesê, hy’ t vir ons g esê: ‘ Pa en M a , ek
wil nou vir julle iets reguit sê en ek wil nou nie d oekies om d ra a i nie, m a a r …. Het ‘ n
b a ie hoë g rens va n d oofheid . Soos in d ie ou ta a l sou m ens sê hy is stokd oof’ …. Toe
sê hy vir ons op ‘ n b a ie m ooi m a nier: ‘ d a a r is hoop . Da a r is b a ie hoop en hulle
vord er b a ie m et sulke kind ertjies”
Vir d eelnem ers wa s d ie sensitiwiteit va n d ie p ersoon wa t d ie d ia g nose oorg ed ra het
uitg esta a n.
“ I went to ….. (the a ud iolog ist), a very sweet m a n, very sensitive”
Professionele optrede het ouers ook b eïnd ruk.
“ He g ot his hea ring a id s a t …… (the a ud iolog ist) a nd she (the a ud iologist) wa s
lovely, she wa s g entle a nd a t the sa m e tim e very p rofessiona l.”
Die feit d a t d ie p ersoon wa t d ie d ia g nose oorged ra het, a a n d eelnem ers gevra het hoe
hulle voel, het vir hulle b a ie b eteken.
“ He (the other a ud iolog ist) wa s p henom ena l. Everything tha t frustra ted m e, wa s
now tota lly op p osite. “ How a re you d oing M om m y?” I found tha t to b e very g ood .”
“ … he a sked m e how d id I feel a b out this issue. I sa id to him there’ s nothing wrong ,
b ut wha t c a n we d o a b out this?”
Vir d eelnem ers wa s optimisme ook va n b ela ng.
“ ….. the sec ond a ud iologist d id n’ t know m uc h a b out her history, b ut were m uc h
m ore op tim istic a b out wha t her future would b e like. I d o not sa y she should b e
p erfec t, b ut he wa s m uc h m ore op tim istic a nd I a p p rec ia ted his op tim ism .”
136
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Va nuit b ogenoem d e p ositiewe erva ring s is d it d uid elik d a t d eelnem ers vera l wa a rd e heg
aan
sensitiwiteit,
p rofessiona liteit
en
op tim ism e.
Gevolg lik
ka n
d ie
p ositiewe
ka ra ktereienska p p e va n d ie b etrokke p ersone wa t d ie d ia gnose oorged ra het, m et
sta wend e litera tuurverwysings, a s volg in Ta b el 39 op g esom word :
Tabel 39: Voorgestelde karaktereienskappe van die persoon wat die diagnose oordra
Stawende kommentaar in literatuur
Voorgestelde karaktereienskappe van
persoon wat die diagnose oordra
Sensitief
Luterm a n, 1999:1038; Ba m ford et a l. 2000:152
Vra ouers hoe hulle voel
Luterm a n & Kurtzer-White (1999:16); Eng lish et a l.
2004:10; C la rk & Eng lish, 2004:86
Optimisties
Luterm a n, 1998:78; Roush, 2000:164
Goeie kommunika sie
Ba m ford et a l. 2000:152; Eng lish et a l. 2004:10
Professioneel
Eng lish et a l. 2004:10, Luterm a n & Kurtze r-White
(1999:15)
Die m a nier wa a rop d ie d ia g nose oorged ra is, sowel a s d ie b etrokke p ersoon wa t d ie
d ia g nose oorg ed ra het, is d eur som m ig e d eelnem ers a s ‘ n negatiewe ervaring b estem p el.
Som m ig e d eelnem ers het g evoel d a a r wa s onvoldoende kommunikasie en d a t hulle d ie
d ia g nose en d ie im p lika sies d a a rva n nie versta a n nie.
“ M y oud ioloog het so d ie nuus a a n m y oorg ed ra : ‘ M a n, ek d ink jou b a b a tjie sit m et
‘ n p rob leem , ek ga a n jou verwys na m ense wa t jou verd er ka n help ’ . Dit is nou
ka lm erend ….. Ek wil hoor wa t is d ie d ia g nose, ek verwa g na tuurlik ook d ie ergste.”
Deelnem ers verkies d a t dieselfde oudioloog wat die toetsing behartig het, d ie diagnose
moet oordra.
“ With the sc reening in the hosp ita ls it is very im p orta nt how it is c onveyed . The
a ud iologist d id n’ t ta ke the tim e to c om e a nd sp ea k to m e herself. She wa s there
a nd tha t to m e wa s p oor ta ste.”
137
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Geen/ onvoldoende inligting wa t a a n d eelnem ers verska f is, wa s ‘ n verd ere leem te, sowel
a s onsimpatieke optrede.
“ And then it wa s just your c hild is d ea f with no inform a tion, a nd I will see you a g a in
in a m onth ….. It wa s a c a se of just d ea l with it. There c ould ha ve b een a little b it
m ore c om p a ssion. Sp ea k to som eone a b out tha t grief a nd tha t it d oesn’ t just g o
a wa y. The p ed ia tric ia n then referred us to som eone else.”
‘ n Verd ere neg a tiewe erva ring is wa nneer d ie p ersoon wa t d ie d ia g nose oord ra ‘ n
negatiewe uitkyk op die toekoms het en geen hoop a a n d eelnem ers g ee nie.
“ One thing I found with the m ed ic a l p rofession in a whole, they a lwa ys ta ke the
m ore nega tive a p p roa c h tha n the m ore p ositive a p p ro a c h. I a lso found the first
a ud iologist we were d ea ling with very nega tive in her outlook. M a yb e b ec a use she
knew ……’ s history a nd a ll the other thing s tha t were wrong,”
Die red es vir hierd ie neg a tiewe erva ring s, sowel a s sta wend e resente litera tuur, word soos
volg in Ta b el 40 op gesom word :
Tabel 40: Redes vir negatiewe ervaring van die manier waarop diagnose oorgedra is
Bevestigende kommentaar in
Rede vir negatiewe ervaring
literatuur
•
O nvold oend e kom m unika sie d eur d ie
C la rk & Eng lish, 2004:86;
oud io loog / vra nie of ouers d ie d ia g nose en d ie
Roush, 2000:164
im p lika sies d a a rva n versta a n nie
•
O ud ioloog d oen d ie toe tsing , m a a r d ra nie self
Luterm a n & Kurtzer-White 1999:15;
d ie toe tsresulta te/ d ia g nose p ersoonlik a a n
Eng lish et a l. 2004:10
ouers oor nie
•
•
•
O ud ioloog verska f onvold oend e inlig ting a a n
C la rk & Eng lish, 2004:86; Ba m fo rd et a l.
ouers m et d ie d ia g nose
2000:153
O ud ioloog g ee nie ‘ n p la n va n a ksie of d ie
Eng lish et a l. 2004:10
volg end e sta p om te neem a a n ouers d eur nie.
Rob b ins, 2002:55
O ud ioloog is onsim p a tiek en b etoon g een
Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:15
em p a tie of d ee rnis nie
•
O ud ioloog het ‘ n neg a tiew e uitkyk op d ie
Luterm a n, 1998:78
toekom s/ g ee nie a a n ouers hoop nie
Roush, 2000:164
138
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Uit b ogenoem d e resulta te is d it d uid elik d a t d ie m a nier wa a rop d ie d ia g nose oorg ed ra is
in ‘ n g root m a te b yd ra tot ouers se p ersoonlike erva ring va n d ie d ia gnose va n ‘ n
g ehoorverlies. Da a rom m oet d ie d ia gnose m et vera ntwoord elikheid en sensitiwiteit a a n
ouers oorged ra word , op so ‘ n wyse d a t d ie im p lika sies d a a rva n vir ouers sin m a a k (English
et a l., 2004:10)
4.3.2.2 Tydsaspek by die bevestiging van diagnose
Dit is d uid elik d a t d ie tyd verb ond e a a n d ie uitsorteer va n kind ers se g ehoorsta tus en d ie
b evestiging va n d ie g ehoorverlies vir d ie d eelnem ers frustrerend wa s.
“ … d a a r is toe vog in sy m id d el-ore…. ons weet toe nog niks nie…. ek wa s seker 20
keer b y d ie ONK en d a n weer terug oud ioloog toe, m ens ra a k so vies…. “
“ Ons m oet wa g, tot wa nneer? …wa nt elke d a g wa t ek nou m y kind ka n help is ‘ n
stukkie g oud .”
“ Fluid in the ea rs…. we ha ve to wa it…. To p a rents – you c a nnot let them wa it for a
m onth to get it c onfirm ed .”
Volg ens d ie na vorsing va n Ha rrison en Roush (1996:57) ka n d ie uitstel va n d ie b evestig ing
va n d ie d ia g nose, om wa tter red e ooka l, vir ouers ‘ n tra um a tiese wa g p eriod e wees. Dit wil
voorkom a sof d ie teenwoord ig heid va n m id d eloorvog b y kind ers in hierd ie stud ie sp esifiek
kon b yd ra tot d ie uitstel va n d ie m a a k va n ‘ n d ia g nose. Volg ens Ha rrison en Roush
(1997:57) is d ie teenwoord ig heid va n c hroniese m id d eloortoesta nd e d ikwels d ie red e
wa a rom elektrofisiolog iese d ia g nostiese toetsp rosed ures nie uitg evoer ka n word om d ie
teenwoord ig heid va n ‘ n g ehoorverlies te b evestig nie.
139
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
4.3.2.3 Riglyne vir die manier waarop diagnose oorgedra moet word
Die wyse wa a rop d ie d ia g nose a a n ouers oorged ra m oet word , is d eur ‘ n verskeid enheid
resp onse b eskryf:
Bo en b eha lwe enig e iets a nd ers word eerlikheid a s onontb eerlik b eskou wa nneer d ie
d ia g nose oorg ed ra word .
“ The a ud iolog ist wa s very sym p a thetic , b ut to m e it wa s not a b out sym p a thy, b ut
honesty.”
“ One need s honesty.”
“ I just wa nted honesty - som eone sa ying this is it. I wa nt to know.”
Ouers verkies d a t d ie oudioloog wat die gehoortoets uitvoer, self a a n hulle d ie d ia g nose
m oet oord ra .
“ When I wa s in hosp ita l a nd they (the a ud iolog ists) d id the test in NICU, well for a
sta rt the nurses c a m e to m e sa ying , well your c hild fa iled the hea ring test…. Well a t
tha t sta g e I d id n’ t think it wa s d ea lt with c orrec tly. With the sc reening in the
hosp ita ls it is very im p orta nt how it is c onveyed .”
Dit is ook nod ig d a t ouers d a d elik g elei m oet word in d ie volgende stap wat geneem moet
word.
“ He p honed …..(intervention c entre) while we were there, sa ying he’ s g ot a new
m om a nd d a d , the sooner they c a n see you the b etter.”
Die p ersoon wa t d ie d ia g nose oord ra m oet b esef d a t ouers op ‘ n slegte plek is en d a a r
m oet a a n hulle ruimte gegee word om uitd rukking te g ee a a n hulle em osies.
140
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
“ So for a ud iolog ists, they a re not a c tua lly d ea ling with the c hild , b ut d ea ling with
the p a rents. They d on’ t need to b e c ounselors. They just need to rec og nize tha t
you a re in a very b a d p la c e.”
Op hierd ie sta d ium het ouers nod ig om te hoor d a t d it nie ‘ n hop elose situa sie is nie en
m a a k sta a t op d ie optimisme va n d ie p ersoon wa t d ie d ia g nose oord ra .
“ ….b ut he wa s m uc h m ore op tim istic a nd I a p p rec ia te d his op tim ism .”
Na a a nleid ing va n b ogenoem d e resp onse kon rig lyne oor d ie m a nier wa a rop d ie
d ia g nose
aan
ouers oorg ed ra
b ehoort
te
word , m et
toep a slike
en
sta wend e
litera tuurverwysing s, in Ta b el 41 uiteeng esit word :
Tabel 41: Riglyne oor die manier waarop die diagnose oorgedra moet word
Riglyn oor hoe diagnose oorgedra moet
Bevestigende kommentaar in literatuur
word
•
Eerlikheid
Luterm a n & Kurtze r-White (1999:15)
•
Leid ing in d ie volg end e sta p w a t
Eng lish e t a l., 2004:10
g eneem m oet w ord
Rob b ins, 2002:55
Persoon w a t toets uitvoer m oet se lf
Luterm a n & Kurtze r-White (1999:15)
d ie d ia g nose oord ra
Eng lish e t a l., 2004:10
M oet b esef ouers is op ‘ n sleg te p lek
C la rk & Eng lish, 2004:4;
in tyd
C orc ora n, Stew a rt, G lynn & Wood m a n, 2000:169
G ee ruim te vir ouers se em o sionele
Luterm a n & Kurtze r-White (1999:16)
resp onse
C la rk & Eng lish, 2004:88
Wees op tim isties/ g e e hoop
Luterm a n, 1998:78; Roush, 2000:164
•
•
•
•
Volg ens English et a l. (2004:12) is d a a r g een g eskikte woord e om d ie sleg te nuus va n ‘ n
g ehoorverlies a a n ouers oor te d ra nie, m a a r b ogenoem d e rig lyne ka n d a a rtoe b yd ra d a t
slegte nuus op ‘ n sensitiewe en versta a nb a re wyse oorg ed ra word .
141
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
4.3.3
Tema 3: Ouers se spesifieke behoeftes aan inligting met diagnose en tydens vroeë
intervensie (volgens subdoelstelling 3)
Tyd ens elke fokusg roep b esp reking is d a a r a a n d eelne m ers gevra wa t hulle sp esifieke
b ehoeftes a a n inlig ting a a nva nklik wa s en steed s is. Weereens is resp onse vervolg ens in
sub ka teg orieë g egroep eer om b og enoem d e tem a te ond ersteun:
•
restrosp ektiewe erva ring va n d ie inligting wa t ontva ng is m et d ia gnose
•
sp esifieke b ehoeftes a a n inlig ting m et d ie d ia g nose
•
d eurlop end e b ehoeftes a a n inlig ting na a floop va n d ia g nose (tyd ens intervensie)
•
sp esifieke b ehoeftes a a n inlig ting na a floop va n d ia g nose (tyd ens intervensie)
•
hoeveelheid inlig ting wa t b enod ig word
4.3.3.1 Retrospektiewe ervaring van inligting wat ontvang is met diagnose
In retrosp eksie op d eelnem ers se erva ring tyd ens d ie d ia gnose, is d it d uid elik d a t va n hulle
wel g evoel het d a t hulle a lg em ene b ehoeftes a a n inlig ting vold oend e a a nd a g geniet
het.
“ The Aud iolog ist went to write d own a ll the im p orta nt inform a tion. And I ha ve to
sa y, rela tively sp ea king , listening to a ll of you, I think m y exp erienc e wa s a very
g uid ed one…. A lot of p eop le help ed m e a nd there wa s a lot of sup p ort…. they
g a ve the info tha t I need ed a nd they were honest with m e.”
“ I think m y inform a tion need s were m et very well. M y a ud iologist exp la ined
everything to m e in la ym a n’ s term s a nd I wa s c om forta b le with tha t.”
Ouers wa a rd eer d it wa nneer inlig ting op ‘ n versta a nb a re wyse en m et eerlikheid oorg ed ra
word . Ouers het ook d ie b ehoefte d a a rin d a t inlig ting op ‘ n g eskrewe wyse in
versta a nb a re term e b eskikb a a r m oet wees vir wa nneer hulle d it ooka l b enod ig (Roush,
2000:164).
142
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
4.3.3.2 Spesifieke behoeftes aan inligting met diagnose
Va nuit d eelnem ers se resp onse is d it d uid elik d a t d a a r wel ‘ n onm id d ellike b ehoefte a a n
konkrete inlig ting (in g eskrewe vorm ) b esta a n wa nneer d ie d ia g nose oorg ed ra word
(Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:17; Roush, 2000:163).
“ But to m e the m ost im p orta nt thing wa s ha lf m et b ut c ould d efinitely b e b ettered .
Tha t wa s m y extrem e need for inform a tion. I d id n’ t c a re if it wa s 10 files of rea d ing
work, I would ha ve g one throug h it tha t nig ht – tha t is wha t you need ……… ,
b ec a use so m uc h g o throug h your m ind ” .
“ I a m a b la c k a nd white p erson when it c om es to inform a tion. In a b ooklet: I would
for exa m p le on m y first p a g e ha ve a p ic ture of the a ud iog ra m . Pic tures d o very
well.”
Dit is d uid elik d a t ouers m et d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies ‘ n b ehoefte het a a n
konkrete en feitelike inlig ting wa t in ‘ n g eskrewe vorm uiteeng esit is en onm id d ellik
b eskikb a a r is (M inc hom et a l., 2003:102; Roush & Ha rrison, 2002:52).
Da a r is 3 sp esifieke b ehoeftes a a n inlig ting ten tye va n d ia g nose wa t geïd entifiseer kon
word va nuit d eelnem ers se resp onse:
Eerstens iss inlig ting oor d ie oorsaak van gehoorverlies vir d eelnem ers uiters nood sa a klik.
“ Vir m y wa s d it d ie oorsa a k. Ek wou d a d elik weet ho ekom is m y kind d oof”
Tweed ens is d it ook b ed uid end d a t d eelnem ers d ie b ehoefte het om te versta a n hoe d ie
oudiogram werk.
“ Exp la ining tha t whole c ha rt ting with the d ec ib els, m a king sure tha t I und ersta nd ,
tha t is where ….. is hea ring now.”
143
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
“ And how to und ersta nd the whole freq uenc y thing . I just und erstood tha t when
you a re d ea f you a re d ea f a t one level. You d on’ t know how you hea r.”
“ …. our need s for info is the whole a ud iogra m thing with a ll the freq uenc ies,
p inp ointing the d ea fness.”
M a a nd e en selfs ja re verloop som s na a floop va n d ie d ia g nose va n ‘ n gehoorverlies
voord a t ouers ten volle hulle kind se g ehoorverlies versta a n soos voorg estel op d ie
oud iog ra m (Roush & Ha rrison, 2002:52). Fa m ilies het gevolg lik d ie b ehoefte d a t d ie
oud iog ra m en d ie a b stra kte sim b ole d a a rop sorg vuld ig a a n hulle verd uid elik m oet word
telkens wa nneer g ehoor g etoets word .
Derd ens is d ie b ehoefte om te versta a n hoe gehoor word b y d ie d eelnem ers geïd entifiseer
word .
“ Som eone exp la ining to you exa c tly wha t is hea ring . We a ll ta ke it for g ra nted a nd
it ta kes a long tim e figuring out wha t it rea lly m ea ns.”
“ ….b ut on top of tha t exp la in wha t is a ud ition a nd hea ring ”
Alhoewel d ie p roses va n g ehoor rela tief kom p leks is, op enb a a r ouers tog d ie b ehoefte om
te versta a n wa a r d ie p rob leem lê en hoe d it hulle kind se verm oë om te hoor b eïnvloed
(Roush &Ha rrison, 2002:53).
Hierd ie b ehoeftes a a n sp esifieke inlig ting ten tye va n d ie d ia g nose, ka n soos volg in Ta b el
42 op g esom word (m et toep a slike litera tuurverwysings).
144
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Tabel 42: Behoeftes aan spesifieke inligting oor diagnose
Stawende kommentaar in literatuur
Spesifieke behoeftes aan inligting
Met diagnose
Oorsa a k va n gehoorverlies
Roush &Ha rrison, 2002:52
Luterm a n & Kurtze r-White, 1999:17
Oudiogra m
Roush &Ha rrison, 2002:52
Norma le gehoor en hoe gehoor werk
Roush, 2000:163;
Roush &Ha rrison, 2002:53
Bog enoem d e 3 sp esifieke b ehoeftes a a n inlig ting ste m ooreen m et d ie stud ie va n Roush
en Ha rrison (2002:52) wa t ook a a nd ui d a t d ie oorsa a k va n d ie g ehoorverlies, d ie versta a n
va n d ie oud iog ra m en ook hoe g ehoor word p rioriteitb ehoeftes vir inlig ting is ten tye va n
d ia g nose.
4.3.3.3 Algemene en deurlopende behoeftes aan inligting na afloop van diagnose (tydens
intervensie)
Dit is d uid elik d a t d a a r oor d ie a lg em een b y d eelnem ers ‘ n d eurlop end e b ehoefte a a n
inlig ting b esta a n. Hierd ie inlig ting m oet onm id d ellik toeg a nklik en b eskikb a a r wees (Roush,
2000:163).
“ I think it is a ll a b out inform a tion b eing rea d y a nd a va ila b le”
“ I think to ha ve a ll tha t inform a tion up -front. Tha t would rea lly help .”
“ Wha t is going to m a ke it ea sier, c ountry-wid e for a ud iolog ists, is tha t if there is a
b ig web site with a ll of this on. All you ha ve to d o then is get a c c ess to it. A web site
tha t p a rents c a n log on to a nd write their own story d own. And if you ha ve a
q uestion you c a n a sk it or give a n a nswer if you know it. We a c tua lly need a b ig
web -site for a ll p a rents in South Afric a …. Or eithe r give us a list of a ll a va ila b le web sites, p lea se just g ive m e a ll the web -sites. I just need this wa ve of inform a tion rig ht
there a nd then.”
145
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
“ I think if you’ ve b een g iven tha t inform a tion rig ht there a nd then, just g o a nd
rea d . And I know we a ll d o thing s d ifferently, b ut to m e, just give m e inform a tion…..
let m e find out m ore. The m ore you know a b out it, the m ore you c a n find a wa y of
d ea ling with it. So I think inform a tion…… so very im p orta nt.”
Deelnem ers m eld d a t hulle d ie vrym oed ig heid wil hê om te a lle tye te ka n vra ind ien hulle
enige inlig ting of d ie verheld ering va n inligting sou b enod ig. Da a rom m oet p ed ia triese
oud ioloë b ereid wees om inllig ting herha a ld elik a a n ouers oor te d ra in term e wa t vir hulle
versta a nb a a r is (Roush, 2000:163).
“ And I a lso think it is a lot a b out a sking a s well. When you a sk, you g et. I find tha t
whenever I’ m b a ttling with som ething, I sp ea k to ….. (Pa rent guid a nc e Thera p ist)
a nd we ta c kle it tog ether.”
Deelnem ers het ook d ie b ehoefte op enb a a r om te a lle tye op hoogte g ehou te word va n
nuwe inlig ting , sod a t hulle m et vrym oed igheid a s ing eligte b esluitnem ers ka n op tree.
Da a rom is d it d ie p ed ia triese oud ioloog se vera ntwoord elikheid om ouers te voorsien va n
inlig ting wa t a kkura a t en na vorsingsg eb a sseerd is (Yoshina g a -Ita no, 2001: 220).
“ We ha ve to know to und ersta nd . Tha t is wha t is so im p orta nt is tha t we sound
knowled gea b le.”
“ I like sessions when one of the sp eec h thera p ists or a ud iolog ists c a m e b a c k from a
c onferenc e
exp la ining
a nd
rep orting
back
a b out
for
insta nc e
c oc hlea r
im p la nts…… I would rea lly like to a ttend c onferenc es.”
4.3.3.4 Behoeftes aan spesifieke inligting na
afloop van diagnose
intervensie)
Da a r b esta a n b ehoeftes a a n sp esifieke inlig ting na a floop va n d ia g nose.
146
(tydens vroeë
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Eerstens wou resp ond ente inlig ting hê oor wa t d ie toekomsverwagtinge vir hulle kind ers
g a a n wees.
“ Hoe lyk m y kind se toekom s wa s m y eerste d ing ”
“ And then further inform a tion – I a m a lwa ys a “ wha t is next” p erson. I’ m a lwa ys
b usy p la nning the future. I only und erstood a b out the future when I first c a m e to
Ca rel d u Toit, b ec a use the a ud iolog ist d id n’ t give m e tha t inform a tion. I wa nted to
know tha t a lm ost a ll of these c hild ren g o to a m a instrea m sc hool.”
Ouers wil seker wees d a t d a a r ‘ n hoop volle toekom s is en d a t vroeë intervensie p ositiewe
g evolg e het. Ouers m et selfvertroue en hoop volle toekom sverwa g ting e m a a k versta nd ig e
b esluite vir hulle kind ers (Luterm a n, 1998:78; Roush, 2000:164).
Inligting ra kend e resente tegnologie word ook b enod ig .
“ But I would just like to b e up d a ted in term s of wha t is ha p p ening in the world – c ha ng es in
hea ring a id s, new tec hnolog y….”
“ We a lso need the tec hnolog y to keep on im p roving b ec a use I’ m hop ing tha t one d a y
there would b e som ething tha t they c ould just p ut into the ea r….. When it c om es to ea rs,
yes for tec hnolog y.”
Deelnem ers d ui a a n d a t d a a r ‘ n g root b ehoefte b esta a n a a n vold oend e inlig ting ra kend e
d ie finansiële implikasies va n ‘ n g ehoorverlies.
“ Vir m y ‘ n ‘ m a jor’ b ehoefte is d ie fina nsies. Julle a lm a l weet self hoeveel kos goed .
Die ou wa t d it vir m y oord ra m oet vir jou b ietjie ra a d en wysheid g ee en ook d a rem
b eg rip . Wa nt R30 000 of R140 000 is nie ‘ n g ra p nie . Dit is so g root skok, d it is skok op
skok…”
“ Hulle sê jou kind is d oof, d ie volgend e skok d ie fina nsiële kom p lika sies – wa t is d ie
volg end e p rosed ure? En d ie volg end e p rosed ure d a a rrna ? Ten op sig te va n kennis
en ten op sig te va n m ed iese uitga wes m oet hulle vir jou b a ie m eer inligting g ee.”
147
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
“ M y other need is a lso the c osts of everything , b ec a use you d on’ t know wha t the
c osts of everything a re. The m ould s, the tests ….. (everyone a grees).”
“ Like I d id n’ t know whic h of the hea ring tests a re for free a nd whic h ones you
should p a y for. And everything a b out the m ould s. We a re rep la c ing the m ould s a ll
of the tim e. Wha t a re the c osts?”
“ And then fina nc es ….. A list of a ll the op tions in hea ring a id s, the c osts a nd the
p ra c tic a l thing , like if it is a sm a ll b a b y, we a re looking a t c ha ng ing the m ould s
often.”
Ouers het ‘ n d ring end e b ehoefte a a n konkrete inligting oor fina nsiële uitg a wes en
im p lika sies verb ond e a a n ‘ n g ehoorverlies. Ouers erva a r som s hierd ie skielike fina nsiële
vera ntwoord elikheid a s kom m erwekkend en b enod ig toep a slike leid ing en ond ersteuning
(Roush, 2000:162).
‘ n Groot b ehoefte b esta a n ook a a n toep a slike inligting oor d ie verskillend e benaderings
tot intervensie, a sook a lle b eskikb a re opvoedingsopsies.
“ I m ea n even with ……Centre, the first thing , where d o I live? Do I ha ve to m ove?
We a re luc ky tha t we live in Ca p e Town. Dea f Sc hools, d ifferent a p p roa c hes,
a ud itory a p p roa c h… Never hea rd a b out it.”
“ I wa s luc ky b eing sent into the d irec tion of the …. Centre a nd tha t is g ood a nd
b a d , b ec a use then you never know, wa s there m a yb e som ething else? It is na tura l
for p a rents to wa nt to know a m I a t the b est p la c e for m y c hild . Wha t is a ll
a va ila b le out there? Where d o you sta rt? If m y a ud iolog ist ha ven’ t told m e a b out
it….? Would one g o to the Yellow Pa g es? “
“ …. I would like a list of a ll the sc hools …… a nd a lso the d ifferent a p p roa c hes tha t
you get…”
“ I m ea n, even if it is a list of every sing le d ea f sc hool in South Afric a , then tha t b e it.
Ac tua lly thinking a b out it, I would like to ha ve it. I d on’ t ha ve tha t.”
148
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
La a stens is d it ook interessa nt d a t d eelnem ers wie se kind ers gep a s is m et gehoora p p a ra te, toep a slike inlig ting b enod ig ra kend e kogleêre inplantings (ka nd id a a tska p
sowel a s d ie sp ra a k- en ta a luitkom ste).
“ The whole c oc hlea r thing - a t first I d id n’ t und ersta nd why m y c hild wa sn’ t d ea f
enoug h to ha ve a c oc hlea r im p la nt. M y q uestion a lso ha s b een tha t c oc hlea r kid s
ha d a step up from those kid s ha ving hea ring a id s, b ut a fter a while it evened out
a b it”
“ At first I wa s very sc a red a b out c oc hlea r im p la nts, a nd I’ m still sc a red . But when I
d id c om e to the sc hool a nd I hea rd the Im p la nt c hild ren sp ea k, I wa s like wow! We
need m ore inform a tion a b out the im p la nts.”
Volg ens Ha rrison en Roush (2002:54) is ouers se b ehoefte a a n inlig ting oor kogleêre
inp la nting s tip erend va n d ie p eriod e etlike m a a nd e na d ie d ia g nose, a a ngesien hulle op
d a a rd ie sta d ium a l g ewoonlik gehoor het va n kog leêre inp la nting s, m a a r nie volled ig en
korrek ing elig is d a a roor nie. Vir hierd ie ouers b ied ‘ n kog leêre im p la nting toeg a ng tot
sp ra a k vir hulle kind . Hier is onb evooroord eeld e inlig ting oor ka nd id a a tska p reg va n d ie
b eg in a f va n ka rd ina le b ela ng (Roush & Ha rrison, 2002:54).
Hierd ie b ehoeftes a a n sp esifieke inlig ting na a floop va n d ia gnose, word soos volg in Ta b el
43 op g esom (m et toep a slike litera tuurverwysing s).
Tabel 43: Ouers se behoeftes aan spesifieke inligting na afloop van diagnose (tydens
vroeë intervensie)
Stawende kommentaar in literatuur
Spesifieke behoeftes aan inligting na
afloop van diagnose
Toekom sve rw a g ting e
Luterm a n, 1998:78; Roush, 2000:164
Teg nolo g ie
Sjob la d et a l., 2001:30
Fina nsiële im p lika sies
M a uk & White, 1995: 28;
Roush, 2000:162
Bena d ering s tot intervensie/
Luterm a n & Kurtze r-White, 1999:16
O p vo ed ing sop sies
Roush & Ha rrison, 2002:54
Kog leêre inp la nting s
Roush & Ha rrison, 2002:54
149
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
4.3.3.5 Hoeveelheid inligting
Va nuit d eelnem ers se resp onse is d it d uid elik d a t inlig ting in korrekte hoeveelhed e a a n
hulle verska f m oet word .
“ I’ m a p erson who need s just the rig ht a m ount of inform a tion. I d on’ t like
“ inform a tion-overd ose” . At the sta g e when they told m e tha t m y c hild wa s d ea f I
wa nted to g o hom e a nd then g o a nd think in whic h d irec tion I ha ve to go. I d id n’ t
ha ve this d esire to g o to the internet a nd find out – a t tha t sta g e. But you know,
thing s c ha ng e a s m y c hild c ha ng es…”
“ And you c a n’ t sit a nd ha ve too m uc h inform a tion a t one tim e, you c a n’ t
rem em b er everything .”
“ …. in term s of the a m ount of inform a tion. Don’ t overloa d , I won’ t ta ke in a ll of it! “
Die a fleid ing ka n gem a a k word d a t ouers net d ie reg te hoeveelheid inlig ting b enod ig eerd er m ind er inlig ting a s groot hoeveelhed e op een sla g. Ouers b enod ig g enoeg sa m e
tyd om d ie inlig ting wa t hulle ontva ng, stelselm a tig te p rosesseer (Roush, 2000:163;
Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:16).
4.3.4
Tema 4: Ouers se spesifieke behoeftes aan berading en ondersteuning tydens die
diagnose en tydens vroeë intervensie (volgens subdoelstelling 4)
In elke fokusg roep b esp reking is d a a r a a n d eelnem ers g evra wa t hulle b ehoeftes a a n
b era d ing en ond ersteuning wa s m et d ie d ia gnose, en wa t hulle b ehoeftes d a a ra a n ta ns
is. Die volg end e sub ka teg orieë is ond er hierd ie tem a g eïd entifiseer:
•
b ehoeftes vera nd er m et verloop va n tyd
•
sp a nb ena d ering tot ond ersteuning
•
oud ioloog se rol in ond ersteuning
150
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
•
fa m ilie/ g esin se rol in ond ersteuning
•
b ehoefte a a n toep a slike toekom sb egeleid ing
•
b ehoefte a a n b uite-konta k
•
“ g ehoorg estrem d heid ” teenoor “ d oofheid ”
•
b era d ing
4.3.4.1 Behoeftes aan ondersteuning verander met verloop van tyd
Deelnem ers het a a ng ed ui d a t hulle a fha nklik is va n toep a slike ond ersteuning, m a a r d a t
hulle sp esifieke b ehoeftes a a n ond ersteuning m ettertyd vera nd er (Luterm a n & KutzerWhite 1999:13).
“Die ond ersteuning wa t a lm a l a a n d ie b egin g eg ee het is nou nie m eer d a a r nie
(huil….).”
“ …ek sou sê ek is nou op d a a rd ie p unt d a t ek reg tig sa l vra a s ek hulp of
ond ersteuning nod ig het. Ek d ink ook hierd ie b ehoeftes vera nd er m a a r oor d ie tyd
heen?”
“ I rea lize tha t a s we grow our need s a re c ha ng ing. It d oesn’ t sta y the sa m e…”
“ Tha t’ s why we a re c ontinuously a sking ourselves: Are we d oing things right? Are
we on the rig ht tra c k? I think it will go on a nd on, we c ha nge a nd our need s
c ha ng e.”
“ It’ s a c ontinuous thing these need s – it c ha nges over tim e.”
Ouers se b ehoeftes vera nd er voortd urend en d a a rom m oet hulle p rioriteite op verskillend e
sta d ia in tyd b ep a a l en a a ng esp reek word . Volgens M a rtin, Georg e, O’ Nea l en Da ley
(1987:31) a a nva a r ouers oor d ie a lg em een red elik vinnig hulle kind se gehoorverlies en is
d a n g ereed om a a n te b eweeg . Ind ien d it d ie g eva l is, m a a k d it sin d a t ouers se
b ehoeftes vir inlig ting en ond ersteuning ook voortd urend vera nd er.
151
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
4.3.4.2 Spanbenadering in ondersteuning
Dit wil voorkom a sof ond ersteuning in ‘ n sp a nverb a nd va n groot wa a rd e vir som m ing e
resp ond ente wa s.
“ Over here a t ….. I’ ve got the p erfec t c om b ina tion of sup p ort a nd c ounseling . I
ha d a tea m c onsisting of the soc ia l worker, m y Pa rent Guid a nc e Thera p ist… you
ha ve this little tea m looking a fter m y son’ s need s.”
“… I think m y exp erienc e wa s a very g uid ed one…. A lot of d ifferent p eop le
help ed m e a nd there wa s a lot of sup p ort…..,
they were p henom ena l…, they
g a ve m e exa c tly wha t I need ed .”
Ouers het d ie b ehoefte d a t verskeie p rofessionele rolsp elers in sa m ewerking m et m eka a r,
m oet b yd ra tot d ie ha ntering en ond ersteuning va n hulle kind (ers) m et ‘ n gehoorverlies
(Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:15).
4.3.4.3 Die oudioloog se rol in ondersteuning
Deelnem ers is b a ie sp esifiek oor wa t hulle va n d ie oud ioloog verwa g in term e va n sy/ ha a r
rol in volg ehoue ond ersteuning.
Deelnem ers b eskryf d a t d ie oud ioloog se sp esifieke p ersoonlikheid sp rofiel
wel ‘ n rol sp eel in hierd ie ond ersteuning sverhoud ing .
“ When it c om es to the a ud iolog ist g iving sup p ort to us c rying … I think a lot of it is
b a sed on the p ersona lity of tha t sp ec ific p erson.”
“ If you c onnec t you c onnec t, a nd if you d on’ t, you rec og nize it stra ig ht a wa y.”
“ They c ould ha ve a ll these step s written out, b ut a s a p erson not b e a b le to p rovid e
p a rents with wha t they need . There a re m a tc hes a nd then tha t rela tionship g rows
over tim e ….. (everyone a g rees).”
152
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Ped ia triese oud ioloë m oet vera ntwoord elikheid neem vir d ie a a nva a rd ing va n sy/ ha a r rol
a s b era d er en em p a tiese ond ersteuner, ong ea g va n p e rsoonlikheid en p ersoonlike
voorkeure oor wa t vir hom / ha a r g em a klik is (Cla rk & English, 2004:4).
Ouers verkies d a t d ie b etrokke oud ioloog nie net ‘ n va a rd ige klinikus m oet wees nie, m a a r
ook ‘ n em p a tiese en ond ersteunend e b era d er (Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:16).
“ M a a r wa t ek nou b a ie va n hom (d ie oud ioloog ) gea d m ireer het, elke d a g na d a t
ons nou d a a r wa s, het hy m y g eb el: ‘ Hoe g a a n d it? Jy m oet vir m y sê a s d a a r fout
is, ek help jou’ . So d it wa s vir m y ‘ n groot skok, m a a r a a n d ie a nd er ka nt wa s d it vir
m y ‘ n vertroosting , d a a i ou d ink elke d a g a a n ons.”
Deelnem ers m eld ook d a t hierd ie verhoud ing tussen oud ioloë en ouers la ngterm ynn va n
a a rd is (Sjob la d et a l., 2001:30) en d a t hulle verkies om hierd ie p a d m et sleg s een b etrokke
oud ioloog te loop .
“ Die p rob leem is m ense sê nou d ie d ing en d a n is d it op d ie ta fel en nou’ s jy op jou
eie. Ek d ink hulle wa t d it a a n jou oord ra m oet sa a m m et jou d a a i p a a d jie sta p .
M ens wond er nou wa t is d ie p a d vorentoe…”
“ If you ha d for exa m p le a n a ud iologist who sta rts o ff with you a nd b e the c enter
a nd sa m e p erson, it m a kes it m uc h ea sier tha n ha ving d ifferent ones.”
“ But I think a ud iologists need to rec og nize how im p orta nt tha t rela tionship is. I d on’ t
need to ha ve a rela tionship with m y d entist, a s long a s he d oes well with m y teeth.
But with m y a ud iolog ist I wa nt a rela tionship a nd it is suc h a n im p orta nt
rela tionship .”
Ouers het ‘ n b ehoefte a a n ‘ n heg te b a nd tussen hulle en d ie b etrokke oud ioloog en heg
b a ie wa a rd e a a n ‘ n la ngterm yn ond ersteunend e verhoud ing (Sjob la d et a l., 2001:30).
153
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
4.3.4.4 Die familie/ gesin se rol in ondersteuning
Dit wil voorkom a sof som m ige d eelnem ers wel vold oend e ond ersteuning va n hulle
fa m ilieled e/ g esin kry en d it hoog op p rys stel.
“ …… a nd the fa c t tha t he ha s a n a m a zing g od m other a nd –fa ther help ed a lot.”
“ And then ob viously I ha ve the sup p ort of m y p a rents…”
Va n d ie d eelnem ers het erva a r d a t d ie m a te va n ond e rsteuning va n d ie fa m ilie a fneem
na m a te tyd verloop na d ie d ia g nose.
“ Aa n d ie b eg in va n ons situa sie, het a lm a l in d ie fa m ilie g esê ons m oenie ‘ worry’
nie, hulle sa l help . M a a r la ter g a a n a lm a l net a a n m et hulle eie d ing etjies. Jy m oet
leer om op jou eie te ‘ c op e’ – d is m a a r net hoe d it werk.”
Deelnem ers m eld ook d a t d ie ond ersteuning en b ysta nd va n a nd er ouers m et kind ers m et
‘ n gehoorverlies som s va n groter wa a rd e is a s d ie ond ersteuning va n d ie fa m ilie/ g esin
(Cla rk & English, 2004:105; Ba d er, 2004:26).
“ Da n juis het m ens jou fa m ilie nod ig? M ens se fa m ilie sta a n a g ter jou, m a a r eintlik
ka n hulle jou nie d ie tip e ra a d en b ysta nd g ee wa t a nd er m ense in d ieselfd e
b ootjie vir jou ka n g ee nie” .
Die fa m ilie in g eheel m oet ond ersteun word en d a a r m oet nie net op sekere led e g efokus
word nie.
“ I think som ehow one need s to look a t the fa m ily a s a whole…”
Volg ens Roush
(2000:164)
en
Feher-Prout
(1996:158)
m oet
p ed ia triese
oud ioloë
voortd urend in a g neem d a t d ie teenwoord ig heid va n ‘ n g ehoorverlies d ie fa m ilie a s
154
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
g eheel b eïnvloed
en
m oet d a a rom
d ie
hele
fa m ilie
b etrek b y intervensie
en
b esluitnem ing,
Ond ersteuning in d ie huwelik wa s ‘ n b ela ng rike tem a wa t vorend a g g ekom het.
Volg ehoue ond ersteuning va n d ie huweliksm a a t is va n ka rd ina le b ela ng . Dit is interessa nt
hoe hierd ie b ehoefte eg ter verskil wa nneer m a ’ s se resp onse verg elyk word m et d ié va n
p a ’ s. ‘ n Verskeid enheid va n uiteenlop end e resp onse word a s volg b esp reek:
Eerstens wa s d it b ed uid end d a t p a ’ s d efinitiewe op inies het oor m a ’ s se b ehoeftes a a n
ond ersteuning.
“ Ek d ink d ie p a ’ s erva a r ‘ n d owe kind ‘ n b ietjie a nd ers a s d ie m a ’ s. Wa nt d it is m a a r
vir enige m a ‘ n groot skok. Enig e d efek b y ‘ n kind ….. Die m a m oet eintlik ‘ n b ietjie
m eer tera p ie kry sou ek sê?”
“ Ek d ink d ie een d ra d ie a nd er een. Die tera p ie op d ie vrou m oet m eer wees a s vir
d ie m a n, wa nt ek d ink d is m a a r vir enig e vrou ‘ n g root skok…”
Dit b lyk a sof va n d ie p a ’ s in hierd ie stud ie va n m e ning is d a t d ie m a ’ s m eer em osionele
ond ersteuning en b era d ing b enod ig . Volg ens Luterm a n (1998:77) neem d ie p a in d ie
m eeste fa m ilies d ie rol va n b eskerm er a a n en wend g evolglik verskeie p oging s a a n om d ie
“ p rob leem ” va n ‘ n g ehoorverlies op ‘ n p ra ktiese wyse op te los. Pa ’ s voel nie a ltyd
g em a klik m et d ie rol va n b era d er vir hulle huweliksm a a t nie (Luterm a n, 1998:77) en erva a r
d ikwels d a t d ie ind ring end e effek wa t ‘ n g ehoorverlies op d ie g esin het, hulle op ‘ n
onveilige en onseker p lek la a t.
Gevolg lik het m a ’ s ook hulle op inies uitg esp reek oor p a ’ s se b ehoeftes vir ond ersteuning .
Volg ens Luterm a n (1998:77) is m a ’ s oor d ie a lg em een va n m ening d a t p a ’ s nie in hulle
em osionele b ehoeftes vir ond ersteuning voorsien nie. M a ’ s voel d ikwels d a t hulle d eur ‘ n
p roses va n b era d ing werk en p ro-a ktief b esig is om d ie teenwoord ig heid va n d ie
155
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
g ehoorverlies te verwerk en te a a nva a r, m a a r d a t hulle onseker is oor p resies hoe hulle
huweliksm a a ts d a a rd eur werk.
“ To m e it’ s a wea kness in yourself if you c ry. Bec a use if I’ m g oing to c ry, who is
g oing to c om fort m e? There’ s nob od y who’ s g oing to c om fort m e. Bec a use m y
husb a nd a nd I, we a re in the sa m e b oa t. Wha t we m ust rea lize is tha t we a re
wom a n, b ut we d on’ t know how our husb a nd s a re a lso feeling . They c a n c om fort,
b ut they d on’ t ta lk. So to m e it’ s d iffic ult to c ry.”
“ I think there’ s d efinitely a need for husb a nd s to b e som ehow d ra wn into it. And I
d on’ t exa c tly know how?
It would need to b e a forc ed b ra a i, m a yb e on a
Sa turd a y or som ething . Bec a use tha t’ s where I’ ve lea rned tha t d enia l c ould keep
you going . M y husb a nd showed m e tha t. It’ s a c tua lly a wa y of living life.”
Die m a ’ s in hierd ie stud ie is eg ter b ewus d a a rva n d a t p a ’ s d ie d ia g nose va n ‘ n
g ehoorverlies op verskillend e m a niere verwerk.
“ Ek onthou m y m a n, ek weet nie of hy ‘ n a nd er m a nier het- of hy op sy eie g a a n
en g a a n tra ne stort het, m a a r voor m y het hy nog nooit g ehuil nie. Toe ek so
vreeslik g ehuil het, het hy net g esê: “ Ons ga a n hierd ie d ing wen” . Ek d ink d is m a a r
‘ n m a nne-d ing en d is vir hulle m oeiliker om hulle em osies te wys. M y m a n het m y
net getroos en d a n weer a a ng ega a n”
“ And how on ea rth d o I exp la in these thing s to m y husb a nd ?”
“ Som ething I ha d to d ea l with wa s sa ying to m y husb a nd : ….. is d ea f. We c om e
from d ifferent b a c kg round s. He a lwa ys sa ys I a m very ha rd . I will d ea l with it b ut
there is no tim e to wa ist. I ha d to g et m y husb a nd throug h his d enia l to g et him
q uic k, q uic k, q uic k where I a m .”
Da a r b esta a n ‘ n d efinitiewe b ehoefte a a n ond ersteuning en b eg eleid ing b y a lb ei p a rtye
va n d ie huwelik. Die kwa liteit va n d ie huwelik het ‘ n invloed op d ie m a nier wa a rop d ie
kind
se
gehoorg estrem d heid
ha nteer word , en d a a rom
ka n d ie im p a k va n ‘ n
g ehoorverlies op d ie tota le funksionering va n ‘ n fa m ilie ook ouers se huwelik b eïnvloed
(Feher-Prout, 1996:159).
156
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
‘ n Verd ere b ehoeftea a nr ond ersteuning in d ie fa m iliekonteks wa t vorend a g g ekom het, is
d ie kwessie va n b egeleid ing in d ie ha ntering va n d ie a nd er kind ers va n d eelnem ers (d ié
sond er ‘ n g ehoorverlies).
“ I think the integ ra tion with the sib ling s is im p orta nt a nd then the issue of where the
d ea f c hild is p la c ed . With m e now it’ s d ifferent b ec a use m y old er c hild is hea ring
im p a ired a nd m y young er c hild not. How should we d ea l with tha t? How will she
rea c t when she g ets old er a nd her old er sister gets m ore a ttention a nd ha ve these
thing s on her ea rs a nd p ositively a c c ep ting a ll of this. M a yb e p ut m e in c onta c t
with p a rents with a sim ila r a g e g a p , ha ving a c oup le of sessions tog ether.”
“ The other thing tha t I d on’ t know who should b e the p erson, it c ould b e a p riva te
p syc holog ist…… The sc hool c ould help you or should we just turn to a m other’ s
g roup ….. For insta nc e, m y first d a ug hter is 3 now a nd when a nd where d o I exp la in
to her tha t she’ s g ot a sister tha t’ s not norm a l? Tha t to m e is a b ig issue. Luc kily I
ha ven’ t c rossed tha t b rid g e yet, b ut I’ m going to ha ve to d o it, a nd I wa nt to know
the when a nd how….”
Weereens word fa m iliegesentreerd e d ienslewering b eklem toon m et b etrekking tot d ie
ha ntering va n d ie im p a k va n ‘ n gehoorverlies op d ie fa m ilie a s geheel (Roush, 2000:164;
Feher-Prout, 1996:158). Fa m ilies het g evolglik d ie b ehoefte om op ‘ n g ereeld e b a sis m et
iem a nd te g esels oor hoe hulle kind m et ‘ n gehoorverlies in d ie fa m ilieop set ha nteer m oet
word (M inc hom et a l., 2003:101; Luterm a n, 1998:75).
4.3.4.5 Behoefte aan toepaslike toekomsbegeleiding
Die onsekerheid wa t b esta a n oor toekom sverwa g ting e is b ed uid end . Deelnem ers
versta a n d ie la ng term yn im p lika sies va n ‘ n g ehoorverlies en d it is d uid elik d a t b esluite oor
la tere skoolp la sing a l reed s op ‘ n vroeë sta d ium vir hulle kom m erwekkend is.
“ Ek b eha nd el …… soos enig e a nd er norm a le kind . Ek het vred e g em a a k m et d ie
p rob leem wa t hy het. Hy ga a n m et d ie p rob leem sit vir d ie res va n sy lewe en ek
157
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
g a a n hom ond ersteun soveel a s wa t ek ka n. En a s ek d ie d a g nie m eer d a a r is nie,
m oet hy op sy eie 2 b ene ka n sta a n.”
“ En d a n oor klein ….., d efinitief sy sp ra a k, wa nt vir m y is d ie g root d ing d a t m y kind
in ‘ n hoofstroom skool sa l ka n ing a a n en d a n m oet ka n “ c op e” . Da a rvoor is ek
b a ng wa nt ek weet nie hoe hy g a a n d oen a s hy d a a r kom nie. En d a n ook hoe
g a a n d ie d ruk op ons a s ouers wees? Wa t g a a n va n m y verwa g word ? Ga a n jy ure
sa a m m et jou kind m oet sp a nd eer? Ek is m a a r skrikke rig ….”
“ Wa t so sa a m m et d ie skok g ekom het- jy het so b a ie tra p p e g em a a k toe ……
g eb ore is. Jy wil hê hy m oet g oed va a r op skool, hy m oet d a rem sy m a en p a se
g oed b ereik wa t ons b ereik het. M a a r va nd a g is m y “ m a in” d ing net d a t ….. m oet
ka n p ra a t en g oed ka n kom m unikeer. En d a n ten m inste om skool goed te ka n
kla a rm a a k. Dit is nou m y grootste hoop en verwa gting. Verd er “ worry” ek nie, hy
hoef nou nie uit te b link in enig e iets a nd ers nie, net d a a i b a siese d ing om te ka n
p ra a t en om soos ‘ n gewone kind d eur d ie lewe te ka n ga a n – d it is m y g rootste
b ehoefte” .
“ Dit is m os m a a r jou wese, jy is eend a g hier b o en eend a g weer heel ond er. Dit sa l
nooit som m er net so kla p s en a ls is reg wees nie. Dit g a a n in d ie skool ook g eb eur
en ek weet ….. g a a n eend a g b y d ie huis kom en sê d ié kind het vir hom sò g esê
ten op sig te va n sy g ehoorp rob leem . Dit is m a a r ‘ n m oeilike storie…..”
Ouers b enod ig volg ehoue ond ersteuning op hierd ie p a d va n b esluitnem ing, a sook leid ing
ten op sig te va n rea listiese toekom sverwa g ting e (Ba m ford et a l., 2000:153).
‘ n Duid elike b ehoefte wa t vorend a g g ekom het, is d eelnem ers se b ehoefte a a n
ond ersteuning m et b etrekking tot d ie b eoefening va n voltyd se b eroep e. Deelnem ers skep
d ie sc ena rio d a t b eid e ouers d ikwels voltyd s werk, d a t hulle d ie wa a rd e va n weeklikse
intervensie en ouerleid ing b eg ryp , m a a r d a t d it gew eld ig p rob lem a ties is om sa m ewerking
en b eg rip va n werkg ewers te kry m et b etrekking tot d ie toesta a n va n werksure om in te
ska kel b y ‘ n intervensiep rogra m .
158
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
“ …. a s jou kind b y ‘ n sentrum soos…….. is en d ie m a n en vrou m oet a lb ei werk, d a n
verwa g ek d a t iem a nd va n hier a f na jou werksm ense of b esig hed e toe m oet
g a a n en d ie situa sie ga a n verd uid elik d a t ‘ n d owe kind Ouerleid ing en tera p ie
m oet kry. Jy m oet b y jou werkg ewer ‘ n vla k va n ond e rsteuning kweek, wa nt ek
vind b y ons hulle is tog ond ersteunend , m a a r sa l p a rty d a e vra of hierd ie g oed
werklik nod ig is? M ense versta a n nie, en m et jou kind ook - hulle verwa g
wond erwerke.”
“ Da a r m oet ‘ n verteenwoord ig er na werke toe ga a n, w a nt m ense sien d ie d ing e
nie in nie”
“ To m e it is b a sic a lly on the b a sis of m y work tha t is a p rob lem . I a lwa ys ha ve to g o
through d ra stic m ea sures to b e here. In a work situa tion they d on’ t a lwa ys
und ersta nd tha t I ha ve to b e here. I just think there is a g a p where your worksitua tion is involved . Tha t is m y m a in c onc ern. Jug gling everything a nd knowing
tha t they a lwa ys exp ec t m e b a c k a t the offic e. This I’ m m a king use of every
p ossib le wa y of sup p ort tha t ….. is offering .”
Deelnem ers stel voor d a t ‘ n verteenwoord ig er va n ‘ n b ep a a ld e intervensiep rog ra m d ie
vera ntwoord elikheid m oet neem om b etrokke werkg ewers in te lig a a ng a a nd e d ie
om va ng ,
a a rd
en
im p lika sie
va n
gehoorg estrem d heid ,
sowel
a s d ie
ouers se
vera ntwoord elikheid in d ie intervensiep roses. Hierd ie b ehoefte b eklem toon weereens d a t
ouers se sp esifieke b ehoeftes in ‘ n sp a n a a ngesp reek m oet word en d a t hulle a fha nklik is
va n hierd ie b eg eleid ing en ond ersteuning (Roush, 2000:159; Rob b ins, 2002:55).
4.3.4.6 Behoefte aan buite-kontak
Ouers va n kind ers m et ‘ n gehoorverlies het ‘ n oorheersend e b ehoefte om in konta k te
wees m et a nd er ouers wa t ook kind ers m et ‘ n g ehoorverlies het (Luterm a n & Kurtzer-White,
1999:16; M inc hom et a l., 2003:95; Roush, 2000:164; Eng lish et a l., 2004:11; Cla rk & Eng lish,
2004:105; Ba d er, 2004:26). Hierd ie b ehoefte word te n sterkste ond ersteun d eur d ie
d eelnem ers in hierd ie stud ie.
159
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
“ I think it is a b out ha ving p a rents a va ila b le tha t you c a n sp ea k to. It is c om forting
to know there’ s a nother p a rent you c a n sp ea k to who a re in the sa m e b oa t.”
“ To m e a lso ta lking to other p a rents, there’ s nothing b etter tha n ta lking to p eop le.”
“ But tha t wa s a c tua lly m y b ig gest d esire, I just wa nted to hea r from other p a rents”
“ Ek d ink d it is so b ela ng rik om te ka n p ra a t m et a nd er ouers”
Hierd ie b ehoefte a a n konta k m et a nd er ouers m oet d eur d ie b etrokke oud ioloog ha nteer
word . Oud ioloë is hier in d ie p osisie om a s b em id d ela a rs ska keling tussen ouers te
b ewerkstellig .
“ Even if they (a ud iolog ists) for exa m p le g et p erm ission from other p a rents who ha s
g one throug h the sa m e, just g iving you a telep hone num b er of a p a rent who ha s
just rec ently b een throug h it. Som ething a s sim p le a s tha t would ha ve m a d e the
world ’ s d ifferenc e for som eone who ha s g ot the need , b ut just d on’ t know whic h
d irec tion.”
“ The only thing if I look b a c k now tha t I would ha ve d one d ifferently, I wa s given a
na m e of a p a rent to p hone. But it is very d iffic ult to m a ke tha t c a ll. You’ re in a very
b a d p la c e, how d o you a c tua lly m a ke tha t c a ll?”
“ I wa s d esp era te to p hone som eone.”
Deelnem ers het ‘ n b ehoefte a a n m entorska p va n a nd er ouers wa t ook kind ers m et
g ehoorverliese het.
“ Iem a nd wa t nie self in d ie situa sie is nie, vergeet en versta a n nie wa a roor d it g a a n
nie. Dit sa l ‘ n b a ie g oeie d ing wees om m et a nd er ouers te ka n p ra a t, soos nou.
Wa nt ons a lm a l weet m os wa a rd eur ons g a a n. Byvoorb e eld julle wa t nou a l b ietjie
ouer kind ers het, julle ka n vir ons sê, toem a a r jy g a a n eend a g ‘ n sta d ium b ereik
d a t jy só of só g a a n voel.”
“ Ja , m ense wa t a l ‘ n la ng er p a d gesta p het en wa t p ositief is. M ense wie se kind ers
p ra a t…”
160
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
“ To hea r the story from p eop le who ha s b een throug h it a nd their c hild ren a re
fine….. a b out our c hild ren rea c hing their own p otentia l. Testim onia ls from m om s,
a c tua lly I would like to rea d them . You know a p rofessiona l will a lwa ys tell you one
thing , a nd then you ta lk to a m om , a nd then I und ersta nd .”
Hierd ie b ehoefte a a n konta k m et a nd er ouers ka n b evred ig word in d ie konteks va n ‘ n
ond ersteuningsg roep .
“ And then I would sa y sup p ort g roup s like this, to sup p ort ea c h other, to sha re….”
Oud ioloë m oet a g sla a n op hierd ie b ehoefte va n ouers, en d ie vrym oed igeheid neem in
d ie inisiëring en fa silitering va n ond ersteuning sg roep e. Ouers va n nuut-ged ia g noseerd e
kind ers m oet so g ou a s m oontlik b etrek word in hierd ie g roep e va n ged eeld e erva ring en
ond ersteuning (Ba d er, 2004:26; Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:16).
Deelnem ers sp reek nie net d ie b ehoefte uit a a n konta k m et a nd er ouers va n kind ers m et
g ehoorverliese nie, m a a r ook m et a nd er ouer kind ers wa t ‘ n g ehoorverlies het (Luterm a n &
Kurtzer-White, 1999:16).
“ And even old er kid s, hea ring tha t this one is stud ying this a nd this one is b eing a n
a c c ounta nt a nd tha t this is not the end of the world .”
“ When we initia lly c a m e to visit the ….. (intervention c entre), we wa lked into the
g a rd en, a nd there wa s this one little b oy c a lled ….. a nd he wa s sp ea king. And tha t
wa s when I rea lized we were in the ta lking -p roc ess. And ….. (the little b oy), he
d oesn’ t know, b ut tha t wa s m ea ning m ore tha n a ny other a d ult, b ec a use I sa w
tha t …... c ould ta lk a nd c ould hea r m e when I sp ea k to him .”
“ Prob a b ly d ifferent p eop le need it a t d ifferent tim es. To m e it would ha ve b een
nic e to m eet p a rents with young c hild ren, b ut a lso old er c hild ren a s well. Even if m y
c hild is not there yet, I wa nt to know the kid s. But just to see how other kid s a re
d oing . To g et op p ortunities to sp ea k to p a rents who ’ s got kid s in sc hool or even g ot
kid s who ha ve m oved on…. Just to see the whole exp erienc e, not only the
p a rents.”
161
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Vir ouers is d it nod ig om d ie p ositiewe uitkom ste va n vroeë intervensie op ‘ n konkrete
m a nier te erva a r d eur in konta k te kom m et a nd er kind ers wa t ook ‘ n g ehoorverlies het.
Oud ioloë m oet voortd urend hierd ie b ehoefte a a nsp reek d eur ouers in konta k te b ring m et
a nd er ouer kind ers m et ‘ n gehoorverlies en hulle op hoog te te hou va n a nd er kind ers se
suksesverha le en erva ring s (Luterm a n, 1998:78; Roush, 2000:164).
4.3.4.7 “Gehoorgestremdheid” teenoor “Doofheid”
‘ n Verd ere interessa nte tem a wa t vorend a g g ekom het, is d eelnem ers se p ersep sie va n
d ie term “ kind m et ‘ n gehoorverlies” teenoor “ d owe kind ” .
“ So he’ s g ot a d isa b ility, not a lia b ility. Tha t to m e wa s sta nd ing out.”
“ You ra ised a very im p orta nt issue now: hea ring im p a irm ent versus d ea f.
Theoretic a lly a ll our c hild ren, b ec a use none of them g ot a c oc hlea r im p la nt, we
should a ll b e sp ea king a b out our hea ring im p a ired c hild ren. Are we d oing them
ha rm b y c la ssifying them a s d ea f? Do we a c tua lly sa y d ea f b ec a use the rest of the
world und ersta nd s it b etter? Or d o we sp ea k a b out d ea f b ec a use you a c tua lly g et
a little b it m ore sym p a thy. Or then hea ring im p a ire d a nd p eop le sa y, oh well, it
c a n’ t b e tha t b a d ? Should we a c tua lly m a ke a n effo rt to not use the word d ea f?
Or if you a re ta lking a b out hea ring im p a irm ent a re you trying to b e a little b it m ore
fa nc y, b ec a use let’ s fa c e it, d ea f is d ea f?”
“ Don’ t you think som etim es we m a nip ula te it. Like when I wa nt extension for a
exa m I use the word d ea f?”
“ I think within m yself if I use the word d ea f, I’ ve a c c ep ted it. I’ m not trying to m a ke
exc uses for it to b e b etter tha n wha t it m ig ht b e.”
Ouers is oor d ie a lg em een m eer gem a klik m et d ie term “ g ehoorg estrem d heid ” a s
“ d oofheid ” , a a ng esien d it nie d ie b ep erking e va n d ie g estrem d heid b eklem toon nie,
m a a r eerd er d ui op ‘ n a fwyking wa t a a ng esp reek en ha nteer ka n word (Luterm a n &
Kurtzer-White, 1999:13; Feher-Prout, 1996:159)
162
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
4.3.4.8 Berading
Dit b lyk d a t d a a r wel ‘ n b ehoefte a a n form ele b era d ing (d eur ‘ n p rofessionele ob jektiewe
p ersoon) b y som m ig e va n d ie d eelnem ers b esta a n.
“ …I’ m rea lly c onc erned a b out c ounseling a nd I’ m d ea ling with a p riva te thera p ist
on a nd off. But when it c om es to ….. (son)’ s thing , it’ s kind of if I d id n’ t a lwa ys wa nt
to b e involved with the other m om s to ta lk to them initia lly. But now I’ m fa r m ore
rea d y to sha re a nd ta lk to other m om s, only now for the la st yea r I would sa y.
Initia lly I ha d a lot of resista nc e to get involved . But I think there c om es a rea d iness
for one to g et involved in c ounseling .”
“ I think everyone is just foc using on the m om , b ec a use the m om ta kes a ll up on
herself. Even if it is told a t ……. (intervention c enter) or just a web site or inform a tion
on who is the b est c ounselor a va ila b le to see. I think som ehow one need s to look
a t the fa m ily a s a whole. M a yb e just to ta lk rig ht here every now a nd a g a in a
p syc holog ist to c om e a nd a d d ress tha t these a re the right thing s you need to look
out for a nd these a re the thing s you need to foc us on.”
Ind ien ouers d ie b ehoefte op enb a a r om b era d ing te ontva ng b y ‘ n a nd er p rofessionele
p ersoon b uiten d ie b etrokke oud ioloog , m oet d a a r a a n hierd ie b ehoefte vold oen word
d eur hierd ie ouers toep a slik te verwys. Die na vorsing va n Friehe, Bloed ow en Hesse
(2003:216) d ui d a a rop d a t ouers va n kind ers m et ‘ n g ehoorverlies ra p p orteer d a t hulle nie
vold oend e form ele b era d ing ontva ng ten tye va n d ia g nose en d ie tyd p erk d a a rna nie, en
d a t hierd ie a fwesig heid va n b eskikb a re b era d ing tot g evolg ka n hê d a t em osionele
b ehoeftes nie uitgesp reek en herken word nie.
4.4
INTEGRASIE VAN RESULTATE VAN FASE 1 EN FASE 2
In hierd ie na vorsing is twee m etod es va n d a ta versa m eling in ‘ n enkele stud ie a a ngewend
en hierd ie p roses sta a n b ekend a s m etod olog iese tria ng ula sie (Duffy, 1993 in De Vos et a l.,
2002:365). Die kwa ntita tiewe b evind ings va n d ie eerste fa se va n hierd ie stud ie (Afd eling
163
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
4.2) word ond ersteun d eur d ie kwa lita tiewe b evind ings va n d ie tweed e fa se (Afd eling 4.3).
Vra elysd a ta en fokusg roep -b esp reking is vir d ie d oel va n hierd ie stud ie g ekom b ineer d eur
m id d el va n d ie p roses va n tria ng ula sie. Hierd ie m etod e va n tria ngula sie sp eel ‘ n
konstruktiewe rol in hierd ie stud ie, d eurd a t d it lei tot ‘ n verrykte wyse va n integ ra sie va n
resulta te en sod oend e m eer om va ttend e en versta a nb a re resulta te lewer.
Die resulta te va n Fa se 1 (vra elyste) wa s verkennend va n a a rd , terwyl d ie resulta te va n
Fa se 2 (fokusgroep b esp reking s) ‘ n verd iep ing wa s va n d ie resulta te in Fa se 1. Hierd ie
p roses va n tria ngula sie va n d ie resulta te in hierd ie stud ie ka n a s volg in Fig uur 9 voorgestel
word :
164
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Integra sie va n resulta te deur middel va n tria ngula sie
Subdoelstelling 1
Subdoelstelling 2
Subdoelstelling 3
Subdoelstelling 4
Be skryf re trosp ektie we
b e lew enis va n d ia g nose e n
vro eë intervensie
Id entifisee r e n o m skryf
b esta a nd e leem te s en
b e ho efte s in p roses va n
d ia g nose en vro eë intervensie
Be p a a l sp esifieke b ehoeftes
a a n inlig ting tyd e ns d ia g no se
en vro eë interve nsie
Bep a a l sp esifie ke b e hoe fte s
a a n b e ra d ing en
o nd e rsteuning t yd ens d ia g nose
e n vroeë intervensie
FASE 1 : KWANTITATIEF (VERKENNEND)
•
•
•
retrosp ektiew e b elew enis
oorw e g e nd p ositief
d ia g nose het la ng term yn
em osionele p roses tot
g e volg
p a ssing va n
g e hoora p p a ra te en
inska keling b y vroeë
interve nsiep rog ra m =
d ra a ip unt in a a nva a rd ing
va n g ehoorverlies
•
•
•
•
w il p a d va n d ia g nose en
interve nsie m e t een
oud ioloog sta p
so m in a s m oontlik tyd
m oet sp a nd eer w ord om
g e hoorsta tus uit te sorteer
en d ia g no se te b evestig
g em id d eld e oud erd om
va n d ia g nose, eerste
g e hoora p p a ra a tp a ssing
en inska keling b y vroeë
interve nsiep rog ra m ,
onb evred ig end la a t
oud ioloog w a t toets
uitvoer m oet self d ia g nose
oord ra
•
•
•
b ehoefte vir sp esifieke
inlig ting , a sook w a nneer
d it verska f b ehoort te
w ord , ve ra nd er m ettertyd
5 b ela ng rikste b ehoeftes
a a n inlig ting tyd ens
d ia g no se is g eÏd entifiseer
5 b ela ng rikste b ehoeftes
a a n inlig ting ‘ n p a a r
m a a nd e na d ie d ia g nose
is g eÏd entifiseer
•
•
•
•
•
165
d eurlop end e b ehoefte
a a n ond e rsteuning en
ha ntering va n em osionele
resp onse b esta a n
ouers is p rim êr va n d ie
ond ersteuning en
b e ra d ing va n d ie
p e d ia triese oud ioloog
a fha nklik
b ed uid end e b ehoefte
a a n konta k m et a nd er
ouers en kind ers m et
g e hoorverliese b esta a n
sp esifieke b ehoeftes vir
fa m ilie en fina nsiële
ond ersteuning is
g e ïd e ntifiseer
vold oend e ond ersteuning
w ord va n b esta a nd e
ond ersteuning struktuur
verkry
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
FASE 2 : KWALITATIEF (VERDIEPEND)
•
•
•
•
•
•
sp esifieke em o sionele
resp onse op d ia g nose is
g e ïd e ntifiseer
som m ig e ouers het
verw a rring tyd ens
d ia g no sep roses erva a r
oorw eg end het ‘ n
voora fg a a nd e w ete va n
g e hoorverlies b esta a n
sleg s enkele oue rs se
kind ers het UNG
ond erg a a n en erva ring
w a s p o sitief
elem ent va n hoop vir d ie
toekom s teenw oord ig
•
•
sp esifieke eienska p p e w a t
b yd ra tot d ie p ositiew e
erva ring va n d ie w yse
w a a rop d ia g nose
oorg ed ra is, is
g eïd entifise er
sp esifieke leem te s w a t
a a nleid ing g ee tot d ie
neg a tiew e erva ring va n
d ie w yse w a a rop d ia g nose
oorg ed ra is, is
g eïd entifise er
•
•
•
•
sp esifieke b ehoeftes a a n
inlig ting , a a nvullend tot
Fa se 1. is g eïd entifiseer
m et d ia g nose b esta a n d ie
b e hoefte a a n konkrete,
feitelike inlig ting in
g e skrew e vorm uiteeng esit
en onm id d ellik b eskikb a a r
inlig ting m oet op ‘ n
versta a nb a re w yse en m et
eerlikheid oorg ed ra w ord
ouers b enod ig toeg a ng
tot ‘ n d a ta b a sis vir inlig ting
•
•
•
•
•
•
•
Figuur 9: Integrasie van resultate in Fase 1 en Fase 2
166
b ehoeftes a a n
ond ersteuning en
b e ra d ing vera nd er
m ettertyd
fa m ilie m oet a s g eheel
ond ersteun w ord
sp a nb ena d ering tot
ond ersteuning w ord
b e nod ig
enkele oud ioloog m oet
d eurlop end b etro kke w ees
b y b era d ing en
ond ersteuning
leid ing in d ie vorm ing va n
rea listiese toekom s
verw a g ting e w ord
b e nod ig
b enod ig leid ing in
fina nsiële b estuur
oud ioloog se rol a s
em p a tiese ond ersteuner
w ord g ed efinieer
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Va nuit Fig uur 9 is d it d uid elik d a t d ie kom b inering va n na vorsing sfa ses in hierd ie stud ie tot
‘ n ryk b eskrywing va n resulta te g elei het. Die d oel va n tria ng ula sie wa s nie net om
kwa ntita tiewe en kwa lita tiewe b ena d ering s te kom b ineer nie, m a a r ook om d ie
g eld ig heid en b etroub a a rheid va n d ie resulta te va n hierd ie stud ie te verb eter (Ba b b ie &
M outon, 2001: 65; M org a n, 1988:184; M outon & M a ra is, 1990: 89).
4.5 GEVOLGTREKKING
Da a r b esta a n ‘ n leem te in resente interna siona le en na siona le litera tuur oor ouers se
erva ring va n d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies b y hulle jong kind ers, a sook hulle unieke
b ehoeftes a a n ond ersteuning (Kurtzer-White in Luterm a n, 1999:123; Steinb erg & Ba in,
2000:168). Ped ia triese oud ioloë is g evolglik a fha nklik va n ouers se insette om ‘ n sta nd a a rd
vir sorg en d ienslewering te d efinieer m et b etrekking tot d ie verska ffing va n inlig ting en
voortd urend e ond ersteuning a a n hierd ie p op ula sie. Da a rom wa s d ie hoofd oel va n hierd ie
stud ie om ouers va n jong kind ers m et ‘ n g ehoorverlies se b ehoeftes vir inlig ting en
ond ersteuning te id entifiseer en te om skryf.
4,6 OPSOMMING
Hoofstuk 4 b eva t d ie resulta te va n hierd ie em p iriese na vorsing , insluitend e d ie vra elys
ond ersoek en twee fokusg roep b esp reking s. Die resulta te is g eorga niseer, ge-a na liseer en
b esp reek a a n d ie ha nd va n d ie sub d oelstellings va n hierd ie stud ie. Die hoofstuk word
a fg esluit m et ‘ n g evolg trekking en ‘ n op som m ing .
167
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
HOOFSTUK 5
GEVOLGTREKKINGS EN AANBEVELINGS
“ The jo urney, not the a rriva l, m a tters.”
TS Eliot
5.1 INLEIDING
Universele Neona ta le Gehoorsifting (UNG) is b ewys om uitvoerb a a r, b etroub a a r en
effektief te wees (Gra nd ori & Ha yes, 2000:1; Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:15) en d a a rom
het d ie vroeë id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies b y neona te en jong kind ers ‘ n rea liteit
g eword (Young , 2002:3). Hierd ie rea liteit het nie net verreikend e im p lika sies vir b etrokke
fa m ilies nie, m a a r ook vir d ie p ed ia triese oud ioloog wa t m et hulle werk (English, Koop er &
Bra tt, 2004:10; Young, 2002:2). Die feit d a t d ie te enwoord ig heid va n ‘ n gehoorverlies net
na
geb oorte
a kkura a t
geïd entifiseer ka n
word ,
nog
voord a t
enig e
m a te
va n
g estrem d heid d eur ouers verm oed word , het ‘ n m eer g ekom p liseerd e sc ena rio va n
d ia g nosering en vroeë intervensie tot gevolg . Ped ia triese oud ioloë is nou in d ie p osisie om
slegte nuus, wa t op d a a rd ie sta d ium tota a l en a l onverwa g s is, a a n ouers oor te d ra
(And erson, 2000:78; Ba m ford et a l., 2000:252; Luterm a n, 1999:89). Die litera tuur is d it eens
d a t p ed ia triese oud ioloë nie voorb ereid en vold oend e toeg erus is vir d ie toenem end e
verwa g ting e va n hierd ie p rofessionele uitd a g ing nie (Culp ep p er et a l., 1994:60; Cra nd ell
1997:78). Volgens English et a l. (2004:10) is d it ‘ n b eroep sfunksie wa t ernstige a a nd a g m oet
g eniet, a a ngesien ouers in hierd ie kritieke d ia g nostiese p eriod e p rim êr a fha nklik is va n d ie
em p a tie, ond ersteuning en b era d ing va n d ie p ed ia triese oud ioloog (Luterm a n & KurtzerWhite, 1999:14).
168
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Da a r b esta a n ‘ n leem te in resente interna siona le litera tuur ten op sig te va n ouers se
erva ring va n d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorverlies b y hulle kind ers, a sook hulle unieke
b ehoeftes a a n inligting en ond ersteuning (Kurtzer-White, 1998 in Luterm a n, 1999:123;
Steinb erg & Ba in, 2000:168). Die p ed ia triese oud ioloog in Suid -Afrika wa t ond er d ruk is om
kultuursensitiewe en fa m ilieg esentreerd e d ienste a a n hierd ie jong g ehoorg estrem d e
kind ers en hulle fa m ilies te lewer, is a fha nklik va n ouers se insette om ‘ n sta nd a a rd vir sorg
en d ienslewering te d efinieër m et b etrekking tot d ie verska ffing va n inlig ting en
voortd urend e ond ersteuning a a n ouers m et jong g ehoo rg estrem d e kind ers. Da a rom wa s
d ie d oel va n hierd ie stud ie om ouers se b ehoeftes a a n inlig ting en ond ersteuning tyd ens
d ia g nose en vroeë intervensie te b ep a a l.
Hoofstuk 5 b eva t d ie gevoltrekking s en im p lika sies va n hierd ie stud ie, a sook a a nb evelings
vir verd ere na vorsing wa t hieruit ka n sp ruit. ‘ n Ob jektiewe eva lua sie va n d ie stud ie word
ook in hierd ie hoofstuk a a ng eb ied .
5.2 GEVOLGTREKKINGS
Va nuit
d ie
resulta te
va n
hierd ie
em p iriese
stud ie
kon
d ie
volgend e
b ela ngrike
g evolg trekkings g em a a k word , wa t vervolg ens a a n d ie ha nd va n d ie g esteld e sub d oelstelling s a a ng eb ied word :
¾Ten
op sig te
va n
subdoelstelling 1, wa t d ie
b eskrywing
va n ouers se
retrosp ektiewe b elewenis va n d ie d ia gnose en vroeë intervensie b ehels, het
ouers a a ng ed ui d a t hulle erva ring va n d ie oord ra g va n d ie d ia g nose va n
g ehoorg estrem d heid b y hulle kind , oorweg end p ositie f wa s. Ten sp yte hierva n
word d ie d ia g nose steed s a s ‘ n ingryp end e en em osionele erva ring b estem p el
wa t in d eta il onthou en b eskryf ka n word . Hierd ie e m osionele erva ring is nie net
ter sp ra ke tyd ens d ie d ia g nose nie, m a a r is d eel va n ‘ n d eurlop end e,
la ngterm yn em osionele p roses. Die p a ssing va n gehoora p p a ra te en d ie
169
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
inska keling b y ‘ n intervensiep rog ra m wa s eg ter telkens ‘ n d ra a ip unt in term e
va n d ie a a nva a rd ing en ha ntering va n hulle kind (ers) se gehoorg etsrem d heid .
Die m eerd erheid va n d ie ouers het a a ng ed ui d a t hulle wel a a nva nklik
b ekom m erd wa s oor d ie fisiese voorkom s, insta nd houd ing en p otensiële
voord ele va n g ehoora p p a ra te.
¾Subdoelstelling 2 wa s om b esta a nd e leem tes en b ehoeftes va n ouers in hierd ie
p roses va n d ia g nose en vroeë intervensie te id entifiseer en te om skryf. Die
b ehoefte va n ouers om d eurlop end d ie p a d va n d ia g nose en intervensie m et
een b etrokke oud ioloog te loop , kom d uid elik na vore. Ouers se b ehoefte
d a a ra a n d a t d ie tyd verb ond e a a n d ie uitsorteer va n kind ers se g ehoorsta tus
so kort a s m oontlik m oet wees, is ook b ed uid end , a a ngesien hulle d ie uitstel
va n d ie b evestig ing va n d ie d ia g nose a s ‘ n tra um a tiese wa gp eriod e erva a r
(Ha rrison & Roush, 1996:57). Die leem tes wa t in hierd ie p eriod e va n d ia g nose en
vroeë intervensie geïd entifiseer is, is eerstens d ie feit d a t gehoorverliese oor d ie
a lgem een op ‘ n rela tiewe la a t oud erd om g ed ia g noseer is (g em id d eld e
d ia g nose-oud erd om in hierd ie stud ie is 23 m a a nd e). Volg ens d ie Suid Afrika a nse
HSPS (HPCSA, 2002:1) b ehoort UNG-p rogra m m e
in d ie Suid -
Afrika a nse konteks tot g evolg te hê d a t ‘ n g ehoorverlies b y jong kind ers voor
d ie oud erd om va n 3 m a a nd e b evestig word . Dit is egter d uid elik d a t hierd ie
id ea le sc ena rio nog nie ‘ n rea liteit is nie en d a t d it d ie d ia g nose va n
g ehoorverliese op heelwa t la tere oud erd om m e tot gevolg het (Swa nep oel,
2004:102). ‘ n Tweed e leem te is d ie feit d a t d ie g em id d eld e oud erd om va n
inisiële p a ssing m et g ehoora p p a ra te in hierd ie stud ie 28 m a a nd e is, ten sp yte
va n
d ie
verla ngd e
id ea a l vir inisiële
gehoora p p a ra a tp a ssing
voor d ie
oud erd om va n 6 m a a nd e (Joint Com m ittee of Infa nt Hea ring , 2000:10;
Na tiona l Institutes of Hea lth Consensus Sta tem ent, 1993:12). Derd ens is d ie
g em id d eld e oud erd om va n inska keling b y ‘ n vroeë intervensie p rog ra m in
hierd ie stud ie 31 m a a nd e, wa t ook rela tief la a t is, in vergelyking m et d ie
170
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
verla ng d e id ea a l va n d ie Suid -Afrika a nse HSPS, wa t vroeë intervensie voor d ie
oud erd om va n 6 m a a nd e vir ‘ n b evestig d e gehoorverlies vereis (HPCSA,
2000:1). Bog enoem d e leem tes nood sa a k ‘ n p ro-a ktiewe resp ons va n d ie
oud iolog ie
p rofessie
in Suid -Afrika
vir om va ttend e, vera ntwoord b a re
en
d eeg like vroeë intervensie d ienste.
¾Subdoelstelling 3 wa s om ouers se b ehoeftes a a n sp esifieke inlig ting b y tye va n
d ie d ia gnose en ged urend e vroeë intervensie va s te stel. Ouers het a a ng ed ui
d a t hulle b ehoeftes a a n sp esifieke inlig ting , a sook d ie d ie sta d ium wa a rop d it
verska f b ehoort te word , m et tyd heen vera nd er (Ba m ford et a l., 2000:254;
Luterm a n, 1999:169). Wa nneer d ie d ia gnose va n ‘ n g e hoorverlies oorg ed ra
word , het ouers ‘ n b ehoefte a a n konkrete en feitelike inlig ting wa t in ‘ n
g eskrewe vorm uiteeng esit en onm id d ellik b eskikb a a r is. Die b ela ng rikste
b ehoeftes a a n inlig ting tyd ens d ie d ia g nose is soos volg :
ƒ Hoe ‘ n gehoorverlies m y kind se verm oë om te leer p ra a t b eïnvloed
ƒ Hoe m y kind m et ‘ n g ehoorverlies hoor (en ook d ie versta a n va n d ie
oud iog ra m )
ƒ Hoe om m y kind te leer luister en p ra a t
ƒ Oorsa ke va n ‘ n g ehoorverlies
ƒ Wa t om te verwa g va n g ehoora p p a ra te
Ouers is eers etlike m a a nd e na a floop va n d ie d ia gnose va n ‘ n gehoorverlies
g ereed vir m eer g ed eta illeerd e inligting ra kend e op voed ing sop sies en verd ere
toekom sb esluite. Hierd ie inlig ting m oet om va ttend en toeg a nklik wees. Sp esifieke
b ehoeftes a a n inlig ting , ‘ n p a a r m a a nd e na a floop va n d ie d ia g nose, is soos volg :
ƒ Hoe ta a l ontwikkel
ƒ Hoe m y kind wil kom m unikeer en hoe om m et m y kind te kom m unikeer
171
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
ƒ Op voed ingsop sies
ƒ Hoe om m y kind te leer luister en p ra a t
ƒ Hoe ‘ n gehoorverlies m y kind se verm oë om te leer p ra a t b eïnvloed
ƒ Rea listiese toekom sverwa gtinge
ƒ Resente teg nologie
ƒ Fina nsiële im p lika sies
ƒ Kogleêre inp la nting s
Die b ehoefte b esta a n d a t inlig ting op ‘ n geskrewe wyse en in versta a nb a re term e
b eskikb a a r m oet wees wa nneer ouers d it ooka l b enod ig . Da a r is wa a rd ering
wa nneer inligting op ‘ n versta a nb a re wyse en m et eerlikheid oorg ed ra word . Ouers
wil ook d ie vrym oed ig heid hê om te a lle tye te ka n vra ind ien hulle enig e inligting
of d ie verheld ering d a a rva n sou b enod ig . Die b ehoefte word ook geop enb a a r om
te a lle tye op hoogte g ehou te word va n resente inlig ting , wa t ouers in sta a t sa l stel
om a s ing elig te b esluitnem ers te ka n op tree.
¾Subdoestelling 4 wa s om ouers se b ehoeftes a a n b era d ing en ond ersteuning
tyd ens d ie d ia gnose en ged urend e vroeë intervensie te b eskryf. In hierd ie
stud ie is d it d uid elik d a t ouers ten tye va n d ie d ia g nose hulp nod ig het in d ie
ha ntering va n d ie em osionele a sp ekte wa t g ea ssosieer word m et ouerska p va n
‘ n gehoorg estrem d e kind . In hierd ie kritieke p eriod e is ouers p rim êr a fha nklik
va n d ie em p a tie, ond ersteuning en b era d ing va n d ie p ed ia triese oud ioloog .
Dit is d uid elik d a t ouers ten tye va n d ie d ia g nose ‘ n oorheersend e b ehoefte het
om in a a nra king te kom m et a nd er ouers wa t ook kind ers m et ‘ n gehoorverlies
het (M inc hom et a l., 2003:95; Roush, 2000:164; Luterm a n & Kurtzer-White,
1999:17). Die m eerd erheid va n d ie ouers het a a nged ui hulle wil d eel word va n
‘ n ouerond ersteuning sg roep wa t op ‘ n g ereeld e b a sis b ym eka a r kom .
Die
oorwoë m ening is d a t ouers voel d a t d a a r b a ie wa a rd e is in ged eeld e erva ring
en voel d a t hulle g roter vrym oed ig heid het om hulle em osionele erva ring s m et
172
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
a nd er ouers va n kind ers m et g ehoorverliese te d eel (Cla rk & Eng lish, 2004:105;
Ba d er, 2004:26). Die b ehoefte om in a a nra king te kom m et a nd er ouer kind ers
wa t ook ‘ n g ehoorverlies het, word ook g eop enb a a r en b eklem toon ouers se
b ehoefte a a n d ie rea liteit va n p ositiewe la ngterm ynuitkom ste (Luterm a n,
1998:78; Roush, 2000:164). Volgehoue ond ersteuning word op hierd ie p a d va n
b esluitnem ing
b enod ig,
a sook
leid ing
in
d ie
toekom sverwa gtinge (Ba m ford et a l., 2000:153).
vorm ing
va n
rea listiese
Aa ng esien ‘ n gehoorverlies
d ie fa m ilie a s geheel b eïnvloed , m oet d ie hele fa m ilie b etrek word in term e va n
b era d ing en b esluitnem ing . Ouers verkies d a t d ie b etrokke oud ioloog nie net
‘ n va a rd ig e klinikus m oet wees nie, m a a r ook ‘ n em p a tiese en ond ersteunend e
b era d er (Luterm a n & Kurtzer-White, 1999:16). Hierd ie verhoud ing tussen hulle en
d ie b etrokke oud ioloë is la ng term yn va n a a rd (Sjob la d et a l., 2001:30) en ouers
verkies om d ie p a d va n intervensie m et sleg s een b etrokke oud ioloog te loop .
Ouers se b ehoeftes vera nd er voortd urend en d a a rom m oet hulle p rioriteite vir
ond ersteuning op verskillend e sta d ia a a nd a g geniet. Verd er is toep a slike
leid ing en ond ersteuning a a ng a a nd e fina nsiële b estuur ook nood sa a klik
(Roush, 2000:162), a a ngesien d ie m eerd erheid va n d ie ouers d ie skielike
fina nsiële
vera ntwoord elikheid
va n
‘n
kind
m et
‘n
g ehoorverlies
as
kom m erwekkend erva a r. Verskeie ouers in hierd ie stud ie d ui a a n d a t hulle
fina nsiële ond ersteuning b enod ig vir gehoora p p a ra te / kog leêre inp la nting ,
sp esia le d ienste, vervoer en a d d isionele oud iolog iese toerusting. Volg ens d ie
South Afric a n Hea ring Sc reening Position Sta tem ent (HPCSA, 2002:4) b ehoort
a lle kind ers m et ‘ n g ehoorverlies en hulle fa m ilies toeg a ng te hê tot toep a slike
vroeë intervensied ienste, sond er fina nsiële b ep erking e.
5.3 IMPLIKASIES
Die volg end e im p lika sies vir d ie kliniese p ra ktyk sp ruit voort uit d ie resulta te va n hierd ie
stud ie:
173
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
¾Dit is d uid elik d a t d ie effektiewe im p lem entering va n UNG p rog ra m m e in d ie
Suid -Afrika a nse konteks nog nie ‘ n rea liteit is nie, a a ngesien d ie m eerd erheid
va n d ie b etrokke ouers in hierd ie stud ie d ui d a t hulle om verskeie red es nie
toeg a ng tot UNG g eha d het nie. Aa ngesien UNG d ie fond a m ent is va n enig e
vroeë intervensiep rog ra m , ond ersteun hierd ie stud ie g evolg lik d ie g esteld e
d oelwit va n d ie Suid -Afrika a nse HSPS wa t a a nd ui d a t 98% va n a lle neona te en
jong kind ers in Suid -Afrika teen 2010 a a n UNG ond erworp e m oet wees vir d ie
id entifika sie va n ‘ n g ehoorverlies (HPCSA, 2002:5).
¾Da a r het tot op hed e g een form ele rig lyne b esta a n oor hoe d ie d ia g nose va n
‘ n g ehoorverlies b y kind ers a a n ouers oorged ra m oet word nie (Cla rk & Eng lish,
2004:85). Die volg end e rig lyne vir d ie oord ra va n d ie d ia g nose is na a a nleid ing
va n ouers se resp onse en hulle unieke b ehoeftes sa a m g estel:
•
d ie p ed ia triese oud ioloog , en g een a nd er p rofessionele d ienslewera a r,
is vera ntwoord elik vir d ie oord ra va n d ie d ia g nose
•
d ieselfd e
oud ioloog
wa t d ie
eva lua sie uitgevoer het, m oet d ie
d ia g nose oord ra
•
d ie d ia gnose m oet in eenvoud ige term e en m et a lle eerlikheid
oorg ed ra word
•
d ie oud ioloog m oet sorg vir p riva a theid en g enoeg sa m e tyd (sond er
ond erb reking s) wa nneer d ie d ia g nose oorg ed ra word
•
d ie oud ioloog m oet em p a ties op tree en in b eheer wees va n d ie situa sie
•
d a a r m oet a a n ouers ‘ n b reed voerig e ra a m werk g egee word vir
toekom stig e b esluite en a ksies, sowel a s leid ing in d ie volg end e sta p
wa t geneem m oet word
•
d a a r m oet a a n ouers tyd g eg un word om vra e te vra .
•
p ed ia triese oud ioloë m oet p rofessioneel op tree en op tim isties wees oor
‘ n hoop volle toekom s vir hulle kind
174
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Bog enoem d e rig lyne ka n d a a rtoe b yd ra d a t sleg te nuus op ‘ n sensitiewe en
versta a nb a re wyse a a n ouers oorged ra word . Voornem end e oud ioloë ka n tyd ens
op leid ing in hulle stud ieja re toep a slik op gelei en toeg erus word a a n d ie ha nd va n
b og enoem d e rig lyne, om d ie d ia g nose va n ‘ n g ehoorve rlies a a n ouers oor te d ra .
¾‘ n Sterk resp ons va n ouers in hierd ie stud ie is hulle b ehoefte a a n konta k m et a nd er
ouers wa t ook g ehoorgestrem d e kind ers het (Ba d er, 2004:26; Cla rk & Eng lish,
2004:105; Eng lish et a l., 2004:11; M inc hom et a l., 2003:95; Roush, 2000:164).
Ped ia triese oud ioloë m oet a g sla a n op hierd ie b ehoefte va n ouers en d ie
vrym oed ig heid neem in d ie inisiëring en fa silitering va n ond ersteuningsg roep e.
Ouers va n nuutged ia g noseerd e kind ers m oet so g ou a s m oontlik b etrek word b y
hierd ie g roep e va n ged eeld e erva ring en ond ersteuning (Ba d er, 2004:26; Luterm a n
& Kurtzer-White, 1999:16).
¾Kliniese ond ervind ing d ui d a a rop d a t d a a r in d ie ve ld va n p ed ia triese oud iolog ie,
in d ie Suid -Afrika a nse konteks, d ikwels ‘ n g a p ing b esta a n tussen teorie en kliniese
p ra ktyk. Alhoewel resente interna siona le na vorsing b eskikb a a r is, word d it nie a ltyd
a a ng ewend en geïm p lem enteer in d ie p ra ktyk nie. Die Suid -Afrika a nse regering
erken ook d ie b ehoefte a a n konteksreleva nte na vorsing , a a ng esien d ie tekort a a n
b etroub a re en geld ige g esond heid sorg -inlig ting een va n d ie p rim êre struikelb lokke
in d ie weg va n effektiewe b ep la nning va n g esond heid sorg d ienste in Suid -Afrika is
(Dep a rtem ent
va n
Gesond heid , 1997, in
Swa nep oel, 2004:98). Ped ia triese
oud ioloë, werksa a m in d ie Suid -Afrika a nse konteks, b ehoort hulle intervensieuitkom ste en p ersp ektiewe gereeld krities te eva lueer a a n d ie ha nd va n resente
interna siona le na vorsingsuitkom ste. Leem tes en b ehoeftes in intervensie m oet
a a ng esp reek word om sod oend e d ie uitvoer va n releva nte na vorsing , b inne d ie
unieke Suid -Afrika a nse konteks, a a n te m oed ig .
¾‘ n Fokusverskuiwing in resente, interna siona le na vorsing , va n kind g esentreerd e na
fa m ilieg esentreerd e b ena d ering s, is nou a a n d ie ord e va n d ie d a g en b lyk va n
g root
wa a rd e
te
wees
m et
b etrekking
tot
d iensverska ffing
aan
jong
g ehoorg estrem d e kind ers en hulle ouers (Roush, 2000:160). Hierd ie b ena d ering
175
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
fokus op d ie b em a g tig ing va n fa m ilies vir ona fha nklike b esluitnem ing (Sa ss-Lehrer,
2004:297), wa a r ouers d irek b etrokke is in d ie b esluitnem ing sp rosesse (Sta tem ent of
Professiona l
Com p etenc ies,
2000
in
M inc hom
et
a l.,
2003:
94).
Hierd ie
fokusverskuiwing het egter im p lika sies vir d ie b ep la nning en uitvoering va n vroeë
intervensied ienste
wa t d ie
kom p leksiteit en d iversiteit va n
kind ers m et ‘ n
g ehoorverlies en hulle ouers reflekteer (Sa ss-Lehrer, 2004: 297).
¾Ouers se b ehoefte a a n konkrete en feitelike inligting wa t in g eskrewe vorm
uiteengesit is en onm id d ellik b eskikb a a r is (And erson, 2002:80; Roush, 2000:160),
m oet b evred ig word d eur d ie sa m estelling va n inlig ting sp a kkette wa t releva nte
inlig ting , soos g esp esifiseer in d ie resulta te va n hierd ie stud ie, uiteensit. ‘ n Web werf
ka n ontwikkel word wa t te a llye tye toeg a nklik is en wa t resente inlig ting op
om va ttend e wyse op som en b eskikb a a r stel.
5.4 EVALUASIE VAN DIE STUDIE
Die kritiese eva lua sie va n em p iriese na vorsing is va n ka rd ina le b ela ng vir d ie toep a slike
interp reta sie va n resulta te b inne ‘ n ra a m werk va n sterkp unte en b ep erkinge (M outon,
2001:125). Hierd ie em p iriese stud ie word vervolg ens krities eva lueer en reflekteer d ie
p ositiewe, sowel a s d ie nega tiewe a sp ekte va n hierd ie na vorsing:
•
Die g rootste b ep erking va n hierd ie stud ie is d a t d a ta ingesa m el is va n ouers wa t
a lm a l d eel vorm va n ‘ n enkele vroeë intervensiesentrum en inska kel b y ‘ n
ouerleid ing sp rog ra m wa a r ‘ n b ep a a ld e b ena d ering tot intervensie g evolg word .
Aa ng esien resp onse m oontlik ka n verskil va n soortg elyke teikeng roep e in a nd er
intervensiesentrum s in Suid Afrika wa a r a nd er b ena d erings tot intervensie vir jong
g ehoorg etsrem d e kind ers g evolg word , ka n resulta te nie vera lgem een word nie.
Die b ep a a ld e intervensie sentrum in hierd ie stud ie is egter uniek in d ie Suid Afrika a nse konteks in d ié op sig d a t d it kind ers tussen d ie oud erd om m e va n 2
m a a nd e tot 7 ja a r, a kkom m od eer. Hierd ie sentrum is ook m ultikultureel en
176
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
m ultilinguisties en ouers en hulle kind ers wa t hier insa kel, ka n in ‘ n groot m a te a s
verteenwoord ig end va n d ie Suid -Afrika a nse p op ula sie b eskou word . In d ie lig
hierva n kon b ep a a ld e b ela ngrike tend ense id entifise er word .
•
Ten sp yte va n ‘ n rela tief g root a a nta l p roefp ersone (fa se 1: n=54, fa se 2: n=10) wa t
d eelg eneem het a a n hierd ie stud ie, ka n d ie resulta te op g rond va n sta tistiese
b erekening e nie vera lg em een word nie, a s gevolg va n d ie d iversiteit va n d ie
ond ersoekgroep wa t ing esluit is in hierd ie stud ie. Ten sp yte va n hierd ie leem te is d ie
wa a rd e va n hierd ie stud ie eg ter geleë in d ie releva nsie va n d ie ond erwerp en d ie
feit d a t d a a r ta ns in Suid -Afrika b ep erkte inlig ting b esta a n oor ouers va n jong
g ehoorg estrem d e kind ers se unieke b ehoeftes ten tye va n d ia g nose en vroeë
intervensie
•
Va nuit ‘ n m etod olog iese p ersp ektief b eskou, is ‘ n kom b ina sie va n kwa ntita tiewe
en kwa lita tiewe p rosed ures vir d ie d oel va n tria ng ula sie in hierd ie stud ie
g eïm p lem enteer. Hierd ie b ena d ering verska f ryk en om va ttend e inlig ting wa t
b yd ra tot ‘ n g roter m a te va n insig in sosia le rea liteit, wa t m eer b eskrywend e
resulta te tot g evolg het
(De Vos et a l., 2002:364). Gevolg lik is kwa ntita tiewe en
kwa lita tiewe d a ta a a ng ewend vir ‘ n om va ttend e b eskrywing va n ouers se
b ehoeftes a a n inlig ting en ond ersteuning .
•
Die wa a rd e va n hierd ie stud ie lê ook d a a rin d a t d it d ie eerste stud ie va n sy soort in
Suid -Afrika is wa t fokus op ouers va n jong g ehoorgetsrem d e kind ers se unieke
b ehoeftes a a n inlig ting en ond ersteuning . Hierd ie stud ie verska f b a sislynd a ta vir
teorie en kliniese p ra ktyk wa t m et oorleg in op leid ing s- en intervensiep rog ra m m e
g eïm p lem enteer ka n word om ouers se unieke b ehoeftes te b evred ig .
•
‘ n Verd ere sterkp unt va n hierd ie na vorsing is d ie o m va ttend e verteenwoord igend e
b eeld va n d ie b etrokke p roefp ersone/ d eelnem ers in term e va n geogra fiese,
ling uistiese en kulturele d iversiteit. In term e va n etniese a g terg rond , huista a l en
g eog ra fiese versp reid ing is resp ond ente/ d eelnem ers oor d ie a lgem een wyd
verteenwoord ig end , wa t b yd ra
tot d ie
177
geld igheid
va n ‘ n steekp roef wa t
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
verteenwoord ig end
is va n d ie
m ultikulturele
en –linguistiese Suid -Afrika a nse
p op ula sie.
5.5 AANBEVELINGS VIR VERDERE NAVORSING
Die resulta te va n hierd ie stud ie het ook verskeie im p lika sies vir toekom stig e na vorsing:
¾Volg ens Cla rk en English (2004:85) is d a a r g een form ele rig lyne in d ie litera tuur oor
hoe om d ie d ia gnose va n ‘ n g ehoorverlies b y kind ers a a n ouers oor te d ra nie. Dit is
d a a rom va n ka rd ina le b ela ng d a t d ie rig lyne vir d ie oord ra va n ‘ n d ia g nose soos
sa a m gestel uit d ie resulta te va n hierd ie stud ie, ontwikkel en uitg eb rei m oet word .
Da a r m oet g evolg lik em p iriese b ewys g elewer word va n d ie effektiwiteit va n
hierd ie riglyne in d ie p ra ktyk (Ca m p b ell, 1998, in Cla rk & English, 2004:85).
¾Volg ens Hug o (1997, in Potta s, 1998:19) is b era d ing ‘ n kritieke b eroep sfunksie va n
d ie oud ioloog, m a a r uit d ie resulta te va n hierd ie stud ie en resente litera tuur
(Culp ep p er et a l., 1994:60; Cra nd ell, 1997:78) is d it b ed uid end d a t p ed ia triese
oud ioloë nie voorb ereid en vold oend e toegerus is vir hulle rol a s b era d ers en
volg ehoue ond ersteuners nie. Da a rom m oet d ie insette va n ouers in verb a nd m et
hulle unieke b ehoeftes a a n b era d ing en ond ersteuning a a ngewend word om
a sp ira nt oud ioloë ged urend e hulle op leid ing toe te rus om d ie sielkund ig e en
em osionele resp onse va n ouers te versta a n, a a ng esien d ie b eroep sfunksie va n
b era d ing a l vir ja re in tersiêre op leid ing sp rog ra m m e a fg eskeep is (Eng lish 2005:10;
Cla rk & Eng lish, 2004:4). Besta a nd e oud iolog iese op leid ing s-p rog ra m m e m oet
krities eva lueer word vir d ie m a te va n op leid ing en toerusting in term e va n
b era d ing .
¾Die b ep a ling va n ouers va n jong g ehoorg estrem d e kind ers se b ehoeftes a a n
b era d ing en ond ersteuning ka n uitg eb rei word na a nd er vroeë intervensie
sentrum s
in
a nd er
p rovinsies
va n
Suid -Afrika ,
om
sod oend e
verteenwoord ig end e b eeld va n ouers se inisiële b ehoeftes te verkry.
178
‘n
m eer
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
5.6 SAMEVATTING EN SLOT
Die p ed ia triese oud ioloog se rol in d ie ha ntering va n ‘ n kind m et ‘ n g ehoorverlies in d ie
vroeë kind erja re is va n d ie g rootste b ela ng en vereis vera ntwoord b a re d ienslewering a a n
hierd ie p op ula sie jong g ehoorg estrem d e kind ers en hulle ouers. Ped ia triese oud ioloë is
a fha nklik va n ouers se insette om ‘ n sta nd a a rd vir sorg en d ienslewering d a a r te stel m et
b etrekking tot d ie verska ffing va n inlig ting en voo rtd urend e ond ersteuning . Wa nneer ouers
se g eïd entifiseerd e b ehoeftes a a ngesp reek word , sa l hulle b em a g tig word om a s ing elig te
b esluitnem ers toeg a ng te kry tot d ie vroeë intervensied ienste en volgehoue ond ersteuning
wa t hulle b enod ig.
“ Ma y I m a ke a p lea for us to fa c e these young c hild ren a nd their p a rents a s hum a n b eing s w ho
nee d our c a ring a nd our p ersona l touc h to a nsw er their need s.
I hop e tha t w e w ould streng then our p eo p le skills a long w ith our c om p uter p rofic ienc y, tha t w e
rec onfirm our c om p etenc e a s reha b ilita tionists,
a nd tha t w e w ill p rove tha t our ha nd s-on trea tm ents
a nd sup p ort d o im p rove p a tient outc om es.
Let us never forg et tha t suc c essful sc reening a nd d ia g nosis of hea ring loss m ea ns nothing unless it is
follow ed b y the la ying on of ha nd s – yours.”
- M a rion P. Dow ns, the M other of Hea ring Sc reening a nd Ea rly Id entific a tion
179
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
BRONNELYS
Alberg, J. & Wilson, K. 2000. A fa m ily-c entered a p p roa c h in ea rly Intervention for c hild ren
who a re d ea f or ha rd of hea ring . Book of Ab stra c ts: Interna tiona l Conferenc e on
Newb orn Hea ring Sc reening, Dia g nosis a nd Intervention. M ila n, Ita ly, 12-14
Oc tob er, 2000. p p 156.
Anderson, K. 2002. Pa rent’ s involvem ent: The m a gic ing red ient in suc c essful c hild
outc om es. Hea ring Review, 11 (9), p p 77-83.
Apuzzo, M. & Yoshinaga-Itano, C. 1995. Ea rly id entific a tion of infa nts with sig nific a nt
hea ring loss a nd the M innesota Child Develop m ent Inventory. Sem ina rs in Hea ring ,
16 (2), p p 124-139.
American Speech-Language-Hearing Association. 1997. Guid elines for Aud iolog ic a l
Sc reening . Roc kville, M D: Author.
ASHA. 1989. Com m unic a tion b a sed servic es for infa nts, tod d lers a nd their fa m ilies. ASHA,
94, p p 32-34.
Babbie, E. 1990. Survey Resea rc h Method s. Thom son Inform a tiona l Pub lishing Group .
Babbie, E. & Mouton, J. 2002. The Pra c tic e of Soc ia l Resea rc h. Oxford University Press
Southern Afric a .
Bader, J.L.. 2004. Group Sup p ort. Volta Voic es. 11(5), p p 26-27.
180
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Bamford, J., Davis, A., Hind, S., McCracken, W. & Reeve, K. 2000. Evid enc e on very ea rly
servic e d elivery: Wha t p a rents wa nt a nd d on’ t a lwa ys g et. In: Seewa ld , R.C. ed . A
Sound Found a tion throug h Ea rly Am p lific a tion: Proc eed ing s of a n Interna tiona l
Conferenc e. Switzerla nd : Phona k AG, p p 251-257.
Bess, F.H. 1998. Child ren with hea ring im p a irm ent: c ontem p ora ry trend s. Va nd erb ilt Bill
Wilkerson Centre Press.
Bess, F.H. 2000. Ea rly a m p lific a tion for c hild ren: Im p lem enting c ha ng e.
In: Seewa ld , R.C. ed . A Sound Found a tion throug h Ea rly Am p lific a tion: Pro c eed ing s
of a n Interna tiona l Conferenc e. Switzerla nd : Phona k AG, p p 247-251.
Bless, C. & Higson-Smith, C. 1995. Fund em enta ls of soc ia l resea rc h m ethod s: An Afric a n
p ersp ec tive. Boston: Alla n & Ba c on.
Bloor, M., Frankland, J., Robson. & Thomas, M. 2001. Foc us Group s in Soc ia l Resea rc h. Sa ge
Pub lic a tions: Lond on, Thoa sa nd Oa ks & New Delhi
Boothroyd, A. 2000. Ma na gem ent of hea ring loss in c hild ren: No sim p le solutions. A Sound
Found a tion
throug h
Ea rly
Am p lific a tion:
Proc eed ings
of
an
Interna tiona l
Conferenc e. Switzerla nd : Phona k AG, p p 1-12.
Carney, A. & Moeller, M. 1998. Trea tm ent effic a c y: Hea ring loss in c hild ren. Journa l of
Sp eec h, La ng ua g e a nd Hea ring Resea rc h, 41, p p 561-584.
Centner, L. 2000. A servic e a na lysis of sp eec h-la ng ua g e a nd hea ring servic es in 4 d istric ts
of
the
West
Coa st
– Winela nd s reg ion.
Ongep ub liseerd e
B.
Sp ra a k-en-
Gehoortera p ie skrip sie, Dep a rtem ent Log op a ed ika , Universiteit va n Ka a p sta d .
181
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Clark, J. & English, K. 2004. Counseling in a ud iolog ic p ra c tic es: Help ing p a tients a nd
fa m ilies a d just to hea ring loss. Boston: Allyn & Ba c on.
Corcoran, J.A., Steward, M., Glynn, M. & Woodman, D. 2000. Stories of p a rents a nd c hild ren
with hea ring loss: A q ua lita tive a na lysis of interview na rra tives. In: Seewa ld , R.C. ed .
A Sound Found a tion throug h Ea rly Am p lific a tion: Proc eed ings of a n Interna tiona l
Conferenc e. Switzerla nd : Phona k AG, p p 167-174.
Crandell, C. 1997. An up d a te on c ounselling instruc tion within a ud iolog y p rog ra m s. Journa l
of the Ac a d em y of Reha b ilita tive Aud iology. 30, p p 77-86. Creswell, J.W. 1998.
Qua ntita tive Inq uiry a nd Resea rc h Desig n. Lond on: Sa ge.
Culpepper, B., Mendel, L. & McCarthy, P. 1994. Counselling exp erienc e a nd tra ining
offered b y ESB a c c red ited Progra m s. ASHA, 36, p p 55-64.
Culpepper, B., Sass-Lehrer, M., Raimondo, B., Scott, S. & Benedict, B. 2000. Guid elines for
suc c essful ea rly intervention: Are you rea d y? Book of Ab stra c ts: Interna tiona l
Conferenc e on Newb orn Hea ring Sc reening , Dia gnosis a nd Intervention. M ila n,
Ita ly, Oc tob er,12-14, 2000. p p 146.
DEAFSA. 1997. Hig her ed uc a tion a nd the need s of the d ea f c om m unity – d isc ussions with
the University of South Afric a . 12 M a rc h.
DeConde Johnson, C., Benson, P.V., Seaton, J.B. 1997. Ed uc a tiona l Aud iolog y Ha nd b ook.
Sing ula r Pub lishing Group , Inc . Sa n Dieg o, Lond on.
182
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Departement van Onderwys, 1997. Qua lity ed uc a tion for a ll – Overc om ing the b a rriers to
lea rning a nd d evelop m ent. Rep ort of the Na tiona l Com m ission on Sp ec ia l Need s in
Ed uc a tion a nd Tra ining (NCSNET) a nd the Na tiona l Com m ittee on Ed uc a tion
Sup p ort Servic es (NCESS). Pretoria .
DesJardin, J.L. 2004. Assessing p a renta l p erc ep tions of self-effic a c y a nd involvem ent in
fa m ilies of young c hild ren with hea ring loss. The Volta Review, 103 (4), p p 391-409.
De Vos, A.S., Strydom, H., Fouché, C.B., & Delport, C.S.L. 2002. Resea rc h a t gra ss roots. 2nd
Ed ition, Pa a rl: Va n Sc ha ik.
Downs, M.P. 1999. Introd uc tion – Op en the d oor to ea rly id entific a tion. Sem ina rs in Hea ring .
20 (4), p p 255-257.
Downs, M.P. & Yoshinaga-Itano, C. 1999. The effic a c y of ea rly id entific a tion a nd
intervention for c hild ren with hea ring im p a irm ent. Ped ia tric Clinic s of North Am eric a
46 (1), p p 79-87.
Eleweke, C.J. & Rodda, M. 2000. Fa c tors c ontrib uting to p a rents, selec tion of a
c om m unic a tion m od e to use with their d ea f c hild ren. Am eric a n Anna ls of the
Dea f, 145 (4), p p 375-383.
Elfenbein, J.L. 2000. Ba tteries req uired : Instruc ting fa m ilies on the use of hea ring instrum ents.
In: Seewa ld , R.C. ed . A Sound Found a tion throug h Ea rly Am p lific a tion: Proc eed ing s
of a n Interna tiona l Conferenc e. Switzerla nd : Phona k AG, p p 141-149.
English, K., Kooper, R. & Bratt, G. 2004. Inform ing p a rents of their c hild ’ s hea ring loss:
“ Brea king Ba d News” guid elines for a ud iolog ists. Aud iolog y Tod a y, 16 (2), p p 10-12.
183
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
English, K. 2005. Get rea d y for the next b ig thing in a ud iolog ic c ounselling. The Hea ring
Journa l, 58(7), p p 10-15.
Fair, L. & Louw, B. 1999. Ea rly c om m unic a tion intervention within a c om m unity –b a sed
intervention m od els in South Afric a . The South Afric a n Journa l of Com m unic a tion
Disord ers. 46, p p 13-23.
Feher-Prout, T. 1996. Stress a nd c op ing in fa m ilies with d ea f c hild ren. Journa l of Dea f
Stud ies a nd Dea f Ed uc a tion 1 (3), p p 155-166.
Friehe, M.J., Bloedhow, A. & Hesse, S. 2003. Counselling fa m ilies of c hild ren with
c om m unic a tion d isord ers. Com m unic a tion Disord ers Qua rterly, 24 (4), p p 211-220.
Gartsecki, D.C. 2002. M ora ls, ethic s, la ws, a nd c linic a l a ud iolog ists. Sem ina rs in Hea ring ,
21(1), p p 3-20.
Gibbs, A. 1997. Foc us Group s: Soc ia l resea rc h up d a te, Issue 19. Dep a rtm ent of Soc iolog y,
University of Surrey, Guild ford . www.soc .surrey.a c .uk/ sru/ sru.htm l.
Grandori, F. & Lutman, M. 1999. The Europ ea n Consensus Develop m ent Conferenc e on
Neona ta l Hea ring Sc reening (M ila n, M a y 15-16, 1998). Am eric a n Journa l of
Aud iolog y, 8 (1), p p 19-20.
Grandori, F. & Hayes, D. 2000. Prefa c e, Book of a b stra c ts: Interna tiona l Conferenc e on
Newb orn Hea ring Sc reening, Dia g nosis a nd Intervention. M ila n, Ita ly, 12-14
Oc tob er, 2000.
Gravel, J.S. & McCaughey, C.C. 2004. Fa m ily-c entered a ud iolog ic a ssessm ent for infa nts
a nd young c hild ren with hea ring loss. Sem ina rs in Hea ring . 24 (4), p p 309-317.
184
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Hall, J.W. & Mueller, H.G. 1997. Aud iolog ists’ Desk Referenc e, Volum e 1. Sing ula r Pub lishing
Group , Inc . Sa n Diego.
Harrison, M. & Roush, J. 1996. Age of susp ic ion, id entific a tion a nd intervention for infa nts
a nd young c hild ren with hea ring loss. A Na tiona l Survey. Ea r a nd Hea ring , 17(1), p p
55-62.
Harrison, M. & Roush, J. 2002. Inform a tion for fa m ilies with young d ea f a nd ha rd of hea ring
c hild ren: Rep orts from p a rents a nd p ed ia tric a ud iolog ists. In: Seewa ld , R.C. &
Gra vel, J.S. ed . A Sound Found a tion through Ea rly Am p lific a tion: Proc eed ings of
the Sec ond Interna tiona l Conferenc e. Switzerla nd : Phona k AG, p p 233-249.
Health Professions Council of South Africa. 2002. Professiona l Boa rd for Sp eec h, La ng ua g e
a nd Hea ring Professions: Hea ring Sc reening Position Sta tem ent Yea r 2002, p p 1-8.
Hugo, R. 2000. Ea rly Intervention for c hild ren with hea ring loss in d evelop ing c ountries –
som e a nswers a nd m ore q uestions. Book of Ab stra c ts: Interna tiona l Conferenc e on
Newb orn Hea ring Sc reening, Dia g nosis a nd Intervention. M ila n, Ita ly, 12-14
Oc tob er, 2000. p p 95-96.
Hugo, R. 2004. Kom m unika siep a tolog ie a s b eroep in d ie Suid -Afrika a nse konteks. CLINICA:
Ap p lic a tions in Clinic a l Pra c tic e of Com m unic a tion Pa thology, p p 5-9.
Joint Committee on Infant Hearing. 1994. 1994 Position Sta tem ent. Aud iolog y Tod a y, 6(6),
p p 6-9.
Joint Committee on Infant Hearing. 2000. Yea r 2000 Position Sta tem ent: Princ ip les a nd
g uid elines for ea rly d etec tion a nd intervention p ro gra m s. Aud iolog y Tod a y, Sp ec ia l
Issue, Aug ust, p p 8-27.
185
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Jones, A. 1995. Joining the Fa m ily. Sem ina rs in Hea ring, 16 (2), p p 196-205.
Kitzinger, J. 1994.The m ethod olog y of foc us g roup s: the im p orta nc e of intera c tions
b etween resea rc h p a rtic ip a nts. Soc iolog y of Hea lth a nd Illness,16, p p 103-121.
Kitzinger, J. & Barbour, R.S. 1999. Develop ing foc us g roup resea rc h: Politic s, theory a nd
p ra c tic e. Lond on: Sa g e.
Kritzinger, A.M. 2000. Esta b lishing a c om p uter-b a sed d a ta system fo r ea rly c om m unic a tion
intervention in South Afric a . Ong ep ub liseerd e D.Phil. Kom m unika siep a tolog ie Tesis.
Dep a rtem ent Kom m unika siep a tologie, Universiteit va n Pretoria .
Leedy, R. 1997. Pra c tic a l resea rc h: Pla nning a nd d esig n. Colom b us: Ohio.
Louw, B. 2000. Culture a s c ontext in ea rly intervention: Develop ing a c ultura lly c ong ruent
p rog ra m m e for b la c k South Afric a n hea ring im p a ired c hild ren. Book of Ab stra c ts:
Interna tiona l
Conferenc e
on
Newb orn
Hea ring
Sc reening,
Dia gnosis a nd
Intervention. M ila n, Ita ly, 12-14 Oc tob er, 2000. p p 95.
Louw, B. & Avenant, C. 2002. Culture a s c ontext for intervention: Develop ing a c ultura lly
c ong ruent ea rly intervention p rog ra m . Interna tiona l Ped ia tric s, 17(3), p p 145-150.
Luterman, D.M. 1998. Em otiona l a sp ec ts of hea ring loss. The Volta Review. 99(5), p p 75-83.
Luterman, D.M. 1999. Counselling fa m ilies with a hea ring -im p a ired c hild . Otola ryngologic
Clinic s of North Am eric a . 32(6), p p 1037-1050.
Luterman, D.M. & Kurtzer-White, E. 1999. Id entifying hea ring loss: Pa rents’ need s. Am eric a n
Journa l of Aud iolog y. 8 (1): p p 13-18.
186
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Luterman, D.M. 1996. Counselling p ersons with c om m unic a tion d isord ers a nd their fa m ilies.
Third Ed ition, Austin Tx: ProEd .
Luterman, D.M. 1999. The young d ea f c hild . Ba ltim ore, M a ryla nd : York Press, Inc .
Martin, F., Georges, K., O’Neal, J & Daley, J. 1987. Aud iolog ists’ a nd p a rents’ a ttitud es
reg a rd ing c ounselling of fa m ilies of hea ring im p a ired c hild ren. ASHA 29 (2), p p 2733.
Mauk, G & White, K. 1995. Giving c hild ren a sound b eg inning: The p rom ise of Universa l
Newb orn Hea ring Sc reening. Volta Review, 97, p p 5-32.
Minchom, S., Shepherd, M., White, N., Hill, J & Lund, P. 2003. Servic e need s of hea ring im p a ired c hild ren a nd their fa m ilies: Rep ort of a survey of p a renta l a ttitud es.
Dea fness a nd Ed uc a tion Interna tiona l, 5 (2), p p 93-107.
Meyer, B.J; Papendorp, D.H; Meij, H.S. & Viljoen, M. 2002. Hum a n Physiology. Juta : Cred a
Com m unic a tions.
Moeller, M.P. 2000. Ea rly intervention a nd la ng ua g e d evelop m ent in c hild ren who a re d ea f
or ha rd of hea ring . Ped ia tric s, 106(3), p p 1-9.
Moores, D. 1987. Ed uc a ting the d ea f: Psyc hology, p rinc ip les a nd p ra c tic es. Boston, M A:
Houg hton M ifflin.
Morgan, D.L. 1988. Foc us group s a s q ua lita tive resea rc h. Lond on: Sa g e.
187
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Morgan, D.L. & Krueger, R.A. 1998. The Foc us Group Kit. Volum e 1-6 (a -f). Thousa nd Oa ks:
Sa g e.
Mouton, J. 2001. How to suc c eed in your Ma ster’ s & Doc tora l stud ies. Pretoria : Va n Sc ha ik.
Mouton, J. & Marais, H.C. 1990. Ba sic c onc ep ts in the m ethod olog y of the soc ia l sc ienc es.
Pretoria : Hum a n Sienc es Rec ea rsh Counc il.
National Deaf Children’s Society. 2002. Lond on:RNID/ NDCS.
National Institutes of Health Consensus Statement. 1993. Ea rly id entific a tion of hea ring
im p a irm ent in infa nts a nd young c hild ren: Consensus d evelop m ent c onferenc e on
ea rly id entific a tion of hea ring loss in infa nts a nd young c hild ren, Volum e 11, p p 124. Bethesd a , M D: Na tiona l Institutes of Hea lth.
Neuman, W.L. 1997. Soc ia l resea rc h m ethod s: Qua lita tive a nd Qua ntita tive a p p roa c hes.
Boston: Alla n Ba c on.
Northern, J.L. & Downs, M.P. 2002. Hea ring in Child ren. 5th Ed ition. Ba ltim ore M A: Lip p inc ott
Willia m s & Wilkens.
Northern, J.L. & Hayes, D. 1994. Universa l sc reening for infa nt hea ring im p a irm ent:
Nec essa ry, b enefic ia l a nd justifia b le. Aud iolog y Tod a y, 6(2), p p 10-13.
Parving, A. 2003. Guest Ed itoria l. Aud iologic a l M ed ic ine. 1:154.
Pediatric Amplification Protocol. 2003. Am eric a n Ac a d em y of Aud iolog y, Oc tob er 2003.
188
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Pottas, L. 1998. Oud iolog ie a s wetenska p : Die wa a rd e d a a rva n vir d ie ond erwyser va n d ie
kind m et ‘ n g ehoorverlies. Ongep ub liseerd e M . Kom m unika sie-p a tolog ie Tesis.
Dep a rtem ent Kom m unika siep a tologie, Universiteit va n Pretoria .
Preece, J.P. 2004. Introd uc tion – Issues in fa m ily-c entered p ed ia tric a ud iolog y: An
overview. Sem ina rs in Hea ring. 25 (4), p p 291-293.
Robbins, A. 2002. Em p owering p a rents to help their newly d ia g nosed c hild g a in
c om m unic a tion skills. Hea ring Journa l. 55 (11), p p 55-57.
Ross, M. 1990. Im p lic a tions of d ela y in d etec tion a nd m a na g em ent of d ea fness. The Volta
Review. 92, p p 69-79.
Rossetti, L.M. 1996. Com m unic a tion intervention: Birth to three. Sa n Diego, Ca lifornia :
Sing ula r Pub lishing Group .
Rossetti, L.M., Kile, J.E. 1997. Ea rly intervention for sp ec ia l p op ula tions of infa nts a nd
tod d lers. Sing ula r Pub lishing Group , Inc .
Roush, J. 2000. Im p lem enting p a rent-infa nt servic es: Ad vic e from fa m ilies. In: Seewa ld , R.C.
ed . A
Sound
Found a tion
throug h
Ea rly Am p lific a tion: Proc eed ing s of a n
Interna tiona l Conferenc e. Switzerla nd : Phona k AG, p p 159-165.
Roush, J. & Harrison, M. 2002. Wha t p a rents wa nt to know a t d ia g nosis a nd d uring first few
m onths. Hea ring Journa l. 55 (11), p p 52-54.
189
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Sass-Lehrer, M., Meadow-Orlans, K & Mertens, D.M. 2000. Fa m ily-p rofessiona l rela tionship s:
Exp erienc es of fa m ilies with young c hild ren who a re d ea f a nd ha rd of hea ring in
the United Sta tes. Book of Ab stra c s: Interna tiona l Conferenc e on New b orn Hea ring
Sc reening , Dia g nosis a nd Intervention. M ila n, Ita ly, Oc tob er,12-14, 2000. p p 136.
Sass-Lehrer, M. 2004. Ea rly d etec tion of hea ring loss: M a inta ining a fa m ily-c entered
Persp ec tive. Sem ina rs in Hea ring. 25 (4), p p 295-307.
Seewald, R.C. & Gravel, J.S. 2002. A sound found a tion throug h ea rly a m p lific a tion:
Proc eed ing s of the Sec ond Interna tiona l Conferenc e. Switzerla nd : Phona k AG, p
211.
Sjoblad, S., Harrison, M. & Roush, J. 2001. Pa rents’ Rea c tions a nd Rec om m end a tions a fter
Dia g nosis a nd Hea ring Aid Fitting. Am eric a n Journa l of Aud iolog y, 10 (1), p p 24-31.
Spivak, L.G. 1998. Universa l Newb orn Hea ring Sc reening . Thiem e, New York.
Stach, B.A. 1997. Com p rehensive d ic tiona ry of Aud iology Illustra ted . Willia m s & Wilkins.
Steenekamp, C.S. 1984. Pra ktiese rig lyne vir vra elyskonstruksie. Geleentheid sp ub lika sie No.
16. ISBN 0 7 969 015 11. Pretoria : RGN-HSRC.
Steinberg, A. & Bain, L. 2000. Pa renta l d ec ision m a king for infa nts with hea ring im p a irm ent.
Book of Ab stra c ts: Interna tiona l Conferenc e on Newb orn Hea ring Sc reening ,
Dia g nosis a nd Intervention. M ila n, Ita ly, Oc tob er,12-14, 2000. p p 168.
Steyn, A.G.W., Smit, C.F. & du Toit, S.H.C. 1984. Mod erne sta tistiek vir d ie p ra ktyk. Pretoria :
J.L. va n Sc ha ik.
190
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Swanepoel, D.C.D. 2004. Infa nt hea ring sc reening a t m a terna l a nd c hild hea lth c linic s in a
d evelop ing South Afric a n c om m unity. Ong ep ub liseerd e D.Phil. Kom m unika siep a tolog ie Tesis. Dep a rtem ent Kom m unika siep a tolog ie, Universiteit va n Pretoria .
Ter Poorten, L. 2001. Pre- a nd p ostna ta l d ia g nosis of c left lip a nd p a la te: M others’
p erc ep tions. Ong ep ub liseerd e Voorgra a d se Skrip sie. Universiteit va n Pretoria .
Tesner, H.E.C. 1995. Resea rc h issues in Com m unic a tion Pa tholog y. M onog ra p h 1: Ja nua ry
1995. Pretoria : UP Pub lishers.
White, K.R., Behrens, T.R. & Strickland, B. 1995. Pra c tic a lity, va lid ity a nd c ost-effic ienc y o f
Universa l Neona ta l Hea ring Sc reening using tra nsient evoked OAE’ s. Journa l of
Child hood Com m unic a tion Disord er, 17(1), p p 9-14.
Wolfendale, S. 2000. Sp ec ia l need s in the ea rly yea rs: Sna p shots of p ra c tic e. 2000.
Routled g eFa lm er.
Yoshinaga-Itano, C. 1995. Effic a c y of ea rly id entific a tion a nd ea rly intervention. Sem ina rs in
Hea ring . 16 (2), p p 115-123.
Yoshinaga-Itano, C., Sedey, A. & Mehl, A. 1998. La ngua g e of ea rly a nd la ter-id entified
c hild ren with hea ring loss. Ped ia tric s, 102 (5), p p 1161-1171.
Yoshinago-Itano, C. 1999. Ea rly id entific a tion: An op p ortunity a nd
c ha llenge
for
Aud iology. Sem ina rs in Hea ring , 20 (4), p p 317-331.
Yoshinaga-Itano, C. 2001. Develop m ent of a ud ition a nd sp eec h: Im p lic a tions for ea rly
intervention with infa nts who a re ha rd of hea ring . The Volta Review, 100 (5), p p 213234.
191
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Yoshinaga-Itano, C. 2002. The soc ia l-em otiona l ra m ific a tions of Universa l Newb orn Hea ring
Sc reening , ea rly id entific a tion a nd intervention of c hild ren who a re d ea f or ha rd of
hea ring. In: Seewa ld , R.C. & Gra vel, J.S. ed . A Sound Found a tion throug h Ea rly
Am p lific a tion: Proc eed ing s of the Sec ond Interna tiona l Conferenc e. Switzerla nd :
Phona k AG, p p 221-231.
Young, A. 2002. Fa c tors a ffec ting c om m unic a tion c hoic e in the first yea r of life-a ssessing
a nd
und ersta nd ing
an
on-g oing
Interna tiona l, 4 (1), p p 2-10.
192
exp erienc e.
Dea fness
a nd
Ed uc a tion
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Bylae A
193
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
194
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
195
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
196
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Byla e B
AANPASSING VAN VRAE IN VRAELYS GEBASSEER OP
RESULTATE VAN DIE VOORSTUDIE
(Die Eng else vra elys is ook d iensooreenkom stig g ewysig en a a ng ep a s)
AFDELING A
VRAE INGESLUIT IN DIE HOOFSTUDIE
VRAE INGESLUIT IN DIE VOORSTUDIE
A1. Wa t is d ie g esla g va n u kind ?
A1. Wa t is d ie g esla g va n jo u kind m et ‘ n
g ehoorverlies?
A2. Wa t is u verhoud ing tot u kind m et ‘ n
g e hoorg estrem d heid ?
A2. Wa t is jou verhoud ing tot jou kind m et ‘ n
g ehoorverlies?
A3. Wa t is d ie oud erd om va n u kind ?
A3. Wa t is d ie g eb oorte d a tum va n jou kind
m et ‘ n g ehoorverlies?
A4. Wa a r is u w oo na g tig ?
A4. Wa a r is jy w oona g tig ?
A5. Wa t is u huista a l?
A6. Wa t is oorw eg end jou huista a l?
A6. Wa t is u hoog ste kw a lifika sie?
A6. Wa t is jou hoog ste kw a lifika sie?
A7. Beskryf u etniese a g terg rond .
A8. Wa t is d ie oorsa a k va n u kind se
g e hoorverlies?
•
•
•
•
•
•
A7. Hoe sa l jy jou etniese a g terg rond b eskryf?
A8. Wa t d ink jy is d ie oorsa a k va n jou kind se
g ehoorverlies?
•
•
•
•
•
•
•
•
•
O nb ekend
O orerflik
Prem a turiteit
M ening itis
Rub ella
And er (sp esifiseer)
A9. Is u kind g ep a s m et ‘ n kog leêre
im p la nting ?
A10. Hoeveel kind ers het u b uiten u kind m et
‘ n g ehoorve rlies?
O nb ekend
O orerflik
Prem a turite it (te vroeg g eb ore)
M ening itis/ b reinvliesontsteking
Rub e lla (Duitse M a sels)
C M V (C ytom eg a lovirus)
Tra um a / b esering m et g eb oorte
O nseker
And er (sp esifiseer)
A9. Het jou kind ‘ n kog leêre im p la nting ?
A10. Hoeveel kind ers het jy (tota le a a nta l?)
A11. Hoeveel a nd er kind ers het jy w a t ook ‘ n
g ehoorverlies het?
197
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
AFDELING B
VRAE INGESLUIT IN VOORSTUDIE
VRAE INGESLUIT IN HOOFSTUDIE
B1. Hoe oud w a s u kind toe d ie d ia g nose va n
g e hoorg estrem d heid b evestig is?
B1. Hoe oud w a s jou kind toe hy/ sy
g ed ia g noseer is m et ‘ n g ehoorverlies?
B2. Wa s u kind op g eneem in d ie Neona ta le
Intensie w e Sorg Eenheid (NISE)?
Vra a g is uitg ela a t
B3. Ind ien ja , w a a rom e n vir hoe la nk?
Vra a g is uitg ela a t
B4. Is u kind se g ehoo r g etoe ts net na
g e b o orte?
B3. Is jou kind se g ehoor g etoets m et
g eb oorte?
B5.Ind ien ja , w a t w a s d ie red e d a a rvoor?
Vra a g is uitg ela a t
•
•
Hosp ita a l b eleid
O p na m e in Neona ta le Intensiew e
Sorg Eenheid
B6. Ind ien nee, w ie het u verw ys vir ‘ n
g e hoortoets?
B3. Ind ien nee, w ie he t jou verw ys vir ‘ n
g ehoortoets?
B7. Wie het d ie d ia g no se a a n u oorg ed ra ?
B4. Wie het d ie d ia g nose va n jou kind se
g ehoorverlies oorg ed ra ?
B8. Wie sou u verkies om d ie d ia g nose oor te
d ra ?
B5. By w ie sou jy d ie g ra a g ste sulke nuus w ou
verneem ?
B9. Het d ie p ersoon w a t d ie d ia g no se
oorg ed ra het om g eg ee oor u g evoelens?
B6. Het d ie p ersoon w a t d ie sleg te nuus/
d ia g nose oorg ed ra het o m g eg ee oor jou
g evoelens?
B10. Wa s hierd ie p ersoon in b eheer va n d ie
situa sie ?
B7. Wa s hierd ie p erso on in b e heer va n d ie
situa sie?
B11. Het hierd ie p ersoon u voorsien va n
vold oend e inlig ting ?
B8. Het hierd ie p ersoon vir jou vold oend e
inlig ting verska f?
B12. Het hierd ie p ersoon u g erig in d ie
volg end e sta p w a t g eneem w o et w ord ?
B9. Het hierd ie p ersoon jou g erig in d ie
volg end e sta p w a t g eneem m oet w ord ?
B13. Het hierd ie p ersoon u g enoe g sa a m tyd
g e g un om vra e te vra ?
B10. Wa s d a a r vir jo u g e noeg tyd g eg un om
vra e te vra ?
B14. . Wa nneer d ie d ia g nose va n
g e hoorg estrem d heid d eur ‘ n oud ioloog a a n
ouers oorg ed ra w ord , hoe sou u d ie b ela ng
va n d ie volg end e rig lyne b eskryf ?
B11. Wa nneer d ie d ia g nose/ nuus va n ‘ n
g ehoorverlies a a n ouers oorg ed ra w ord , d ink
jy d it is b ela ng rik d a t d ie oud ioloo g w a t d ie
to ets uitg evoer het d ie nuus m oet oord ra ?
nood sa a lik = 1
verkieslik = 2
onse ker = 3
nie b e la ng rik nie = 4,
m o et g la d nie g ed o en w o rd nie =5
(Nood sa a klik/ Verkie slik/ d it m a a k nie sa a k nie / nie
b e la ng rik nie / M oe t g la d nie g ed o en w o rd
nie/ O nseker)
198
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
•
Die d ia g no se m oet oo rg ed ra w ord d eur
d ie o ud io loo g w a t d ie toets uitg evo er he t
B12. Hoe b ela ng rik sou jy sê is d it d a t d ie
oud ioloog m oet sorg vir p riva a theid en
g enoeg sa m e tyd (sond er ond erb reking s)
w a nneer d ie nuus/ d ia g nose oo rg ed ra w ord ?
•
Die oud io loog m oet p riva a theid e n
g enoe g sa m e tyd (sond er enig e
ond erb reking s) verseker w a nne er d ie
d ia g nose oo rg ed ra w o rd
•
Die oud io loog m oet seker m a a k d a t oue rs
insig in d ie situa sie het
•
Ouers m o et a a ng em o ed ig wo rd om uiting
a a n hulle g evoele ns te g ee
•
Die oud io loog m oet m e t w a rm te en
em p a tie op tree
•
Die oud io loog m oet a a n ouers ‘ n
b reed vo erig e ra a m w erk g ee vir
to ekom stig e b e sluite en a ksies
•
Da a r m oe t ko nkrete a ktiw iteite a a n ouers
g eg e e w ord w a t uitg e voer ka n wo rd to t
en m et d ie volg end op vo lg -b esoek
•
‘ n Op vo lg b esoe k m oet d a d elik
g esked ulee r w ord
B14. Dink jy d it is nod ig d a t d ie oud ioloog a a n
ouers ‘ n b reed voerig e ra a m w erk m oet g ee vir
to ekom stig e b esluite en a ksies?
(Nood sa a klik/ Verkie slik/ d it m a a k nie sa a k nie / nie
b e la ng rik nie / M oe t g la d nie g ed o en w ord
nie/ O nseker)
B15. Hoe oud w a s jou kind toe hy/ sy/ julle
b eg in inska kel het in ‘ n vroeë intervensie
p rog ra m (b v. C a rel d u Toit Sentrum )?
B16. Hoe oud w a s u kind m et sy/ ha a r eerste
g e hoora p p a ra a tp a ssing ?
B16. Hoe oud w a s jou kind toe hy/ sy vir d ie
eerste keer g e p a s is m et g ehoo ra p p a ra te?
B17. Is d a a r enig e a nd er rig lyne w a t u a s
b e la ng rik sou b eskou vir oud ioloë w a nneer
sleg te nuus a a n ouers oo rg ed ra m oet w ord ?
Vra a g is uitg ela a t
B18. Wa t sou u b eskou a s d ie g rootste
b e hoefte vir oud iolog ie en vroeë intervensie
d ienste w a t a a n fa m ilies g eb ied w ord in d ie
eerste ja a r na d ie d ia g nose va n
g e hoorg estrem d heid ?
Vra a g is uitg ela a t
B19. Toe m y kind g ep a s is m et
g e hoora p p a ra te, w a s ek b ekom m erd :
•
•
•
•
B13. Hoe b ela ng rik sou jy sê is d it d a t d ie
oud ioloog m et w a rm te en em p a tie m oe t
op tree?
(Nood sa a klik/ Verkie slik/ d it m a a k nie sa a k nie / nie
b e la ng rik nie / M oe t g la d nie g ed o en w ord
nie/ O nseker)
B15. Hoe oud w a s u kind toe julle b eg in
inska kel het in ‘ n vroeë intervensie p rog ra m ?
•
(Nood sa a klik/ Verkie slik/ d it m a a k nie sa a k nie / nie
b e la ng rik nie / M oe t g la d nie g ed o en w o rd
nie/ O nseker)
O or hoe d ie g ehoora p p a ra te g a a n
lyk
Da t m y kind sosia a l a a nva a rb a a r sou
w ees
O or w a t m y vriend e/ fa m ilie sou sê
oor d ie g ehoora p p a ra te
O or of m y kind sou b a a tvind b y d ie
g e hoora p p a ra te
O or d ie ha ntering en versorg ing va n
g e hoora p p a ra te
B17. Toe jou kind g e p a s is m et
g ehoora p p a ra te, w a s jy b ekom m erd oor hoe
d ie g ehoora p p a ra te g a a n lyk?
(Ja / O nseker/ Nee)
B18. Wa s jy b ekom m erd o or of jou kind sosia a l
a a nva a rb a a r sou w ees?
(Ja / O nseker/ Nee)
B19.Wa s jy b ekom m erd oor w a t jou fa m ilie/
vriend e sou sê o or d ie g ehoora p p a ra te?
(Ja / O nseker/ Nee)
B20. Wa s jy b ekom m erd oor oor d ie versorg ing
en ha ntering va n d ie g ehoora p p a ra te?
(Ja / O nseker/ Nee)
199
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
B20. Na d a t u kind g ep a s is m et
g e hoora p p a ra te, w a t w a s oorw eg end d ie
resp ons va n u fa m ilie en vriend e ?
•
•
•
•
•
B21. Na d a t jou kind g ep a s is m et
g ehoora p p a ra te, w a t w a s oorw eg end d ie
rea ksie va n jou fa m ilie en vriend e (m erk sleg s
een)?
G erea g eer m e t a a nva a rd ing e n ‘ n
p o sitiew e houd ing teenoor d ie
g e hoora p p a ra te
G erea g eer m e t verb a sing en skok
G erea g eer m e t sim p a tie om d a t hulle
g e w eet het d a t m y kind d ie
g e hoora p p a ra te b enod ig
G ed ink d a t d ie g ehoora p p a ra te nie
m y kind sa l ka n help nie
G ed ink m y kind b eskik oor m ind er
va a rd ig hed e a a ng esie n hy/ sy
g e hoora p p a ra te d ra
•
•
•
•
•
AFDELING C
200
G erea g eer m et a a nva a rd ing en ‘ n
p ositiew e houd ing tee noor d ie
g ehoora p p a ra te
G erea g eer m et verb a sing en skok
G erea g eer m et sim p a tie om d a t hulle
g ew eet het d a t m y kind d ie
g ehoora p p a ra te b e nod ig
G ed ink d a t d ie g ehoora p p a ra te nie
m y kind sa l ka n help nie
G ed ink m y kind b eskik oor m ind er
va a rd ig hed e a a ng esien hy/ sy
g ehoora p p a ra te d ra
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
C1. Behoeftes vir Bera ding
C1. Behoeftes vir Bera ding
(Ja / O nseker/ Nee)
(Ja / O nseker/ Nee)
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Ek het hulp nod ig om d ie em osionele
a sp ekte va n om ‘ n kind m et ‘ n
g e hoorg e strem d heid te hê, te
ha nteer
Ek het iem a nd in m y g esin/ fa m ilie
nod ig m et w ie ek ka n p ra a t oor m y
kind
Ek het iem a nd b uite m y fa m ilie nod ig
m et w ie e k ka n g e sels oor m y kind
Ek het ‘ n b ehoefte om a nd er ouers
m et g e hoorg e strem d e kind ers te
ontm oet
Ek het ‘ n b ehoefte om a nd er ouer
kind ers/ volw a ssenes m et ‘ n
g e hoorg estrem d heid te ontm oet
Ek sou g ra a g w il d eel w ord va n ‘ n
ond ersteuning sg roep vir ouers va n
g e hoorg estrem d e kind ers
Ek het ‘ n b ehoefte om m et ‘ n
b e ra d er te p ra a t oor m y a g ressie/
frustra sie m et m y kind
Ek het m eer tyd nod ig vir m yself
Ek b enod ig hulp om m y kind se
toesta nd a a n a nd er te ve rd uid elik
Ek b enod ig hulp / rig lyne oor hoe om
a nd er se resp onse oor m y kind te
ha nteer
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Ek het hulp nod ig om d ie em osionele
a sp ekte va n o m ‘ n kind m et ‘ n
g ehoorg estrem d heid te hê , te
ha nteer
Ek het iem a nd in m y g esin/ fa m ilie
nod ig m et w ie ek ka n p ra a t o or m y
kind
Ek het iem a nd b uite m y fa m ilie nod ig
m et w ie ek ka n g esels oor m y kind
Ek het ‘ n b ehoefte om a nd er oue rs
m et g ehoorg estrem d e kind ers te
ontm oet
Ek het ‘ n b ehoefte om a nd er oue r
kind ers/ volw a ssenes m et ‘ n
g ehoorg estrem d heid te ontm oet
Ek sou g ra a g w il d eel w ord va n ‘ n
ond ersteuning sg roep vir ouers va n
g ehoorg estrem d e kind ers
Ek het ‘ n b ehoefte om m et ‘ n
b era d e r te p ra a t oor m y a g ressie/
frustra sie m e t m y kind
Ek het m eer tyd nod ig vir m yself
Ek b enod ig hulp om m y kind se
to esta nd a a n a nd er te verd uid elik
Ek b enod ig hulp / rig lyne oo r hoe om
a nd er se resp onse oor m y kind te
ha nteer
C2. Behoeftes vir Fa milie Ondersteuning
C2. Behoeftes vir Fa milie Ondersteuning
(Ja / O nseker/ Nee)
(Ja / O nseker/ Nee)
•
•
•
•
•
M y huw eliksm a a t b enod ig hulp om
ons kind te versta a n / te a a nva a r
O ns g esin/ fa m ilie b eno d ig iem a nd
om op ‘ n g ereeld e b a sis m ee te
p ra a t oor hoe om ons kind te ha nteer
O ns g esin/ fa m ilie b enod ig
g e leenthed e w a a r ons a nd er g esinne
m et g e hoorg e strem d e kind ers ka n
ontm oet
O ns g esin/ fa m ilie b enod ig hulp oor
hoe om m eka a r te ond ersteun en b y
te sta a n
O ns b enod ig hulp oor hoe om ons
kind te d isip lineer
•
•
•
•
•
M y huw eliksm a a t b enod ig hulp o m
ons kind te versta a n / te a a nva a r
O ns g esin/ fa m ilie b enod ig iem a nd
om op ‘ n g ereeld e b a sis m ee te
p ra a t oor hoe om ons kind te ha nteer
O ns g esin/ fa m ilie b enod ig
g eleenthed e w a a r ons a nd er g esinne
m et g ehoorg estrem d e kind ers ka n
ontm oet
O ns g esin/ fa m ilie b enod ig hulp oor
hoe om m eka a r te ond ersteun e n b y
te sta a n
O ns b eno d ig hulp oor hoe om o ns
kind te d isip lineer
C3. Fina nsiële Behoeftes
C3. Fina nsiële Behoeftes
(Ja / O nseker/ Nee)
(Ja / O nseker/ Nee)
•
Ek b enod ig fina nsiëIe ond ersteuning
vir d ie b eta ling va n g ehoora p p a ra te
/ kog leêre inp la nting
•
201
Ek b enod ig fina nsiëIe ond ersteuning
vir d ie b eta ling va n g ehoora p p a ra te
/ kog leêre inp la nting
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
•
•
•
Ek b enod ig hulp in d ie b eta ling va n
sp esia le d ie nste w a t m y kind b enod ig
(sp ra a ktera p ie, konsulta sie va n
d okters ens.)
Ek b enod ig hulp in d ie b eta ling en
org a nisering va n vervoer vir m y kind
Ek b enod ig fina nsiële o nd ersteuning
vir a d d isionele uitg a w es/ sp esia le
toerusting w a t m y kind b enod ig (FM
sisteem , b a tterye ens.).
•
•
•
Ek b enod ig hulp in d ie b eta ling va n
sp esia le d ienste w a t m y kind b enod ig
(sp ra a ktera p ie, konsulta sie va n
d okters ens.)
Ek b enod ig hulp in d ie b eta ling en
org a nisering va n vervoer vir m y kind
Ek b enod ig fina nsiële ond ersteuning
vir a d d isionele uitg a w es/ sp esia le
to erusting w a t m y kind b enod ig (FM
sisteem , b a tterye ens.).
C 4. Hoeveel ond e rsteuning kry u huid ig lik va n
d ie volg end e p ersone?
C 4. Hoeveel ond ersteuning kry jy op d ie
oom b lik va n d ie volg end e p ersone?
(G een/ Ba ie m in/ G em id d eld / Ba ie)
(G e en/ Ba ie m in/ G em id d eld / Ba ie)
•
•
•
•
•
Huw eliksm a a t
Fa m ilie
Vriend e
O ud ioloog
O uerleid ing s tera p eut
•
•
•
•
•
Huw eliksm a a t
Fa m ilie
Vriend e
O ud ioloog
O uerleid ing s tera p eut
AFDELING D
VRAE INGESLUIT IN DIE VOORSTUDIE
VRAE INGESLUIT IN DIE HOOFSTUDIE
D1. Behoeftes vir inligting oor gehoor en
gehoorverlies
D1. Behoeftes vir inligting oor gehoor en
gehoorverlies
(Ja / Nee/ O nseker)
(Ja / Nee/ O nseker)
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
inlig ting oor norm a le g ehoor
hoe m y kind hoor
oorsa ke va n g ehoorverlies
oud iog ra m
hoe g ehoora p p a ra te w erk
verw a g ting e va n g ehoora p p p a ra te
versorg ing va n g ehoora p p a ra te
FM sistem e
kog leêre inp la nting s
hoe om g ehoo ra p p a ra te in m y kind
se ore te hou
1.
nlig ting oor norm a le g e hoor (hoe
g ehoor w erk)
2. hoe m y kind m et ‘ n g ehoorverlie s
hoor
3. oorsa ke va n g ehoorverlies
4. versta a n hoe oud iog ra m w erk
5. hoe g ehoora p p a ra te w erk
6. w a t om te verw a g va n
g ehoora p p p a ra te
7. versorg ing en insta nd houd ing va n
g ehoora p p a ra te
8. FM sistem e en a nd er tip e
g ehoora p p era te
9. kog leêre inp la nting s
10. hoe om g ehoora p p a ra te in m y kind
se ore te hou
D2. Behoeftes vir inligting oor ta a l en
kommunika sie
D2. Behoeftes vir inligting oor ta a l en
kommunika sie
(Ja / Nee/ O nseker)
(Ja / Nee/ O nseker)
202
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
11. hoe ‘ n g ehoorverlies m y kind se
verm oë om te leer p ra a t b eïnvloed
12. hoe om m y kind te leer luister en
p ra a t
13. hoe ta a l ontw ikkel
14. hoe m y kind w il kom m unikeer
15. hoe ek m et m y kind ka n
kom m unikeer
11. hoe ‘ n g ehoorverlies m y kind se
verm oë om te leer p ra a t b eïnvloed
12. hoe om m y kind te leer luister en
p ra a t
13. hoe ta a l ontw ikkel
14. hoe m y kind w il kom m unikeer
15. hoe ek m et m y kind ka n
kom m unike er
D3. Behoeftes vir inligting oor intervensie en
opvoedings- opsies
D3. Behoeftes vir inligting oor intervensie en
opvoedings-opsies
(Ja / Nee/ O nseker)
(Ja / Nee/ O nseker)
16. inlig ting oor kom m unika sie-op sies
17. inlig ting oor vroeë intervensie d ienste
18. inlig ting oor op voed ing s-op sies vir m y
kind
19. inlig ting oor oud iolog iese d ienste
20. inlig ting oor sp ra a k en ta a l tera p ie
d ienste
16. inlig ting oor kom m unika sie-op sies/
b ena d ering s (g eb a reta a l, na tuurlik
oud itief-ora a l ens.)
17. inlig ting oor vroeë intervensie d ienste/
p rog ra m m e b eskikb a a r vir m y kind
18. inlig ting oor op voed ing s-op sies vir m y
kind
19. inlig ting oor oud iolog iese d ienste
20. inlig ting oor sp ra a k en ta a l tera p ie
d ienste
D4. Va nuit b og enoem d e g enom m erd e lys
(1 – 20), d ui d ie 3 o nd erw erp e a a n w a t vir u
d ie b ela ng rikste w a s m et tye va n d ie
d ia g no se va n u kind se g ehoorg estrem d heid .
D4. Va nuit b og enoem d e g enom m erd e lys
(1-20), d ui d ie 5 ond erw erp e a a n w a t vir jou
d ie b ela ng rikste w a s net toe jou kind m et ‘ n
g ehoorverlies g ed ia g noseer is (m et a nd er
w oord e, w a t w ou jy d ie g ra a g ste w eet net
to e jy g ehoor het jou kind het ‘ n
g ehoorverlies)
D5. Va nuit b og enoem d e g enom m erd e lys
(1 - 20), d ui d ie 3 ond erw erp e a a n w a t vir u
d ie b ela ng rikste w a s ‘ n p a a r m a a nd e na d ie
d ia g no se va n g ehoorg estrem d heid
(g ed urend e vroeë inte rvensie):
D5. Va nuit b og enoem d e g enom m erd e lys
(1-20), d ui d ie 5 ond erw erp e a a n w a t vir jou
d ie b ela ng rikste w a s ‘ n p a a r m a a nd e na d a t
jy g ehoor het jou kind het ‘ n g ehoorverlies.
D6. Lys a sb . a nd er ond erw erp e vir inlig ting
w a t volg ens u b e la ng rik sou w ees om te
ontva ng / te b esp reek:
Vra a g uitg ela a t
D6. G ra a d va n g ehoo rverlie s
(sleg s vir ka ntoorg eb ruik)
•
•
•
•
•
203
g ering
g em id d eld
g em id d eld -ernstig
ernstig
uiterm a tig
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Byla e C
GEHOORGESTREMDHEID BY JONG KINDERS:
OUERS SE INISIËLE BEHOEFTES VIR INLIGTING EN ONDERSTEUNING
M erk telkens sleg s EEN toep a slike a ntwoord b y elk va n d ie volg end e vra e d eur ‘ n
kruisie in d ie ooreenstem m end e b lokkie te trek:
Afdeling A: Biografiese Inligting
A1. Wa t is d ie g esla g va n jou kind m et ‘ n g ehoorverlies?
M a nlik
Vroulik
A2. Wa t is jou verhoud ing tot jou kind m et ‘ n gehoo rverlies?
Ouer
Pleeg ouer
Stiefouer
Versorger
A3. Wa t is d ie g eb oorted a tum va n jou kind m et ‘ n g e hoorverlies?
JJJJ
MM
DD
A4. Wa a r is jy woona g tig ?
Sta d
Dorp
Pla a s en/ of Pla ttela nd
A5. Wa t is oorweg end jou huista a l?
Eng els
Afrika a ns
Xhosa
And er (sp esifiseer)
…………………………………….
A6. Wa t is jou hoog ste kwa lifika sie?
Geen
Prim êre/ la erskool (Gra a d 1-7)
Hoërskool (Gra a d 8-11)
M a triek voltooi
Tersiêre (na -skool) kwa lifika sie
A7. Hoe sa l jy jou etniese a g terg rond b eskryf?
Bla nk
Swa rt
Kleurling
Asia ties
204
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
A8. Wa t d ink jy is d ie oorsa a k va n jou kind se g ehoorverlies?
Onb ekend
Oorerflik
Prem a turiteit (te vroeg geb ore)
M eningitis/ Breinvliesontsteking
Rub ella (Duitse M a sels)
CM V (Cytom ega lovirus)
Tra um a / b esering m et g eb oorte
Onseker
And er (sp esifiseer)
………….……………………………………..
…………………….…………………………..
A9. Het jou kind ‘ n kog leêre inp la nting?
Ja
Nee
A10. Hoeveel kind ers het jy (tota le a a nta l)?
A11. Hoeveel ander kind ers het jy wa t ook ‘ n g ehoorverlies het?
Afdeling B: Ervaring van Diagnose en Vroeë Intervensie
B1. Hoe oud wa s jou kind toe hy/ sy g ed ia gnoseer is m et ‘ n g ehoorverlies?
Ja a r
…………………………
M a a nd e
…………………………………
B2. Is jou kind se g ehoor g etoets m et g eb oorte?
Ja
Nee
Onseker
B3. Ind ien nee, wie het jou verwys vir ‘ n gehoortoets?
Self
Ped ia ter
Fa m ilielid / vriend / vriend in
And er (b eskryf)
……………………………………
……………………………………
205
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
B4. Wie het d ie d ia g nose va n jou kind se gehoorverlies oorg ed ra ?
Oud ioloog
Ped ia ter
Oor-, Neus- en Keelsp esia lis
Verp leegster
Weet nie
Iem a nd a nd ers (Sp esifiseer)
…………………………………………………
…………………………………………………
B5. By wie sou jy d ie g ra a g ste sulke nuus wou verne em ?
Oud ioloog
Ped ia ter
Oor-, neus- en Keelsp esia lis
And er (Sp esifiseer)
…………………………………………………
…………………………………………………
B6. Het d ie p ersoon wa t d ie sleg te nuus/ d ia gnose oorged ra het om g eg ee oor jou
gevoelens?
Tota a l en a l
Ged eeltelik
Gla d nie
B7. Wa s hierd ie p ersoon in b eheer va n d ie situa sie?
Tota a l en a l
Ged eeltelik
Gla d nie
B8. Het hierd ie p ersoon vir jou vold oend e inligting verska f?
Tota a l en a l
Ged eeltelik
Gla d nie
B9. Het hierd ie p ersoon jou g erig in d ie volg end e sta p wa t g eneem m oet word ?
Tota a l en a l
Ged eeltelik
Gla d nie
B10. Wa s d a a r vir jou tyd g eg un om vra e te vra ?
Tota a l en a l
Ged eeltelik
Gla d nie
206
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
B11. Wa nneer d ie d ia g nose/ nuus va n ‘ n gehoorverlies a a n ouers oorg ed ra word ,
d ink jy d it is b ela ng rik d a t d ie oud ioloog wa t d ie toets uitg evoer het d ie nuus m oet
oord ra ?
Nood sa a klik
Verskieslik
Dit m a a k nie sa a k nie
Nie b ela ng rik nie
M oet g la d nie g ed oen word nie
Onseker
B12. Hoe b ela ng rik sou jy sê is d it d a t d ie oud iolo og m oet sorg vir p riva a theid en
genoegsa m e tyd (sond er ond erb reking s) wa nneer d ie nuus/ d ia g nose oorg ed ra
word ?
Nood sa a klik
Verskieslik
Dit m a a k nie sa a k nie
Nie b ela ng rik nie
M oet g la d nie g ed oen word nie
Onseker
B13. Hoe b ela ng rik sou jy sê is d it d a t d ie oud iolo og m et wa rm te en em p a tie m oet
op tree?
Nood sa a klik
Verskieslik
Dit m a a k nie sa a k nie
Nie b ela ng rik nie
M oet g la d nie g ed oen word nie
Onseker
B14. Dink jy d it is nod ig d a t d ie oud ioloog a a n oue rs ‘ n b reed voerig e ra a m werk m oet
gee vir toekom stige b esluite en a ksies?
Nood sa a klik
Verskieslik
Dit m a a k nie sa a k nie
Nie b ela ng rik nie
M oet g la d nie g ed oen word nie
Onseker
B15. Hoe oud wa s jou kind toe hy/ sy/ julle b eg in inska kel het in ‘ n vroeë intervensie
p rogra m (b v Ca rel d u Toit Sentrum )?
Ja a r
………………………………….
M a a nd e
……………………………………
B16. Hoe oud wa s jou kind toe hy/ sy vir d ie eerste keer gep a s is m et
gehoora p p a ra te?
Ja a r
…………………………………..
M a a nd e
……………………………………
B17. Toe jou kind gep a s is m et g ehoora p p a ra te, wa s jy b ekom m erd oor hoe d ie
gehoora p p a ra te ga a n lyk?
Ja
Onseker
Nee
207
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
B18. Wa s jy b ekom m erd oor of jou kind sosia a l a a nva a rb a a r sou wees?
Ja
Onseker
Nee
B19. Wa s jy b ekom m erd oor wa t jou fa m ilie/ vriend e sou sê oor d ie g ehoora p p a ra te?
Ja
Onseker
Nee
B20. Wa s jy b ekom m erd oor d ie versorging en ha ntering va n d ie gehoora p p a ra te?
Ja
Onseker
Nee
B21. Na d a t jou kind gep a s is m et g ehoora p p a ra te, wa t wa s oorweg end d ie rea ksie
va n jou fa m ilie en vriend e (m erk slegs een):
Gerea g eer m et a a nva a rd ing en ‘ n p ositiewe houd ing teenoor d ie
gehoora p p a ra te
Gerea g eer m et verb a sing en skok
Gerea g eer m et sim p a tie om d a t hulle geweet het d a t m y kind d ie
gehoora p p a ra te b enod ig
Ged ink d a t d ie g ehoora p p a ra te nie m y kind sa l ka n help nie
Ged ink m y kind b eskik oor m ind er va a rd ig hed e a a ngesien hy/ sy
gehoora p p a ra te d ra
Afdeling C: Behoeftes vir Berading en Ondersteuning
C1. Behoeftes vir Berading
Ja
Ek het hulp nod ig om d ie em osionele a sp ekte va n om ‘ n kind
m et ‘ n g ehoorverlies te hê, te ha nteer
Ek het iem a nd b uite m y fa m ilie nod ig m et wie ek ka n gesels
oor m y kind
Ek het ‘ n b ehoefte om a nd er ouers m et g ehoorg estrem d e
kind ers te ontm oet
Ek het ‘ n b ehoefte om a nd er ouer kind ers/ volwa ssenes m et
‘ n g ehoorverlies te ontm oet
Ek sou gra a g wil d eel word va n ‘ n ond ersteuning sg ro ep vir
ouers va n gehoorg estrem d e kind ers
Ek het ‘ n b ehoefte om m et ‘ n b era d er te p ra a t oor m y
a g ressie/ frustra sie m et m y kind
Ek het m eer tyd nod ig vir m yself
Ek b enod ig hulp om m y kind se toesta nd a a n a nd er te
verd uid elik
Ek b enod ig hulp / riglyne oor hoe om a nd er se resp onse oor
m y kind te ha nteer
208
Onseker
Nee
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
C2. Behoeftes vir Familie Ondersteuning
Ja
Onseker
Nee
Ja
Onseker
Nee
M y huweliksm a a t b enod ig hulp om ons kind te versta a n / te
a a nva a r
Ons g esin/ fa m ilie b enod ig iem a nd om op ‘ n g ereeld e b a sis
m ee te p ra a t oor hoe om ons kind te ha nteer
Ons g esin/ fa m ilie b enod ig geleenthed e wa a r ons a nd er
gesinne m et g ehoorg estrem d e kind ers ka n ontm oet
Ons g esin/ fa m ilie b enod ig hulp oor hoe om m eka a r te
ond ersteun en b y te sta a n
Ons b enod ig hulp oor hoe om ons kind te d isip lineer
C3. Finansiële Behoeftes
Ek b enod ig fina nsiëIe ond ersteuning vir d ie b eta ling va n
gehoora p p a ra te / kog leêre inp la nting
Ek b enod ig hulp in d ie b eta ling va n sp esia le d ienste wa t m y
kind b enod ig (sp ra a ktera p ie, konsulta sie va n d okters ens.)
Ek b enod ig hulp in d ie b eta ling en org a nisering va n vervoer
vir m y kind
Ek b enod ig fina nsiële ond ersteuning vir a d d isionele uitga wes/
sp esia le toerusting wa t m y kind b enod ig (FM sisteem ,
b a tterye ens.).
C4. Hoeveel ond ersteuning kry jy op d ie oom b lik va n d ie volg end e p ersone?
Geen
Baie min
Gemiddeld
Baie
Huweliksm a a t
Fa m ilie
Vriend e
Oud ioloog
Ouerleid ing s tera p eut
Afdeling D: Behoeftes vir Inligting
M eeste ouers va n kind ers m et ‘ n g ehoorverlies het ‘ n b ehoefte vir vold oend e inligting
en hier volg ‘ n lys va n d ie m ees a lg em ene ond erwerp e. Het jy ‘ n b ehoefte om
inlig ting oor elk va n hierd ie ond erwerp e te ontva ng ?
D1. Behoeftes vir inligting oor gehoor en gehoorverlies
Ja
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
inligting oor norm a le g ehoor (hoe g ehoor werk)
hoe m y kind m et ‘ n gehoorverlies hoor
oorsa ke va n g ehoorverlies
versta a n hoe d ie oud iog ra m werk
hoe g ehoora p p a ra te werk
wa t om te verwa g va n gehoora p p a ra te
versorging en insta nd houd ing va n gehoora p p a ra te
FM sistem e en a nd er tip e g ehoora p p a ra te
kog leêre inp la ntings
hoe om gehoora p p a ra te in m y kind se ore te hou
209
Nee
Onseker
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
D2. Behoeftes vir inligting oor taal en kommunikasie
Ja
Nee
Onseker
11. hoe ‘ n gehoorverlies m y kind se verm oë om te leer p ra a t
b eïnvloed
12. hoe om m y kind te leer luister en p ra a t
13. hoe ta a l ontwikkel
14. hoe m y kind wil kom m unikeer
15. hoe ek m et m y kind ka n kom m unikeer
D3. Behoeftes vir inligting oor intervensie en opvoedings-opsies
Ja
Nee
Onseker
16. inligting oor kom m unika sie op sies/ b ena d ering s
(g eb a reta a l, na tuurlik oud itief-ora a l ens.)
17. inligting oor vroeë intervensie d ienste / p rogra m m e
b eskikb a a r vir m y kind
18. inligting oor op voed ing s-op sies vir m y kind
19. inligting oor oud iologiese d ienste
20. inligting oor sp ra a k en ta a l tera p ie d ienste
(G ed e eltelik sa a m g este l va nuit: The Fa mily Needs Survey, Ba ily & Sim eonsson, 1990)
D4. Va nuit b og enoem d e g enom m erd e lys (1-20), d ui d ie 5 ond erwerp e a a n wa t vir
jou d ie b ela ng rikste wa s net toe jou kind met ‘n gehoorverlies gediagnoseer is (m et
a nd er woord e, wa t wou jy d ie g ra a gste weet net toe jy g ehoor het jou kind het ‘ n
gehoorverlies?)
D5. Va nuit b og enoem d e g enom m erd e lys (1-20), d ui d ie 5 ond erwerp e a a n wa t vir
jou d ie b ela ng rikste wa s ‘ n paar maande nadat jy gehoor het jou kind het ‘n
gehoorverlies?
Baie dankie vir jou deelname! Dit word opreg waardeer.
Slegs vir ka ntoorgebruik:
Respondent nommer:
Gra a d va n gehoorverlies:
G ering (15-40 d BHL)
G em id d eld (40-55 d BHL)
G em id d eld -e rnstig
(55-70 d BHL)
Ernstig (70-90 d BHL)
Uiterm a tig (>90 d BHL)
210
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
YOUNG HEARING IMPAIRED CHILDREN:
PARENTS’ INITIAL NEEDS FOR INFORMATION AND SUPPORT
Plea se c om p lete the following b y selec ting ONE a p p rop ria te a nswer a t ea c h
q uestion:
Section A: Biographic Information
A1. Wha t is the sex of your c hild with a hea ring lo ss?
M a le
Fem a le
A2. Wha t is your rela tionship with your c hild with a hea ring im p a irm ent?
Pa rent
Foster p a rent
Step p a rent
Provid er/ Sup p orter
A3. Wha t is the d a te of b irth of your c hild with a hea ring loss?
YYYY
MM
DD
A4. Where d o you live?
City
Town
Fa rm / c ountry-sid e
A5. Wha t is for the m ost p a rt your hom e la ng ua ge?
Eng lish
Afrika a ns
Xhosa
Other (p lea se sp ec ify)
…………………………………….
A6. Wha t is your hig hest q ua lific a tion?
None
Prim a ry Sc hool (Gra d e 1-7)
Hig h Sc hool (Gra d e 8-11)
M a tric c om p leted
Tertia ry q ua lific a tion
A7. How would you d esc rib e your ethnic b a c kg round ?
White
Bla c k
Colored
Asia n
211
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
A8. Wha t d o you think c a used your c hild ’ s hea ring loss?
Unknown
Hered ity
Prem a turity (b orn too ea rly)
M eningitis
M a terna l rub ella (Germ a n M ea sles)
CM V (Cytom ega lovirus)
Tra um a / injury a t b irth
Other (p lea se sp ec ify)
…………………………………………..…..
………………………………………………
A8. Does your c hild ha ve a c oc hlea r im p la nt?
Yes
No
A9. How m a ny c hild ren d o you ha ve in tota l?
A10. How m a ny other c hild ren d o you ha ve whic h a lso ha s a hea ring loss?
Section B: Experience of Diagnosis and Early Intervention
B1. How old wa s your c hild when his/ her hea ring loss wa s d ia gnosed / c onfirm ed ?
Yea rs
………………………….
M onths
……….………………………..
B2. Wa s your c hild ’ s hea ring tested a t b irth?
Yes
No
Unsure
B3. If No, who referred you for a hea ring test?
Self
Ped ia tric ia n
Fa m ily m em b er/ friend
Other (p lea se exp la in)
……………………………………
……………………………………
212
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
B4. Who m a d e the d ia gnosis of your c hild ’ s hea ring loss?
Aud iolog ist
Ped ia tric ia n
Ea r, Nose a nd Throa t Sp ec ia list
Nurse
Som eone else (p lea se sp ec ify)
………………………………………………….
………………………………………………….
B5. From whom should you like to rec eive suc h b a d news/ the d ia gnosis?
Aud iolog ist
Ped ia tric ia n
Ea r, Nose a nd Throa t Sp ec ia list
Som eone else (p lea se sp ec ify)
…………………………………………………
…………………………………………………
B6. Did the p erson c onveying the d ia gnosis of your c hild ’ s hea ring loss c a re a b out
your feelings?
Tota lly
Pa rtia lly
Not a t a ll
B7. Wa s this p erson in c ontrol of the situa tion?
Tota lly
Pa rtia lly
Not a t a ll
B8. Did you rec eive suffic ient inform a tion from this p erson?
Tota lly
Pa rtia lly
Not a t a ll
B9. Did this p erson g uid e you in wha t the next step is to b e ta ken?
Tota lly
Pa rtia lly
Not a t a ll
B10. Were you g iven tim e to a sk q uestions?
Tota lly
Pa rtia lly
Not a t a ll
213
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
B11. Do you think it is im p orta nt tha t when the d ia g nosis of a hea ring loss is c onveyed
to p a rents, tha t the sa m e a ud iolog ist who a d m iniste red the test should b rea k the
news?
Essentia l
Desira b le
Doesn’ t m a tter
Not nec essa ry
Should not b e d one
Unsure
B12. How im p orta nt d o you think is it for the a ud io log ist to ensure p riva c y a nd
a d eq ua te tim e (with no interrup tions) when the d ia g nosis is c onveyed to p a rents?
Essentia l
Desira b le
Doesn’ t m a tter
Not nec essa ry
Should not b e d one
Unsure
B13. How im p orta nt is it tha t the a ud iologist should resp ond with wa rm th a nd
em p a thy?
Essentia l
Desira b le
Doesn’ t m a tter
Not nec essa ry
Should not b e d one
Unsure
B14. Do you think it is im p orta nt tha t the a ud iolog ist should g ive p a rents a b roa d
fra m e for future d ec isions a nd a c tions?
Essentia l
Desira b le
Doesn’ t m a tter
Not nec essa ry
Should not b e d one
Unsure
B15. How old wa s your c hild when he/ she sta rted in a n Ea rly Intervention p rog ra m
( Ca rel d u Toit Centre)?
Yea rs
………………………………….
M onths
……………………………………
B16. How old wa s your c hild when he/ she wa s fitted with hea ring a id s?
Yea rs
…………………………………..
M onths
……………………………………
B17. When your c hild initia lly wa s fitted with hea ring a id s, were you c onc erned a b out
wha t the hea ring a id s would look like?
Yes
Unsure
No
214
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
B18. Were you c onc erned tha t your c hild would not b e soc ia lly a c c ep ted ?
Yes
Unsure
No
B19. Were you c onc erned a b out wha t friend s a nd fa m ily would sa y a b out the
hea ring a id s?
Yes
Unsure
No
B20. Were you c onc erned a b out the c a re a nd m a intena nc e of the hea ring a id s?
Yes
Unsure
No
B21. After the initia l hea ring a id fitting , wha t wa s for the m ost p a rt your fa m ily
m em b ers a nd friend s’ resp onse (m a rk only one):
Rea c ted to m y c hild ’ s hea ring a id s with a c c ep ta nc e a nd a p ositive a ttitud e
Rea c ted to m y c hild ’ s hea ring a id s surp rise or shoc k
Were sym p a thetic b ec a use m y c hild need ed hea ring a id s
Thoug ht the hea ring a id s would not help
Thoug ht m y c hild wa s less c a p a b le b ec a use he/ she wo re hea ring a id s
Section C: Needs for Counseling and Support
C1. Counseling Needs
Yes
I need help in c op ing with the em otiona l a sp ec ts of ha ving a
c hild with a hea ring im p a irm ent
I need som eone outsid e m y fa m ily to ta lk to a b out m y c hild
I need op p ortunities to m eet with other p a rents of hea ring
im p a ired c hild ren
I need op p ortunities to m eet old er c hild ren/ a d ults with a
hea ring im p a irm ent
I would like to b e p a rt of a sup p ort-g roup for p a re nts of
c hild ren with a hea ring im p a irm ent.
I need to ta lk to a c ounselor a b out m y a g gressions/
frustra tions a b out m y c hild
I need m ore tim e for m yself
I need help in how to exp la in m y c hild ’ s c ond ition to others
I need help / guid elines on how to ha nd le other p eop le’ s
resp onses to m y c hild
215
Unsure
No
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
C2. Family Support Needs
Yes
Unsure
No
Yes
Unsure
No
M y sp ouse need s help on how to und ersta nd a nd a c c ep t our
c hild
Our fa m ily need som eone to ta lk to on a reg ula r b a sis on how
to ha nd le a nd c op e with our hea ring im p a ired c hild
Our fa m ily need op p ortunities to m eet with other fa m ilies of
hea ring im p a ired c hild ren
Our fa m ily need help on how to sup p ort ea c h other
Our fa m ily need help on how to d isc ip line our c hild
C3. Financial Needs
I need s fina nc ia l sup p ort for p a ying for hea ring a id s/ c oc hlea r
im p la nt
I need help in p a ying for sp ec ia l servic es for m y c hild (sp eec h
thera p y, d oc tor’ s c onsulta tion etc .)
I need help in p a ying a nd a rra ng ing tra nsp ort for m y c hild
I need help in p a ying for a d d itiona l exp enses/ sp ec ia l
eq uip m ent m y c hild need (FM system , b a tteries etc .)
C4. How m uc h sup p ort d o you c urrently rec eive from the following p ersons?
Very much
Average
A little bit
Non
Sp ouse
Fa m ily m em b ers
Friend s
Aud iolog ist
Pa rent g uid a nc e
thera p ist
Section D: Information Needs
M a ny p a rents of c hild ren with a hea ring loss ha ve need s for inform a tion. To follow is a
list of the top ic s freq uently id entified . Do you ha ve the need to rec eive inform a tion on
ea c h one of these top ic s?
D1. Needs for information on hearing and hearing loss:
Yes
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
how norm a l ea rs hea r a nd how the ea r works
how m y c hild with a hea ring loss hea rs
c a uses of hea ring loss
und ersta nd ing the a ud iog ra m
how hea ring a id s work
wha t to exp ec t from hea ring a id s
c a re a nd m a intena nc e of hea ring a id s
FM system s a nd other typ es of hea ring a id s
c oc hlea r im p la nts
how to keep hea ring a id s in m y c hild ’ s ea rs
216
No
Unsure
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
D2. Needs for information on language and communication:
31. how
ta lk
32. how
33. how
34. how
35. how
Yes
No
Unsure
Yes
No
Unsure
will a hea ring loss a ffec t m y c hild ’ s a b ility to lea rn to
to tea c h m y c hild to listen a nd ta lk
la ng ua g e d evelop s
m y c hild will c om m unic a te
c a n I c om m unic a te with m y c hild
D3. Needs for information on intervention and educational options:
36. inform a tion a b out c om m unic a tion op tions/ a p p roa c hes
(sign la ng ua g e, na tura l a ud itory ora l etc .)
37. inform a tion a b out ea rly intervention servic es / p rog ra m s
a va ila b le for m y c hild
38. inform a tion a b out ed uc a tiona l op tions for m y c hild
39. inform a tion a b out a ud iolog ic a l servic es
40. inform a tion a b out sp eec h la ng ua g e p a tholog y servic es
(Com p ile d in p a rt from: The Fa mily Needs Survey, Ba ily & Sime onsso n, 1990).
D4. From the num b ered list a b ove (1-20), ind ic a te the 5 m ost im p orta nt top ic s tha t
a p p lied to you at the time your child’s hearing loss was identified (in other word s,
wha t were the m ost im p orta nt thing s you wa nted to know a t the tim e of the
d ia g nosis):
D5. From the a b ove num b ered list (1-20), ind ic a te the 5 m ost im p orta nt top ic s tha t
a p p lied to you a few months after the hearing loss was identified:
Thank you so much for your participation!
For office use only
Respondent number:
Degree of hea ring loss:
Slig ht(15-40 d BHL)
M ild (40-55 d BHL)
M ild -severe (55-70 d BHL)
Severe (70-90 d BHL)
Pro fo und (>90 d BHL)
217
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Bylae D
218
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
219
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
220
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
221
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Byla e E
FOKUSGROEPGIDS
1. Openings vraag:
“ Wa t is jou na a m en vertel vir ons een d ing va n jou kind wa t jou la a t g lim la g”
2. Inleidende vraag:
“ Hoe het julle uitgevind julle kind het ‘ n gehoorve rlies? Vertel ons va n jou p ersoonlike
erva ring d a a rva n”
3. Oorgangs vraag:
“ Noud a t jou kind reed s ged ia g noseer is, g ep a s is m e t g ehoora p p a ra te/ kog leêre
inp la nting en inska kel b y ….. (intervensie sentrum ), hoe g a a n d it nou m et jou?”
4. Sleutel vrae:
•
“ Wa t is ouers se b ehoeftes wa nneer d ie d ia gnose va n ‘ n g ehoorverlies
oorged ra word (wa t word b eskou a s leem tes)?”
•
“ Wa t sa l jy sê is ouers se sp esifieke b ehoeftes vir inlig ting wa nneer hulle
hoor hulle kind het ‘ n gehoorverlies?”
•
“ Wa t is ouers se b ehoeftes vir ond ersteuning en b era d ing wa nneer
hulle hoor hulle kind het ‘ n g ehoorverlies?”
•
“ Hoe m oet ouers d eurlop end b y ….. (intervensie sentrum ) ond ersteun
word ?”
5. Afsluitings vrae:
•
Refleksie vraag:
“ Va n a lles wa t ons nou b esp reek het, wa t sou jy sê is d ie g rootste b ehoefte
va n ouers va n kind ers m et ‘ n g ehoorverlies?”
•
Opsommende vraag:
“ Het ek a lles wa a roor ons g ep ra a t het korrek op gesom ?”
•
Finale vraag:
“ Is d a a r enig e iets wa t b ela ngrik is wa a roor ons nie g ep ra a t het nie?”
222
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
FOCUS GROUP GUIDE
1. Opening question:
“ Wha t is your na m e a nd sha re with us one thing a b out your c hild tha t m a kes you
sm ile”
2. Introductory question:
“ How d id you first d isc overed tha t your c hild ha s a hea ring loss. Sha re with us your
p ersona l exp erienc e.”
3. Transitional question:
“ Now tha t your c hild is d ia g nosed , fitted with hea ring a id s/ c oc hlea r im p la nt a nd you
a re p a rt of the ….. (intervention c enter), how is it going with you now?”
4. Key Questions:
•
“ Wha t is p a rents’ need s when the d ia gnosis of a hea ring loss is c a rried over
(wha t is c onsid ered a s the p itfa lls)?”
•
“ Wha t would you sa y a re p a rents’ sp ec ific need s for inform a tion when they
hea r their c hild ha s a hea ring loss?”
•
“ Wha t is p a rents need s for sup p ort a nd c ounseling when they’ ve hea rd their
c hild ha s a hea ring loss?”
•
“ How should p a rents c ontinua lly b e sup p orted a t ….. (intervention c enter)?”
5. Closing Questions:
•
Reflection question:
“ From everything we’ ve d isc ussed up to now, wha t would you c onsid er to b e
the g rea test need of p a rents with c hild ren with a hea ring loss?”
•
Summary question:
“ Did I sum up everything tha t we’ ve d isc ussed c orre c tly?”
•
Final question:
“ Is there a nything im p orta nt tha t we ha ven’ t ta lked a b out?”
223
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Bylae F
224
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
Byla e G
FOKUS GROEP BESPREKING
AFRIKAANSE FOKUS GROEP
F:
F:
As julle nou terugdink, hoe het julle uitgevind jou kind het ‘n gehoorverlies? Vertel bietjie vir ons
wa t wa s jou persoonlike erva ring da a rva n.
2:
2001, ….. he t ta a l op g etel, niks he t vir m y la a t a g te rko m ek sit m et ‘ n d ow e kind nie. Sy
ta a l w a s d a n d a a r. Ek het e end a g va n d ie w erk a f g ekom , e k het ….. g e roep , m a a r hy
het d oo d stil g esta a n. Ek he t iets la a t va l, m a a r hy he t stee d s d oo d stil g esta a n. Ek het
hom TV toe g eva t, d it klip ha rd a a ng e sit en enig e kind se rea ksie is tog o m na hulle o re te
g ryp . …… het ne t g esta a n. To e sê ek vir m y m a ek d ink hier is ‘ n p rob leem . Die volg e nd e
d a g he t ek hom na d ie huisd o kte r toe g e va t en hy ve rw ys m y toe na ‘ n oud iolo og en
d a a r he t sy fisies vir m y g e sê ….. het ‘ n g ehoo rp rob le em . To e is e k ve rw ys na …..
hosp ita a l toe en d a a rva nd a a n na d ie ….. (inte rvensie sentrum ). En d ie o orsa a k va n sy
g ehoo rverlie s is vir o ns a lm a l steed s onb eke nd . Hy wa s a m p e r 3 ja a r oud e n d it wa s ‘ n
helse skok. M y kind het ta a l en no u het hy ew eskielik a ls verlo or en hy w a s nie siek nie en
nie m a nd kon iets sê nie. Hy is d e ur toetse en to etse …
1:
Wa s julle b y g enetika ?
2:
Da a r is nie d o ofhe id in ons fa m ilie nie , niks nie .
1:
M y seuntjie is g e ne ties. Sy d o ofhe id is g eneties.
4:
Ons g a a n o ns m a a r la a t toets.
1:
Is julle e ne tjie ook g eneties va n a a rd ?
4:
Ons w eet nie.
Vertel bietjie vir ons va n julle erva ring met klein …..
5:
F:
Vir o ns wa s d it ‘ n b a ie ha rtsee r sto rie . O m ‘ n la ng storie ko rt te m a a k is d a t a lm a l vir o ns
g esê het d a a r is nie fout m et ….. nie .
Julle wa s bekommerd….?
5:
Ja , om d a t hy elke d a g b y m y m a b ly. M y m a kyk na sy nefie o ok, d ie tw ee tjies sp e el elke
d a g sa a m . To e b e l m y m a m y e end a g e n sê m a a r hiers d a n fout m et ….. Toe va t ons vir
….. na ‘ n g ehoorsentrum to e, to e sê hulle vir m y ne e, hulle ka n sie n d a a r is nie fo ut m et
hom nie . O ns p rob leem wa s ….. he t toe no g nie g ep ra a t nie , hy het nie eers een
wo ord jie , hy het niks g esê nie . Hy w a s so ja a r en sy ne fie kon toe a l b a b b e l. M a a r ….. is
ve rskriklik intellig ent. Toe va t ons hom g e ho orse ntrum toe en hulle sê d a a r is nie fo ut m et
ons kind nie, o ns m oet ho m nie d ruk nie, se untjies p ra a t la te r e n ons a a nva a r d it d a n so.
Ons m oet so na 3 ja a r oud te rug ko m en a s d a a r no g fo ut is, d a n w ee t ons nou d a a r is
fo ut. En toe soo s d ie liew e He er d it w il hê, g a a n ha a l ek hom ee n m id d a g d a a r in d ie
Pa a rl en ek sit hom in sy ka m er en hy sp eel en ek va t d ie leg o b lokkie s en e k g o oi d it
a g ter hom . Ek sie n hy sit ne t d a a r in d ie hoekie e n toe d a d elik d ie m id d a g m a a k ek ‘ n
a fsp ra a k b y ‘ n sp esia lis en hy verw ys m y toe na ……, d ie oud ioloog . Ag , toe hulle d ie
eerste toe tse d oe n, toe sê ek vir m y vrou d ie kind is d oo f. En d a a rna toe d oen hulle d ie
b reinsta m , toe m a a k hulle ho m a a n d ie sla a p . Hulle kon ong elukkig net d ie reg ter oo rtjie
d oen wa nt toe w ord hy w a kker. Toe sê hy (d ie o ud ioloo g ) vir ons m a a r d it w a t hy nou
sien b evestig d ie b reinsta m . En ek is ee rlik, d a a i m id d a g , (d it w a s ‘ n Vryd a g m id d a g ),
d a a i m id d a g het ek g e-“ c ra c k” . Tota a l e n a l g e-“ c ra c k” . O p p a d va n d ie oud iolo og tot
in d ie Pa a rl he t e k d ie heeltyd g ehuil. Ba ie d a e va t d it no g a a n ‘ n m a n, e k g lo nie m et ‘ n
d ow e kind jy sa l som m e r ew eskie lik reg ko m nie . Dit is a m p e r soo s ie m a nd wa t jy a a n d ie
d ood a fg esta a n he t. Ee nd a g is jy hier b o en d ie a nd er d a g is jy w ee r heel ond e r. To e
het ons d ie a p p a ra a tjie s g eko op en to e ko m ons we er sod a t hulle hom ka n m ee t. Toe
sê hulle vir o ns hy sa l noo it d ie sp ra a k ka n hoo r w a t ons p ra a t nie . Wa nt d ie a p p a ra a t
het ho m b a ie m o oi g e b ring va n 70 na o m tre nt so 55. Hy sa l no u w ys d a a r is ie m a nd b y
d ie d eur wa t klop of w a nnee r d ie ho nd b la f. En toe he t ons nou d ie im p la nting la a t
d oen en va n toe a f kon jy sie n ….. is ‘ n a nd e r kind . Dis “ a m a zing ” . Hy is tota a l en a l ‘ n
a nd er kind . Hy w a s voo r d ie a p p a ra te hip er-a ktie f, jy kon nie m et hom huis g ehou het
nie . Ek sê vir m y vro u hy het m y p a rty d a e so kw a a d g eha d e n d a n het e k ho m g esla a n
en g evra ho ekom luiste r jy nie vir Pa p p a nie? Na ek nou g ehoo r het hy’ s d oof, jy
b ena d e r hom he eltem a l o p ‘ n a nd e r m a nie r. M a a r hy het o ok m a a r so os e nig e a nd er
225
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
kind “ ta ntrim s” en g oed . Dis m a a r m oe ilik om te ha ntee r. Wa nnee r sla a n jy e n w a nne er
nie ? So d it is nou in ‘ n neute d op ons situa sie . M a a r d it is ‘ n skok, skok, sko k, sko k, skok.
Va n d ie b e g in to t a a n d ie eind e . En ek d ink m y vro u va t d it erg e r a s ek.
F:
F:
4:
(huil ……)
1:
M a a r d it is g oed d a t sy huil. Jy m a g huil. Jy m oet huil. Sna a ksg e no eg , la a sja a r m e t d ie
kleintjies se m od e p a ra d e het ek ‘ n “ d ep ro” g e sla a n toe e k hoo r hoe d ie g ro ter kind e rs
p ra a t. Om te d ink m y kind sa l o ok so ka n p ra a t….
Nou da t jy a a n die gesels is, vertel ons va n jou erva ring.
1:
M yne w a s som m er net 3 d a e oud toe w eet ek a l. M e t d a a i g ehoo rto ets, d ie O AE in d ie
hosp ita a l.
3:
Toe ….. ‘ n b a b a w a s het hulle d it no g nie g ed oen nie.
1:
Toe het hulle vir m y g esê d a a r is fout. To e sê hulle m a a r hy ka n vog in sy o ortjies hê en
ons m oet oor 6 w eke w eer la a t to ets. Toe w ee t ons d a a r is fout en e k is to e ve rw ys na
…… (d ie o ud ioloo g ). Hulle he t d ie b reinsta m g ed o en e n o p 4 m a a nd e het hy a p p a ra te
g ekry. Hy he t g e lukkig nie ‘ n kog leêre im p la nting nod ig nie.
5:
M a a r a s ek no u m a a r ka n vra , d ie d a g toe hy g e b ore is, he t hulle hom d a d elik g etoets?
1:
Hy wa s 3 d a e o ud , net voor e k o ntsla a n is.
5:
Ek is tot ‘ n m a te, ek sa l nou nie verw yd te g ooi nie , m a a r kyk so os in ons g eva l, hy is
g eb o re in d ie ……. ho sp ita a l in ……. M y red e na sie is ne t d it help nie d ie p ed ia te r kyk net
d ie kind so, sien vo etjies is d a a r, 10 tone, wo ep s w a p s en a ls is re g nie . M a a k nie sa a k
wa a r nie , a s enig e kind g eb o re w ord , m o et d a a r to etse g ed oen w ord . En d a a i tyd ,
m a a r ek g lo ook d is hoe d ie Here se w il is en hy sta p ‘ n p a d m et ‘ n m a n en e k g lo ek
m oes no u se ker nie d a a i tyd d it g e w eet he t nie. As m ens d it d a a i tyd a l g e we et het, d it
ko n sovee l a nd erster g e we es het. M a a r nou m oet jy d ie hele p roses d eurm a a k, d ie hele
skok na 2 ja a r en ‘ n m a a nd .
…… vertel ons va n jou kind, …….
3:
….. is ‘ n 2000 g e b ore en o ns w a s ‘ n klom p vriend inne w a t sa a m b a b a s g eha d he t en
to e he t ek hom no u la te r b ie tjie b eg in verg e lyk m et d ie a nd er en ek wa s b ie tjie
b ekom m erd oor sy g ehoor. M y hele fa m ilie w ee t ek he t d it d ie he eltyd g esê . O ns het
ook g la d nie d o ofhe id a a n a lb e i va n ons se ka nte nie . M a a r ek w a s b e ko m m e rd ….. Ek
d ink d it is d a a i m o ed e rlike instink. Alm a l he t na tuurlik g e d ink e k is heel m a l. Die p ed ia ter
in Stelle nb osc h het g esê d a a r is g ee n fout m et m y kind nie . Sy resp onse wa s toeva llig en
ek he t g ew a g tot sy 6 m a a nd e ond e rsoe k. En ek o ntho u nog d ie p ed ia te r het d ie
ra te lto ets g ed oen en sy sê toe m a a r ….. se g e ho or is sw a k w a nt hy het nie g e re a g e er
nie ! Sy sê toe sy d ink nie hy is d oo f nie, w a nt hy het g oe ie b a la ns e n sit toe oo k a l. Da lk
het hy vog in sy ore . Toe b e l ek vir …… (w a t oo k 2 d o we kind e rs he t) en ek vra to e w a a r
het sy ha a r kind ers la a t toets. Ek va t hom toe na ….. (d ie oud io loo g ) toe . Sy toe ts to e en
sê d a a r is ‘ n b lo kka sie in sy ore , d a a r is vog in sy m id d elo re en ek va t hom toe na Dr……
to e (‘ n O or-, Neus- en Kee lsp esia lis). En so b eg in d it toe . Ek w a s seke r 20 keer b y d ie ONK
en d ie oud iolo og en m ens ra a k so vie s. M y m a n w a s ook vies d a t m e ns elke kee r m o et
te rug g a a n. Op d ie ou eind e w a s ….. ‘ n ja a r en 1 m a a nd toe hy sy g e ho ora p p a ra te
g ekry he t. Da a rd ie d a g m et d ie b re insta m , ek he t o p Wo rc este r g ro otg ew ord , so ek sien
to e ne t Del a Ba t ….. Sy ve rd uid elik toe vir m y d ie he le storie e n ek is toe in tra ne . M a a r
hy ho or g oed m e t sy a p p a ra te. Ek w a s oo k ha rtsee r, m a a r a s ek va nd a g te rug d ink, d is
‘ n fa se w a a rd eur m e ns m oe t w erk.
1:
Ek sê nou nie ek ra a k nie m ee r ha rtse er nie, m a a r m y d og tertjie he t ook b reinska d e
op g e d oe n en is ‘ n sp a stie se d ip lee g , m ens so u d it nooit kon sê nie. To e va t e k ha a r fisio
to e en to e b esef ek w a t is g e strem d . O ns kind e rs g a a n ‘ n norm a le lew e ka n lei, sa l na ‘ n
norm a le skoo l toe ka n g a a n. So troo s jou net d a a ra a n, ek we et d it is ha rtseer, jy m o et
d a a rd e ur g a a n, d is d e el va n d ie heling s-p ro ses. M a a r d a a r is soveel e rg er.
3:
En ….. he t oo k nie d o we intona sie nie, w a a roo r ek d a nkb a a r is. Aa nva nklik we et m e ns
m os nie w a t vir jou kind wa g nie en d it m a a k jo u ha rtse er. Jy w ee t nie hoe hy g a a n
p ra a t nie .
5:
M a a r sna a ks, w a t ek nou in hierd ie tyd jie b y ….. (inte rve nsie sentrum ) g eleer het. Ek
ond ervind d it b y a lle d ow e kind ertjie s, hulle is nie ska a m nie. M a a r soo s julle oo k no u sa l
we et, m e t 1 norm a le kind e n 1 d o w e, wa t ek ond ervind , lyk m y d ie lie w e Hee r het nou
226
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
F:
F:
vir hom d o ofhe id g eg ee, m a a r in a nd er situa sies is hy b a ie sterk. Hy “ p erform ” net b eter
in ie ts a nd erste.
Dit bring ons sommer by ons volgende vra a g wa a roor ons bietjie ga a n gesels. Wa t sou julle sê is
ouers se spesifieke behoeftes a s dit kom by hoe die dia gnose va n ‘n gehoorverlies oorgedra
word. Met a nder woorde, hoe sou julle gra a g die dia gnose wou verneem en wa t is die besta a nde
leemtes?
2:
M y oud io loo g het so d ie nuus a a n m y oo rg ed ra : “ M a n, e k d ink jou b a b a tjie sit m et ‘ n
p rob le em , e k g a a n jou verwys na m ense w a t jo u verd er ka n help ” . Dit is nou
ka lm ere nd …. Ek wil hoo r w a t is d ie d ia g no se . Ek verw a g oo k na tuurlik d ie erg ste . ….. het
to e ‘ n e rg ere hoor p rob le em . Dit is nou Novem b er e n Desem b er (sko olva ka nsie) lê o m
d ie d ra a i en sy kon nie vir ‘ n a fsp ra a k kry b y d ie sp e sia lis nie. Ek sê toe m a a r d a n m a a k jy
nou b y iem a nd vir m y ‘ n a fsp ra a k, w a nt e lke d a g wa t ek nou m y kind ka n help is ‘ n
stukkie g oud .
1:
….. het o ok ‘ n m a g d o m b reinsta m m e g eha d w a nt hy het e lke keer w a kker g ew ord . Ek
het d ie hee ltyd g ew ee t d a a r is ‘ n p rob le em . M a a r d a a i d a g , 9 Ja nua rie toe sy (d ie
oud iolo og ) vir m y sê hy is d oo f o f he t ‘ n e rg e g e ho orverlies, he t e k m y b yna d oo d g e huil.
Ek he t b y d ie huis g e kom , ho m in sy ko t g a a n sit, na m y ka m er toe g eg a a n en e k het
g a a n huil. M a a r m a a k nie sa a k ho e d it oo rg ed ra w ord a a n jou nie, d it is sko kke nd .
5:
Wa t e k nou w el ka n sê to e ons no u b y ….. (d ie oud iolo og ) wa s, hy he t d it vir m y o p ‘ n
b a ie m o oi m a nier g esê. Wa t ek b a ie a d m iree r va n hom is d a t, w a t vir m y ‘ n g roo t skok
wa s, hy’ t vir o ns g esê: “ ……. en …….. (m a en p a ), ek w il no u vir julle iets reg uit sê en ek
wil no u nie d oekies om d ra a i nie , m a a r ….. het ‘ n b a ie b a ie hoë g rens va n d oo fhe id ” .
Soos in d ie o u ta a l so u m e ns sê hy is stokd o of. Toe sê hy vir ons op ‘ n b a ie m oo i m a nier:
“ Da a r is hoop . Da a r is b a ie hoo p en hulle vord e r b a ie m et sulke kind ertjie s. In d ie ee rste
p lek is d a a r g e ho ora p p a ra te en a s d it nie w erk nie, ‘ n kog leêre im p la nting ” . M a a r w a t
ek nou b a ie va n hom g e a d m iree r het, elke d a g na d a t ons nou d a a r w a s, het hy m y
g eb e l. Eerste d ing wa t hy g e sê het, a p p a ra a tjie s, d it ko s R30 000. Wa a r kra p jy nou
som m er vinnig R30 000 uit? Ek sê vir ho m , m a n, m a a r ek huil…… Vryd a g he t jy d ie R30
000, jy ka n d ie a p p a ra a tjies sola nk b estel. M a a r wa t e k nou b a ie a d m ire er, elke d a g het
hy g eb el, …… “ Hoe g a a n d it? Jy m o et vir m y sê a s d a a r fout is, e k help jou” . So d it w a s
vir m y ‘ n g roo t skok, m a a r a a n d ie a nd er ka nt w a s d it vir m y ‘ n vertroosting , d a a i ou d ink
elke d a g a a n ons. So d a a r ha a l e k nou e intlik m y hoe d vir ho m a f, ek he t nou a l b a ie
d ing etjies b y hom g ele er. Dit sa l ek no u “ like” a s iem a nd d it só d o en. Die p ro b lee m is
m ense sê no u d ie d ing en d a n is d it op d ie ta fel e n nou’ s jy o p jou eie. Ek d ink hulle w a t
d it o ord ra a a n jo u m o et sa a m m et jou d a a i p a a d jie sta p . M ens wo nd er nou wa t is d ie
p a d vorentoe? So e k d ink d a a r is d a lk ‘ n g roo t le em te b y hoe hulle d it oo rd ra .
Is da a r enige iema nd wa t nog hieroor iets wou byla s? Kom ons gesels da n oor die volgende
a spek wa t julle a l kla a r a a ngera a k het. Wa t sou julle sê is ouers se spesifieke behoeftes vir
inligting wa nneer hulle hoor hulle kind het ‘n gehoorverlies? Met a nder woorde, wa t presies wou
julle op da a rdie sta dium weet? Wa tter inligting wou julle by die oudioloog kry?
3:
Hoe lyk m y kind se to ekom s w a s m y e erste d ing .
1:
Vir m y wa s d it d ie o orsa a k. Ek w ou d a d elik w eet hoeko m is m y kind d o of.
4:
Ek d ink in d ie g eva l va n d ie g ehoorsentrum , ek g o oi nie verw yd te en klip p e nie. Hulle het
vir ons g e sê hy m a keer niks. As hulle g etwyfel het, hoe kom he t hulle nie g esê wa t is d ie
vo lg end e sta p nie?
5:
Hulle he t g esê ons m o et d ie kind ryp d ruk, e k sê d ie d a g vir d ie vro u: “ Da m e ek hoor w a t
jy sê, d is wa a r seuntjie s p ra a t la ter” . M a a r to e sê sy nog kom op 3 ja a r terug d a n sa l o ns
p resie s vir jo u ka n sê wa t fo ut is. No u m o et ek w ee r terug kom en d it is m e nse w a t
g ele erd is in d ie g o ed en ek d ink tog a s jy g ele er wo rd leer jy d a rem d ie b a siese g oe d ,
hoe ha nteer jy d ie m e nse. Wa t vir m y ne t b a ie kw a a d g e m a a k het is a s sy g etwyfel het
oor ……, d a n m oe s sy g e sê het, ek is nie ‘ n oud io loog nie . Wa nt d it help nie jy g oo i g oe d
in d ie lug en jy d ink g oed is m a a r so en so …
4:
Of kry d a n nog ‘ n o p inie, ek ve rw ys jou na ‘ n g ehoo rsentrum d a n hoo r jy wa t hulle sê.
Toe o ns d ie d erd e ke er te rug g a a n, to e d ring m y m a n a a n d a t ons ‘ n sp esia lis sie n.
5:
Da a r is ‘ n g roo t le em te vir m y, e k we et nie o f d it o ra ls so is nie, m a a r d a a r is tog ‘ n g ro ot
leem te .
4:
Hulle he t nie vir ons verte l hie r is ‘ n se ntrum in d ie Ka a p w a a r jy ka n g a a n vir b re insta m
to etse nie. As iem a nd tw yfe l, g a a n verd e r, hoe vroe ër, hoe b e te r….
227
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
5:
F:
F:
F:
Vir m y d ie volg end e “ m a jor” b e ho efte vir inlig ting is fina nsie s. Julle a lm a l w ee t self
hoe veel ko s g o ed . Da nk d ie liew e Va d er ons m e d ie se fond s he t a lles b eta a l. M a a r ek sê
b a ie a a nd e vir m y vrou a s o ns g od sd iens hou, w a t va n d ie a nd er p a ’ s en m a ’ s w ie se
kind e rtjies a p p a ra te of inp la nting s m oe t kry - d it kos a lle s g eld en a l d ie m e d iese fond se
b eta a l d it nie. Da n w il e k hê d ie ou w a t d it vir m y o ord ra m oet vir jou b ietjie ra a d en
wysheid g ee e n oo k d a re m b eg rip . Wa nt R30 000 of R140 000 is nie ‘ n g ra p nie . Dit is so
g root skok, d it is sko k o p skok. Hulle sê jo u kind is d oo f, d ie vo lg e nd e skok d ie fina nsiële
ko m p lika sie s- w a t is d ie vo lg e nd e p rose d ure en d ie p rosed ure d a a rna ? Ten op sig te va n
ke nnis en ten op sig te va n m ed iese uitg a we s m o et hulle vir jou b a ie m ee r inlig ting g ee.
Dit wil vir my voorkom a sof leiding met die fina nsies regtig vir julle ‘n behoefte is. Wil iema nd nog
iets byvoeg met betrekking tot behoeftes vir inligting? …… Volgende wil ek vir julle vra , wa t sou
julle sê is ouers se behoeftes vir bera ding en ondersteuning wa nneer hulle hoor va n hulle kind se
gehoorverlies? Hoe wil ouers ondersteun word? Wa t is of wa s julle spesifieke behoeftes?
2:
Ek het fisies vir m y fa m ilie g esê, d it is m y kind en ek g a a n “ d e a l” m et d ie p rob le em . Ho e
julle g a a n “ d ea l” m et hierd ie p rob le em is nie m y sa a k nie . Al wa t ek va n julle vra , m o et
nie m y o f m y kind b e ja m m er nie , wa nt ek b e ja m m e r nie m yself nie. Wa nt a s e k vir m yself
g a a n b eja m m er, g a a n e k m y kind elke ke er ja m m er kry en w a a rop g a a n d it a fstuur? Ek
b eha nd el vir ….. soos e nig e a nd er norm a le kind . Ek het vred e g em a a k m et d ie
p rob le em w a t hy het. Hy g a a n m e t d ie p rob le em sit vir d ie res va n sy lew e en e k g a a n
hom ond ersteun sovee l a s w a t ek ka n. En a s ek d ie d a g nie m eer d a a r is nie, m o et hy o p
sy eie 2 b e ne ka n sta a n.
3:
Ek m o et sê ek het no g a l vold o end e o nd e rsteuning g e kry b y ….. (O ue rle id ing s-tera p eut)
hie r b y O ue rleid ing .
5:
Va n m y en m y vrou se ka nt a f m o et ek sê o or d ie o nd e rsteuning - ons 2 m oet a lb e i fisies
we rk. Wa t ons p rob le em is en w a a ra a n ek so b a ie d ink, a s jou kind b y ‘ n se ntrum soos
d ie ….. (intervensie sentrum ) is en d ie m a n en vrou m oe t a lb ei w erk, d a n ve rw a g e k d a t
iem a nd va n hie r a f na d ie w erks-m e nse o f b esig hed e toe m oe t g a a n e n d ie situa sie
g a a n verd uid e lik d a t ‘ n d ow e kind Ouerleid ing en tera p ie m o et kry. Jy m oe t b y jou
we rkg ew er ‘ n vla k va n ond ersteuning kwe ek, w a nt ek vind b y o ns hulle is to g
ond ersteunend , m a a r sa l p a rty d a e vra o f hierd ie g oed w erklik nod ig is? M ense
ve rsta a n nie, en m e t jou kind ook- hulle ve rwa g w ond e rw erke . As hulle vra : “ Pra a t jou
kind a l?” , d a n w il e k d e ur d ie d a k klim ! Da a r m o et ‘ n verteenw oord ig er na we rke toe
g a a n, w a nt m ense sie n d ie d ing e nie in nie….
3:
Aa n d ie b e g in in ons situa sie, he t a lm a l in d ie fa m ilie g esê ons m o enie “ wo rry” nie, hulle
sa l help . M a a r la ter g a a n a lm a l ne t a a n m e t hulle eie d ing etjie s. Jy m oe t le er om o p jou
eie te “ c op e ” - d is m a a r net ho e d it w erk…
2:
Oe, e n ek ha a t d ie wo rd : “ Ag , Sha m e…” ! Ek verp es d it!
3:
Ek w a s a a n d ie b eg in oo k b a ie lig g era a k d a a roo r. Me nse is net oning elig . M a a r oo r d ie
ond ersteuning , ek so u sê ek is nou op d a a rd ie p unt d a t ek reg tig sa l vra a s ek hulp of
ond ersteuning nod ig het. Ek d ink o ok hierd ie b ehoeftes ve ra nd e r m a a r oo r d ie tyd
hee n?
En ……, wa t sou jy sê is ouers se behoeftes spesifiek vir bera ding en ondersteuning?
4:
Ek o nthou, ons w a s seke r so ha lf uur b y d ie huis na …... se to etse , to e het ‘ n g oeie
vrie nd in va n m y….. (huil……). Die ond erste uning w a t a lm a l a a n d ie b eg in g eg ee het is
nou nie m e er d a a r nie (huil ……).
5:
Iem a nd w a t nie se lf in d ie situa sie is nie , ve rg eet en ve rsta a n nie w a a roo r d it g a a n nie.
Dit sa l ‘ n b a ie g oeie d ing w ees o m m et a nd e r ouers te ka n p ra a t, so os nou. Wa nt o ns
a lm a l w eet m os wa a rd eur o ns g a a n. Byvoo rb ee ld julle w a t nou a l b ietjie ouer kind e rs
het, julle ka n vir ons sê , to em a a r jy g a a n ee nd a g ‘ n sta d ium b e re ik d a t jy só of só g a a n
vo el.
3:
Ja , m ense w a t a l ‘ n la ng er p a d g e sta p het e n w a t p o sitief is. M ense w ie se kind e rs
p ra a t…
2:
Ai, a s jou kind d a rem d ie d a g b y d ie huis kom en hy sê ‘ n nuw e w oo rd , d it is w ond erlik!
5:
Ja ne e, ons sm a g nog d a a rna !
……, en wa t va n jou?
228
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
1:
5:
F:
F:
F:
Ek d ink ook ek is o p d a a rd ie sta d ium d a t a s ek iets w il we et of b ietjie ond erste uning
nod ig he t, d a t ek d a a rvoor sa l vra , m a a r 4 he t d e finitief no g o nd ersteuning op hierd ie
sta d ium no d ig . Ek d ink d it is so b ela ng rik o m te ka n p ra a t m et a nd er ouers. M a a r 4, d a a r
g a a n no g ‘ n sta d ium ko m d a t jy g a a n rustig ra a g oor a l hierd ie d ing e.
Ek d ink d ie p a ’ s erva a r ‘ n d ow e kind ‘ n b ietjie a nd e rs a s d ie m a ’ s. Wa nt d it is m a a r vir
enig e m a ‘ n g ro ot skok. Enig e d e fe k b y ‘ n kind ….. Die m a m oet eintlik ‘ n b ietjie m e er
te ra p ie kry so u ek sê?
3:
Ek o ntho u m y m a n, ek w ee t nie o f hy ‘ n a nd er m a nie r het- o f hy op sy eie g a a n en g a a n
tra ne stort het, m a a r vo or m y he t hy nog nooit g ehuil nie. To e ek so vreeslik g ehuil het,
het hy net g esê: “ Ons g a a n hie rd ie d ing w en” . Ek d ink d is m a a r ‘ n m a nne-d ing en d is vir
hulle m o eilike r om hulle em o sies te w ys. M y m a n het m y ne t g etro os en d a n we er
a a ng eg a a n.
5:
Ek d ink d ie een d ra d ie a nd er een. Die te ra p ie op d ie vrou m oet m ee r w ee s a s vir d ie
m a n, w a nt ek d ink d is m a a r vir e nig e vrou ‘ n g root sko k…
2:
Ek is no g ‘ n enkel o ue r w a t m a a k d a t ek no g sw a a rd er d ra .
3:
Da n juis he t m ens jou fa m ilie nod ig ? M e ns se fa m ilie sta a n a g ter jo u, m a a r eintlik ka n
hulle jou nie d ie tip e ra a d e n b ysta nd g ee w a t a nd er m ense in d ieselfd e b ootjie vir jou
ka n g ee nie.
1:
As ek d it ka n o p so m sou ek sê d a a r is 3: p ro fe ssionele m e nse, twe ed e ns a nd er ouers en
d erd e ns jou fa m ilie. M e ns he t a l d a a rd ie fa sette va n ond ersteuning no d ig .
Om op te som, wa t sou julle sê is ouers se enkele grootste behoefte a s dit by ondersteuning kom?
3:
M y g rootste b ehoefte w a s o m te kon p ra a t m et iem a nd o or a l hierd ie d ing e. En d a n o or
klein ….., d efinitief sy sp ra a k, w a nt vir m y is d ie g root d ing d a t m y kind in ‘ n hoofstroo m
skoo l sa l ka n ing a a n en d a n m oe t ka n “ c op e ” . Da a rvo or is e k b a ng w a nt e k w ee t nie
hoe hy g a a n d oe n a s hy d a a r kom nie . En d a n o ok ho e g a a n d ie d ruk o p ons a s o ue rs
we es? Wa t g a a n va n m y verw a g wo rd ? Ga a n jy ure sa a m m et jou kind m o et
sp a nd e er? Ek is m a a r skrikke rig ….
1:
Dis d a lk no u heeltem a l va n d ie p unt a f, m a a r a a n d ie b eg in w a s e k ska a m vir m y kind
en ek w ou nie hê m e nse m oes sy a p p a ra te sie n nie. As ek winkel toe g a a n, he t ek d it
uitg e ha a l, wa nt d a n ka n d ie m ense m os sien m y kind is d oo f e n ek w il nie hê hulle m o et
we et nie . M a a r d it m a g m os nie m e er ‘ n “ issue” w ees nie ?
5:
M y g ro otste d ing , en e k sukke l no g ‘ n b ietjie d a a rm ee, is a s volg . Wa t so sa a m m e t d ie
skok g eko m het- jy het so b a ie tra p p e g em a a k toe …… g eb o re is. Jy wil hê hy m o et
g oe d va a r op sko ol, hy m o et d a rem sy m a e n p a se g o ed b ereik w a t ons b e re ik het.
M a a r va nd a g is m y “ m a in” d ing ne t d a t ….. m o et ka n p ra a t en g oe d ka n ko m m unike er.
En d a n te n m inste om sko ol g oed te ka n kla a rm a a k. Dit is nou m y g roo tste hoop en
ve rw a g ting . Verd e r “ w orry” e k nie, hy hoe f nou nie uit te b link in e nig e iets a nd ers nie,
net d a a i b a siese d ing om te ka n p ra a t en om so os ‘ n g ew one kind d e ur d ie lew e te ka n
g a a n – d it is m y g roo tste b e hoe fte .
3:
Ek wa s so b a ng m y kind g a a n sna a ks p ra a t e n d a n is hy ha lf ‘ n b e sp o tting vir a nd er
kind e rs….
5:
Dit is m o s m a a r jo u w ese, jy is eend a g hie r b o en e end a g w ee r hee l ond er. Dit sa l no oit
som m er ne t so kla p s e n a ls is reg w ee s nie. Dit g a a n in d ie skoo l ook g eb e ur en ek we et
….. g a a n e end a g b y d ie huis kom e n sê d ié kind he t vir ho m sò g e sê ten op sig te va n sy
g ehoo rp ro b lee m . Dit is m a a r ‘ n m oeilike storie …..
Ons tyd is verby en ons sluit a f. In ‘n neutedop, a s julle terugkyk: julle persoonlike ra a d a a n a nder
ouers?
1:
Hou m oe d , d it ra a k m a klike r ….
3:
Dit ra a k d efinitie f b eter, d a a r is ho op .
5:
M y ra a d a a n ouers w a t m oet b esluit o m kind e rs te hê , a s d ie kind jie g e b ore w ord , d oen
m a a r d a a i d a g d ie m o eite, la a t toe ts ho m . M oe t noo it m et d ie e erste a ntw oord tevred e
we es nie, g a a n so ek liew e r nog . M e t enig e p ro b le em , lee rp ro b lem e of iets, g a a n kry ‘ n
a nd er op inie e n ‘ n g ro ter g ehee lb ee ld . Dit het ek nou g eleer.
(Sa meva tting en beda nking)
229
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
FOCUS GROUP DISCUSSION
ENGLISH FOCUS GROUP
F:
How d id you first d isc over tha t your c hild ha s a hea ring lo ss? Sha re w ith us in short yo ur p e rsona l
exp e rie nc e.
1:
….. w a s p rem a ture, b orn a t 6 m onths a nd 1 w ee k. De a th a nd life situa tion. With Go d ’ s
help w e b oth m a d e it. ….. w a s in ho sp ita l for a b out 10 w eeks, 3 o r 4 serious b a c te ria l
infec tio ns. So tha t is why he is m y m ira c le b a b y, I c a n’ t ta lk eno ug h a b o ut tha t. I w a s
p rep a re d for a nything w orse …. Blind ness, p a ra lysis, a nything ….. I think G od w a s
p rep a ring m e b efore ha nd for w ha t w a s lying a hea d . We d o n’ t kno w w ha t wa s the
c a use , I think in his c a se it w a s the m ed ic a tion a s w ell a s b eing a p rem a ture b a b y. I’ ve
a c c e p ted the fa c t tha t this wa s the c a use, w ell, the m e d ic a tion sa ved his life. I d id a te st
a t hom e fo r his hea ring , I a sked the d oc to r w ha t is the sid e effec ts o f p re m a ture b a b ies
a nd I c a m e ho m e the d a y a fter visiting the p e d ia tric ia n. I stood b ehind ….. a nd
c la p p ed m y ha nd s. So the funny thing a b out the se c hild ren, they inte ra c t a nd yo u d on’ t
know w hethe r the y c a n hea r or not. I told m y husb a nd there w a s so m ething wro ng . I
p ho ne m y frie nd (who a lso ha s a c hild w ith a he a ring lo ss) fo r a num b er o f a n
a ud iolo g ist a nd g ot a n a p p ointm e nt fo r 2 we eks la te r. I we nt to ….. (the Aud iolo g ist), a
ve ry sw ee t m a n, very sensitive, a sking m e ho w d id I fee l a b out this issue. I sa id to him
there’ s nothing w rong , b ut w ha t c a n w e d o a b out this? Wha t is the ne xt step ? M y
husb a nd wo uld sa y tha t I a m so ha rd . Wha t c a n I d o to help m y son to hea r? I w a s
a lrea d y in the next step , m y tra um a w a s 10 w ee ks b efo re this ha p p ened . To m e this w a s
a sm a ll b lessing . So he’ s g ot a d isa b ility, not a lia b ility. Tha t to m e w a s sta nd ing o ut.
Tha t’ s how I loo k a t ….. w ith tha t.
2:
M y c hild ….. w a s o nly one m o nth p re m a ture . She w a s in ho sp ita l for a m o nth a nd a t the
end o f tha t m onth they d id the he a ring test in the hosp ita l, whic h a t tha t p oint in tim e
ha d no resp onse. The exp la na tio n w a s tha t just like m a ny othe r p re m s she ha s fluid in her
ea rs a nd let’ s follo w tha t up la ter o n. The re w a s no sec ond tho ug ht a b o ut tha t. The
p ed ia tric ia ns rea c te d a s if d ea fness ne ver existe d . And the n, b e ing a se c ond -tim e m o m ,
I rea lize d tha t her re sp onses w e re c om p letely d iffe rent, a lthoug h it wa s c o nfusing ,
b ec a use she ha d o ne b etter ea r- she w ould hea r lo ud c la p s c lo se to her, b ut she
wo uld n’ t resp ond a t a ll to o ther so und s…. And the n a t 4 m onths o ld , b e c a use she w a s in
a nd out o f ho sp ita l, I just d id n’ t ha ve the c o ura g e to d e a l w ith the d ea fne ss, b e c a use
there w ere so m a ny o ther thing s. And fina lly in Ja nua ry I ta c kled this b e c a use it’ s a new
ye a r a nd the n the a ud io log ist c onfirm e d the d ea fness, w hic h I think still c om e a s a b ig
shoc k to m e - you kno w it, b ut d enia l is a n a m a zing tool, it’ s not tha t b a d . But life g oe s on
a nd the fa c t tha t the a ud io log ist to ld m e a b out ….. (intervention c ente r), you re a lize it is
not the end of the w orld . You g et hea ring a id s. You c a n d o som e thing a b out it, in
c om p a riso n to som e one w ho is p a ra lyzed a nd yo u c a n’ t d o a nything a b out it. The
m om e nt I’ ve hea rd the y d on’ t ha ve to g o into sig n-la ng ua g e a nd tha t they c a n sp e a k,
it w a s fine a nd not suc h a b ig d e a l. Le t’ s m ove o n w ith life. So rig ht now , w ha t the
d ea fness is c onc e rned , it’ s the o nly thing tha t m a kes m e feel rea lly g o od a b o ut …… I
know fro m m y sid e I a m d oing eve ry sing le thing I c a n. I’ m a t the rig ht p la c e a nd w e d o
a s m uc h a s w e c a n. So it’ s a to ug h b lo w, b ut it’ s som ething you c a n overc om e.
3:
….. w a s b orn o n 40 w e eks o n the d ot, b ut a n em e rg enc y c a esa ria n. They ha d to tra nsfer
her to Pa nora m a ’ s NICU for 2 w ee ks. The p ed ia tric ia n keep o n te lling m e she w a s not
g oing to m a ke it, b ut then she p ro ofed everyb o d y w rong . The d a y she w a s d ue to b e
d isc ha rg ed from NICU they d id the hea ring te st a nd she d id n’ t p a ss. They sa id c om e
b a c k b e c a use there is a c ha nc e tha t there c ould b e fluid in the ea rs, so in 6 we eks tim e I
we nt b a c k. I d id n’ t tell a nyone, just keep ing it to m yse lf, b ut I w a s wa tc hing her a nd she
wa sn’ t re sp ond ing tha t m uc h. She is m y first c hild , I d id n’ t kno w, b ut in m y m ind I knew ….
At 6 we eks w e w ent b a c k a nd the y d id the sa m e sc re ening test, w hic h she d id n’ t p a ss.
And then they d id the slee p te st, so it w a s c onfirm ed w he n she w a s 6 w eeks a nd 2 d a ys
old . I w a s q uite d e va sta ted , w o rrying a lso a b out wha t else c ould b e w ro ng . When I
c a m e to ….. (interventio n c ente r) a nd sa w the kid s running a round a nd ta lking with
hea ring a id s o n – tha t w a s g o od . Bec a use w ha t yo u see is the d e a fne ss a nd sig n
la ng ua g e. And a t 8 w eeks w e w ere a t ….. (interventio n c e nter) a nd now thinking a b o ut
everything else tha t c o uld ha ve g one w ro ng , tec hnic a lly she w a sn’ t sup p ose to m a ke it,
so d e a ling w ith d e a fne ss in tha t sense w a s ea sier.
230
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
F:
F:
4:
M y b a b y, ….., w a s b o rn like the size of a p enc il, he wa s just m ore tha n 500g . Whe n a fter
6 m o nths he c a m e hom e, he wa s like a little c hoc o la te, he just sa t the re …. You look a t
him a nd a m other’ s intuition…. you just kno w tha t there w a s som e thing …. I w e nt to a
neurolo g ist first a nd he c o nfirm e d the d ea fness. M y initia l resp onse w a s: is he g oing to
hea r m e sp e a k? Yo ur m ind w a nd ers…. As soo n a s I c a m e in c onta c t with the …..
(interve ntio n c ente r), tha t’ s when the re w a s a ra d ic a l shift. I ha d a ve ry g oo d
exp e rie nc e a nd I c a rry on. One nee d s honesty.
2:
Initia lly you think wo rst c a se sc ena rio, you think yo ur c hild is g o ing to b e a soc ia l outc a st.
This p oor c hild will never b e a b le to d o a thletic s, she w on’ t he a r the g un…. I live d life
a nd this is how im p orta nt hea ring w a s. And now she w ould n’ t b e a b le to d o a nything .
Tha t w a s m y first sort o f first p a nic a tta c k….
4:
Be fo re you g a ther info rm a tio n a nd b efore yo u d o a nything , your m ind w a nd ers like
when he is running into the sea , will he he a r w hen som e one c a lls him to sto p ? You d o
think a b out the se thing s, b ut yo u very q uic kly g et o ver tha t a nd you re la x. Yo u c a rry on
so tha t yo ur c hild c a n rea c h his a c tua l p otentia l.
3:
….. (inte rve ntio n c ente r) turned m e a round when I w a s feeling it w a s the e nd of the
wo rld . Now yo u d o thing s d iffe re ntly a nd thing s a re a little b it m ore wo rk….
And ……, la st but not the lea st, tell us a bout ……
5:
….. w a s b o rn a nd wa s in NICU fo r 2 m onths. They d id n’ t know wha t w a s wro ng w ith him .
But he w a s re a lly ill. He ha d 2 m a jor o p era tions a t o nly 2 m onths old . Every tim e w e sa w a
d oc to r, I tho ug ht everything is g oing to b e a ll rig ht, a nd then it w a s a c tua lly no t. The p a st
3 yea rs I a m rid ing hig h b ec a use he ha ve n’ t ha d a ny op e ra tions! He is turning 6 no w. He
wa s sta rting a t ….. (interventio n c e nter) a lm o st sim ulta ne ous w he n w e found o ut tha t he
wa s d ea f. The re a so n I found out w a s tha t he never re a lly sa id “ M om m y” . We w ere just
so g ra teful tha t he wa s a live – he wa s so re sp o nsive. But with a lot of c lose tim e I’ ve
sp e nd w ith him , I rea lized he w a sn’ t p ic king up everything , b e c a use he is se ve rely
hea ring im p a ired , no t p rofo und ly. We then w ent for the sleep test a nd the hea ring loss
wa s c onfirm ed . At tha t tim e the re w a s so m uc h e lse ha p p ening tha t the d ea fness
wa sn’ t the m o st im p o rta nt thing . He g ot his he a ring a id s a t …… (the a ud io log ist) a nd she
(the a ud iolo g ist) w a s lovely, she w a s g e ntle a nd a t the sa m e tim e ve ry p rofe ssiona l. The
intera c tio n a t ….. (inte rve ntio n c e nter) a nd the fa c t tha t he ha s a n a m a zing g o d m other
a nd –fa the r help e d a lo t. And then his la ng ua g e is p he no m ena l…. And a ll o f you w ho
still ha ve yo ung c hild ren, it’ s still a long wa y to g o . Pa rt o f m y journe y is a c c ep ting tha t I
c a nno t a lw a ys b e there for him a nd I ha ve to let him g o…. I a lso ha ve to a c kno w led g e
tha t e very tim e I think I’ ve d ea lt with everything , I re a lize d I ha ve n’ t. It is a long p roc ess.
And it is a b out lea rning a nd b eing ho ne st with ourselves a nd our c hild re n, No w ….. a nd I
ta lk a b out wha t is he a ring a nd I te ll him tha t w hen you ta ke yo ur a id s o ut, yo u c a nnot
hea r, b ut I (M om m y) c a n hea r. Yo u ha ve to tea c h the m a lo ve fo r hea ring a nd a lo ve
fo r the ir hea ring a id s. It ha s b een a n inc re d ib le le a rning p ro c ess. But a t the m om ent just
to g ive you a ll hop e , ….. is just ta king o ff w ith lea rning to rea d a nd write. It’ s b ee n a he c k
of a p roc ess, b ut yo u just ta ke o ne sm a ll step a t a tim e. There is tim es when I fee l
c om p letely c onfuse d w ond ering w ha t to d o – a nd then I sit d ow n a nd re a lize , it w ill
c om e …. Som etim e s o ther p rofessio na ls is g etting m ore a nxio us tha n I a m , b ut then
a g a in, we ta ke thing s a t his p a c e . Le t’ s e nc o ura g e a nd m otiva te , b ut no t p ush. He still
g ets a lot of ea r infe c tions, ha ving o ne a id in a nd one a id out, b ut w e ha ve b e e ta ug ht
how to d e a l w ith tha t…..
3:
Som ething yo u sa id tha t strikes hom e is tha t you c a n neve r sa y tha t yo u’ ve d ea lt w ith it,
we c a n still se e tha t it is still e m otiona l for you…. And here I a m w ith m y e ye s full o f tea rs.
Som etim e s I strug g le to c la ssify m y te a rs, the re w ill a lw a ys b e the e m otion……
Moving to our next question linking onto a ll tha t’s been sa id so fa r. Wha t would you sa y a re
pa rents’ needs when the dia gnosis of a hea ring loss is conveyed? Wha t would you consider to be
the pitfa lls, looking ba ck a t your own experience?
4:
I felt m y need s we re m e t, I re a lly d o. I think here a t ….. (intervention c e nter) they to ok
c ontro l of the w hole situa tio n a nd the y g a ve m e a fe eling of sta b ility.
5:
M y a ud io log ist w a sn’ t ve ry em o tio na l, so m uc h so tha t I c o uld n’ t even re m em b er her
surna m e a nd it w a s no t he r offe ring m e a nything . She just d ia g no se d ….. a nd d id n’ t
c onta in m e a t a ll.
2:
I think tha t m o m ent in tha t ro om w he n you he a r it, d ifferent a ud iolog ists w ill d e a l
d iffe rently in te rm s of their o wn p ersona lities. But to m e the m ost im p o rta nt thing w a s ha lf
m et b ut c o uld d efinite ly b e b e tte re d . Tha t wa s m y extrem e nee d for info rm a tion. I d id n’ t
c a re if it w a s 10 files o f rea d ing w ork, I w ould ha ve g one throug h it tha t nig ht – tha t is
231
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
wha t yo u need . I m e a n, e ven if it is a list o f e ve ry sing le d e a f sc hoo l in So uth Afric a , then
tha t b e it. Ac tua lly thinking a b out it, I wo uld like to ha ve it. I d o n’ t ha ve tha t. Bec a use so
m uc h g o throug h your m ind . I m ea n e ven w ith ….. (interventio n c e nter), the first thing ,
where d o I live? Do I ha ve to m ove? We a re luc ky tha t w e live in Ca p e Tow n. Dea f
Sc hools, d ifferent a p p roa c he s, a ud itory a p p ro a c h…. Never hea rd a b out it. I think if
yo u’ ve b ee n g iven tha t inform a tion rig ht there a nd then, just g o a nd re a d . And I know
we a ll d o thing s d iffere ntly, b ut to m e, just g ive m e info rm a tion….. le t m e find out m o re.
The m ore yo u know a b out it, the m ore yo u c a n find a wa y of d ea ling w ith it. So I think
inform a tio n…… so ve ry im p o rta nt. I w a s luc ky b e ing se nt into the d irec tio n of the …..
(interve ntio n c ente r) a nd tha t is g oo d a nd b a d , b ec a use the n yo u ne ve r kno w, w a s
there m a yb e som e thing e lse ? It is na tura l for p a rents to w a nt to know a m I a t the b e st
p la c e fo r m y c hild . Wha t is a ll a va ila b le out there? Where d o yo u sta rt? If m y a ud iolog ist
ha ve n’ t told m e a b out it….? Wo uld o ne g o to the Ye llow Pa g es? You a re so hop e lessly
lost w he n you g e t tha t new s…. Where is w ha t a nd w ha t d o you d o?
3:
Whe n I wa s in hosp ita l a nd the y d id the te st in NICU, w ell for a sta rt the nurses c a m e to
m e sa ying , w ell yo ur c hild fa ile d the hea ring test…. We ll a t tha t sta g e I d id n’ t think it w a s
d ea lt w ith c orrec tly. With the sc ree ning in the hosp ita ls it is very im p o rta nt ho w it is
c onveyed . The a ud iolo g ist d id n’ t ta ke the tim e to c o m e a nd sp e a k to m e herse lf. She
wa s there a nd tha t to m e w a s p oo r ta ste . At 6 w eeks w e w ent b a c k, I d id n’ t rea lly like
the a p p ro a c h, b ec a use it w a s a c a se of ta king the b a b y a nd m a ke it a sle ep . She w a s
only 6 w eeks old a nd d id n’ t w a nt to slee p . I just d id n’ t c onnec t to the a ud iolog ist a t a ll. I
fo und tha t she w a s no t re a lly sym p a thetic to wa rd s the fa c t tha t it wa s re a lly a young
b a b y. Her a p p ro a c h wa s w e no w ha ve to wa it for a m onth a nd I d on’ t wa nt to w a it for
a m onth….. She wa s rea lly like a b rup t. To p a re nts – you c a nnot let them wa it for a m onth
to g e t it c onfirm ed . And then it w a s just your c hild is d ea f with no info rm a tion, a nd I w ill
see yo u a g a in in a m onth ….. It w a s a c a se of just d ea l w ith it. The re c o uld ha ve b e en a
little b it m o re c o m p a ssio n. Sp e a k to som e one a b o ut tha t g rie f a nd tha t it d o esn’ t just g o
a wa y. The p e d ia tric ia n the n referred us to som eo ne else . He (the other a ud iolo g ist) w a s
p he no m ena l. Everything tha t frustra te d m e , w a s now tota lly o p p osite. “ Ho w a re you
d oing M o m m y?” I found tha t to b e very g oo d . He p honed ….. (inte rve ntion c e nter)
while w e w ere there, sa ying he’ s g o t a new m om a nd d a d , the soo ne r they c a n se e you
the b etter. So w e we re here very q uic kly. We ha d 1 or 2 se ssions b efore ….. eve n ha d
her he a ring a id s. So fo r a ud iolo g ists, the y a re no t a c tua lly d e a ling w ith the c hild , b ut
d ea ling w ith the p a rents. They d on’ t ne ed to b e c ounselo rs. The y just need to re c og nize
tha t yo u a re in a ve ry b a d p la c e.
2.
Eve n if they fo r exa m p le g e t p erm ission from othe r p a rents who ha s g one throug h the
sa m e , just g iving yo u a tele p hone num b e r of a p a rent who ha s just rec ently b een
throug h it. So m ething a s sim p le a s tha t w ould ha ve m a d e the wo rld ’ s d ifferenc e for
som e one w ho ha s g o t the ne ed , b ut just d on’ t kno w w hic h d irec tio n.
4.
The neurolo g ist g a ve us the d ia g no sis. I just wa nted honesty - som eo ne sa ying this is it. I
wa nt to know . The Aud io log ist w ent to w rite d ow n a ll the im p o rta nt inform a tion. And I
ha ve to sa y, rela tive ly sp ea king , liste ning to a ll of you, I think m y exp e rienc e w a s a very
g uid ed one…. A lot o f p e op le help ed m e a nd there w a s a lot of sup p o rt. M y fa m ily a s
we ll a s the a ud iolog ist wa s p he nom ena l. They g a ve the info tha t I nee d ed a nd they
we re ho ne st with m e.
3.
One thing I fo und w ith the m ed ic a l p rofessio n in a w hole, they a lw a ys ta ke the m o re
neg a tive a p p roa c h tha n the m ore p ositive a p p roa c h. I a lso found the first a ud iolog ist
we w ere d ea ling with very neg a tive in he r outlo ok. M a yb e b ec a use she knew ……’ s
histo ry a nd a ll the o ther thing s tha t w ere w rong , where a s the se c o nd a ud io log ist d id n’ t
know m uc h a b out he r histo ry, b ut w ere m uc h m ore op tim istic a b out wha t her future
wo uld b e like. I d o no t sa y she sho uld b e p e rfec t, b ut he wa s m uc h m ore op tim istic a nd I
a p p rec ia ted his o p tim ism .
5.
To m e it’ s a b out hone sty a nd em p a thy a nd the inform a tio n. Where fro m here ? Is the re
g oing to b e sup p o rt? It a c tua lly seem s tha t ….. (intervention c e nter) ha s d o ne tha t,
m ore tha n the a ud iolo g ist.
1.
In m y c a se , I a m a ve ry inq uisitive p erson. I ha d a nother p a rent a s a friend who kno ws
a b out e ve rything . She g a ve m e the num b e r of ….. (inte rve ntion c enter) a nd a lso
p rep a re d m e. The a ud iolog ist w a s ve ry sym p a thetic , b ut to m e it w a s not a b o ut
sym p a thy, b ut honesty. Som ething I ha d to d e a l with w a s sa ying to m y husb a nd : ….. is
d ea f. We c om e from d ifferent b a c kg round s. He a lw a ys sa ys I a m very ha rd . I w ill d e a l
with it b ut there is no tim e to wa ist. I ha d to g e t m y husb a nd throug h his d enia l to g et
him q uic k, q uic k, q uic k where I a m . The a ud iolo g ist w a s ve ry sym p a the tic , he exp la ine d
to m e the w hole thing . I d id n’ t und ersta nd a thing a b out d e c ib e l a nd I a m still
c onfused … But eventua lly I no w c a n e xp la in to a norm a l p erso n w ha t it is a ll a b o ut. M y
c onc e rn w a s a b o ut hea ring a id s, b e c a use a t tha t sta g e w e ha d the se hug e hosp ita l
232
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
F:
b ills. To m e the d ia g nosis wa s nothing , m a yb e I d id n’ t ha ve the feeling a t tha t sta g e. I
think it is a ll a b out inform a tion b eing rea d y a nd a va ila b le a nd ha ving p a rents a va ila b le
tha t yo u c a n sp ea k to. It is c o m fo rting to know there’ s a nother p a rent you c a n sp e a k to
who a re in the sa m e b oa t.
Wha t would you sa y a re pa rent’s specific needs for informa tion when they hea r tha t their child ha s
a hea ring loss? I other words, wha t exa ctly did you wa nt to know a t tha t sta ge?
2:
I think the first thing is tha t so m eb od y rea lly m a kes you sit d o wn, b ec a use I m e a n yo u’ ve
b een knoc ke d with a b om b or a c tua lly step p ed on a la nd m ine. Som eone e xp la ining to
yo u exa c tly w ha t is hea ring . We a ll ta ke it for g ra nted a nd it ta ke s a lo ng tim e fig uring
out w ha t it rea lly m e a ns.
1:
Exp la ining tha t w hole c ha rt ting w ith the d e c ib e ls, m a king sure tha t I und e rsta nd , tha t is
where ….. is hea ring now . Then I c a n exp la in it to the la ym a n in stree t, I tell yo u tha t is m y
m a in frustra tion. I m a ke it m y d uty now to e xp la in a nd ed uc a te a nyone w ho a sks a b o ut
d ea fness, b ut I e xp la in the p rop e r thing …..
2:
Tha t is w ha t is so im p o rta nt is tha t w e sound know led g ea b le. And ho w on ea rth d o I
exp la in the se thing s to m y husb a nd ?
3:
And how to und ersta nd the w ho le fre q uenc y thing . I just und e rsto od tha t w he n you a re
d ea f you a re d ea f a t o ne level. Yo u d o n’ t know ho w you he a r. And then further
inform a tio n – I a m a lw a ys a “ w ha t is next” p erson. I’ m a lw a ys b usy p la nning the future. I
only und erstoo d a b o ut the future w he n I first c a m e to ….. (intervention c enter), b e c a use
the a ud io log ist d id n’ t g ive m e tha t info rm a tion. I wa nted to know tha t a lm o st a ll o f these
c hild ren g o to a m a instrea m sc hoo l. And you c a n’ t sit a nd ha ve to o m uc h inform a tion
a t o ne tim e, you c a n’ t re m em b er everything . To c onc lud e our ne ed s fo r info is the
whole a ud iog ra m thing with a ll the fre q ue nc ies, p inp ointing the d e a fne ss. I kno w m y
g rea test fe a r w a s tha t …..’ s hea ring is g oing to d eteriora te a nd the n she w ill ne ed a
c oc hle a r im p la nt. I think w ha t w ould p rob a b ly d one m ost g oo d is 5’ s story. To hea r the
story from p eo p le w ho ha s b e en thro ug h it a nd their c hild ren a re fine. And e ve n old er
kid s, he a ring tha t this one is stud ying this a nd this one is b e ing a n a c c ounta nt a nd tha t
this is not the end o f the w orld . Ab o ut our c hild re n rea c hing the ir o wn p otentia l.
Testim onia ls from m om s, a c tua lly I wo uld like to re a d the m . You kno w a p ro fe ssiona l w ill
a lw a ys tell you one thing , a nd then yo u ta lk to a m o m , a nd then I und e rsta nd .
1:
I still c a n’ t c ry. I still c a n’ t c ry. I d o n’ t know w hy? I just c a n’ t c ry. I think m a yb e it’ s the
tim e tha t Luke’ s b een in ho sp ita l, the tra um a I’ ve b e en throug h. I d on’ t know w hy?
M a yb e it is a w ea kness a s we ll. M y eyes w ill just slig htly fill w ith tea rs. M a yb e I sho uld lea rn
from 5. To m e it’ s a w ea kness in yourself if you c ry. Be c a use if I’ m g o ing to c ry, w ho is
g oing to c o m fort m e? The re’ s nob od y who’ s g oing to c om fort m e. Bec a use m y
husb a nd a nd I, w e a re in the sa m e b o a t. Wha t w e m ust re a lize is tha t w e a re w om a n,
b ut w e d on’ t know how our husb a nd s a re a lso feeling . The y c a n c om fort, b ut the y d on’ t
ta lk. So to m e it’ s d iffic ult to c ry.
5:
Whe n it c om es to the a ud iolo g ist g iving sup p o rt to us c rying – If you ha d for exa m p le a n
a ud iolo g ist w ho sta rts off w ith you a nd b e the c enter a nd sa m e p e rson, it m a kes it m uc h
ea sier tha n ha ving d ifferent o nes. But I a lso think a lot of it is b a sed on the p e rsona lity of
tha t sp e c ific p erson.
3:
If you c o nnec t you c o nnec t, a nd if you d on’ t, you rec o g nize it stra ig ht a w a y.
5:
The y c ould ha ve a ll these step s w ritten o ut, b ut a s a p e rson not b e a b le to p rovid e
p a rents w ith w ha t the y need . There a re m a tc he s a nd then tha t rela tio nship g ro w s over
tim e ….. (eve ryo ne a g rees).
3:
But I think a ud io log ists need to rec og nize ho w im p orta nt tha t rela tio nship is. I d on’ t nee d
to ha ve a re la tionship w ith m y d entist, a s lo ng a s he d o es w ell with m y tee th. But w ith m y
a ud iolo g ist I w a nt a rela tionship a nd it is suc h a n im p o rta nt re la tionship . M y other ne ed is
a lso the c osts o f e ve rything , b e c a use yo u d o n’ t know w ha t the c osts of e verything a re.
The m ould s, the tests ….. (everyone a g rees).
2:
Yes, if yo u c ould ha ve tha t a s we ll, I m ea n the typ e s of hea ring a id s….
3:
Like I d id n’ t know w hic h of the hea ring te sts a re for free a nd w hic h o ne s you sho uld p a y
fo r. And e ve rything a b out the m ould s. We a re re p la c ing the m o uld s a ll o f the tim e. Wha t
a re the c osts? Wha t is the se rvic e I c a n e xp ec t from ….. (intervention c ente r)?
2:
I think to ha ve a ll tha t info rm a tion up -fro nt. Tha t wo uld re a lly help .
233
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
5:
We virtua lly run throug h m o uld s. During tha t first m o nth I use to p hone the a ud iolo g ist’
ro om s te n tim es a d a y! Be c a use I d id n’ t know a b out the p hysic a l rea lity of those m ould s
a nd we ha d a p rob le m w ith them flo p p ing forw a rd a ll o f the tim e!
2:
I a m a b la c k a nd white p erson w he n it c o m es to info rm a tion. In a b o okle t: I w ould for
exa m p le on m y first p a g e ha ve a p ic ture of the a ud iog ra m . Pic tures d o very w ell. O n the
sec ond p a g e I wo uld like a list o f a ll the sc ho ols, b ut on to p o f tha t exp la in w ha t is
a ud itio n a nd hea ring a nd a lso the d ifferent a p p roa c hes tha t yo u g e t. And then fina nc es
….. A list of a ll the op tio ns in he a ring a id s, the c osts a nd the p ra c tic a l thing , like if it is a
sm a ll b a b y, w e a re lo oking a t c ha ng ing the m ould s o ften.
1:
I like sessions w hen one of the sp eec h thera p ists or a ud iolog ists c a m e b a c k from a
c onferenc e exp la ining a nd re p orting b a c k a b out c oc hle a r im p la nts. It’ s a c ontinuo us
thing these need s – it c ha ng es o ver tim e. I wo uld rea lly like to a ttend c onfe re nc es.
2:
Wha t is g oing to m a ke it e a sie r, c ountry-wid e for a ud iolog ists, is tha t if there is a b ig
we b site with a ll of this o n. All you ha ve to d o the n is g et a c c ess to it. A w e b site tha t
p a rents c a n lo g o n to a nd w rite the ir ow n sto ry d o wn. And if yo u ha ve a q uestion you
c a n a sk it or g ive a n a nswe r if you kno w it. We a c tua lly nee d a b ig we b -site for a ll
p a rents in So uth Afric a …. Or either g ive us a list of a ll a va ila b le we b -sites, p lea se just g ive
m e a ll the w eb -sites. I just nee d this wa ve of info rm a tion rig ht there a nd then.
4:
I think m y info rm a tion nee d s w ere m e t ve ry w ell. M y a ud io log ist e xp la ined everything to
m e in la ym a n’ s term s a nd I w a s c om fo rta b le w ith tha t. I c a n se e 2 loves inform a tio n, I’ m
a p erso n w ho ne ed s just the rig ht a m o unt o f inform a tion. I d on’ t like “ inform a tio noverd ose” . At the sta g e w hen they told m e tha t m y c hild wa s d e a f I w a nte d to g o
hom e a nd then g o a nd think in w hic h d irec tio n I ha ve to g o . I d id n’ t ha ve this d esire to
g o to the inte rne t a nd find o ut – a t tha t sta g e. But yo u know , thing s c ha ng e a s m y c hild
c ha ng es. But I just ne ed to know the fund a m enta ls. To m e a lso ta lking to p eop le, the re ’ s
nothing b ette r tha n ta lking to p eo p le. Like liste ning to 5 w ho se c hild is 6 yea rs old a nd
sp e a king . For m e it is very d iffic ult to b elie ve …..
2:
But tha t wa s a c tua lly m y b ig g est d e sire, I just w a nte d to he a r fro m othe r p a rents.
5:
Whe n w e initia lly c a m e to visit ….. (inte rve ntion c e nter), we wa lked into the g a rd en, a nd
there w a s this one little b o y c a lle d ….. a nd he w a s sp ea king . And tha t w a s w hen I
re a lize d w e we re in the ta lking -p roc ess. And ….. (the little b o y), he d oe sn’ t know , b ut
tha t w a s m e a ning m ore tha n a ny othe r a d ult, b e c a use I sa w tha t …... c ould ta lk a nd
c ould hea r m e w hen I sp e a k to him .
3:
The whole c oc hle a r thing - a t first I d id n’ t und e rsta nd why m y c hild wa sn’ t d ea f enoug h
to ha ve a c oc hle a r im p la nt. M y q uestion a lso ha s b een tha t c oc hlea r kid s ha d a ste p up
from those kid s ha ving hea ring a id s, b ut a fter a w hile it evened o ut a b it.
4:
At first I w a s very sc a re d a b out c oc hle a r im p la nts, a nd I’ m still sc a red . But w he n I d id
c om e to the sc ho ol a nd I he a rd the Im p la nt c hild re n sp ea k, I w a s like w ow ! We nee d
m ore inform a tion a b o ut the im p la nts.
At the end of the d a y, is the q ua lity of tho se c hild ren’ s sp ee c h b etter? If it g ives m y c hild
who ha s hea ring a id s a b ette r q ua lity of sp ee c h, I w ould d o it.
5:
F:
(expla ining a nd giving informa tion a bout cochlea r-impla nt criteria ….)
F:
Listening to you a ll a nd moving on to the next question, wha t would pa rents’ needs then be for
support a nd counseling a fter the dia gnosis of a hea ring loss? Wha t a re your specific needs for
counseling a nd support?
4:
Over here a t ….. (inte rvention c ente r) I’ ve g ot the p erfec t c om b ina tion of sup p o rt a nd
c ounseling . I ha d a tea m c o nsisting o f the soc ia l w orker, m y Pa rent Guid a nc e
The ra p ist… you ha ve this little tea m lo oking a fte r m y son’ s nee d s. And then o b viously I
ha ve the sup p ort of m y p a re nts. I g et fina nc ia l sup p ort from m y p a re nts in a b ig wa y, it
help s m e a lot. I think ….. (interve ntio n c ente r) is d oing very w ell a nd the y a re re a lly
g oing the extra m ile. The soc ia l w orker, I m ea n she is rea lly a nic e p erson.
3:
The soo ne r a nd the c loser yo u c a n g e t to ….. (inte rve ntion c e nter), the b etter. The n you
sta rt form ing a long -te rm re la tionship with them . I find m y Pa re nt Guid a nc e The ra p ist to
b e a b so lute ly w ond erful, she he lp s m e so rting thing s out so tha t I c a n g e t on the rig ht
tra c k. The o nly thing if I lo ok b a c k now tha t I wo uld ha ve d o ne d iffe re ntly, I wa s g iven a
na m e of a p a rent to p hone. But it is very d iffic ult to m a ke tha t c a ll. Yo u’ re in a ve ry b a d
p la c e , ho w d o you a c tua lly m a ke tha t c a ll?
2:
I wa s d esp era te to p ho ne som e one.
234
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
5:
I’ m just thinking a b out it now , I’ m rea lly c onc e rned a b out c ounseling a nd I’ m d e a ling
with a p riva te the ra p ist on a nd off. But w he n it c om e s to ….. (son)’ s thing , it’ s kind o f if I
d id n’ t a lw a ys w a nt to b e invo lved w ith the other m om s to ta lk to them initia lly. But now
I’ m fa r m o re re a d y to sha re a nd ta lk to other m o m s, only now fo r the la st ye a r I w ould
sa y. Initia lly I ha d a lot o f resista nc e to g e t involved . But I think there c o m es a rea d iness
fo r o ne to g et invo lved in c ounseling .
3:
Prob a b ly d iffe rent p eo p le need it a t d ifferent tim e s. To m e it w ould ha ve b ee n nic e to
m eet p a rents w ith young c hild re n, b ut a lso o ld er c hild ren a s w ell. Even if m y c hild is not
there yet, I w a nt to know the kid s. But just to see ho w o ther kid s a re d oing . To g et
op p o rtunitie s to sp e a k to p a rents w ho’ s g ot kid s in sc hoo l or even g o t kid s w ho ha ve
m oved o n…. Just to se e the w hole e xp erie nc e, not only the p a re nts.
5:
I a lso think Pa rent G uid a nc e is a le a rning p ro c ess, b e c a use som e tim es it c o uld b e q uite
intim id a ting w orking w ith your c hild in this room a lone. All o f us ha s ta ken re sp o nsib ility for
our c hild re n – e ve rything is a lw a ys our o wn fa ult. And it is no t a ll our fa ult a nd our
c hild ren a re se p a ra te from us. They a re not p a rt o f us. Not everything ha p p ening to your
c hild is a b out yo u. And thing s d oe sn’ t g e t b ette r im m ed ia tely – it is a p ro c ess. Initia lly you
fe el you a re the only p erso n w ho c a n m a ke thing s w ork, a nd it is not like tha t.
4:
Wow , listening to a ll yo u othe r p eop le’ s exp e rienc es…. You know w ith …… (so n) it’ s …..
Ga vin, m y husb a nd , he ’ s g ot only o ne a rm , a nd you just c a rry on a nd I think tha t is how
we g o on. And the n thing s like using the he a ring a id s d rive s m e c ra zy…. To p ull it o ut a nd
g et it b a c k into his ea rs… He is na ug hty, b ut life g o es o n.
1:
It’ s tha t w ord “ d isa b ility” , not lia b ility.
5:
You kno w I felt fo r a lo ng tim e tha t m y son is not d isa b le d a t a ll, b ec a use he is d oing so
p he no m ena lly we ll. And to m e e ve rything fe lt very sim p le a nd ea sy. But I think for the m
it’ s not. And if w e g ive the m a fa lse se nse of w ha t it’ s like, a nd if w e tell the m tha t they
a re the sa m e a s eve ryb o d y else, w e a re d oing them wrong . Thing s a re d ifferent for the m
tha n for us. I re a lize d tha t ….. nee d s to kno w tha t he is d iffere nt b ec a use w ha t ha p p e ns
som e tim es, a nd I’ m sa ying this over a nd o ver to p eop le: We a ll ha ve o ur stuff, b ut the re
a re thing s tha t is m ore d iffic ult fo r c hild ren w ho c a n’ t he a r tha n for norm a l c hild ren.
The re just a re…. It’ s ha rd e r….. They ha ve to c o nc entra te m o re . I sta rted to rea lize tha t I
nee d ed to sta rt to live in the re a lity. Bec a use p e o p le a nd the w orld a re not a c c ep ting
d ea fness. I’ ve c o m e to a p oint now where I’ ve re a lized tha t I ha ve to tell him tha t he is
d iffe rent a nd tha t thing s c a n b e c om e d iffic ult. To ta lk a b out these thing s w he n they
ha p p en is e xtrem ely im p o rta nt. I ha d to g row to a c c ep t it….
3:
I fe lt very sim ila r to tha t.
4:
It is so g ood to he a r tha t from a ll of you.
5:
Whe n p a re nts c o m e to ….. (inte rvention c ente r) a nd w hen p a rents ha ve a c c ep ted the
d isa b ility, they c a n m ore e a sily g e t integ ra ted into m a instrea m sc ho ols a nd into so c iety.
But p a rents w ho a re still a t a p oint w he re the y d on’ t w a nt other p eo p le to se e their
c hild ’ s hea ring a id s m a kes the c hild fee ls like tha t a lso a nd tha t is w he re em o tiona l
p rob le m s sta rts a nd stuff like tha t. And tha t rea lly hit ho m e to m e ….
3:
I think it is a n im p orta nt thing to think a b out. And it is ha rd tea c hing yo ur c hild to not lim it
herself b ec a use of this, b ut let’ s d e a l with the fa c t tha t it’ s m ore d ifferent a nd m o re of a
c ha lleng e .
5:
The m ore w e know ourselve s, the m ore w e w ould op en ourselves up .
4:
With ….., he is very sm a ll, a nd I think his sm a llne ss is d ra w ing m ore a ttention tha n his ea rs.
2:
You ra ise d a very im p orta nt issue now : he a ring im p a irm e nt versus d e a f. The oretic a lly a ll
our c hild re n, b e c a use none of them g ot a c oc hlea r im p la nt, w e should a ll b e sp e a king
a b out our hea ring im p a ire d c hild ren. Are we d o ing them ha rm b y c la ssifying the m a s
d ea f? Do w e a c tua lly sa y d e a f b e c a use the rest of the w orld und e rsta nd s it b e tter? Or
d o we sp ea k a b out d e a f b e c a use yo u a c tua lly g et a little b it m ore sym p a thy. Or then
hea ring im p a ired a nd p e op le sa y, oh w ell, it c a n’ t b e tha t b a d ? Sho uld w e a c tua lly
m a ke a n effort to not use the w ord d e a f? O r if you a re ta lking a b out hea ring im p a irm e nt
a re you trying to b e a little b it m o re fa nc y, b ec a use le t’ s fa c e it, d ea f is d ea f?
4:
Don’ t yo u think som etim e s w e m a nip ula te it. Like w he n I w a nt e xte nsion fo r a exa m I use
the w ord d e a f?
235
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
2:
F:
F:
F:
I think within m yself if I use the w o rd d ea f, I’ ve a c c e p te d it. I’ m not trying to m a ke
exc use s for it to b e b e tter tha n w ha t it m ig ht b e.
Looking a t the roa d a hea d, wha t a bout future support? How should pa rents continua lly be
supported a t this intervention center?
4:
We need the fina nc ia l sup p ort. The fina nc e s a re the sta rt. We a lso nee d the tec hnolo g y
to ke ep on im p ro ving b e c a use I’ m hop ing tha t o ne d a y there w ould b e som e thing tha t
they c o uld just p ut into the e a r….. When it c om e s to ea rs, ye s for te c hnolog y. And then I
wo uld sa y sup p o rt g ro up s like this, to sup p o rt e a c h othe r, to sha re ….
3:
It’ s a g oo d g uid e. I m e a n w e a re here for resea rc h, so I m ust d o m y p a rt…. But a t the
end o f the d a y, I g a in m ore for m yse lf tha n I think you (the re sea rc he r) g a ine d from m e!
You know wha t I’ m sa ying ?
4:
Yes, so m ething like this hour. It w ill tea c h m e a lo t!
3:
Listening to yo u a ll w hen it c o m es to sup p ort, I think I a m a b a la nc e b etw ee n 2 a nd 4, in
te rm s of the a m ount of inform a tion. Do n’ t o ve rloa d , I wo n’ t ta ke in a ll of it! But I w ould
just like to b e up d a ted in te rm s of wha t is ha p p ening in the w orld – c ha ng es in he a ring
a id s, new tec hnolo g y. Wha te ve r I wo uld b e told from ….. (inte rve ntion c enter) in term s
of tec hnolog y, I w ould b elieve it m ore tha n a n a ud io log ist just trying to m a ke a sa le. You
know , a c ting on m y b est inte rest. Just inform a tio n. And I a lso think it is a lo t a b out a sking
a s w ell. When yo u a sk, yo u g et. I find tha t whenever I’ m b a ttling w ith som e thing , I sp e a k
to ….. (Pa re nt g uid a nc e Thera p ist) a nd w e ta c kle it tog ethe r.
And wha t a bout support fa mily wise?
2:
I think there ’ s d efinitely a ne ed for husb a nd s to b e som e ho w d ra w n into it. And I d on’ t
exa c tly know ho w? It w ould need to b e a fo rc ed b ra a i, m a yb e on a Sa turd a y or
som e thing . Bec a use tha t’ s w he re I’ ve le a rne d tha t d enia l c ould keep you g o ing . M y
husb a nd show ed m e tha t. It’ s a c tua lly a wa y of living life. The o ther thing tha t I d on’ t
know w ho should b e the p erson, it c o uld b e a p riva te p syc holo g ist…… The sc ho ol c ould
help yo u o r sho uld w e just turn to a m othe r’ s g ro up ….. Fo r insta nc e , m y first d a ug hter is 3
now a nd w hen a nd where d o I exp la in to he r tha t she’ s g o t a siste r tha t’ s no t norm a l?
Tha t to m e is a b ig issue. Luc kily I ha ve n’ t c ro ssed tha t b rid g e yet, b ut I’ m g oing to ha ve
to d o it, a nd I wa nt to kno w the w he n a nd how ….
3:
……’ s b ro ther is 3 a nd likes to p ut ….. he a ring a id s in a nd ta ke it out. So he fee ls p a rt of it
a nd the end of it is tha t he a lso hea ring a id s no w b e c a use his b rothe r g ot a id s! I think it’ s
a b out inc lusion. It c a n c om e in a p ra c tic a l w a y ra the r tha n in a n em otiona l w a y.
If I understa nd you correctly in terms of support, you need somebody outside the fa mily, a n
outsider?
2:
I think everyone is just foc using on the m om , b ec a use the m om ta kes a ll up on he rself.
Eve n if it is told a t ….. (inte rve ntion c e nter) o r just a w eb site o r inform a tio n on who is the
b est c ounselor a va ila b le to see . I think som e ho w one ne ed s to look a t the fa m ily a s a
whole . M a yb e just to ta lk rig ht here eve ry no w a nd a g a in a p syc ho log ist to c o m e a nd
a d d ress tha t the se a re the rig ht thing s yo u ne ed to loo k o ut for a nd these a re the thing s
yo u nee d to fo c us on.
3:
I think the integ ra tion with the sib ling s is im p orta nt a nd then the issue of w here the d ea f
c hild is p la c e d . With m e no w it’ s d ifferent b e c a use m y old er c hild is hea ring im p a ire d
a nd m y young er c hild no t. How should w e d ea l w ith tha t? How w ill she rea c t w hen she
g ets old e r a nd her o ld e r siste r g e ts m o re a ttentio n a nd ha ve these thing s on he r ea rs
a nd p ositively a c c e p ting a ll o f this. M a yb e p ut m e in c onta c t w ith p a rents w ith a sim ila r
a g e g a p , ha ving a c oup le of se ssions tog e ther. Som e tim es you’ re no t a w a re o f the fa c t
tha t yo u’ ve g ot a ne ed until so m eb od y else b ring s it up …. And then a lso to b e very up front a b out a ll the servic e s tha t ….. (intervention c enter) c a n p ro vid e.
5:
It w ill ta ke tim e to und ersta nd how this whole sc hoo l system is running …
3:
The y should kee p Pa rent Guid a nc e’ s p a rents just a s inform e d a s they d o sc hoo l
c hild ren’ s p a rents. I w a nt to know a b out e ve rything tha t is ha p p ening a t this c e nter. I’ m
ha p p y to sup p ort, either fina nc ia lly or just to b e the re .
2:
I som etim es think tha t w ha t the y som etim es fo rg et is tha t ne w p a rents ha ve a ll the
ene rg y a nd the d rive a nd w ould love to ra ise a m illion ra nd fo r the sc ho ol, b e c a use tha t
is the future of their c hild . I wa s like tha t, b ut I’ ve g ot d isillusio ne d a long the wa y, a nd
rig ht no w to b e ho ne st, I’ ve g o t no interest in ra ising m oney. I think the sc hool need s to
236
University of Pretoria etd, Van der Spuy T (2006)
re a lize tha t a new p a rent ne ed s to sta y m otiva ted till the tim e tha t they rea lly a c tua lly hit
the sc ho ol, b ec a use a p a rt fro m m e, I’ ve g ot a w id e c irc le of friend s. If I sta y m o tiva te d
a b out the sc hoo l, tha t c o uld b ring in a n inc re d ib le a m ount o f m o ne y from the outsid e
wo rld to wa rd s the sc hoo l.
F:
1:
To m e it is b a sic a lly on the b a sis o f m y wo rk tha t is a p ro b lem . I a lw a ys ha ve to g o
throug h d ra stic m e a sures to b e he re. In a w ork situa tion the y d o n’ t a lw a ys und ersta nd
tha t I ha ve to b e he re . I just think there is a g a p w here your wo rk-situa tion is involve d .
Tha t is m y m a in c o nc ern. Jug g ling e ve rything a nd know ing tha t they a lw a ys e xp e c t m e
b a c k a t the offic e . This I’ m m a king use of every p ossib le wa y of sup p ort tha t …..
(interve ntio n c e nter) is o ffering .
5:
I re a lize tha t a s w e g ro w o ur need s a re c ha ng ing . It d o esn’ t sta y the sa m e…
1:
Tha t’ s w hy we a re c o ntinuo usly a sking o urselves: Are w e d oing thing s rig ht? Are w e on
the rig ht tra c k? I think it will g o o n a nd on, w e c ha ng e a nd o ur need s c ha ng e.
Is there a nything tha t needs to be a dded to a ll of this? (Summa ry a nd reflection, tha nking
everyone for their pa rticipa tion)
237
Fly UP