...

BffiLIOGRAFIE

by user

on
Category: Documents
3

views

Report

Comments

Transcript

BffiLIOGRAFIE
-568-
BffiLIOGRAFIE
"Toe ekjonger was, het ek my verbeel ek weet beter as my vader.
Noudat ek ouer geword het, vrees ek vir die dag wanneer ek na sy
raad sal verlang en hy nie daar sal wees om my dit te gee nie" (C.l
Langenhoven, soos aangehaal deur Rousseau 1983:249).
1. Literatuur
ABRAHAMS, G., 1985. The archaeological potential of central Cape Town. Munger
Africana library notes 77/78: 1-114.
ABRAHAMS, G., 1987. Seventeenth and eighteenth century glass bottles excavated from Fort
de Goede Hoop, Cape Town. Annale van die Suid-Afrikaanse Kultuurhistoriese
Museum (1): 1-38.
ABRAHAMS, G., 1993. The Grand Parade Cape Town: archaeological excavations of the
seventeenth century Fort de Goede Hoop. South African Archaeological Bulletin
48(157):3-15.
ABRAHAMS, G., 1994. Coarse earthenware of the VOC period: 18th century pottery excavated
from the Grand Parade at the Cape. Annale van die Suid-Afrikaanse
Kultuurhistoriese Museum 6( 1): 1-52.
ABRAHAMS-WILLIS, G., 1998. Archaeology and local cuisine: signatures of the Cape around
1750. Annale van die Suid-Afrikaanse Kultuurhistoriese Museum 1O( 1): 1-66.
ANDAH, B.W., 1995. European encumbrances to the development of relevant theory in African
archaeology. In DCKO, P.J. (red.). 1995. Theory in archaeology: a world perspective:
96-109. London: Routledge.
-569ANDREWS, T., 1992. Entrance to Pretoria. In CITY COUNCIL OF PRETORIA, Pretoria
Fountains Valley. Pretoria's spring of life: 22-23. Pretoria: City Council of Pretoria
ANONIEM, g.d., Schoemansdal. 'n Dorp herleef. Pretoria: NHW Pers.
ANONIEM, 1992. Valley of a thousand trees. In STADSRAAD VAN PRETORIA, Pretoria
Fountains valley. Pretoria's spring of life: 6-7. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
AXELSON, E., 1958. Portuegese pioneers in Southers Africa. Lantern 8(2): 118-128.
BARBER, R.1., 1994. Doing historical archaeology. New Jersey: Prentice Hall.
BARRETT, H. & PHILLIPS, J., 1988. Suburban style. The British home, 1840-1960.
London: Macdonald Orbis Publishers.
BASSON, 1.1., 1944. Vestiging en dorpstigting: 'n Kultuurhistoriese studie van Transvaalse
pioniersdorpe. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling: Universiteit van Pretoria.
BEAUDRY, M.C., 1988. Introduction. In BEAUDRY, M.C. (red.). Documentary archaeology
in the new world: 1-3. Cambridge: Cambridge University Press.
BEAUDRY, M.C. (red.), 1988. Documentary archaeology in the new world. Cambridge:
Cambridge University Press.
BERGH, J.S., 1999a. Swart gemeenskappe voor die koms van die blankes. Die tydperk van
ontwrigting ("difaquane"). In BERGH, J.S. (red.). Geskiedenisatlas van
Suid-Afrika. Die vier noordelike provinsies: 109-115. Pretoria: 1.L. van Schaik.
BERGH, 1.S., 1999b. Swart gemeenskappe voor die koms van die blankes. Swart gemeenskappe
teen die begin van die 19de eeu. In BERGH, 1. S. (red.). Geskiedenisatlas van
Suid-Afrika. Die vier noordelike provinsies: 105-109. Pretoria: J.L. van Schaik.
-570BERGH, J.S., 1999c. Blanke vestiging noord van die Vaalrivier. Die voortrekkers tot ca. 1844.
In BERGH, J.S. (red.). Geskiedenisatlas van Suid-Afrika. Die vier noordelike
provinsies: 124-128. Pretoria: J.L. van Schaik.
BERGH, J.S., 1999d. Blanke vestiging noord van die Vaalrivier. Blanke vestiging tot ca. 1850.
In BERGH, J.S. (red.). Geskiedenisatlas van Suid-Afrika. Die vier noordelike
provinsies: 128-132 Pretoria: J.L. van Schaik.
BERGH, J.S. (red.), 1999. Geskiedenisatlas van Suid-Afrika. Die vier noordelike provinsies.
Pretoria: J.L. van Schaik.
BERGH, J.S. & BERGH, A.P., 1984. Stamme en ryke. Kaapstad: Don Nelson.
BEYERS, C.J. (hoofred.), 1981. Suid-Afrikaanse biografiese woordeboek IV. Durban:
Butterworth.
BINFORD, L.R., 1968. Archeological perspectives. In BINFORD, S.R. & L.R. (reds.). New
perspectives in archeology: 5-32. Chicago: Aldine Publishing Company
BINFORD, S.R. & L.R. (reds.), 1968. New perspectives in Archeology. Chicago: Aldine
Publishing Company.
BOEYENS, J.C.A., 1998. Die latere Ystertydperk in suidoos- en sentraal-Marico.
Ongepubliseerde D.Phil.-proefskrif: Universiteit van Pretoria.
BOTES, M., 1999. Die soektog na Fort Drury, Bloemfontein: probleme en resultate. Suid-
Afrikaanse Tydskrifvir Kultuurgeskiedenis 13(2):1-19.
BRAGDON, K.J., 1988. Occupational differences reflected in material culture. In BEAURY,
M.C. (red.). Documentary archaeology in the new world: 83-91. Cambridge:
Cambridge University Press.
-571BRAY, W. & TRUMP, D., 1982. The Penguin dictionary of archaeology. Middlesex: Penguin
Books.
BRINK, Y., 1993. The octagon: an icon of Will em Adriaan van der Stel's aspirations? In
HALL, M. & MARKELL, A. (reds.). Historical archaeology in the Western Cape.
S.A. Archaeological society Goodwin series 7: 92-97.
BRONNER, G.N., 1993. Mammals of the area. In KRIGE, F. & VAN DER WAAL, G-M.(reds.).
Pretoria cultural resources. The environment of Pretoria: 8-9. Pretoria: City
Council of Pretoria.
BYBELGENOOTSKAP VAN SUID-AFRIKA, 1990 (9de uitgawe). Die Bybel. Goodwood:
Nasionale Boekdrukkery.
CAMERON, T. & SPIES, S.B. (reds.), 1986. Nuwe geskiedenis van Suid-Afrika in woord en
beeld. Kaapstad: Human & Rousseau.
CARELSEN, A., 1995. Interieurs van boerewonings (1900-1950) op die terrein van die
Willem Prinsloo Landboumuseum: 'n vergelykende kultuurhistoriese studie.
Ongepubliseerde M.A.-verhandeling: Universiteit van Pretoria.
CARRUTHERS, V., 1990. The Magaliesberg. Cape Town: CTP Book Printers.
CARTER, M., 1980. Archaeology. Poole: Blandford Press.
CHAMPION, T., 1991. Theoretical archaeology in Britain. In HODDER, I. (red.).
Archaeological theory in Europe. The last three decades: 129-160. London:
Routledge.
CHANGUION, L,. 1999. Blanke vestiging noord van die Vaalrivier. Vroee blanke reisigers en
besoekers, 1723-ca.1845. In BERGH, J.S. (red.). Geskiedenisatlas van Suid-Afrika.
Die vier noordelike provinsies: 116-124. Pretoria: J.L. van Schaik.
-572CLARK, G., 1977. World prehistory in new perspective (3de uitgawe). Cambridge:
Cambridge University Press.
CLARKE, D.L., 1972. Models and paradigms in contemporary archaeology. In CLARKE,
CLARKE, D.L. (red.), 1972. Models in Archaeology. London: Methuen & Company.
CLARKE, D.L., 1972. Models in Archaeology. London: Methuen & Company.
CLELAND, C.E. & FITTING, J.E., 1978. The crisis of identity: theory in Historic sites
archaeology. In SCHUYLER, R.L. (red.). Historical Archaeology: A guide to
substantive and theoretical contributions: 242-245. New York: Baywood
Publishing Company.
CLOETE, J.J.N., 1958. Die fonteine van Pretoria. Pretoriana (28): 3-8.
COETZEE, N.A., 1992a. Die plase van Pretoria. In STADSRAAD VAN PRETORIA, Pretoria
Fonteinedal. Lewensbron van Pretoria: 12-13. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
COETZEE, N.A., 1992b. Die Bronkhorst-familie. In STADSRAAD VAN PRETORIA,
Pretoria
Fonteinedal. Lewensbron van Pretoria: 11. Pretoria: Stadsraad van
Pretoria.
COETZEE, N.A., 1993. Die grondleggers van die stad Pretoria op die eerste plase.
Pretoriana (102): 7-12.
COERTZE, P.J. & COERTZE, R.D., 1996. Verklarende vakwoordeboek vir Antropologie en
Argeologie. Pretoria: R.D. Coertze.
COLLETT, D., 1987. A contribution to the study of migrations in the archaeological record: the
Ngoni and Kololo migrations as a case study. In HODDER, I. (red.). Archaeology as
long-term history: 105-116. Cambridge: Cambridge University Press.
CUSHION, J.P., 1980. Handbook of pottery and porcelain marks. London: Boston.
-573DANCEY, W.S., 1981. Archaeological field methods: an introduction. Minneapolis:
Burgess Publishing Company.
DAVIS, W., 1990. The study of rock art in Africa. In ROBERTSHAW, P. (red.). A history
of African archaeology: 271-295. London: James Currey.
DEACON, J., 1990. Weaving the fabric of Stone Age research in Southern Africa. In
ROBERTSHAW, P. (red.). A history of African archaeology: 4-58. London: James
Currey.
DEACON, 1., 1993. The Cinderella metaphor: the maturing of archaeology as a profession in
South Africa. South African Archaeological Bulletin 48(158): 77-81.
DEAGAN, K., 1991. Historical archaeological contributions to our understanding of early
America. In FALK, L. (red.). Historical archaeology in global perspective: 97-113.
Washington: Smithsonian Institution Press.
DEDEREN, J.M., 1989. Nieuwe Archaeologie in Etnologisch retrospectief. Suid-Afrikaanse
Tydskrifvir Etnologie 12(4): 149-161.
DEETZ, 1., 1967. Invitation to Archaeology. New York: The Natural History Press.
DEETZ, 1., 1977. In small things forgotten. The archaeology of early American life. New
York: Anchor Press.
DEETZ, J. 1991. Introduction: Archaeological evidence of sixteenth- and seventeenth-century
encounters. In FALK, L. (red.). Historical archaeology in global perspective: 1-10.
Washington: Smithsonian Institution Press.
DE GRAAFF, G., 1999. Die ontstaan en ontwikkeling van natuurbewaringsgebiede. In BERGH,
J.S. (red.). Geskiedenisatlas van Suid-Afrika. Die vier noordelike provinsies. 263272. Pretoria: J.L. van Schaik.
-574DELIUS, P., 1983. The land belongs to us. Johannesburg: Ravan Press.
DE MARET, P., 1990. Phases and facies in the archaeology of Central Africa. In
ROBERTSHAW, P. (red.). A history of African archaeology: 109-134. London:
James Currey.
DE WET, H., 1993. Views and vistas. InKRIGE, F. & VANDER WAAL, G-M. (reds.). Pretoria
cultural resources. The environment of Pretoria: 14-15. Pretoria: Stadsraad van
Pretoria.
DICKENS, R.S. jr. (red.), 1982. Archaeology of urban America. The search for pattern and
process. New York: Academic Press.
DU BRUYN, J.T., 1986. Die Groot Trek. In CAMERON, T. & SPIES, S.B. (reds.). Nuwe
geskiedenis van Suid-Afrika in woord en beeld: 127-142. Kaapstad: Human &
Rousseau.
DUNSTON, L., 1975. Young Pretoria, 1889-1913. Pretoria: L. Dunston.
DUNSTON, L., 1992. Looking back. In CITY COUNCIL OF PRETORIA, Pretoria Fountains
Valley. Pretoria's spring of life: 16-17. Pretoria: City Council of Pretoria.
DU PREEZ, S., 1978. Die eerste bewoners van Kerkplein, Pretoria. Contree (3): 5-9.
DU TOIT, M.T., 1994. Paradigmas en wetenskapsrewolusies by die wetenskaplike studie van
die Europese voorgeskiedenis. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling: Universiteit van
Pretoria.
DYMOND, D.P., 1974. Archaeology and history. A plea for reconciliation. London:
Thames & Hudson.
ENGELBRECHT, S.P., 1955. Pretoria - die eerste halfeeu. In ENGELBRECHT, S.P.,
AGAR-HAMILTON, J.A.!., PELZER, A.N. & BEHRENS, H.P.H. (reds.). 1955.
-575-
Pretoria (1855-1955) Geskiedenis van die stad Pretoria: 1-30. Pretoria: Stadsraad van
Pretoria.
ENGELBRECHT, S.P. e.a., 1955. Landdroste en burgemeesters. In ENGELBRECHT,
S.P., AGAR-HAMILTON, J.A.!., PELZER, A.N. & BEHRENS, H.P.H. (reds.). 1955.
Pretoria (1855-1955) Geskiedenis van die stad Pretoria: Pretoria: Stadsraad van
Pretoria. 377-378.
ENGELBRECHT, S.P., AGAR-HAMILTON, J.A.!., PELZER, A.N. & BEHRENS, H.P.H.
(reds.), 1952. Centenary album. Pretoria's first centnry in illustration. Pretoria:
lL. Van Schaik Bpk.
ENGELBRECHT, S.P., AGAR-HAMILTON, J.A.I., PELZER, A.N. & BEHRENS, H.P.H.
(reds.), 1955. Pretoria (1855-1955) Geskiedenis van die stad Pretoria. Pretoria:
Stadsraad van Pretoria.
FAGAN, B.M., 1979. World prehistory. A brief introduction. Boston: Little Brown &
Company.
FAGAN, B.M., 1991 (7de uitgawe). In the beginning. An introduction to archaeology.
Santa Barbara: Harper Collins Publishers.
FALK, L. (red.), 1991. Historical archaeoloy in global perspective. Washington:
Smithsonian Institution Press.
FERREIRA, O.J.O., 1986. Kookskerms. In VANDER WAAL-BRAAKSMA, G. & FERREIRA,
O.J.O., Die Noordweste: 104-107. Johannesburg: Perskor.
FISH, C.R., 1978. Relation of archaeology and history. In SCHUYLER, R.L. (red.). Historical
archaeology: a guide to substantive and theoretical contributions: 8-10. New
York:
Baywood Publishing Company.
-576FOUCAULT, M. (vertaal deur A.M. Sheridan-Smith), 1972. The archaeology of knowledge.
London: Tavistock Publications Limited.
GARBERS, J.G. (red.), 1996. Doeltreffende geesteswetenskaplike navorsing. Pretoria:
J.L. van Schaik.
GELDMACHER, H., 1967. Mooiplaas. Report on rediscovery of an unusual engraving site.
South African Archaeological Bulletin 22-1(85): 24.
GEY VAN PITTIUS, E.F.W., 1955. Munisipale bestuur in Pretoria: In geskiedkundige oorsig.
In ENGELBRECHT, S.P., AGAR-HAMILTON, J.A.I., PELZER, A.N. & BEHRENS,
H.P.H. (reds.). 1955. Pretoria (1855-1955) Geskiedenis van die stad Pretoria: 43-60.
Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
GODDEN, G.A., 1968. Encyclopedia of British pottery and porcelain marks. London:
Herbert Jenkins.
GOODYEAR III, A.C., 1977. The historical and ecological position of protohistoric sites in
the Slate Mountains, South Central Arizona. In SOUTH, S. (red.). Research
strategies in historical archeology: 203-240. New York: Academic Press.
GOWLETT, J.A.J., 1984. Ascent to civilization. London: William Collins Sons & Co. Ltd.
GOWLETT, lA.J., 1990. Archaeological studies of human origins & early prehistory in Africa.
In ROBERTSHAW, P. (red.). A history of African archaeology: 13-38. London:
James Currey.
GROS, H.F., n.d. Pictorial description of the Transvaal. Pretoria: s.n.
HALL, M., 1990. A 'hidden history': Iron Age archaeology in Southern Africa. In
ROBERTSHAW, P. (red.). A history of African archaeology: 59-77. London:
James Currey.
-577HALL, M. & MARKELL, A., 1993. Introduction: Historical archaeology in the Western Cape.
In HALL, M. & MARKELL, A. (reds.). Historical archaeology in the Western Cape.
S.A. Archaeological Society Goodwin series 7: 3-7.
HALL, M. & MARKELL, A. (reds.), 1993. Historical archaeology in the Western Cape.
S.A. Archaeological Society Goodwin series 7.
HAMEROW, T.S., 1987. Reflections on history and historians. Madison: The University
of Wisconsin Press.
HARRINGTON, J.C., 1978. Archaeology as an auxiliary science to American history. In
SCHUYLER, R.L. (red.). Historical archaeology: a guide to substantive and
theoretical contributions: 91-138. New York: Baywood Publishing Company.
HARRIS, W.C., 1963 (Faksimilee herdruk van die 5de uitgawe). The wild sports of
Southern Africa. Kaapstad: C. Struik
HEYNS, R. (red.), 1988. South Africa 1987/1988. Pretoria: Die Staatsdrukker.
HODDER, 1., 1978. Simple correlations between material culture and society: a review. In
HODDER,R, I. (red.). The spatial organisation of culture: 3-24. Norwich:
Duckworth.
HODDER,1. (red.), 1978. The spatial organisation of culture. Norwich: Duckworth.
HODDER, 1., 1987a. The archaeology of contextual meaning. Cambridge: Cambridge
University Press.
HODDER, I., 1987b. Archaeology as long-term history. Cambridge: Cambridge University
Press.
HODDER, 1., 1988. Reading the past. Current approaches to interpretation in archaeology.
Cambridge: Cambridge University Press.
-578HODDER, I., 1991. Archaeological theory in contemporary European societies: the emergence of
competing traditions. In HODDER, I. (red.). Archaeological theory in Europe. The
last three decades: 1-24. London: Routledge.
HODDER, I. (red.), 1991. Archaeological theory in Europe. The last three decades: 1-24.
London: Routledge.
HODDER, I., 1995 (2de uitgawe). Reading the past. Current approaches to interpretation
in archaeology. Cambridge: Cambridge University Press.
HODDER, I. (red.) e.a., 1995. Interpreting archaeology. Finding meaning in the past.
London: Routledge.
HOLL, A., 1990. Western African archaeology: colonialism & nationalism. In
ROBERTSHAW, P. (red.). A history of African archaeology: 296-308. London:
James Currey.
HOLM, A., 1993. Beeld van die stad. In KRIGE, F. & VAN DER W AAL, G-M. (reds.). Pretoria
kultuurhulpbronne. Die omgewing van Pretoria: 4-5. Pretoria: Stadsraad van
Pretoria.
HORN, A.C., 1996. Okkupasie van die Bankeveld voor 1840 n.C.: 'n sintese. Suid-Afrikaanse
Tydskrifvir Etnologie 19(1): 17-27.
JANSE VAN RENSBURG, H. (red.), 1994. South African yearbook 1995. Cape Town:
CTP Book Printers.
JONES, 0., 1985. The parks Canada glass glossary. Canada: s.n.
JUNOD, H.P., 1955. The Bantu population of Pretoria. In ENGELBRECHT, S.P., AGARHAMILTON, lA.I., PELZER, A.N. & BEHRENS, H.P.H. (reds.). Pretoria
-579-
(1855-1955) Geskiedenis van die stad Pretoria: 61-85. Pretoria: Stadsraad van
Pretoria.
KEYTER, E. (red.), 1990. Suid-Afrika 1991-92. Pretoria: Die Staatsdrukker.
KIESER, A. (red.), 1959. Argief-jaarboek vir Suid-Afrikaanse geskiedenis 21(2).
Eisiesrivier: Nasionale Handelsdrukkery Bpk.
KLEIN, R.G. (red.), Southern African prehistory and paleoenvironments. Rotterdam:
A.A. Balkema.
KLOSE, J. & MALAN, A., 1993. Ceramics of the Southwestern Cape 1650-1850. A guide to
the analysis and interpretation of ceramic assemblages excavated from
archaeological sites. HARG Handbook no. 1. Rondebosch: University of Cape Town.
KNUDSON, S.J., 1978. Culture in retrospect. Chicago: Rand McNally College Publishing
Company.
KORSMAN, S.A., & MEYER, A., 1999. Die vroegste inwoners. Die Steentydperk en rotskuns.
In BERGH, J.S. (red.). Geskiedenisatlas van Suid-Afrika. Die vier noordelike
provinsies: 93-96. Pretoria: J.L. van Schaik.
KOTZe, C.S., 1983. Doornkloof-wereld. Irene: Nederduits Gereformeerde Kerk Doornkloof.
KRIGE, L., 1992a. A nature reserve for posterity. In CITY COUNCIL OF PRETORIA, Pretoria
Fountains Valley. Pretoria's spring of life: 19. Pretoria: City Council of Pretoria.
KRIGE, L., 1992b. A consistent water source. In CITY COUNCIL OF PRETORIA, Pretoria
Fountains Valley. Pretoria's spring of life: 4-5. Pretoria: City Council of Pretoria.
KRIGE, L., 1992c. A laudable effort. In CITY COUNCIL OF PRETORIA, Pretoria Fountains
Valley. Pretoria's spring of life: 20-21. Pretoria: City Council of Pretoria.
-580KRIGE, F. & VAN DER WAAL, G-M., 1993. Werkers op die akker. InKRIGE, F. & VAN
DER WAAL, G-M. (reds.). Pretoria kultuurhulpbronne. Die omgewing van
Pretoria: 22-23. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
KRIGE, F. & VANDER WAAL, G-M. (reds.), 1993. Pretoria kultuurhulpbronne. Die
omgewing van Pretoria. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
KRIGE, F. & VAN DER WAAL, G-M. (reds.), 1995. Pretoria museum Park. Vir u om te
ontdek. Pretoria: Pretoria Metropolitaanse Substruktuur.
KiiSEL, M.M., 1988. 'n Argeologiese ondersoek na die oorspronklike
buitegebouekompleks van die Pioniershuis, Silverton, as komponent van die werf.
Ongepubliseerde honneurs-skripsie: Universiteit van Pretoria.
KiiSEL, U., 1993. Terreine. In VAN DER WAAL, G-M. (red.). Riglyne vir
kultuurhulpbronbestuur in Pretoria: 12-14. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
LAMBRECHTS, C., 1993. Die voellewe. InKRIGE, F. & VAN DER WAAL, G-M. (reds.).
Pretoria kultuurhulpbronne. Die omgewing van Pretoria: 10. Pretoria: Stadsraad
van Pretoria.
LANGHORNE, H. & BABITS, L.E., 1988. Anthropoligical title searchers in Rockbridge
county, Virginia. In BEAUDRY, M.C. (red.). Documentary archaeology in the
new world: 132-137. Cambridge: Cambridge University Press.
LASTOVICA, E. & A., 1982. Bottles and bygones. A guide for South African collectors.
Cape Town: Don Nelson.
LEONE, M.P. e.a., 1995. Can an African-American historical archaeolog be an alternative
voice? In HODDER, 1. (red.). e.a. Interpreting archaeology: 110-124. London:
Routledge.
-581LE ROUX, S., 1993. Plekke en geboue. In KRIGE, F. & VAN DER WAAL, G-M. (reds.).
Pretoria kultuurhulpbronne. Die omgewing van Pretoria: 18-19. Pretoria:
Stadsraad van Pretoria.
LIEBENBERG, E.C., 1999. Die fisiese omgewing. In BERGH, lS. (red.). Geskiedenisatlas
van Suid-Afrika. Die vier noordelike provinsies: 81-92. Pretoria: lL. van Schaik.
LOCHHEAD, M., 1913 (herdruk no. 89, 1980). Lochheads guide, hand-book and directory
of Pretoria 1913. Pretoria: Die Staatsdrukker.
MAGGS, T., 1993. Three decades of Iron Age research in South Africa: Some personal
reflections. South African Archaeological Bulletin 48(158): 70-76.
MALAN, A., 1986. Eighteenth century Cape. Ongepubliserde B.A. (Hons-)-skripsie.
Universiteit van Kaapstad.
MARKELL, A.B., 1993. Building on the past: the architecture and archaeology of Vergelegen.
In HALL, M. & MARKELL, A. (reds.). Historical archaeology in the Western
Cape. S.A. Archaeological society Goodwin series 7:71-83.
MARWICK, A., 1989 (3de uitgawe). The nature of history. Hampshire: Macmillan Press Ltd
MASON, R., 1962. Prehistory of the Transvaal. A record of human activity. Johannesburg:
Witwatersrand University Press.
MASON, R.J., 1989. South African archaeology 1922-1988. Occasional paper no. 22 ..
Johannesburg: The Archaeological research unit University of the Witwatersrand.
MASON, R.l, HOUMOLLER, J.M. & STEEL, R., 1981. Archaeological survey of the
Magalies valley. Suid-Afrikaanse Tydskrifvir Wetenskap (77): 310-312.
MEIRING, A.L., 1955. Stadsbeplanning en boukuns in Pretoria: 'n terugblik. In
ENGELBRECHT, S.P., AGAR-HAMILTON, lA.I., PELZER, A.N. & BEHRENS,
-582H.P.H. (reds.). 1955. Pretoria (1855-1955): Geskiedenis van die stad.Pretoria:
1948-172. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
MEYER, A., 1995. Argeologie en kultuurhulpbronbestuur: In voorgestelde paradigma vir
kultuurhulpbronbestuur. In VAN DEN BOS, J. & MOOLMAN, M. (reds.).
Metodologie in navorsing: 1-15. Sunnyside: S.A. Vereniging vir
Kultuurgeskiedenis, Transvaal Streektak.
MILLER, D., 1997. Archaeometallurgical studies in maritime archaeology at the Cape of Good
Hope. Southern African Field Archaeology 6(1):26-37.
MOSER, S., 1995. The Aboriginalization of Australian archaeology: the contribution of the
Australian Institute of Aboriginal studies to the indigenous transformation of the
discipline. In UCKO, P.J. (red.). 1995. Theory in archaeology: a world perspective:
150-174. London: Routledge.
MOUTON, J., 1996. Die aard en struktuur van wetenskapbeoefening. In GARBERS, J.G.
(red.). Doeltreffende geesteswetenskaplike navorsing: 15-35. Pretoria: J.L. van
Schaik.
MOUTON, J. & MARAIS, H.C., 1985. Metodologie van die geesteswetenskappe. Pretoria:
Raad vir Geesteswetenskaplike navorsing.
NAUDe, M., 1993. Introduction. InKRIGE, F. & VANDER WAAL, G-M. (reds.). Pretoria
cultural resources. The environment of Pretoria: 2-3. Pretoria: Stadsraad van
Pretoria.
NIENABER, W.C., PRINSLOO, H.P. & PISTORIUS, J.C.C., 1997. Derdepoort: In Vroee
Ystertydperkterrein noord van die Magaliesberg. Suid-Afrikaanse Tydskrif vir
Etnologie 20(1): 15-22.
-583NIPPERDEY, T., 1978. Can history be objective? Historia 23(1): 2-14.
NOeL-HUME, I., 1975. Historical archaeology. New York: W.W. Norton & Company Inc.
ORSER, C.E. Ur.), 1996. A historical archaeology of the modern world. New York: Plenum
Press.
ORSER, C.E.(jr.) & FAGAN, B.M. (reds.), 1995. Historical archaeology. New York: Harper
Collins College Publishers.
PEACOCK, R., 1955. Die geskiedenis van Pretoria 1855-1902. Ongepubliseerde D.Phil.proefskrif: Universiteit van Pretoria.
PEACOCK, R., 1956. Enige herinnering van tant Malie Postma. Pretoriana (20): 16-18.
PELSER, A., 1996. An archaeological study of a military fortification in the Pienaarspoort
area, south-east of Pretoria dating to the Second Anglo-Boer War. Ongepubliseerde
B.A. (Hons. )-skripsie: Universiteit van die Witwatersrand.
PELSER, A., VAN SCHALKWYK, J. & TEICHERT, F., 1998. Excavation ofa late 19th/early
20th century rubbish dump in Minnaar street, Pretoria. N avorsing deur die Nasionale
Kultuurhistoriese Museum 7:93-119.
PELZER, A.N., 1950. Geskiedenis van die Suid-Afrikaanse Republiek. Deel I
Wordingsjare. Kaapstad: A.A. Balkema.
PELZER, A.N., 1955. Pretoria in die karikatuur. In ENGELBRECHT, S.P., AGARHAMILTON, J.A.I., PELZER, A.N. & BEHRENS, H.P.H. (reds.). 1955. Pretoria
(1855-1955) Geskiedenis van die stad Pretoria: 295-331. Pretoria: Stadsraad van
Pretoria.
PHILLIPSON, D.W., 1985. African archaeology. Cambridge: Cambridge University Press.
-584PIENAAR, M. (red.), g.d. Verwoerdburg. Stad van die toekoms. Verwoerdburg: Verwoerdburg
Pub lisiteitsvereniging.
PIETERSE, lJ., 1942. Die geskiedenis van Pretoria tot 1877. Ongepubliseerde M.A.verhandeling: Universiteit van Pretoria.
PLOEGER, J., 1955. Onderwys in Pretoria. In ENGELBRECHT, S.P., AGAR-HAMILTON,
lA.I., PELZER, A.N. & BEHRENS, H.P.H. (reds.). 1955. Pretoria (1855-1955)
Geskiedenis van die stad Pretoria: 195-230. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
POTGIETER, F.l, 1959. Die vestiging van die blanke in Transvaal (1832-1886) met spesifieke
verwysing na die verhouding tussen die mens en die omgewing. In KIESER, A. (red.).
1959. Argief-jaarhoek in Suid-Afrikaanse geskiedenis 21(2):1-208. Eisiesrivier
Nasionale Handelsdrukkery Bpk.
PRELLER, G.S. (red.), 1925. Herinnering van M.l Minnaar. Voortrekkermense IV. Kaapstad:
Nasionale Pers.
PRELLER, G.S., 1938. Ou Pretoria. Sakelike verhaal van die stad se Voortrekkerperiode.
Pretoria: Die Volkstem Drokkery.
PRETORIUS, C., g.d. Pretoria se pioniershuis. Sy tyd en sy mense. Pretoria: Hoofstad Pers.
PRETORIUS, lC., 1986. Tydgenootlike getuienis oor pionierswonings in Suid-Afrika voor
en na die Groot Trek. Navorsing deur die Nasionale Kultuurhistoriese en
Opelugmuseum 1(2): 25-45.
PRETORIUS, J.C., 1991. 'n Bronne-indeling vir Kultuurgeskiedenis. Suid-Afrikaanse
Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis 5( 1): 1-9.
PUNT, W., 1958. Inspeksierapport van Pretoriase plase - Augustus 1841. Pretoriana (2627): 58-59.
-585PUNT, W.H.J., 1955. Die oord-, wyk- en straatname van Pretoria. In ENGELBRECHT, S.P.,
AGAR-HAMILTON, J.A.I., PELZER, A.N. & BEHRENS, H.P.H. (reds.). 1955.
Pretoria (1855-1955) Geskiedenis van die stad Pretoria: 244-268. Pretoria:
Stadsraad van Pretoria.
PUNT, W.J., 1993. Inwyding gedenkteken Bronkhorsthuis. Oorspronge, bronne en fonteinePretoria - Bakermat. Pretoriana (103): 1-5.
PWITI, G. & SOPER, R. (reds.), 1996. Aspects of African archaeology. Harare: University
of Zimbabwe Publications.
RAHTZ, P., 1985. Invitation to Archaeology. Padstow: Basil Blackwell.
RASMUSSEN, R.K., 1978. Migrant kingdom. Mzilikazi's Ndebele in South Africa.
London: Rex Collings.
REDMAN, C.L., 1973. Research and theory in current Archeology: an introduction. In
REDMAN, C.L. (red.). Research and theory in current archeology: 5-20. New
York: John Wiley & Sons.
REDMAN, C.L. (red.), 1973. Research and theory in current archeology. New York:
John Wiley & Sons.
REITZ, P.A.G., 1982. Die geskiedenis en betekenis van die Pioniersopelugmuseum te
Silverton. Ongepubliseerde skripsie vir die Nagraadse Diploma in Museumkunde:
Universiteit van Pretoria.
RENFREW, C. & BARN, P., 1991. Archaeology. Theories, methods and practice. London:
Thames and Hudson.
REX, H.M., 1960. Pretoria. Van kerkplaas tot regeringsetel. Kaapstad: HAUM.
ROBERTSHAW, P. (red.), 1990. A history of African archaeology. London: James Currey.
-586ROODT-COETZEE, K., 1955. Die republikeinse Pretoria: Kultureel en sosiaal. In
ENGELBRECHT, S.P., AGAR-HAMILTON, J.A.I., PELZER, A.N. &
BEHRENS, H.P.H. (reds.). Pretoria (1855-1955): Geskiedenis van die stad
Pretoria: 126-147. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
ROUSSEAU, L. (red.), 1983. Langenhoven in volkleur. Kaapstad: Tafelberg.
SCHIFFER, M.B., 1977. Towards a unified science of the cultural past. In SOUTH, S. (red.).
Research strategies in historical archeology: 13-40. New York: Academic Press.
SCHMIDT, P.R., 1978. Historical archaeology. A structural approach in an African
culture. Westport: Greenwood Press.
SCHMIDT, P.R., 1990. Oral traditions, archaeology & history: a short reflective history. In
ROBERTSHAW, P. (red.). A history of African archaeology: 252-270. London:
James Currey.
SCHOEMAN, S., 1987. Die posboom museumkompleks Mosselbaai. Argeologiese en
kultuurbestuursverslag. Ongepubliseerde verslag: Universiteit van Stellenbosch.
SCHOFIELD, J., 1998. Concluding remarks. In SCHOFIELD, J. (red.). Monuments of war.
The evaluation, recording and management of twentieth-century military sites: 2223. London: English Heritage.
SCHOFIELD, J. (red.), 1998. Monuments of War. The evaluation, recording and
management of twentieth-century military sites. London: English Heritage.
SCHIRE, C., 1992. Digging archives at Oudepost 1, Cape, South Africa. In YENTSCH,
A.E. & BEAUDRY, M.C. (reds.). The art and mystery of historical archaeology: a
361-372. Boca Raton: CRC Press.
-587SCHUYLER, R.L., 1970. Historical and historic sites archaeology as anthropology: Basic
definitions and relationships. Historical archaeology 4: 83-89.
SCHUYLER, R.L. (red.), 1978. Historical archaeology: a guide to substantive and
theoretical contributions. New York: Baywood Publishing Company.
SEEMAN, U.A., 1993. Forts and fortifications at the Cape peninsula 1781-1829.
Ongepubliseerde M.Sc.-tesis: Universiteit van Kaapstad.
SHAFER, R.J. (red.), 1980 (3de uitgawe). A guide to historical method. Chicago: Dorsey
Press.
SHANKS, M. & HODDER, I., 1995. Processual, post processual and interpretive archaeologies.
In HODDER, I. (red.). e.a. Interpreting archaeology. Finding meaning in the past:
3-29. London: Routledge.
SHANKS, M. & TILLEY, C., 1987. Re-constructing archaeology. Theory and practice.
Cambridge: Cambridge University Press.
SHARER, R.J. & ASHMORE, W., 1979. Fundamentals of archaeology. Menlo Park: The
Benjamin Cummings Publishing Company Inc.
SHEPPARD, P.J., 1990. Soldiers & bureaucrats: the early history of prehistoric archaeology
in the Maghreb. In ROBERTSHAW, P. (red.). A history of African archaeology:
73-188. London: James Currey.
SMITH, K., 1988. The changing past. Trends in South Africa historical writing. Cape
Town: Southern Book Publishers.
SOUTH, S. (red.), 1977a. Method and theory in historical archeology. New York: Academic
Press.
-588SOUTH, S., 1977b. Research Strategies in historical archeology. New York: Academic Press.
SPIES, S.P., 1955. Bladsye uit die militere geskiedenis van Pretoria. In ENGELBRECHT,
S.P., AGAR-HAMILTON, J.A.I., PELZER, A.N. & BEHRENS, H.P.H. (reds.). 1955.
Pretoria (1855-1955) Geskiedenis van die stad Pretoria: 86-110. Pretoria: Stadsraad
van Pretoria.
STADSRAAD VAN PRETORIA, g.d. Pretoria. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
STADSRAAD VAN PRETORIA, 1992. Pretoria Fonteinedal. Lewensbron van Pretoria.
Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
SUID-AFRIKAANSE WEERMAG, 1988. Argeologiese opgrawings van die Schoemansdalse
voortrekkerskans (disrik Louis Trichardt). Pretoria: Etnologiese diens, S.A.
Leerhoofkwartier.
SYKES, M.H., 1984. Manual on systems of inventorying immovable cultural property.
Museums and monuments XIX. Mayenne: UNESCO
THERON, M., 1993. Pretoria's parks and reserves. In KRIGE, F. & VAN DER WAAL,
G-M. (reds.). Pretoria cultural resources. The environment of Pretoria: 20-21.
Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
THOMAS, J., 1995. Where are we now?: archaeological theory in the 1990s. In UCKO, P.J.
(red), Theory in archaeology: a world perspective: 343-360. London: Routledge.
TOBIAS, P.V., 1967. Rock-peckings with an iron age settlement and cemetery: a brief report
on the Mooiplaas site, Bronkhorstspruit district. South African Archaeological
Bulletin 22-1 (85): 25-26.
TOSH, J., 1994 (2de uitgawe). The pursuit of history. London: Longman.
-589TRIGGER, B.G., 1990. The history of African archaeology in world perspective. In
ROBERTSHAW, P. (red.). 1990. A history of African archaeology: 309-319.
London: James Currey.
DCKO, P.l, 1995. Introduction. Archaeological interpretation in a world context. In UCKO,
P.J. (red.). Theory in archaeology: a world perspective: 1-26. London: Routledge.
DCKO, P.J. (red.), 1995. Theory in archaeology: a world perspective. London: Routledge.
VAN DEN BOS, J. & MOOLMAN, M. (reds.), 1995. Metodologie in navorsing. Sunnyside:
S.A. Vereniging vir Kultuurgeskiedenis, Transvaal Streektak.
VAN DER RYST, M.M. & MEYER, A., 1999. Die vroegste inwoners. Die Ystertydperk. In
BERGH, J.S. (red.). Geskiedenisatlas van Suid-Afrika. Die vier noordelike
provinsies: 96-100. Pretoria: lL. van Schaik.
VAN DER WAAL, G-M. (red.), 1993. Riglyne vir kultuurhulpbronbestuur in Pretoria.
Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
VAN DER W AAL-BRAAKSMA, G. & FERREIRA, O.J.O., 1986. Die Noordweste. Die
stoflike kultuur van die streek se bewoners. Johannesburg: Perskor.
VAN EWYK, J.F., 1986. Die slag van Rooihuiskraal 'n Argeologiese benadering tot 'n
historiese probleem. Navorsing deur die Nasionale Kultuurhistoriese Museum.
1(1): 4-23.
VAN JAARSVELD, F.A., 1980. Westerse historiografie en geskiedenisfilosofie. Pretoria:
HAUM.
VAN JAARSVELD, F.A., 1982a. Moderne geskiedskrywing. Durban: Butterworth.
VAN JAARSVELD, F.A., 1982b. Die Afrikaners se groot trek na die stede en ander opstelle.
Johannesburg: Perskor.
-590VAN JAARSVELD, F.A., 1984. Omstrede Suid-Afrikaanse verlede. Geskiedenisideologie
en die historiese skuldvraagstuk Johannesburg: Perskor.
VAN RENSBURG, T. e.a., 1994. A rainbow country. In VAN RENSBURG, H.l (red.). South
Africa yearbook 1995: 1-23. Cape Town: CTP Book Printers.
VAN SCHALKWYK, lA., 1993.200000 years of human habitation. In KRIGE, F. & VAN
DER W AAL, G-M. (reds.). Pretoria cultural resources. The environment of
Pretoria: 16-17. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
VAN SCHALKWYK, J.A., MEYER, C.J., PELSER, A. & PLUG, 1., 1995a. Images of the
social life and household activities at Melrose house. Navorsing deur die Nasionale
Kultuurhistoriese Museum 4: 81-99.
VAN SCHALKWYK, lA., NAUDe, M. & VANVOLLENHOVEN, A.C., 1995b.
Archaelogical investigation of a nineteenth century water furrow in Church
Street, central Pretoria. South African Field Archaeology 4(2): 78-83.
VAN VOLLENHOVEN, A.C., 1991. Nuwe museum hoofkantoor gewis op regte standplaas.
Museum memo 19(3): 2.
VAN VOLLENHOVEN, A.C., 1992a. 'n Histories-argeologiese ondersoek na die militere
fortifikasies van Pretoria (1880-1902). Ongepubliseerde M.A.-verhandeling:
Universiteit van Pretoria.
VAN VOLLEHOVEN, A.C., 1993a. 'n Argeologiese ondersoek van die Bronkhorstruine as
voorbeeld van kultuurhulpbronbestuur (KHB). Ongepubliseerde skripsie vir
die Nagraadse diploma in Museumkunde: Universiteit van Pretoria.
VAN VOLLENHOVEN, A.C., 1995a. Die Militere fortifikasies van Pretoria (1880-1902). 'n
Studie in die historiese argeologie. Pretoria: Heinekor.
-591VAN VOLLENHOVEN, A.C., 1996. Historical-archaeological research in the Pretoria area.
In PWITI, G. & SOPER, R. (reds.). 1996. Aspects of African archaeology:
719-724. Harare: University of Zimbabwe Publications.
VAN VOLLENHOVEN, A.C., 1998a. Kultuurhulpbronbestuur (KHB) binne die funksionele
konteks van museums in Suid-Afrika. Ongepubliseerde M.A.-tesis: Universiteit
van Stellenbosch.
VAN VOLLENHOVEN, A.C., 1999. "Historiese argeologie": 'n voorgestelde definisie.
Tydskrifvir Geesteswetenskappe 39(2): 168-180.
VAN VOLLENHOVEN, A.C., CARELSEN, A. & MEYER, C.J., 1997. Excavation of the 1913
farmstead on the farm Kaalfontein 513 JR. Navorsing deur die Nasionale
Kultuurhistoriese Museum. Studies in honour of professor J.F. Eloff 6: 104-116.
VAN VOLLENHOVEN, A.C., PELSER, A.J. & VAN DEN BOS, lW., 1998. A historical
archaeological investigation of an Anglo-Boer War British outpost in the Kruger
National Park. Koedoe 41(2): 113-120.
VERWOERDBURG CITY COUNCIL, g.d. Verwoerdburg. Space for life, growth and
opportunity. Verwoerdburg: Promedia.
VISSER, A., 1992a. Fonteine en dolomiet. In STADSRAAD VAN PRETORIA, Pretoria
Fonteinedal. Lewensbron van Pretoria: 2-3. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
VISSER, A., 1992b. Fonteine jagstories. In STADSRAAD VAN PRETORIA, Pretoria
Fonteinedal. Lewensbron van Pretoria: 18. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
VISSER, A., 1992c. Mzilikazi se storie. In STADSRAAD VAN PRETORIA, Pretoria
Fonteinedal. Lewensbron van Pretoria: 9. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
-592VISSER, A., 1992d. Argeologies gesproke ... In STADSRAAD VAN PRETORIA, Pretoria
Fonteinedal. Lewensbron van Pretoria: 8. Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
VOLMAN, T.P., 1984. Early prehistory of Southem Africa. In KLEIN, R.G. (red.). Southern
African prehistory and paleoenvironments: 169-221. Rotterdam: A.A. Balkema.
VON BREITENBACH, F., 1993. Special plant habitats. In KRIGE, F. & VAN DER WAAL,
G-M. (reds.). Pretoria cultural resources. The environment of Pretoria: 6-7.
Pretoria: Stadsraad van Pretoria.
VON GERNET, A. & TIMMINS, P., 1987. Pipes and parakeets: constructing meaning in an
early Iroquoian context. In HODDER, I. (red.). Archaeology as long-term
history: 31-42. Cambridge: Cambridge University Press.
VOS, H.N.,1993. An historical and archaeological perspective of colonial Stellenbosch
1680-1860. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling: Universiteit van Stellenbosch.
WADLEY, L., 1986. Segments of time: a mid-Holocene Wilton site in the Transvaal. South
African Archaeological Bulletin 41(144): 54-62.
WALDECK, E., 1995. Melrose house. Relive the splendour of yesteryear. In KRIGE, F. &
VAN DER WAAL, G-M. (reds.). Pretoria Museum Park. Vir u om te ontdek:
5-6. Pretoria: Pretoria Metropolitaanse Substruktuur.
WARD, 1.,1993. A geological brief. In KRIGE, F. & VAN DER WAAL, G-M. (reds.).
Pretoria cultural resources. The environment of Pretoria: 11. Pretoria:
Stadsraad van Pretoria.
WATSON, P.J., LE BLANC, S.A. & REDMAN, C.L., 1971. Explanation in archeology.
New York: Columbia University Press.
-593WATSON, P.J, LE BLANC, S.A. & REDMAN, C.L., 1984. Archeological explanation. New
York: Columbia University Press.
WERZ, B.E.JS., 1993. Maritime archaeological project Table Bay: aspects of the first field
season. In HALL, M. & MARKELL, A. (reds.). Historical arcaheology in the
Western Cape. S.A. Archaeological society Goodwin series 7:33-39.
WERZ, B.E.JS., 1994. Searching for shipwrecks off Robben Island: an excercise in cultural
resources management. Southern African Field Archaeology 3(1): 26-32.
WILMANS, J, 1990. L.C. Bronkhorst: pionier van die Pretoria-omgewing. Tydskrifvir
Volkskunde en VolkstaaI46(2-3): 5-13.
YENTSCH, A.E., 1988. Legends, houses, families, and myths: relationship between material
culture and American ideology. In BEAUDRY, M.C. (red.). Documentary
archaeology in the new world: 5-19. Cambridge: Cambridge University Press.
YENTSCH, A.E. & BEAUDRY, M.C. (reds.), 1992. The art and mystery of historical
archaeology. Boca Raton: CRC Press.
2.
Regeringspublikasies
ACOCKS, JP.H., 1988. Veld types of South Africa. 1:1 500000 kaart, Botaniese
Navorsingsinstituut, Departement van Landbou Tegniese Dienste. Pretoria: Die
Staatsdrukker.
DEPARTEMENT VAN STREEK- EN GRONDSAKE, 1994. Nuwe provinsies. Kaarte en
syfers. g. p.
-594KANTOOR VAN DIE LANDMETER-GENERAAL, 1960. Alfabetiese lys van plase in die
provinsie, Transvaal. Pretoria: Die Staatsdrukker.
REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA, 1969. 1:50 000 topografiese kaart 2528CA, Pretoria.
Pretoria: Die Staatsdrukker.
REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA, 1969. 1:50000 topografiese kaart 2528CC,
Verwoerdburg. Pretoria: Die Staatsdrukker.
REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA, 1975. 1:50000 topografiese kaart 2528CB, Silverton.
Pretoria: Die Staatsdrukker.
REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA, 1976. 1:50 000 topografiese kaart 2528DC,
Bronkhorstspruit. Pretoria: Die Staatsdrukker.
REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA, 1998. Wet op Nasionale Omgewingsbestuur (Wet no 107
van 1998). Kaapstad: Die Staatsdrukker.
REPUBLIEK VAN SUID-AFRIKA, 1999a. Wet op die Nasionale Erfenisraad (Wet no 11
van 1999). Kaapstad: Die Staatsdrukker.
REPUBLIEK VAN SUID-AFIKA, 1999b. Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (Wet no 25
van 1999). Kaapstad: Die Staatsdrukker.
3.
Ongepubliseerde manuskripte
BASSON, 1.J. e.a., 1993. Projek: 1913-huis op die terrein van die Willem Prinsloo
Landboumuseum. Fase 1: Konservasie van huis. Konservasieaanbevelings
vir argitek Ongepubliseerde verslag. Nasionale Kultuurhistoriese Museum,
Sunnyside.
-595DREYER, C., 1997. Statistics and information on the NPMSS. Ongepubliseerde verslag.
Tswaing Munisipaliteit, Tswaing.
MEYER, C., 1997. Verslag oor keramiek- en glasartefakte, opgegrawe by Pionier
Museum. Ongepubliseerde verslag. Nasionale Kultuurhistoriese Museum,
Pretoria.
NASIONALE KULTUURHISTORIESE MUSEUM, 1994. Pionier Museum
Beleidsdokument. Ongepubliseerde dokument. Nasionale Kultuurhistoriese
Museum, Pretoria.
NAUDe, M. & KRUGER, G., g.d. Impact Assessment: Route K69. Ongepubliseerde verslag.
Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Pretoria.
NAUDe, M. & VAN VOLLENHOVEN, A. C., 1992. Kartering van mensgemaakte
elemente in enkele gebiede van die PWV-streek. Ongepubliseerde verslag.
Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Pretoria.
PISTORIUS, J.C.C., 1990. Archaeological report on a portion of the farm Hatherley 331-JR.
Basic planning report road PWV 17 between road N4-1 and road P2-5 (kI4).
g.p.
THERON, A. & JOUBERT, M., 1989. Ondersoek na die voetpadstelsel van die suidelike
gedeelte (voor- en oostetuin) van die Melrose-huistuin. Ongepubliseerde
verslag. Stadsraad van Pretoria, Pretoria.
VAN DEN BOS, J., 1997. Identifisering van artefakte (Pioniermuseum). Ongepubliseerde
verslag. Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Pretoria.
VAN SCHALKWYK, lA., g.d. Archaeological investigations of an Iron Age site in the
Zoutpan crater. Manuskrip. Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Pretoria.
-596VAN SCHALKWYK, lA. e.a., 1994a. 'n Opname van kultuurhulpbronne in die Akasia
munisipale gebied. Ongepubliseerde verslag. Nasionale Kultuurhistoriese
Museum, Sunnyside.
VAN SCHALKWYK, J.A. (Projekleier) e.a., 1994b. 'n Argeologiese ondersoek van die
watervoor in Kerkstraat, Pretoria-sentraal. Ongepubliseerde verslag.
Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Sunnyside.
VAN SCHALKWYK, J.A. e.a., 1996. An investigation ofa historical rubbish dump on
the corner of Minnaar and Bosman Streets, Pretoria. Unpublished report:
National Cultural History Museum.
VAN SCHALKWYK, lA., MEYER, C.l, PELSER, A. & PLUG, I., 1995c. An archaeological
investigation of certain aspects of the garden of Melrose house, Pretoria.
Ongepubliseerde verslag. Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Pretoria.
VAN SCHALKWYK, lA. & MOIFATSWANE, S.M., 1993. 'n Argeologiese ondersoek van
die Fonteinedalgebied, gelee op die plaas Groenkloof 358-JR, Pretoria.
Ongepubliseerde verslag. Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Sunnyside.
VAN SCHALKWYK, J. & PELSER, A., 1997. Archaeological investigation of sites on a
portion of the farm Hatherley 331 JR, Pretoria district. Ongepubliseerde
verslag. Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Sunnyside.
VAN SCHALKWYK, lA., VAN VOLLENHOVEN, A.C. & NAUDe, M., 1992. 'n
Argeologiese ondersoek van die bouvalle bekend as die Lukas Bronkhorsthuis in die
Fonteinedal, Pretoria. Ongepubliseerde verslag. Nasionale
Kultuurhistoriese Museum, Sunnyside.
VAN VOLLENHOVEN, A.C., 1992b. PWV7 roete: basiese beplanning: Argeologiese
verslag. Ongepubliseerde verslag. g. p.
-597VAN VOLLENHOVEN, A.C., 1993b. Willem Prinsloo Landboumuseum 1913-huis
argeologiese verslag. Ongepubliseerde verslag. Nasionale Kultuurhistoriese
Museum, Pretoria.
VAN VOLLENHOVEN, A.C., 1994a. Argeologiese ondersoek na die historiese tuinpaadjies
by die Melrosehuismuseum, Pretoria. Ongepubliseerde verslag. Universiteit
van Pretoria.
VAN VOLLENHOVEN, A.C., 1994b. Argeologiese terreine in 'n gegewe area noord van
Pretoria. Ongepubliseerde verslag. Nasionale Kultuurhistoriese Museum,
Sunnyside.
VAN VOLLENHOVEN, A.C., 1995b. Historical-archaeological research in the Pretoria
area. Paper presented before the Pan African association for prehistory and
related studies. National Cultural History Museum, Pretoria.
VAN VOLLENHOVEN, A.C., 1998b. Argeologiese ondersoek van die Edwardiaanse huis
en eendedam by die Pionier Museum, Pretoria. Ongepubliseerde verslag.
Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Sunnyside.
VAN VOLLENHOVEN, A.C., 1998c. Die eerste blanke inwoner(s) van die Pretoria-
omgewing: feite en fiksie. Referaat gelewer voor die Suid-Afrikaanse
Vereniging vir Kultuurgeskiedenis. Nasionale Kultuurhistoriese Museum,
Sunnyside.
VAN VOLLENHOVEN, A.C. e.a., 1993. 'n Argeologiese en historiese ondersoek van
gedeeltes van die plase Zoutpan 104 JR en Uitspan 98 JR. Ongepubliseerde
verslag. Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Sunnyside.
-598VAN VOLLENHOVEN, A.C. & CARELSEN, A., 1994. 'n Argeologiese en historiese
ondersoek van 'n gedeelte van die plaas Kaalfontein 513 JR.
Ongepubliseerde verslag. Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Sunnyside.
VOS, H., 1988. Schreuderhuis: An historical archaeological re-evaluation. Referaat
gelewer voor die S.A. Vereniging van Argeoloe, Kaapstad.
4.
Argivale bronne
4.1
Ongepubliseer
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Aanwins no. 1045. Begrafnislys van J.G.S.
Bronkhorst, Ohrigstad. 1848.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die Departement Publieke
Werke, PW 433, 1892-1899.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die Registrateur van aktes, Plaas
requesten register, RAK 2433.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die Registrateur van aktes,
Inspeksieregister 1841-1888, RAK 2434.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die Registrateur van aktes,
Indeks van plase, Pretoria, RAK 2680.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die Registrateur van aktes,
Alfabetiese inspeksielys, RAK 2711.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die Registrateur van aktes,
Inspeksierapport, Pretoria 1841-1864, RAK 2750.
-599NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die Registrateur van aktes, Lys van
Plase, Pretoria 1-568, RAK 2989.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die Registrateur van aktes,
Oordragrekords, Pretoria I 9-346, RAK 2990.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die Registrateur van aktes,
Oordragrekords II, Pretoria 348-482, RAK 2991.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die Registrateur van aktes, Nuwe
registrasies reeks 2A, Pretoria 159-194, RAK 3001.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die ~egistrateur van aktes, Nuwe
registrasies reeks 3A, Pretoria 159-194, RAK 3003.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die Registrateur van aktes, Nuwe
registrasies reeks 4A, Pretoria 367-428, RAK 3005.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argiefvan die Staatsekretaris R60/64.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die Staatsekrataris (Voortrekker
argiefstukke) SS lA, 1829-1840.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Argief van die Staatsekretaris (Voortrekker
argiefstukke) SS 1B, 1841-1864.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. 59601, Boedel van Willem Petrus Prinsloo,
1926.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. 4 832/66, Boedel van Willem Balthazar
Johannes Prinsloo, 1966.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. 0/19312, Boedel van Lucas Cornelus
Bronkhorst junior, 1902.
-600NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. 0/19422, Boedel van Lucas Cornelus
Bronkhorst senior, 1902.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Foto's no's. 1 122, 1 155, 1 156, 1 157,
1158,1159, 1171,5936,4033(b), 12104, 12111, 12112, 18430,20772,
20 773, 20 777, 20 778, 20 780 en 28 095.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. Kaarte 3/209, S1/3, S2/109, S1/114, S2/102,
3/1 199,3/1 297 en S3/487.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. 1898. ZAR Band 97. Kantoor van die
stadsingenieur van Pretoria.
4.2
Gepubliseer
BREYTENBACH, JR., 1950. Suid-Afrikaanse argiefstukke Transvaal no 2. Parow: Cape
Times Ltd.
BREYTENBACH, JR., 1951. Suid-Afrikaanse argiefstukke Transvaal no 3. Parow: Cape
Times Ltd.
BREYTENBACH, JH., 1952. Suid-Afrikaanse argiefstukke Transvaal no 4. Parow: Cape
Times Ltd.
BREYTENBACH, JH. & JOUBERT, D.C., 1953. Suid-Afrikaanse argiefstukke Transvaal no
5. Parow: Cape Times Ltd.
BREYTENBACR, J.H. & PRETORIUS, R.S., 1949. Suid-Afrikaanse argiefstukke no 1. Cape
Town: Cape Times Ltd.
-601JEPPE, F. & KOTZe, J.G., 1887. De locale wetten der Zuid-Afrikaansche Republiek 18491885. Pretoria: J.F. Celliers.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. P11. 1891. Rules and regulations for the
supply of water to the inhabitants of Pretoria. Pretoria: Pretoria Waterleiding
Maatschappij Beperkt.
NASIONALE ARGIEFBEWAARPLEK, Pretoria. ZAR-publikasies 25/1, JEPPE, F. &
KOTZe, J.G., 1887. De locale wetten der ZAR 1849-1885. Pretoria: J.F. Celliers.
PRETORIUS, H. & KRUGER, D.W. (reds.), 1937. Voortrekker-argiefstukke 1829-1849.
Pretoria: Die Staatsdrukker.
5.
Kaarte
COEPEEN, P.C., SWANEPOEL, K. & MOEBER, M., 1996. Magisterial districts province
of Gauteng. Kaart.
MELROSEHUIS MUSEUM, 1986. Terreinkaart.
MUSEUMS MAP GAUTENG, 1996. g.p.
NASIONALE KULTUURHISTORIESE MUSEUM, g.d. Roetekaart na museums.
S.A. ROAD MAP, 1995/6 (12de uitgawe). Bergvlei: Map Studio.
STADSRAAD VAN PRETORIA, g.d. Stadskernroete (kaart). Pretoria: Belmordruk.
STADSRAAD VAN PRETORIA, 1991. Pretoria Kultuurroete (kaart). g.p.
-602-
6.
Persoonlike en skriftelike mededelings
BALKWILL, G., 1997.03.14 & 1997.04.08. Persoonlike mededelings. Geoloog, Nasionale
Kultuurhistoriese Museum, Pretoria.
BEUKES, D., 1997.03.04. Persoonlike mededelings. Argeo-dierkundige, Transvaal Museum,
Pretoria.
CARELSEN, A., 1992.04.23, 1994.12.02, 1996.10.04 & 1996.10.24. Persoonlike mededeling.
Navorser, Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Pretoria.
ERASMUS, F. 1999.11.05. Persoonlike mededeling. Vakkundige beampte, Gauteng streek,
Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede.
EVANS, A., 1998.01.27. Persoonlike mededeling. Bibliotekaresse. Centurion Stadsraad.
HOGEWIND, C.J., 1992.10.20, en 1994.06.18. Persoonlike mededelings. Kultuurhistorikus,
Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Pretoria.
MARAIS, R., 1996.11.14. Radiopraatjie, Soek die plek, Radio Sonder Grense. Beampte,
Rietvlei Natuurreservaat.
MEYER, C., 1996.09.25 & 1997.02.05. Persoonlike mededeling. Kultuurhistorikus,
Nasionale Kultuurhistoriese Museum, Pretoria.
MEYER, C., 1997.01.14. Skriftelike mededeling. Kultuurhistorikus, Nasionale
Kultuurhistoriese Museum, Pretoria.
NAUDe, M., 1996.10.03 en 1997.03.05. Persoonlike mededelings. Navorser, Nasionale
Kultuurhistoriese Museum.
PELSER, A.J., 1997.02.11 & 1999.02.11. Persoonlike mededelings. Argeoloog, Nasionale
Kultuurhistoriese Museum, Pretoria.
-603PRINSLOO, B.J.l, Persoonlike onderhoude reeks B, no. 7a, 7b en 8a.
PRINSLOO, B.ll, 1992.08.10. Persoonlike mededelings. Prinsloo-nasaat en voormalige
inwoner van Kaalfontein, Rayton.
PRINSLOO, H.P., 1996.10.29 en 1997.07.17. Persoonlike mededelings. Senior lektor,
Departement Antropologie & Argeologie, Universiteit van Pretoria.
SMITH, B., 1998.02.05. Persoonlike mededelings. Agterkleindogter van H Mundt en
voormalige inwoner van die Edwardiaanse huis.
SMITH, 1 1996.09.18. Persoonlike mededeling. Kleindogter van H Mundt en voormalige
inwoner van die Edwardiaanse huis.
TEICHERT, F.E., 1999.02.10. Persoonlike mededeling. Argeoloog, Nasionale
Kultuurhistoriese Museum, Pretoria.
VAN VOLLENHOVEN, W.J., 1994.12.11. Persoonlike mededeling. Voormalige
Stadstesourier, Stadsraad van Akasia.
vas, H., 1997.05.20. Skriftelike medeling. Argeoloog, Stellenbosch Museum.
WALDECK, E., 1994.08.20. Persoonlike mededelings. Kurator, Melrosehuis Museum,
Pretoria.
7.
Visuele bronne
DREYER, F.T., 1992-1998. Fotoversameling van die Nasionale Kultuurhistoriese Museum.
LYDENBURG MUSEUM, 1996.01.17. Foto van grafsteen van pioniers, oorlede te Ohrigstad.
MELROSEHUIS MUSEUM, Fotoversameling.
-604NASIONALE KULTUURHISTORIESE MUSEUM, Fotoversameling. HG 27 593/1-3;
27 589; 21 241; 21 248; 27018; 27 687/1-7; 27 185; 27 166; 21 259; 27 656/1-36;
21 263; 270338/1-2; 27 668/1-2; 90-933; 90-8370; 95-1730.
OHRIGSTAD VOORTREKKERBEGRAAFPLAAS, 1997.08.12. Terreinbesoek om foto's van
gedenksteen te neem.
PIONIER MUSEUM, 1996.08.15. Terreinbesoek met die oog op historiese analogie.
8.
Internet
ADAM, R., g.d. http://www.parliament.gov.za/committees/iks/iksin.htm.
http://www.international.icomos.org
http://www.unesco.org/general/eng/legallcltheritage/index
ICOMOS, 1931. The Athens charter for the restoration of historic monuments.
ICOMOS,1964. International charter for the conservation and restoration of
monuments and sites (the Venice charter).
ICOMOS, 1982. The Florence charter (historic gardens and landscapes).
ICOMOS,1987. Charter on the conservation of historic towns and urban areas (the
Washington charter).
ICOMOS,1990. Charter for the protection and management of the archaeological
heritage.
ICOMOS, 1996a. The Australia ICOMOS charter for the conservation of places of cultural
significanse (the Burra charter).
-605ICOMOS, 1996b. Charter for the protection and management of the underwater cultural
heritage.
ICOMOS, 1999a. Charter on the built vernacular heritage.
ICOMOS, 1999b. Principles for the preservation of historic timber structures.
ICOMOS, 1999c. International charter for cultural tourism.
INTERNATIONAL INSTITUTE OF RURAL RECONSTRUKTION (IIRR), Phillipines, g.d.
http://www.cav.pworld.net.pht.aiirr/contactus.html.
NETHERLANDS ORGANISATION FOR INTERNATIONAL CO-OPERATION IN HIGHER
EDUCATION (Nuffic), g.d. http://www.nuffic.nl/ik-pages/info3.html.
UNESCO, 1954. Convention for the protection of cultural property in the event of armed
conflict (The Hague convention).
UNESCO, 1970. Convention on the means of prohibiting and preventing the illicit import
and transfer of ownership of cultural property.
UNESCO, 1972. Convention for the protection of the world cultural and natural
heritage.
UNESCO, 1995. Unidroit convention on stolen or illegally exported cultural objects.
UNESCO,1999a. Second protocol to the 1954 Hague convention for the protection of
cultural property in the event of armed conflict.
UNESCO, 1999b. Synopsis of the plenary proceedings at the diplomatic conference on the
draft second protocol to the 1954 Hague convention.
-6069.
Ander
AKTEKANTOOR, Pretoria. Plaasnommers 305 JQ, 367 JR en 358 JR.
CITY COUNCIL OF PRETORIA, g.d. Melrose house. (brosjure). g.p.: The Agency.
DU PLESSIS, K., g.d. Om deur te breek. Koos se plaat. kant 2, snit 2. Trio Records (Pty.) Ltd.
REGISTRATEUR VAN AKTES, Pretoria. 1988. JR 5 138(88), Kaalfontein, Bronkhorstspruit.
VAN DER W AAL, G-M., 1994. All state presidents were sworn in in Pretoria. Muniforum,
21(4):3.
-607-
BYLAAGA
Lys van Terme
A
Aanpassing = wysiging van 'n plek om aan verskeie versoenbare gebruike te voldoen.
Artefak = 'n Kultuur- (mensgemaakte)voorwerp.
B
Bestuur met betrekking tot erfenishulpbronne sluit die bewaring, aanbieding en verbetering van
'n plek ofvoorwerp in.
Bewaring met betrekking tot erfenishulpbronne sluit die beskerming, instandhouding,
preservering en volhoubare gebruik van plekke of voorwerpe in, ten einde die kulturele betekenis
daarvan te beskerm.
c
Christelike paradigma = die benadering dat God die aarde en alles daarop letterlik in ses dae en in
'n bepaalde onveranderlike vorm geskape het.
E
Epistemologie = die soek na waarheid en die maak van werklikheidsgetroue uitsprake vanuit die
wetenskap.
Erfenishulpbron = enige plek ofvoorwerp van kulturele betekenis (sien kultuurhulpbron).
Erfenishulpbronbestuur = die aanwending van bestuurstegnieke om kultuurhulpbronne te bewaar
en te ontwikkel, sodat dit 'n kultuurerfenis met langtermynwaarde en tot voordeel van die
algemene publiek kan dien (sien kultuurhulpbronbestuur).
-608Erfenishulpbronbestuursparadigma = 'n benadering wat uit die Kontekstuele paradigma
ontwikkel het en basies daarmee ooreenstem, maar wat die klem op die kulturele belang van
argeologiese terreine vir die samelewing plaas.
Evolusionistiese paradigma = die benadering dat die kultuurskeppinge van die mens aan wette
onderworpe is, waardeur ingewikkelde vorme uit ouer eenvoudiger vorme ontwikkel (Coertze &
Coertze 1996:77).
F
Funksionalistiese paradigma = die benadering wat die funksionele rol van kultuurinstellinge
beklemtoon en probeer om die verband tussen die wisselende struktuur en funksie van hierdie
instellinge te soek en te verklaar (Coertze & Coertze 1996:88).
H
Historiese tydperk = die fuse van die mens se geskiedenis waar daar historiese bronne bestaan,
waaruit afleidings oor die mens like gemeenskappe uit daardie tyd gemaak kan word.
K
Konservasie = al die prosesse wat benut word om 'n plek of voorwerp in stand te hou, sodat dit sy
kulturele belang kan herwin. Hierdie prosesse kan preservering, restourasie, rekonstruksie en
aanpassing insluit.
Kontekstuele paradigma = die benadering wat die klem op die totale konteks as katalisator vir
kultuurverandering plaas en wat spesifiek die simboliese rol van die individu en onmiddellike
historiese konteks bestudeer.
Kulturele belanglbetekenis = die argitektoniese, estetiese, maatskaplike, historiese, geestelike,
wetenskaplike, taalkundige, tegnologiese of sosiale waarde van 'n plek of voorwerp vir die mens
in die verlede, hede of toekoms.
-609Kultuurhistoriese paradigma (Tradisionele benadering) = die benadering wat migrasie en diffusie
as die vemaamste agente van kultuurverandering beskou en wat op die chronologiese en
ruimtelike verspreiding van kulture fokus.
Kultuurhulpbron = die aanwending van bestuurstegnieke om kultuurhulpbronne te bewaar en te
ontwikkel, sodat dit 'n kultuurerfenis met langtermynwaarde en tot voordeel van die algemene
publiek kan dien (sien erfenishulpbron).
Kultuurhulpbronbestuur = die aanwending van bestuurstegnieke om kultuurhulpbronne te bewaar
en te ontwikkel, sodat dit 'n kultuurerfenis met langtermynwaarde en tot voordeel van die
algemene publiek kan dien (sien erfenishulpbronbestuur).
Kultuurproses-paradigma = die benadering dat daar verskillende prosesse in 'n menslike
gemeenskap aan die werk is, maar waar die klem op die verhouding met die omgewing as
katalisator vir kultuurverandering geplaas word.
M
Marxistiese paradigma (klassieke Marxisme) = 'n evolusionistiese benadering wat die
verskillende stadiums van kulturele ontwikkelling aan die Marxistiese raamwerk koppel.
Metodologie = die metodes waarvolgens die wetenskaplike objektiewe navorsing doen.
N
Neo-Marxistiese paradigma (Kritiese benadering) = die benadering wat die klem op ekonomiese
en ideologiese aspekte van kultuur plaas en kultuurverandering aan die Marxistiese raamwerk
koppel.
p
Paradigma = die teoriee, wette, modelle, analogiee, metafore en die epistimatologiese- en
metodologiese waardes waarmee die navorser tot die oplossing van 'n probleem kom.
-610Post-proses-paradigma = 'n benadering wat teen die KUltuurproses-paradigma in opstand kom en
wat verskillende uitinge toon, naamlik Strukturalisme, Kontekstualisme en Neo-Marxisme.
Prehistoriese tydperk = tydperk waaroor daar nie historiese bronne bestaan waaruit afleiding oor
menslike gemeenskappe in daardie tyd gemaak kan word nie.
Preservering = die instandhouding in sy bestaande staat, van die materiaal waaruit 'n plek of
voorwerp gemaak is, sowel as die teewerk van agteruitgang.
R
Rekonstruksie = die terugbring van 'n plek ofvoorwerp so na as moontlik aan 'n bekende staat,
deur ou en nuwe materiaal te gebruik.
Restourasie = die terugbring van bestaande materiaal van 'n plek of voorwerp so na as moontlik
aan 'n bekende staat, sonder om nuwe materiaal te gebruik.
s
Steentydperk = tydperk in Suidelike Afrika waarin die mens hoofsaaklik van klip gebruik gemaak
het om werktuie te vervaardig.
Strukturalistiese paradigma (Kognitiewe benadering) = die benadering dat kultuur die simboliese
uitdrukking van die menslike bewussyn is en dat hierdie simbolisme bestudeer moet word.
y
Ystertydperk = tydperk in Suidelike Afrika waarin die mens oor die vermoe beskik het om 'n
verskeidenheid metale (hoofsaaklik yster) te bewerk.
Fly UP